Beeldkwaliteitsplan 2.0, Landgoed Singraven, gemeente Losser
Tekst van het document
Singraven, rood voor groen
BEELDKWALITEITSPLAN LANDGOED SINGRAVEN
Landschappelijk inpassing van zeven nieuwe erven
Architectuurvisie door schipperdouwesarchitectuur Landschappelijke inpassing door Strootman Landschapsarchitecten 02-10-2018
25 | 09 | 2018
Funenpark 1-D
De Fute 4 7491 AL, Delden t. 074 - 76 000 88 e. info@sd-architectuur.nl w. www.sd-architectuur.nl
1018 AK Amsterdam / NL www.strootman.net bureau@strootman.net T. +31(0)20-419.41.69 F. +31(0)20-419.06.17
Singraven, rood voor groen
Landschappelijk inpassing van zeven nieuwe erven
25 | 09 | 2018 gemaakt door:
In opdracht van: BOEi Onze Lieve Vrouw ter Eem Klooster
Funenpark 1-D 1018 AK Amsterdam Nederland T. +31(0)20-419.41.69 bureau@strootman.net www.strootman.net
Daam Fockemalaan 22 3818 KG Amersfoort T. +31(0) 33 760 0660 www.boei.nl
Ligging van het landgoed Landgoed Singraven is ontstaan langs de Dinkel. De Dinkel is een waterloop die in Duitsland ontspringt, vervolgens 46 km over Nederlands grondgebied, en daarna in Duitsland richting het noorden weer verder stroomt. Singraven ligt in een laag en breed beekdalgebied. Op en rond de stuwwal van Oldenzaal, ten westen van de Dinkel, liggen veel landgoederen. Het Singraven is het enige landgoed van formaat dat in het lage natte gebied tussen de stuwwallen ligt, aan weerszijden van de Dinkel.
Water Taludlijnen Hoogtelijn 2,00 m 2,75 m 3,50 m
Nieuwe erven:
4,25 m
Rode ontwikkeling
5,00 m
Rode ontwikkeling op bestaande erven
Contour Singraven
250 250
4
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
00
250 250
500 500
750 750
1000 1000m m
3
Bodemopbouw Het grootste deel van Singraven bestaat uit een oud hoevelandschap. In de bodemkaart is dit landschap te herkennen aan de esdekken die de bewoners eeuwenlang hebben ontwikkeld als akkergrond. Ze zijn herkenbaar aan het bolle maaiveld.Boerderijen staan vaak aan de rand.
Es en kampjes Lemige zandgronden met een dik cultuurdek (enkeerdgronden) en leem in de ondergrond Lemige zandgronden met een dik cultuurdek (enkeerdgronden) Bebouwd Bebouwing, dijken, groeves enz Water Water Beekdal Zwak lemige zandgronden met leem in de ondergrond Overig leem en oude klei Lemige (podzol-)gronden Lemige zandgronden met een kleidek Lemige (beekeerd-)gronden Zand Zwak lemige (podzol-)gronden Lemige zandgronden met keileem in de ondergrond
Nieuwe erven:
Zanddek op moerige tussenlaag op zandondergrond
Rode ontwikkeling
Lemige zandgronden met leem in de ondergrond
Rode ontwikkeling op bestaande erven
Contour Singraven
250 250
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
00
250 250
500 500
750 750
1000 1000m m
4
5
Watersysteem Landgoed Singraven ontstond bij het punt waar de
Kanaal Alm
Kanaal Almelo-Nordhorn
Bijdinkel zich afsplitst van de Dinkel (Singraven betekent dan ook ‘de grote graaf ’, ofwel een gegraven water). Dit gebeurde in de middeleeuwen voor het
Bij-Dinkel
kunnen aandrijven van de watermolen. De Molendijk
Dinkel
en de Schiphorstdijk hangen hier mee samen.
Schiphorstdijk
Linderdijk
Watermolen Singraven
Molendijk
Linderbeek
Beekdal Dinkel Bij-Dinkel Waterpartij sterrenbos Kanaal
Nieuwe erven: Stuw
Rode ontwikkeling Dijk
Rode ontwikkeling op bestaande erven
Contour Singraven
250
6
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
0
250
Linderbeek
500
750
1000 m
5
Bosontwikkeling vanaf 1880 tot nu In grote lijnen is er in de loop van de laatste
zijn aangelegd ter verfraaiing van het landgoed
anderhalve eeuw veel bos aangeplant. In de
(Arboretum). Landgoedeigenaar Willem Frederik
kaartjes hieronder staat per tijdslaag welke
Jan Laan (1891-1966) heeft meerdere bossen laten
beplanting erbij is gekomen (lichtgroen).
aanplanten op goede landbouwgronden: essen en
Sommige bossen zijn aangeplant als productiebos
kampjes.
op voormalige heidevelden en sommige bossen
1880-1906
1906-1935
1935-1955
Bos, ontwikkeld na 1955
Nieuwe erven:
Bos, ontwikkeld tussen 1906 en 1950
Rode ontwikkeling
Bos van voor 1906
Rode ontwikkeling op bestaande erven
Contour Singraven
250
1955-1966
0
250
500
750
1000 m
1966-2016
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
6
7
Historische landgoedstructuur Harsseveld
Op de Hottinger kaart (1773-1794) (hiernaast over de huidige topografische kaart heengelegd) staan de oudste landgoedonderdelen afgebeeld. Hier is goed te zien dat landgoed Singraven eigenlijk uit vier landgoederen bestaat: Harsseveld, Singraven, BorgBeuningen en Beugelskamp.
Singraven
Beugelskamp
Borg-Beuningen
Nieuwe erven: Rode ontwikkeling Rode ontwikkeling op bestaande erven
250
8
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
0
250
500
750
1000 m
7
Componenten van het landgoed Op het landgoed zijn talloze tuinelementen geplaatst en parkelementen aangelegd ter verfraaiing
Beuninger Meien Schiphorst Meien Obbenkater Meien
van het landschap. Hieronder vallen gebouwde
Oo t
Auskampskamp
Hagelmeien
hertenbaan, het sterrenbos etc.
at tra
groene elementen, zoals lanen, het arboretum, de
es ms rsu ma
k dij rst ho hip
Sc
elementen zoals beelden, gebouwen, hekken etc, en
Nieuwe Werk Harseveld
Arboretum Achterhof
Schiphorstkamp Linderd ijk
Molenboschje
Olde Schiphorst
Volte Rossum Tilligte
Kwekerij
Molenbree
Molenbree
Hertenbaan Mole ndijk Visscherij Piggenbrug
Kleine Ossenweide Twaalf Dagwerk Vier Dagwerk
Mors van Beugelskamp Mors
Beugelskamp Kampbeek
Toeslag van Singraven Vuile Broek
De Achterhof in April, met sleutelbloemen en bosanemonen (Dingeldein, 1948) Water
Sterrenbos
Bomenrij Dam, koedam Heg, haag Muur Wegafsluiting Begraafplaats en -onderdeel Boerderij Bijgebouwen kastelen enz.
Nieuwe erven:
Sauna Horeca
Rode ontwikkeling
Kasteel, buitenplaats Tuin, Park en plantsoen Moestuin
Vegetatie in de wilde weiden van het Vuile Broek (Dingeldein, 1948)
Pelikanen op Singraven, poort naar moestuin in 1927 (de Bruyn)
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
250
0
250
Rode ontwikkeling op bestaande erven
500
750
1000 m
89
Oude en bestaande erven in het landgoed Grobbe Harseveld
Op de kaart hiernaast zijn alle bestaande en voormalige erven aangegeven. Landgoedeigenaar
Pierik
Laan heeft diverse boerderijen laten slopen omdat ze
Nijhuis
niet in zijn ideaalbeeld van het parklandschap van
Auskamp
Singraven pasten. Enkele van deze plekken worden Freudenhuis
nu opnieuw bebouwd, zodat oude erven nieuw leven wordt ingeblazen. Op de kaart is ook goed te zien op
Oude Schiphorst
welke plekken de oude essen en kampen (eenmans-
Schiphorst
esjes) zijn bebost.
