2025-42 MVOI Manifest nov 2022
Tekst van het document
Rijksoverheid
Manifest Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen
A
Inhoud
m
Partijen
2
Overwegingen
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN | INHOUD
Afspraken
Unie van Waterschappen
Provincies
Andere partijen
3
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN | PARTIJEN
Departementen
Provincies
1
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, mevrouw V.L.M.A. Heijnen;
2
De Minister van Algemene Zaken, de heer M. Rutte;
als bestuursorgaan, namens deze: mevrouw R.P.M. Kocken, gedeputeerde Financiën,
3
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, mevrouw H.G.J. Bruins Slot;
Circulaire economie, Zeehavens, Sport, Cultuur en erfgoed; hierna te noemen provincie
4
De Minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, mevrouw
Noord-Holland;
E.N.A. J. Schreinemacher;
15
16
Het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland, handelend
Het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Utrecht, handelend als
5
De Staatssecretaris van Defensie, de heer C.A. van der Maat;
bestuursorgaan, namens deze: de heer R.C.L. Strijk, gedeputeerde Financiën, Organisatie,
6
De Minister van Economische Zaken en Klimaat, mevrouw M.A.M. Adriaansens;
Economie, Europa; hierna te noemen provincie Utrecht;
7
De Minister van Financiën, mevrouw S.A.M. Kaag;
8
De Minister van Justitie en Veiligheid, mevrouw D. Yeşilgöz-Zegerius;
bestuursorgaan, namens deze: de heer A.J. van der Maas, gedeputeerde Infrastructuur en
9
De Minister van Klimaat en Energie, de heer R. Jetten;
mobiliteit, Leefbaarheid, Onderwijs; Bestuur & coördinatie Interbestuurlijk Toezicht;
10
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, de heer P Adema;
IPO-Bestuur, Toezicht en Handhaving Milieu, Facilitaire- en juridische zaken & Inkoop;
11
De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, de heer R.H. Dijkgraaf;
hierna te noemen provincie Zeeland;
12
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, mevrouw C.E.G. van Gennip;
13
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, de heer E.J. Kuipers.
17
18
Het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Zeeland, handelend als
Het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Zuid-Holland, handelend als bestuursorgaan, namens deze: de heer F. Zevenbergen, gedeputeerde Verkeer en vervoer, Bestuur en maatschappij en Vergunningverlening; hierna te noemen provincie Zuid-
Partijen 1 tot en met 13 ieder handelend in zijn of haar hoedanigheid van bestuursorgaan, samen hierna te
Holland;
noemen: ‘Rijksoverheid’; Partijen 15 tot en met 18 samen hierna te noemen: ‘Provincies’.
Unie van Waterschappen 14
De Unie van Waterschappen, statutair gevestigd te 's-Gravenhage, te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd door de heer V.E.C. Lokin, dagelijks bestuurder bij waterschap De Bommel en lid van het dagelijks bestuur van de Unie van Waterschappen, hierna te noemen: 'Waterschappen';
4
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN | PARTIJEN
Gemeenten 19
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Alkmaar, handelend als
25
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Bergen (NH),
bestuursorgaan, namens deze: mevrouw N.F. Mulder, wethouder Financiën, Duurzaamheid
handelend als bestuursorgaan, namens deze: de heer E. Bekkering, wethouder Openbare
inclusief biodiversiteit en klimaatbeleid, Groen inclusief recreatieschappen,
werken (BOR), Verkeer en vervoer, Economische zaken, Recreatie en toerisme, Strand,
Energietransitie, Cultuur, Sport, hierna te noemen: Gemeente Alkmaar;
Duurzaamheid (incl. grondstoffen), Interne dienstverlening, Externe dienstverlening,
20 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Almere, handelend
RES, Agrarische zaken (inclusief natuur en bos), Onderwijs en onderwijshuisvesting,
als bestuursorgaan, namens deze: de heerA.Y. Sprong, wethouder Milieu en klimaat,
Welzijn en subsidies, Sport, Volkshuisvesting/wonen, hierna te noemen: Gemeente Bergen (NH);
Omgevingsplan, Omgevingsvergunningen, Handhaving en Vastgoed, hierna te noemen: Gemeente Almere; 21
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Alphen aan den
als bestuursorgaan, namens deze: mevrouw B. van den Berg, wethouder Economie,
Rijn, handelend als bestuursorgaan, namens deze: de heer G. van den Ham, wethouder
Milieu, gezondheid en duurzaamheid, Werk en inkomen, Beroepsonderwijs, Afval en
Financiën, Gemeentelijke organisatie, Duurzaamheid, Energie- en warmtetransitie,