Olde Sonderhues Loman
Haafkes
Beugelskamp
Rode ontwikkeling Rode ontwikkeling op bestaande erven Slinge
Bestaande bebouwing Bebouwing vanaf 1905
Nieuwe erven:
Verdwenen bebouwing
Rode ontwikkeling
Voormalige es
Rode ontwikkeling op bestaande erven
Contour Singraven
250
10
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
0
250
500
750
1000 m
9
Enkele bestaande erven in de omgeving
Auskamp
Harsseveld
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
Hoogende
Kwekerij
11
10
Locatie nieuwe erven 6. Erve de Horst 2. Erve Grobbe Jessica Cundall heeft in 2013 alle bestaande
Op basis van deze studie zijn 7 locaties
en verdwenen erven in kaart gebracht.
geselecteerd, waarvan is besloten om er
Ze liggen logischerwijs allemaal in het
nieuwe woningen te ontwikkelen. Voor al
Oude hoevenlandschap. Per erf heeft ze
deze locaties hebben wij een inrichtingsschets
verkend of nieuwe bebouwing wenselijk is.
gemaakt die, samen met de voorstellen voor
Daarnaast heeft ze voor enkele locaties waar
de architectuur door SchipperDouwes, de
geen historisch erf aanwezig is, verkend
basis vormen voor de wijziging van het
of er nieuwe bebouwing mogelijk is. De
bestemmingsplan en de verder ontwikkeling
afweging is gebaseerd op de aanwezigheid
van de erven.
1. Erve Schiphorst
van waardevolle beplanting, landschapstype, natuurwaarde en cultuurhistorische waarde. De aanwezigheid van een goede ontsluiting
3. Het Olde Sonderhuis
komt zijdelings ook aan bod.
7. Erve Loman
Overzicht projecten, eenheden - Landgoed Singraven Opgesteld: 11 april 2016 Verwerkt in beeldkwaliteitsplan, uitgangspunt verder ontwikkeling
Nr.
Locatie
Gemeente
Aantal eenheden Opmerking
1. 2. 3.
Erve Schiphorst Erve Grobbe Het Olde Sonderhuis Totaal De Slinge Naamloze locatie Totaal Erve De Horst Erve Loman Totaal
Dinkelland Dinkelland Dinkelland
2 1 4 7 15 3 18 1 2 3
4. 5. 6. 7.
12
Losser Losser Dinkelland Dinkelland
Rood voor groen regeling Rood voor groen regeling Rood voor groen regeling Rood voor groen regeling Rood voor groen regeling Reeds bestemd Reeds bestemd
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
5. Haboer 4. De Slinge 11
Nieuwe erven Inpassing
Bouwvolumes
In het bos- en houtwallenrijke landschap van
De toekomstige bewoners kopen een huis in het
Singraven komen op zeven locaties nieuwe
buitengebied. Nieuwe woningen zijn dus vooral
woningen. Het uitgangspunt is: 7 erven, waarvan
vrijstaand, met af en toe een tweekapper. De
6 met 1-4 eenheden en 1 met 15 eenheden.
kavels zijn circa 1000 m2, soms iets kleiner, soms
De nieuwe erven sluiten zo veel mogelijk aan bij
groter omdat de bouwvolumes groter zijn of
het beeld van de boerenerven die kenmerkend
omdat er anders een onhandige restruimte zou
zijn voor dit gebied, zodat ze als vanzelfsprekend
overblijven. Waar mogelijk zijn bouwvolumes
in het landschap komen te liggen. Ze springen
zoals schuren samengevoegd tot één volume.
van afstand vooral in het oog door de grote
Parkeren gebeurt zo veel mogelijk uit het zicht,
kappen met oranje dakpannen en de zwarte
bij voorkeur in een gebouw.
houten topgevel. De bebouwing gaat deels
Vanuit landschappelijk opzicht zijn grote
schuil achter het groen van bomenlanen, bosjes,
volumes wenselijk: die refereren aan de maat
boomgroepen en solitairen, boomgaarden
van boerderijen, en passen bij de schaal van het
en struiken op of nabij de erven, waardoor
landschap. Kleine woningen, zeker in grotere
de woningen een vanzelfsprekend onderdeel
aantalen bij elkaar, zouden de indruk geven van
worden van het landschap.
een woonwijkje of vakantiewoningenterrein.
Compositie
Overgang collectief-openbaar
Op de erven staat een beperkt aantal
Over het algemeen geldt dat de toegang
bouwvolumes, maximaal 4 (met uitzondering
tot de woningen op een erf over een
van Slinge), met één duidelijk hoofdvolume en
gemeenschappelijke weg is, bij voorkeur twee
kleinere gebouwen van verschillende grootte. De
sporen met halfverharding en een grasberm is
bouwvolumes hebben verschillende maten, met
het midden. Daarmee wordt de hoeveelheid
één duidelijk hoofdgebouw.
verharding geminimaliseerd.
Waar meerdere woningen samen op een locatie
De toegang tot het erf wordt gemarkeerd met
zijn gepland, is gezocht naar een samenhangende
een Singravens hek, zodat goed zichtbaar is dat
compositie. Op sommige erven staan woningen
het erf onderdeel is van het landgoed.
geclusterd rond een gemeenschappelijk erf.
Op het erf staan verschillende grote bomen, met
2a
2a
2b
1
2b
soorten die in het gebied passen. De siertuin mag worden omringt met een lage haag van circa 0,8m.
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
250
0
250
500
750
1000 m
13
12
Randvoorwaarden voor de architectuur
geredeneerd vanuit de kwaliteit van de openbare ruimte van het landgoed Vaste criteria voor nieuwe gebouwen
Variabele criteria (minimaal 2)
1.
1.
Grote dominante kap: ongeglazuurd oranje keramische pannen, forse overstekken: Vanuit het landschap zie je vrijwel alleen de oranje
afronding aan de onderkant en stiepel op de top 2.
daken
14
Hoofdgebouw heeft witte windveren met Metselwerk van bakstenen met donkergrijze voeg
2.
Geen goten
3.
Erkertje met pannendak
3.
Zwarte houten betimming op de topgevels
4.
Verhouding hoogte begane grondgevel -
4.
Hoofdgebouw heeft een dakhelling ca. 50 graden
5.
Lage beganegrondgevel aan de zijkanten
5.
Toegangsdeuren op de kopse gevels
(maximaal 2,20 m)
6.
Singravense luiken
7.
Hoofdgebouw heeft groene of witte kozijnen
8.
Terugliggende kopgevels op de begane grond
dakhoogte minimaal 1:3
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
13
Randvoorwaarden voor de compositie van het erf
geredeneerd vanuit de kwaliteit van de openbare ruimte van het landgoed 1.
Gebouwvolumes op het erf vormen samen een geheel
2.
Eén toegangsweg, veelal naar een centraal erf
3.
Niet teveel volumes op één erf: minimaal één en maximaal circa 4 volumes
4.
Hierarchie in de bebouwing: één hoofdgebouw en een of meerdere bijgebouwen
5.
Grote, stoere bouwvolumes, bij voorkeur geen kleine woningen, zeker niet met meerdere woningen bij elkaar
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
1415
Randvoorwaarden voor parkeren
geredeneerd vanuit de kwaliteit van de openbare ruimte van het landgoed 1.
Auto’s zijn zo min mogelijk zichtbaar vanaf de openbare weg en wandelpaden
2.
Parkeren bij voorkeur in een gebouwde voorziening
16
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
15
Singravens toegangshek
Herkenbaarheid van het erf als onderdeel van het landgoed Om de nieuwe woningen als herkenbaar onderdeel van landgoed Singraven te ervaren, is een duidelijke ‘huisstijl’ van belang. De bestaande huisstijl bestaat uit de typische menging van Zaanse en Saksische boerderijkenmerken, de toepassing van Singraven-groen, Singraven-luiken, en eenduidige toegangshekken. Op de hekken staat in ieder geval de naam SINGRAVEN , daaraan zou de naam van het erf kunnen worden toegevoegd.
Bestaand hek
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
1617
Beplanting
bomen/heesters/bermen Forse beplanting op de erven is van groot belang voor een goede landschappelijke inpassing. De inrichting van de siertuin en het erf behoren tot de vrijheid van de toekomstige bewoners. Voor het beeld van het erf in de omgeving zijn echter wel richtlijnen nodig. Beplantingsvormen op het erf: •
bosjes,
•
solitairen,
•
boomweide,
•
haag,
•
tuin,
•
boomgaard
Paardenkastanje aan de achterkant
Grove den
Sering
Linde
Eiken
Lage hagen
Sortiment op het erf:
18
•
Kastanje
•
Linde
•
Eik
•
Sering
•
Grove den (Pinus sylvestrus)
•
Meidoornhaag (geschoren, 80-100 cm hoog)
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
17
Ontsluiting/verharding Toegangsweg naar het erf: •
halfverharding (asfaltgranulaat, stol, grind/split) met een groene middenberm (2 sporen)
Verharding op het erf: •
halfverharding: grind, split etc
•
gebakken klinkers
Voorbeeld van een mooie toegangsweg met twee sporen.
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
1819
BEELDKWALITEIT Het begrip beeldkwaltiteit Het beeldkwaliteitsplan vormt een beschrijving van de na te streven beeldkwaliteit als aanvulling op het ruimtelijke plan in de vorm van het bestemmingsplan dat zich vooral richt op functionele kwaliteiten. Om een gewenste beeldkwaliteit te waarborgen worden in een beeldkwaliteitsplan randvoorwaarden en ontwerprichtlijnen voor de inrichting van de openbare ruimte geformuleerd. Verder worden uitspraken over de gewenste beeldwaarde van de bebouwing gedaan. Doel en functie van het beeldkwaliteitsplan Het bestuur van de Stichting Edwina van Heek, eigenaresse van het landgoed Singraven, is in de afgelopen jaren enkele malen geconfronteerd (veelal op initiatief van het landgoed zelf of de wens van het landgoed, uitgevoerd door pachter) met de noodzakelijkheid van nieuwbouw en/of herstel van gebouwen op diverse plaatsen op het landgoed. De resultaten van nieuwbouw zijn wisselend te noemen en de meeste gebouwen doen na de verbouwing of nieuwbouw afbreuk aan de eenheid waarvan op het landgoed sprake was, aldus luidt de constatering van Het Oversticht in de Quickscan architectonische kenmerken” Landgoed Singraven”. Het landgoed kan een relatief groot aantal woningen bouwen, en om dat in overeenstemming met de kwaliteit van het landgoed te brengen, is een beeldkwaliteitsplan nodig.
Het beeldkwaliteitsplan geeft de gewenste ruimtelijke ontwikkeling op de planlocaties op Landgoed Singraven weer, met het accent op de verschijningsvorm. 1. Het beeldkwaliteitsplan vormt samen met het bestemmingsplan en de daarbij behorende stukken en onderzoeken het inhoudelijk kader. 2. Het beeldkwaliteitsplan dient het inspiratiekader te vormen dat het geformuleerde beleid overbrengt naar het uitwerkingsniveau van het landschapsplan, de architectuur en de inrichting van de (openbare) ruimte. Het dient de leidraad te vormen bij de op de uitvoering gerichte uitwerking van bouw-en inrichtingsplannen 3. Het beeldkwaliteitsplan dient tevens het toetsingskader te vormen bij de gemeentelijke en welstandstechnische beoordeling van bouw- en inrichtingsplannen op de planlocaties.
Relatie met de Welstandsnota Het welstandsbeleid van de gemeente Dinkelland en Losser is uiteengezet in haar welstandsnota. In de nota is voor diverse gebieden binnen de gemeenten de ambitie van het te voeren welstandsbeleid weergegeven. Het geeft ook aan wat ‘redelijk’ is in de zin van de ‘redelijke eisen van welstand’. In het algemeen geldt hoe waardevoller de gebiedskarakteristiek is, hoe hoger het niveau. Het welstandsniveau op het landgoed is niveau 3. Hieronder valt bebouwing in natuurgebieden en het agrarische buitengebied. Het Landgoed Singraven is echter in cultuurhistorisch en landschappelijk opzicht een bijzonder waardevol gebied. Dit komt na de inventarisatie en waardering van het landgoed in het cultuurhistorisch rapport van Strootman Landschapsarchitecten heel duidelijk naar voren. Behalve de aanwezige waardevolle ensembles, landschapsstructuren en elementen op het Landgoed Singraven, zijn een aantal specifieke objecten aanwezig. Een aantal hiervan heeft een monumentale status.
Relatie met het Cultuurhistorisch Onderzoek Door Strootman Landschapsarchitecten zijn de landschappelijke en cultuurhistorische waarden van het Landgoed Singraven geïnventariseerd en gewaardeerd in de vorm van een cultuurhistorisch onderzoek. Dit onderzoek gaat in op de beoogde “rode” ontwikkelingen. Door het Oversticht te Zwolle is een quickscan architectonische kenmerken van het Landgoed Singraven uitgevoerd. Het Oversticht heeft de architectonische kenmerken in kaart gebracht en getracht om op basis van deze inventarisatie te komen tot aanbevelingen voor toekomstige bouw en verbouw op het landgoed. De bevindingen en uitgangspunten van deze onderzoeken dienen als onderlegger voor het beeldkwaliteitsplan.
02 | 10 | 2018
ARCHITECTUURVISIE
LANDGOED SINGRAVEN
19
ONTWIKKELING EN TOEKOMSTVISIE Ligging plangebied Het Landgoed Singraven, doorsneden door de rivier de Dinkel, ligt ten westen van het dorp Denekamp op de grens van de gemeente Dinkelland en de gemeente Losser. Het landgoed is voor een groot deel aangemerkt als historische buitenplaats. Het middelpunt van Landgoed Singraven wordt gevormd door het karakteristieke Huis Singraven met de bijgebouwen, gelegen in een lus van de Dinkel. Het er omheen liggende park is aangelegd in Engelse landschapsstijl. Het Huis Singraven en het park zijn (beperkt) opengesteld voor bezoekers. Er zijn een aantal opvallende hoofdaders in en om het landgoed te onderscheiden. De rivier de Dinkel doorsnijdt het landgoed door de kern van het gebied en vormt het natuurlijke middelpunt. Aan de Noordzijde wordt het Landgoed doorsneden door het kanaal A-N, waarbij de Ootmarsumsestraat en de Schiphorstdijk de verbinding vormen met het Noordelijk gelegen deel. Het kanaal A-N is inmiddels een belangrijke natuur habitat geworden. De Ootmarsumsestraat aan de noordzijde van het Landgoed en de Denekamperstraat aan de zuidzijde van het Landgoed vormen de hoofdontsluiting vanuit het Westen voor het dorp Denekamp en het zuidelijk gelegen Beuningen.
Tevens vormen deze twee provinciale wegen min of meer de begrenzing van het Landgoed en doorsnijdt aan de zuidzijde de Denekamperstraat het landgoed, waarvandaan de diverse erven en functies kunnen worden benaderd. Functiebenadering In het landschapsplan van Strootman wordt aangegeven waar de ontwikkelingen op het landgoed kunnen plaats vinden. Daarbij zijn nieuwe functies op erve Slinge en het nabijgelegen erf Naboer goed bereikbaar vanaf de begrenzende hoofdwegen en kunnen deze nieuwe invullingen een betere maatschappelijke verbinding vormen met het naastgelegen dorpen Denekamp en Beuningen. Dit soort erven met een samenhangend ensemble van meerdere gebouwen zijn het meest geschikt om meerdere maatschappelijk gerelateerde functies onder te brengen. Te denken valt aan recreatie, zorg of opvang. De erven kunnen dan een soort overgang vormen tussen de dynamiek van de naastgelegen dorpen en het Landgoed Singraven, waardoor de relatie en toegankelijkheid verbeterd kan worden. Lust en Leisure functies kunnen daarbij ontwikkeld worden op nieuwe erven of op plekken van verdwenen erven. Hierdoor kunnen bestaande historische erven zoveel mogelijk behouden blijven en nieuwe functies meer eigentijds worden ingevuld. Het netwerk van wandel- en fietspaden vormt daarbij een belangrijke schakel tussen diverse (voor publiek toegankelijke) functies op het landgoed.
Deze functiebenadering sluit aan op de voorgestelde zonering voor de Landschappelijke ontwikkeling van het Landgoed.
bos als groene drager
water: Dinkel en Kanaal A-N
wegen: Ootmarsumsestraat en de Denekamperstraat
Publieke objecten 02 | 10 | 2018
ARCHITECTUURVISIE
LANDGOED SINGRAVEN
20
ONTWIKKELING EN TOEKOMSTVISIE Behoud van erfgoed Veel van de bestaande gebouwen zijn aangewezen als rijksmonument. Dat houdt in dat bij wijziging van gebruik en eventuele verbouwplannen een monumentenvergunning is vereist en goedkeuring van de Rijksdienst voor het Cultureel erfgoed (RCE) nodig is. Bestaande gebouwen dienen dan ook zoveel mogelijk behouden en intact te blijven. Hierbij zal een woonfunctie over het algemeen het beste invulling kunnen geven aan het behoud van het karakteristieke erfgoed, zonder afbreuk te hoeven doen aan de uitstraling. Nieuwe functies worden zoveel mogelijk aan de randen van het Landgoed en op nieuwe locaties gesitueerd. Nieuwe functies worden toegevoegd in een nieuwe tijdsperiode en zijn als zodanig afleesbaar in de architectonische vormgeving. Hierbij kunnen nieuwe invullingen eigentijds worden vormgegeven, passend bij de streekeigen bebouwing van het landgoed met haar kenmerkende vormgeving en materialisering.
1: Huis Singraven 2: Koetshuis en Watermolen 3: Landgoed De Kniep (vakantiewoningen) 4: Schuivenhuisje 5: Landgoedtuinderij De Witte Raaf 6: Cafe Restaurant ‘t Wubbenhof 7: Bistro Bonbini 8: Hotel-Restaurant Dinkeloord
Ambitie en toekomst Het behoud van de kwaliteit van gebouwen dient niet alleen op korte termijn te worden opgelost, maar er zal nadrukkelijk gekeken moeten worden naar een duurzame invulling van bestaande voorraad. Woningen dienen zoveel mogelijk levensloopbestendig uitgevoerd te worden, zodat niet alleen voor jonge gezinnen, maar ook voor oudere doelgroepen mogelijkheden worden ontwikkeld. Door levensloopbestendig te bouwen wordt de kwaliteit en duurzaamheid van de woningen en het woongenot verhoogd. Duurzaam bouwen Woningen, gebouwen en andere bouwwerken dienen ontwikkeld en gebruikt te worden met respect voor mens en milieu. Hierbij moet niet alleen gedacht worden aan energiebesparing, maar ook aan toepassing van duurzame materialen en het hergebruik van materialen, maar ook een gezond binnenmilieu en bijvoorbeeld verantwoord watergebruik. Verder wordt het gebruik van duurzame technieken waar mogelijk aanbevolen. Toepassing van bijvoorbeeld een warmtepompsysteem is hiervan een mooi voorbeeld. Het toepassen van zonnepanelen of collectoren op het dakvlak is echter bij bestaande objecten meestal een dusdanige verslechtering van de beeldkwaliteit dat dit niet is toegestaan. Bij nieuwbouw dient men bij toepassing van dergelijke systemen, deze zeer zorgvuldig te detailleren en vorm te geven.
4
3 2 1
5
7
6
8
02 | 10 | 2018
ARCHITECTUURVISIE
LANDGOED SINGRAVEN
21
KWALITEITSEISEN BEBOUWING ARCHITECTUUR SINGRAVEN Veel van de karakteristieken die kenmerkend zijn voor de huidige architectuur op Singraven dateren uit de tijd van W.F.J. Laan (1891-1966) en zijn architect Andries de Maaker (1868-1964). De scheiding tussen de architectuur van het hoofdhuis enerzijds en de ‘bijgebouwen’ en boerderijen anderzijds vormt daarbij een richtinggevend element. De gebouwen op het landgoed zijn dan ook in functioneel en architectonisch opzicht gedifferentieerd. Onderscheiden kunnen worden: 1. het hoofdhuis met stallen en koetshuis: de classicistische traditie bepaalt het uiterlijk van deze gebouwen 2. de boerderijen met bijgebouwen: een geromantiseerd landelijk Twents beeld spreekt uit de vormgeving, aangevuld met uitheemse elementen 3. de dienstgebouwen: uit deze bouwwerken spreekt een landelijk beeld dat veeI soberder is dan bij de boerderijen en bijgebouwen het geval is. Door de consequente toepassing van beide vormtalen op het landgoed is er een heldere scheiding ontstaan tussen het representatieve, classicistisch georiënteerde hoofdhuis en de daarvan ‘afhankelijke’ elementen zoals tuinbebouwing en hekken met paviljoens enerzijds en het functionele kader van de watermolen, boerderijen en dienstgebouwen anderzijds. Bij nadere beschouwing blijkt dat er ook voor wat de tweede categorie betreft sprake is van een sterke differentiatie.
Dit onderscheid is functioneel te noemen: de dienstwoningen hebben een soberder en eigentijdsere vorm dan de boerderijen en de schuren bezitten op hun beurt weer minder detaillering en elementen van architectonische verbijzondering dan de boerderijen. Dat wil echter niet zeggen dat de schuren en dienstwoningen niet bij het karakter van Singraven passen: het verband tussen functie en vormgeving moet ook als belangrijk element van de ingrepen van W.F.J. Laan worden gezien. Bestaande architectonische kenmerken In de kopgevels is veelal de driedeling van de Twentse boerderij afleesbaar. De zijgevels hebben over het algemeen kleine raamopeningen. Elementen als een schoorsteen komen alleen voor op het woongedeelte en oorspronkelijk gezien alleen ter plaatse van de brandmuur. Vaak heeft het bouwvolume van de boerderij een beëindiging in de vorm van een overkragend schildeind boven het stalgedeelte. Kenmerkend voor de kopgevels van het staldeel van de boerderij als de vrijstaande schuur zijn kleinere raamopeningen en grote dubbele staldeuren. Tevens is door W.F. Laan uit Noord Holland meegenomen de Noord Hollandse gevelstijl (betimmerde vlakke gevels) en het ontbreken van de knik in de daklijn.
02 | 10 | 2018
ARCHITECTUURVISIE
LANDGOED SINGRAVEN
Voor bestaande gebouwen gelden de onderstaande architectonische kenmerken welke in hoofdlijnen terugkomen en te herkennen zijn in de gebouwen op Landgoed Singraven. Bouwvolume • Heldere dimensionering van de bouwvolumes: rechthoekig grondvlak onder zadeldak met overkragende zijschilden. Hierarchie • Geen enkel gebouw mag boven het hoofdhuis uitsteken. Daken • Toepassing van roodgesmoorde pannen op de hoofdgebouwen. • Donkere pannen op de bijgebouwen zijn mogelijk. • Gesloten dakvlakken. • Dakkapellen bij de dienstwoningen aan de Kasteellaan, de Schiphorst en de Ootmarsumsestraat. • Op boerderijen geen dakkapellen. Gevelmaterialen • Toepassing van roodbruine baksteen in kruisverband gemetseld. • Toepassing van grijze kalkmortelvoeg. Vensters en deuren • Toepassing van hout Kleurstelling • Gebruik van luiken met zandlopermotief waarvan de middencirkel in twee kleuren (blauw en geel) is geschilderd • Donkere deuren (donkergroen of bruin) • Witte kozijnen • Donkergroen raamhout
22
KWALITEITSEISEN BEBOUWING UITGANGSPUNTEN STEDENBOUW De oorspronkelijke (woon)boerderijen op Landgoed Singraven worden nagenoeg allemaal gekenmerkt door een eenduidige Twentse hoofdvorm. Een driebeukig eenlaags bouwvolume onder een relatief steil en hoog zadeldak. Bij nieuwbouw van woningen en/of bijgebouwen is er sprake van een schijnbaar losse strooiing van gebouwen rond een erf. De bebouwing heeft een eenvoudige hoofdmassa, geïnspireerd op de klassieke Twentse boerderij. Deze had een rechthoekige plattegrond met een zadeldak met lage goot. Een enkele keer komt ook een zogenaamde ‘meerkapper’ voor, de boerderij en schuur zijn dan naast en aan elkaar gebouwd. Het dakvlak dient zo weinig mogelijk doorbroken te worden met dakkapellen en dakramen. De kap is in verhouding tot de bouwvolumes fors. De kenmerken zijn een lage goothoogte en een hoge nokhoogte. In de bebouwing rond het erf is sprake van een hiërarchie. Er is één ‘hoofdgebouw’, de boerderij en bijgebouwen zijn ondergeschikt aan dit hoofdvolume. Het geheel vormt daardoor een eenheid. Nieuwbouw refereert aan de Twenste boerderij maar met een eigentijds karakter. Nieuwe gebouwen zijn aan elkaar verwant, wat vormgeving en materiaalgebruik betreft en in lijn met de bestaande bebouwing. Het aantal bouwwerken rond een erf is beperkt. Dit betekent dat de mogelijkheid tot het bouwen van meerdere bijgebouwen beperkt is.
Daarnaast zal parkeren bij voorkeur geïntegreerd worden in een bijgebouw.
Erf Auskamp Ootmarsumsestraat 63 02 | 10 | 2018
ARCHITECTUURVISIE
erf met strooiing van gebouwen
Boerderij Sonderhuis Molendijk 26 LANDGOED SINGRAVEN
23
KWALITEITSEISEN BEBOUWING ARCHITECTUUR NIEUWBOUW Een nieuwbouw is een eigentijdse interpretatie van het Twentse Hallehuis. Kenmerkend voor deze bebouwing is dat het een eenvoudige rechthoekige plattegrond met een zadeldak heeft (eventueel met een knik) met lage goot. Het dakvlak heeft een helling tussen 45° en 55°. Er zijn geen dakkapellen in het dakvlak mogelijk. Aan de tuinzijde kunnen de gevel en het dakvlak een meer open structuur hebben. De nieuwe gebouwen zijn aan elkaar verwant qua vorm en materiaalgebruik. Kleuren en materialen De hoofdkleurtoon en het overwegend materiaalgebruik dienen afgestemd te zijn op de karakteristiek binnen het landgoed. Natuurlijk materiaalgebruik en toepassing van gedekte kleuren staat hierbij voorop. Uitgangspunt in detaillering, materiaal-en kleurgebruik is de ambachtelijke en sobere uitstraling op het landgoed. De vormgeving van het gebouw dient bij de functie aan te sluiten. Decoratieve middelen dienen alleen ingezet te worden waar het een woonhuis betreft. Gevels optrekken in baksteen in donkere bruin/rood nuance kleurstelling met een niet te opvallende (grijze) voeg. Houten gevelvlakken dienen naturel dan wel traditioneel donker of zwart geschilderd te worden. Daken voorzien van roodgesmoorde gebakken pannen. Het gebruik van kunststof materialen en volkern plaatmateriaal is niet toegestaan.
Indien hemelwaterafvoeren toegepast worden, deze niet in PVC uitvoeren maar bijvoorbeeld in zink. Gebruik voor kozijnen en vensters hout en pas de volgende kleuren toe: wit voor de kozijnen en donkergroen voor het raamhout en de deuren. Luiken worden als onderscheidend element ingezet door gebruik te maken van de Landgoed kleuren. Compositie aan-en uitbouwen Aan- en uitbouwen aan het hoofdvolume van de boerderij zijn voorstelbaar. Zij dienen ondergeschikt te zijn aan de hoofdmassa en hier passend op aan te sluiten. De aan-of uitbouw is een ondergeschikte grondgebonden toevoeging aan het hoofdgebouw van maximaal één bouwlaag. Een aanbouw is voorstelbaar mits passend aangesloten op het bouwvolume en opgenomen in de kapvorm. De vormgeving en architectuur is afgestemd op het hoofdgebouw. De dakafdekking is flauw hellend en afgestemd op de dakhelling en nokrichting van het hoofdgebouw of opgenomen in het dak van het hoofdgebouw middels een doorgetrokken dakvlak met een knik ter plaatse van de aanbouw. Dakramen Voor woonfuncties zullen ook in het dakvlak voorzieningen moeten worden getroffen om de daglichttoetreding te verbeteren en waar nodig het bruikbaar woonoppervlak te vergroten. Dakkapellen komen van oorsprong niet op boerderijen voor en zijn daar derhalve niet toegestaan. 02 | 10 | 2018
ARCHITECTUURVISIE
LANDGOED SINGRAVEN
Mogelijkheden voor een aanbouw aan het hoofdvolume
uitsparingen
daklichten
kopgevel
Mogelijkheden voor het waarborgen van daglichttoetreding zonder daarbij het typerende dakvlak aan te tasten.
24
KWALITEITSEISEN BEBOUWING Een andere mogelijkheid is het aanbrengen van dakramen, uitsparingen of daklichten. Doordat deze in het dakvlak geplaatst worden zijn ze veel minder dominant aanwezig dan dakkapellen. Bij toepassing van meerdere dakramen in één dakvlak; een uniforme afmeting toepassen en de ramen regelmatig rangschikken op één horizontale lijn. Bij plaatsing in het dakvlak dient voldoende afstand tot de goot- en noklijn in acht genomen worden. Ook de onderlinge afstand van de dakramen moet voldoende groot zijn. De kleurstelling van het dakraam moet eenvoudig en bescheiden zijn; zo min mogelijk opvallend in het dakvlak. Maatvoering Ten aanzien van de maatvoering van de gebouwen wordt uitgegaan van: • Maximale bouwhoogte hoofdgebouw: 10m • Maximale goothoogte hoofdgebouw: 3m (m.u.v. uitsparingen in langsgevel) • Inhoud hoofdgebouw : afhankelijk van locatie 550 m3 tot max 1200 m3 • Maximale bouwhoogte bijgebouw: 8m • Maximale goothoogte bijgebouw: 3m • Oppervlak bijgebouwen: 100m² per woning • Dakheling (hoofdgebouwen): 45-55 graden Bijgebouwen en kleinere elementen op het erf Om recht te doen aan de historische afleesbaarheid van de oorspronkelijke bebouwing is het van groot belang de bijgebouwen te situeren in de vorm van zogenaamde losse strooiing op het erf. Hiermee wordt juist gerefereerd aan de oorspronkelijke opzet van het Twentse erf.
Bijgebouwen en schuren zijn functioneel qua uiterlijk en te alle tijde ondergeschikt qua maatvoering en volume. De vormgeving, detaillering, materialisering en kleurstelling van de schuur zijn passend bij het hoofdgebouw. Bijgebouwen worden voorzien van een zadeldak, lessenaarsdak of worden uitgevoerd als kapschuur. Indien mogelijk worden bijgebouwen zoveel mogelijk tegen de bosrand geplaatst als decor voor de woning.
woning als eenvoudige hoofdmassa met zadeldak
Uitgangspunten openbare ruimte De inrichting van het erf dient kenmerken te hebben van een oud Twents erf. Zie hiervoor de aanbevelingen in het rapport van Strootman Landschapsarchitecten.
bijgebouwen met zadeldak, lessenaarsdak of als kapschuurmodel, max. 100m² 02 | 10 | 2018
ARCHITECTUURVISIE
LANDGOED SINGRAVEN
25
KWALITEITSEISEN BEBOUWING
Erve De Horst Erve Grobbe
Op basis van de karakteristiek van de locaties op Landgoed Singraven is een verdeling gemaakt in de mogelijke verschijningsvorm van gebouwen. De verdeling bestaat uit een drietal categorieën welke gerelateerd zijn aan de criteria, genoemd onder ‘Randvoorwaarden voor architectuur’ in de rapportage van Strootman. Per locatie is aangegeven welke randvoorwaarden van belang zijn. Daarbij blijft het bij bestaande karakteristieke gebouwen van belang om altijd uit te gaan van behoud. De categorieën zijn als volgt te verdelen: 01 BESTAAND / TRADITIONEEL • Huis Singraven • Erve Loman • De Slinge (bestaand)
Erve Schiphorst Het Olde Sonderhuis Erve Loman Huis Singraven
02 TRADITIONEEL / EIGENTIJDS • Het Olde Sonderhuis • Erve Schiphorst • Erve Haboer 03 EIGENTIJDS / VERNIEUWEND • Erve De Horst • Erve Grobbe • De Slinge (nieuw in relatie met dorpsrand) • Ondergeschikte bebouwing op de erven Sonderhuis, Haboer, Schiphorst en Slinge
Erve Haboer De Slinge
02 | 10 | 2018
ARCHITECTUURVISIE
LANDGOED SINGRAVEN
26
KWALITEITSEISEN BEBOUWING
01
03
02
BESTAAND / TRADITIONEEL
TRADITIONEEL / EIGENTIJDS
EIGENTIJDS / VERNIEUWEND
• • •
•
• • • • •
karakteristieke bestaande architectuur bestaande gebouwen zoveel mogelijk intact laten moderne ingrepen zijn zo min mogelijk zichtbaar
02 | 10 | 2018
ARCHITECTUURVISIE
• •
traditioneel en ingetogen vormgeving met een eigentijds karakter meer ruimte voor zichtbare maar ingetogen ingrepen vorm, kleur en materiaalgebruik van het landgoed
LANDGOED SINGRAVEN
eigentijdse en abstracte vormgeving ruimte voor zichtbare ingrepen, zoals een serre streekeigen vorm en materiaalgebruik volledig hout materiaalgebruik mogelijk eigentijds en passend in het landschap
27
REFERENTIEBEELDEN 01 BESTAAND / TRADITIONEEL Voorbeelden van ingrepen en renovaties om respectvol om te gaan met de karakteristieke kenmerken van de bestaande gebouwen op Singraven.
daglicht door ruimte tussen planken
voorbeeld van dakingreep
02 | 10 | 2018
ARCHITECTUURVISIE
LANDGOED SINGRAVEN
28
REFERENTIEBEELDEN 02 TRADITIONEEL / EIGENTIJDS Voorbeelden van nieuwbouw welke kan refereren aan de bestaande kenmerken van Singraven. Daarnaast mogelijke toevoegingen bij bestaande karakteristieke gebouwen.
opengewerkte geveldelen
02 | 10 | 2018
ARCHITECTUURVISIE
LANDGOED SINGRAVEN
29
REFERENTIEBEELDEN 03 EIGENTIJDS / VERNIEUWEND Voorbeelden van erven met een duidelijke eenvoudige hoofdvorm, ondergeschikte bijgebouwen en streekeigen materiaalgebruik. Eigentijdse vormgeving passend in een landschappelijke omgeving.
02 | 10 | 2018
ARCHITECTUURVISIE
LANDGOED SINGRAVEN
30
KENMERKEND SINGRAVEN
Kenmerk landgoed Singraven Veel gebouwen op het landgoed zijn herkenbaar als behorend bij het landgoed door de aanwezigheid van specifieke kenmerken. Het meest voorkomend en bekend zijn de luiken in de kleuren van het landgoed. Het verdient een overweging om de kenmerken uit te breiden naar aanleiding van deze ontwikkelingen. Het aantal gebouwen behorend bij het langoed bedraagt op dit moment ruim twintig. In relatie tot deze hoeveelheid komen er veel nieuwe gebouwen bij. Een nieuw en herkenbaar kenmerk is dan op zijn plaats. Te denken valt aan een bouwkundige toevoeging op het erf. Een terugkerend element op het landgoed dat reeds aanwezig is is de smeedijzeren S-krul uit historische hekwerken op het landgoed en de bewegwijzering. Deze vorm kan bijvoorbeeld (eventueel in een van de kleuren van het landgoed) worden toegevoegd aan een erfpaal in combinatie met de erfnaam en de huisnummering. Ook een tuinhek kan hierbij worden gecombineerd. Op dergelijke manieren is het nieuwe gebouw duidelijk herkenbaar als behorend bij het landgoed.
02 | 10 | 2018
ARCHITECTUURVISIE
LANDGOED SINGRAVEN
31
MATERIALISERING EN ERFINRICHTING Natuurlijk en streekeigen materiaalgebruik. Houten kozijnen en constructiedelen, gebakken pannen, houten gevelbekleding en donker metselwerk.
split als halfverharding
veldkeien hergebruiken
donker en rood / bruin genuanceerd metselwerk
gebakken klinkers
bestrating hergebruiken
rood gesmoorde pannen
beuken erfafscheiding
landhek als toegangshek
houten gevelbekleding met donkere pannen
schapenhek rond perceel
karrespoor
02 | 10 | 2018
ARCHITECTUURVISIE
LANDGOED SINGRAVEN
32
1. Erve Schiphorst
1000m2 De indicatieve kavelmaat op schaal van de luchtfoto
Bron: Singraven, Harsseveld en Beugelskamp: toestand op 1 april 1934
20
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
Luchtfoto met topografisch ondergrond, 2016
33
1. Erve Schiphorst Historische foto van de oude Schiphorst-boerderij, vanuit het bos
Historische foto van de gesloopte boerderij, vanuit het bos richting dijk
Huidige oude Schiphorstboerderij vanuit de Schiphorstdijk
Enkele losse bomen aan de rand van het kavel
Toegang vanaf de Schiphorstdijk
Toegang vanaf de Schiphorstdijk
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
3421
1. Erve Schiphorst Bos
Bos
Bos
weiland
Schuur en overdekt parkeren in één gebouw 90m2
Oude Schiphorst boerderij
112m2
Bestaande bomen handhaven
Gemeenschappelijke toegangsgweg
1000m2
Bestaand: 112 m2 Nieuw: 380 m2
Aandacht voor beplanting
1500m2
Parkeren in de kop van het gebouw
Schi phor stdij k
weiland 290m2
Boomgaard
Bestaande toegang gebruiken Kopgevel zichtbaar vanaf de Schiphorstdijk weiland Bos 22
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
35
1. ERVE SCHIPHORST Bij deze nieuwbouw is er een beperkte mate van vrijheid in vormgeving en materialisering. De hoofdvorm en materialen zijn echter afgeleid van de kenmerkende gebouwen op Singraven. Grote kap, lage rand en streekeigen materiaalgebruik. De schuurwoning wordt achter de boerderij gerealiseerd in de oude vervallen schuur. Erve Schiphorst (de nieuw te bouwen boerderij en de te verbouwen oude schuur) valt in categorie 2 van de architectuurzonering, met voor deze locatie de volgende criteria:
02
A. (vast) 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.
Grote dominante kap Ongeglazuurd oranje keramische pannen Forse overstekken Geen goten Zwarte houten betimmering op de topgevels Hoofdgebouw heeft een dakhelling ca. 50° Lage BG gevel aan de zijkanten (max 2,20 m) Rechthoekige plattegrond
B. (minimaal 2) 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.
Bijzonderheden: Voor de boerderij geldt dat er ruimte is voor eigentijdse inpassingen en oplossingen aan de achterzijde, b.v. voor het parkeren en het zicht (serre) op de eikengaard. Voor de oude schuur(woning) gelden dezelfde vaste criteria als de boerderij met uitzondering van A. 5 en voor de variabele B. gelden alleen 2 en 4.
Hoofdgebouw heeft witte windveren Metselwerk van bakstenen met grijze voeg Erkertje met (pannen)dak Verhouding hoogte BG gevel dakhoogte minimaal 1:3 Deuren op de kopse gevels Singravense luiken Hoofdgebouw groen raamhout en witte kozijnen Terugliggende kopgevels op de begane grond
02 | 10 | 2018
ARCHITECTUURVISIE
LANDGOED SINGRAVEN
36
2. Erve Grobbe
1000m2 De indicatieve kavelmaat op schaal van de luchtfoto
Bron: Singraven, Harsseveld en Beugelskamp: toestand op 1 april 1934
24
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
Luchtfoto met topografisch ondergrond, 2016
37
2. Erve Grobbe Historische foto van de Grobbe-boerderij, vanuit het noorden
Open ruimte waar het nieuwe erf in komt te liggen
Zicht over het weiland aan de noordkant
Weiland aan de noordkant van het nieuwe erf, met zicht op erve de Horst
Huidige toegang naar de open ruimte
Huidige toegangsweg
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
25
38
2. Erve Grobbe
maximaal 50m2 maximaal 750m3
Nieuw: 470 m2
Bos
Weiland
Bos
zicht op Erve de Horst Bos Toegangsweg, 2 sporen Eiken bijplanten
Bos Bos
235m2
Oude locatie erf Grobbe (nu bos)
Schuur/parkeren
65m2
Nieuwe woning Aandacht voor beplanting
Bos
3000m2
Bos
26
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
39
2. ERVE GROBBE Bij nieuwbouw is er een ruime mate van vrijheid in vormgeving en materialisering. De hoofdvorm en materialen zijn echter afgeleid van de kenmerkende gebouwen op Singraven. Grote kap, lage rand en streekeigen materiaalgebruik. De schuur wordt in het verlengde van de woning onder dezelfde kap geplaatst. Het woonhuis wordt met uitzicht op het open landschap gesitueerd. Erve Grobbe valt in categorie 3 van de architectuurzonering, met voor deze locatie de volgende criteria: A. (vast) 1. 2. 3. 4. 8.
Grote dominante kap Ongeglazuurd oranje keramische pannen. Forse overstekken Geen goten Rechthoekige plattegrond
B. (variabel) Geen. Bijzonderheden: Woning op een grote footprint onder een kap, bij voorkeur 1 laag.
03
02 | 10 | 2018
ARCHITECTUURVISIE
LANDGOED SINGRAVEN
40
3. Het Olde Sonderhuis
1000m2 De indicatieve kavelmaat op schaal van de luchtfoto
Bron: Singraven, Harsseveld en Beugelskamp: toestand op 1 april 1934
28
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
Luchtfoto met topografisch ondergrond, 2016
41
3. Het Olde Sonderhuis Zicht op erve Loman
Locatie voor het nieuwe erf
Zicht vanaf de toegangsweg op het wandelpad
Zicht op erve Loman vanaf de toegangsweg
Wandelpad door het bos
Toegangweg door het bos
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
29
42
3. Het Olde Sonderhuis Bos
Toegangsweg met 2 sporen Toegangshek
sweg toegang
800m2
Gedeelde toegangsweg
Nieuwe woning
Wandelpad door het bos Gemeenschappelijk erf 350m2 216m2
Gedeelde parkeerschuur
800m2 170m2
Nieuwe woning
260m2
2b
voldoende ruimte overhouden zodat zicht op de weide mogelijk is
Nieuwe woning Aandacht voor beplanting
100m2
1000m2
1300m2
120m2
2b Bos Weiland
30
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
43
3. HET OLDE SONDERHUIS Erve het Olde Sonderhuis wordt op de oude locatie als nieuw erf ontwikkeld. Het ensemble bestaat uit een grote boerderij (2 onder 1 kap) en twee ondergeschikte schuurwoningen. Als gezamelijke berging delen zij een (kap)schuur (ook voor parkeren)
02
03
De gebouwen vallen in categorie 2 en 3 van de architectuurzonering, met voor deze locatie de volgende criteria: A. (vast) 1. 2. 3. 4. 6. 7. 8.
Grote dominante kap Ongeglazuurd oranje keramische pannen Forse overstekken Geen goten Hoofdgebouw heeft een dakhelling ca. 50° Lage BG gevel aan de zijkanten (max 2,20 m) Rechthoekige plattegrond
B. (minimaal 2) 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.
Hoofdgebouw heeft witte windveren Metselwerk van bakstenen met grijze voeg Erkertje met (pannen)dak Verhouding hoogte BG gevel dakhoogte minimaal 1:3 Deuren op de kopse gevels Singravense luiken Hoofdgebouw groen raamhout en witte kozijnen Terugliggende kopgevels op de begane grond
02 | 10 | 2018
ARCHITECTUURVISIE
Bijzonderheden: Het ensemble mag een eigentijdse uitwerking krijgen als helder contrast tegenover het naastgelegen klassieke erf Loman. Voor de hoofdbouw (2 onder 1 kap) boerderij geldt categorie 2 met vaste kenmerken A. (zonder 5) en minimaal 2 variabele kenmerken van B. Voor de schuurwoningen en de (kap)schuur geldt categorie 3 (minimaal 3 vaste kenmerken uit A)
LANDGOED SINGRAVEN
44
4. De Slinge
1000m2 De indicatieve kavelmaat op schaal van de luchtfoto
Luchtfoto met topografisch ondergrond, 2016
32
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
45
4. De Slinge Zicht op de woningen in de dorpsrand
Bestaand erf met boerderij en schuur
Parkeerschuur
Zicht over het weiland en erf ten noorden van De Slinge
Singravens hek
Zicht vanaf de weg op het erf, in de voorgrond de bolling van de es
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
33
46
4. De Slinge Weiland Bestaand: 440 m2 Nieuw: 685 m2
Nieuw lang bouwvolume met woning en parkeerschuur op de kop Aandacht voor beplanting
Weiland
1000m2 1700m2
180m2
265m2
Nieuwe woning Gedeelde parkeerschuur
Toegangshek en nieuwe inrit 65m
175m2
2
Afgegraven es herstellen, eventueel boomgaard
Parkeerschuur
Aandacht voor beplanting
220m2
105m2
1000m2
Nieuwe woning Toegangshek en nieuwe inrit, op lokatie bestaande inrit
115m2
Inrit verwijderen Toegangshek bij huidige inrit
34
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
47
4. ERVE DE SLINGE Erve de Slinge wordt op de oude locatie als zorgerf ontwikkeld met behoud van de erfkenmerken. Als toevoeging komen er twee lage schuurgebouwen met zorgunits. Aan de overzijde worden twee woningen met een dorps uiterlijk ontwikkeld in aansluiting op de bebouwing van de dorpsrand aan de es.
03
De zorggebouwen vallen in categorie 3 van de architectuurzonering, met voor deze locatie de volgende criteria: A. (vast) 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.
Grote dominante kap Ongeglazuurd oranje keramische pannen Forse overstekken Geen goten Zwarte houten betimmering op de topgevels Hoofdgebouw heeft een dakhelling ca. 50° Lage BG gevel aan de zijkanten (max 2,20 m) Rechthoekige plattegrond
Bijzonderheden: Voor de schuurgebouwen geldt categorie 3 (minimaal 3 vaste kenmerken uit A)
02 | 10 | 2018
ARCHITECTUURVISIE
LANDGOED SINGRAVEN
48
5. Haboer
1000m2 De indicatieve kavelmaat op schaal van de luchtfoto
Algemene hoogtekaart van Nederland
Luchtfoto met topografisch ondergrond, 2016
locatie voormalige boerderij
36
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
49
5. Haboer Locatie voor het nieuwe erf met de oude Drentse boerderij, vanaf het noorden gezien
Zicht over het weiland en sterrenbos ten noorden van het nieuwe erf
Zicht op de locatie van het nieuwe erf
Toegangsweg, richting het noorden
Zicht op de locatie van het nieuwe erf
Locatie toegang tot het nieuwe erf
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
37
50
5. Haboer
Toegangsweg met 2 sporen weiland Toeganghek
125m2
60m2
Gedeelde parkeerschuur Nieuwe woning
1000m2
200m
2
1500m2
weiland
Bestaande bomen handhaven, enkele nieuwe op de grens planten Aandacht voor beplanting
Bestaande greppel voormalige houtwal terugplanten
Toegangshek Es
Es 70m2
Parkeerschuur Herbouw van de lemenschuur `
200m2
1500m2
Aandacht voor beplanting bos
38
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
51
5. ERVE HABOER
Erve Haboer wordt nabij de oude locatie als nieuw erf ontwikkeld. Het ensemble bestaat uit twee delen. Aan de westkant komt een deelerf met de herplaatste Drentse schuur als woning en een bijbehorende parkeerschuur. Aan de oostzijde ligt een tweede erf met een nieuw te bouwen boerderijwoning en een schuurwoning. Beide woningen delen een parkeerschuur.
02
03
De gebouwen vallen in categorie 2 en 3 van de architectuurzonering, met voor deze locatie de volgende criteria: A. (vast) 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.
Grote dominante kap Ongeglazuurd oranje keramische pannen Forse overstekken Geen goten Zwarte houten betimmering op de topgevels Hoofdgebouw heeft een dakhelling ca. 50° Lage BG gevel aan de zijkanten (max 2,20 m) Rechthoekige plattegrond
Bijzonderheden: Het ensemble mag een eigentijdse uitwerking krijgen. Voor de hoofdbouw (boerderijwoning) geldt categorie 2 met vaste kenmerken A. en minimaal 2 variabele kenmerken van B. Voor de schuurwoning en de (kap)schuren geldt categorie 3 (minimaal 3 vaste kenmerken uit A)
B. (minimaal 2) 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.
Hoofdgebouw heeft witte windveren Metselwerk van bakstenen met grijze voeg Erkertje met (pannen)dak Verhouding hoogte BG gevel dakhoogte minimaal 1:3 Deuren op de kopse gevels Singravense luiken Hoofdgebouw groen raamhout en witte kozijnen Terugliggende kopgevels op de begane grond
02 | 10 | 2018
ARCHITECTUURVISIE
LANDGOED SINGRAVEN
52
6. Erve de Horst
1000m2 De indicatieve kavelmaat op schaal van de luchtfoto
Bron: Singraven, Harsseveld en Beugelskamp: toestand op 1 april 1934
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
Luchtfoto met topografisch ondergrond, 2016
39
53
6. Erve de Horst
54
6. Erve de Horst Toegangsshek Oo tm as um se
Bestaande woning
str a
Bos
Laanbomen
Verhard erf
Nieuw: 470 m2
maximaal 50m2
Bos
at
Bos bijplanten ter compensatie Schuur/parkeren
maximaal 750m3
Nieuwe woning Aandacht voor beplanting
1200m2
Bos deels weghalen voor de privétuin
Haag voor afscherming van de privétuin
Bos
Bos
40
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
55
6. Erve de Horst
De ontwikkeling van Erve De Horst
•
(Ootmarsumsestraat 71, Denekamp) is reeds bestemd; in het huidige bestemmingsplan staat het
hoogste 3,50 m bedragen; •
volgende beschreven: Voor het bouwen van hoofdgebouwen gelden de
minste 30° en ten hoogste 60° bedragen.
woonhuizen worden gebouwd, waarbij deze
Voor het bouwen van bijbehorende bouwwerken
bouwregels eveneens van toepassing zijn voor
gelden de volgende regels:
functies die na afwijken van de gebruiksregels
•
een hoofdgebouw zal binnen een bouwvlak
•
‘bijgebouwen’ worden gebouwd; •
de gezamenlijke oppervlakte van de
ter plaatse van de aanduiding 'maximum
bijbehorende bouwwerken zal ten hoogste 50
aantal wooneenheden' in welk geval het
m² per woning bedragen;
aantal hoofdgebouwen ten hoogste het in
•
het aanduidingsvlak aangegeven aantal mag bedragen; •
vrijstaande bijbehorende bouwwerken zullen uitsluitend ter plaatse van de bouwaanduiding
het aantal woningen per bouwvlak zal ten hoogste één bedragen, met uitzondering
er zullen geen aan- en uitbouwen worden gebouwd;
worden gebouwd; •
de dakhelling van een hoofdgebouw zal ten
als hoofdgebouwen mogen uitsluitend
aan de woonfunctie zijn toegevoegd; •
de bouwhoogte van een hoofdgebouw zal ten hoogste 9,00 m bed ragen;
•
volgende regels: •
de goothoogte van een hoofdgebouw zal ten
zal ten hoogste 3,50 m bedragen; •
de inhoud van een woning binnen een
aanduiding 'specifieke vorm van waarde -
de bouwhoogte van een bijbehorende bouwwerk zal ten minste 1,00 m lager zijn dan de
hoofdgebouw zal ten hoogste 750 m³ bedragen, tenzij het een woning ter plaatse van de
de goothoogte van een bijbehorende bouwwerk
bouwhoogte van het hoofdgebouw; •
de dakhelling van een bijbehorende bouwwerk zal ten minste 30° en ten hoogste 60° bedragen.
historische buitenplaats' betreft, in welk geval de bestaande inhoud van het hoofdgebouw als maximum geldt;
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
41
56
6. ERVE DE HORST Bij nieuwbouw is er een ruime mate van vrijheid in vormgeving en materialisering. De hoofdvorm en materialen zijn echter afgeleid van de kenmerkende gebouwen op Singraven. Grote kap, lage rand en streekeigen materiaalgebruik. De schuur wordt in het verlengde van de woning onder dezelfde kap geplaatst. Het woonhuis wordt met uitzicht op het open landschap gesitueerd. Erve de Horst valt in categorie 3 van de architectuurzonering, met voor deze locatie de volgende criteria: A. (vast) 1. 2. 3. 4. 8.
Grote dominante kap Ongeglazuurd oranje keramische pannen. Forse overstekken Geen goten Rechthoekige plattegrond
B. (variabel) Geen. Bijzonderheden: Woning op een grote footprint onder een kap, bij voorkeur 1 laag.
03
02 | 10 | 2018
ARCHITECTUURVISIE
LANDGOED SINGRAVEN
57
7. ERVE LOMAN Huidige situatie Aan de Molendijk 26 ligt de boerderij Erve Loman. Dit erf bestaat uit een voormalige boerderij en een schuur ten noorden hiervan. De voormalige boerderij is verbouwd tot woonboerderij. De schuur is niet in gebruik. Hoewel, visueel gezien, de twee gebouwen één eenheid vormen, staat de woning op een eigen perceel. De schuur betreft een fors pand dat als rijksmonument is aangemerkt. Gewenste wijziging en uitgangspunten Om het rijksmonument voor de toekomst te behouden zijn stabiele inkomsten noodzakelijk. Het plan is om de grote schuur tot een dubbele woning te verbouwen. Tussen de boerderij en de nieuwe woningen zijn enkele bijgebouwen geprojecteerd. Deze zijn zowel ten dienste van de boerderij als van de nieuwe woningen. In totaal kan hier een oppervlakte van 150 m2 (3x 50 m2) aan bijgebouwen worden gebouwd. Voor de gewenste inrichting van het erf is een landschapsplan opgesteld. De bijgebouwen worden zo gebouwd dat er zo weinig mogelijk bomen behoeven te worden gekapt. Verder vormt de nieuwe schuur de scheiding tussen de te verbouwen schuur en de boerderij. overige uitgangspunten: • de nieuwe schuur dient het bescheiden karakter van het erf te respecteren; • het nieuwe erf dient besloten te zijn zodat auto’s enz. niet opvallen in het landschap; • privacy voor de bewoners creëren.
Het ensemble van de karakteristieke gebouwen, de bomen, het bos en de hoogteverschillen zorgen voor een fraaie, bescheiden compositie die typerend is voor een Twents erf. De nieuwe bijgebouwen doen op deze wijze geen afbreuk aan het monumentale karakter van het erf.
Rijksmonument De bestaande boerderij, gebouwd in 1930, is van het hallehuistype en staat vermeld als rijksmonument onder de naam “Bartels”, behorend tot het landgoed Singraven. De boerderij ligt langs de open gazons voor het huis, met de achtergevel aan de Molendijk, noordelijk van en dwars ten opzichte van boerderij “Sonderhuis”, waarmee deze gebouwen visueel een ensemble vormen. Het gebouw wordt als schuur gebruikt, waardoor het oorspronkelijke woongedeelte gewijzigd is. De boerderij is opgetrokken in rode baksteen onder een zadeldak, gedekt met rode Hollandse pannen en voorzien van donkerbruine gevelbeschotten op korbelen en windveren. De westgevel en tevens achtergevel van de boerderij is geleed door een baander met aan weerszijden een 12-ruits venster. De zijgevels van het oorspronkelijke bedrijfsgedeelte zijn voorzien van zesruits stalramen en houten staldeuren. In de noordelijke zijgevel wordt de overgang van huis naar bedrijfsgedeelte gekenmerkt door een krimp. De grote kloosterkozijnen met twaalfruits vensters die nog bewaard zijn gebleven in de oost- en voorgevel en zuidelijke zijgevel van het huis zijn in de noordelijke zijgevel van het woongedeelte vervangen door stalramen en staldeuren. In de voorgevel zijn na de functieverandering van het gebouw een baander en staldeuren geplaatst tussen de vensters.
Boerderij Bartels is van algemeen cultuur-, architectuurhistorisch en stedebouwkundig belang vanwege: • de vormgeving die is gebaseerd op de Twentse Halleboerderij uit de negentiende eeuw • de ruimtelijke en functionele relatie met de overige onderdelen van het landgoed Singraven • de ensemblewaarde samen met boerderij Sonderhuis • de beeldbepalende ligging aan de open weiden voor het landhuis van Singraven Bron: Rijksmonumenten, nummer: 508949
02 | 10 | 2018
ARCHITECTUURVISIE
LANDGOED SINGRAVEN
58
7. Erve Loman
1000m2 De indicatieve kavelmaat op schaal van de luchtfoto
Bron: Singraven, Harsseveld en Beugelskamp: toestand op 1 april 1934
42
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
Luchtfoto met topografisch ondergrond, 2016
59
7. Erve Loman
Historische foto van de boerderij op Erve Loman
Huidige boerderij met de locatie van de nieuwe kavels
Erve Loman, gezien vanuit het westen
Huidige boerderij op Erve Loman
Detail van de topgevel en windveer
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
43
60
7. Erve Loman Bos
Es
Olde Sonderhuis
1000m2
350m2 216m2
Aandacht voor beplanting 170m2
3000m2 Twee woningen in bestaand gebouw
260m2
2a
Toegangshek
2a 120m 1
2
Schuren voor nieuwe woningen naast elkaar Gemeenschappelijke toegangsweg met 2 sporen
100m2
2b
120m2
2b
310m2
Bos
Bos
44
25 | 09 | 2018 Landschappelijke inpassing nieuwe erven Singraven
Weiland
61
7. ERVE LOMAN Erve Loman wordt ontwikkeld als grote rijksmonumentale boerderij met 2 woningen onder 1 kap. Aan de rand van het perceel is er plaats voor een drietal bergingen in twee gebouwen. De boerderij valt in categorie 1 en de bergingen in categorie 3 van de architectuurzonering, met voor deze locatie de volgende criteria:
01
03
A. (vast) 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.
Grote dominante kap Ongeglazuurd oranje keramische pannen Forse overstekken Geen goten Zwarte houten betimmering op de topgevels Hoofdgebouw heeft een dakhelling ca. 50° Lage BG gevel aan de zijkanten (max 2,20 m) Rechthoekige plattegrond
B. (variabel) 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.
Hoofdgebouw heeft witte windveren Metselwerk van bakstenen met grijze voeg Erkertje met (pannen)dak Verhouding hoogte BG gevel dakhoogte minimaal 1:3 Deuren op de kopse gevels Singravense luiken Hoofdgebouw groen raamhout en witte kozijnen Terugliggende kopgevels op de begane grond
02 | 10 | 2018
ARCHITECTUURVISIE
Bijzonderheden: Het ensemble heeft zichtbaar de kenmerken van een klassiek erf. Voor de hoofdbouw (2 onder 1 kap) boerderij geldt categorie 1 met vaste kenmerken A. en minimaal 2 variabele kenmerken van B. Voor de bergingen geldt categorie 3 (minimaal 3 vaste kenmerken uit A) Daglichttoetreding Bij het rijksmonument zal zeer ingetogen moeten worden omgegaan met de toepassing van dakvensters en daklichten. Dakramen en daklichten dienen opgenomen te worden in de pannenlijn. Te denken valt aan stalen dakramen. Met een combinatie van kleine dakopeningen en het openwerken van bestaande staldeuren kunnen leefruimtes worden voorzien van voldoende daglichttoetreding. Kopgevels uitvoeren met bestaande planken. Door de tussenruimte tussen planken te vergroten blijft het oorspronkelijke beeld behouden en kan de verdieping voorzien worden van voldoende daglicht. Bestaande stal- en niendeuren behouden en aan binnenzijde invullen met terugliggende puien.
LANDGOED SINGRAVEN
62