grondstoffen en Lokale media hierna te noemen: Gemeente Beverwijk;
Hbo-onderwijs, Informatisering en automatisering, Publiekscommunicatie, Integratie, 22
27
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Brummen, handelend
hierna te noemen: Gemeente Alphen aan den Rijn;
als bestuursorgaan, namens deze: de heer P. Inberg, wethouder Ruimtelijke Ordening,
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amersfoort,
Omgevingswet, Mobiliteit, Biodiversiteit, Duurzaamheid & Klimaat, hierna te noemen:
handelend als bestuursorgaan, namens deze: de heer W. Stegeman, wethouder Financiën,
Gemeente Brummen;
Economie en circulariteit, Vastgoed en grondzaken, hierna te noemen: Gemeente 23
26 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Beverwijk, handelend
28 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Castricum, handelend
Amersfoort;
als bestuursorgaan, namens deze: de heer A. Mans, burgemeester, hierna te noemen:
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,
Gemeente Castricum;
handelend als bestuursorgaan, namens deze: mevrouw M.H.W. van Buren-Osinga,
29
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Coevorden, handelend
wethouder Financiën, Personeel en Organisatie, Coördinatie bedrijfsvoering,
als bestuursorgaan, namens deze: de heer R. Bergsma, burgemeester, hierna te noemen:
Coördinatie inkoop, Dienstverlening, Lucht- en Zeehaven, hierna te noemen:
Gemeente Coevorden;
Gemeente Amsterdam;
30
als bestuursorgaan, namens deze: mevrouw K. Schrederhof, wethouder Wonen, Zorg,
24 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Barendrecht, handelend als bestuursorgaan, namens deze: mevrouw M. Stolk, wethouder Dienstverlening & Organisatie, Maatschappelijk Vastgoed, Onderwijs, Sport, Evenementen en Kunst & Cultuur hierna te noemen: Gemeente Barendrecht;
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Delft, handelend Onderwijs en Sport, hierna te noemen: Gemeente Delft;
31
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Dordrecht, handelend als bestuursorgaan, namens deze: mevrouw T.F. de Jonge, wethouder Duurzaamheid, Klimaat, Energie en Milieu, hierna te noemen: Gemeente Dordrecht;
5
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN | PARTIJEN
32
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Ede, handelend
als bestuursorgaan, namens deze: mevrouw M. Wijnja, wethouder Financiën, P&O,
Energietransitie, Klimaat, KennisAs Ede-Wageningen, Beheer openbare ruimte, Milieu,
Gebiedsgericht Werken & Democratische vernieuwing, Beheer en Onderhoud, Groen
bodem en afval, Dienstverlening en publiekszaken, Personeel en organisatie, Regio
en Klimaatadaptatie, hierna te noemen: Gemeente Groningen; 39
als bestuursorgaan, namens deze: mevrouw E. de Raadt, wethouder Sport, Diversiteit
als bestuursorgaan, namens deze: de heer N. van den Berg, wethouder Sport, Welzijn
en inclusie, Bedrijfsvoering, Dienstverlening en digitalisering, Vastgoed, hierna te
(incl. dierenwelzijn), Duurzaamheid, Energietransitie, Jongerenwerk, Eenzaamheid,
noemen: Gemeente Haarlem;
Wijkbudgetten, Landelijk gebied (incl. landbouw), Samenlevingsgericht werken,
40 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Haarlemmermeer,
Personeel en Organisatie, Aanbesteding en inkoop, hierna te noemen: Gemeente
handelend als bestuursorgaan, namens deze: de heer C. El Idrissi, wethouder Werk en
Enschede;
inkomen (sociale zaken), Arbeidsmarktbeleid, Inburgering, Digitalisering, Personeel, Inkoop- en aanbestedingsbeleid, Bedrijfsvoering en organisatie, hierna te noemen:
handelend als bestuursorgaan, namens deze: de heer F.J.M.C. Stravers, wethouder Economie, Recreatie en Toerisme, Informatisering en Automatisering, Digitalisering,
36
37
6
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Haarlem, handelend
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Enschede, handelend
34 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Geldrop-Mierlo,
35
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Groningen, handelend
als bestuursorgaan, namens deze: de heerA. Versteeg, wethouder Economie,
Foodvalley, Euregio, hierna te noemen: Gemeente Ede; 33
38
Gemeente Haarlemmermeer; 4i
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Heemstede,
Archiefbeheer, Duurzaamheid, Natuur en Milieu, Wijkontwikkeling, Gebiedsgericht
handelend als bestuursorgaan, namens deze: mevrouw S.A. de Wit-van der Linden,
werken, Accommodatiebeleid, Onderwijs, hierna te noemen: Gemeente Geldrop-
wethouder Financiën & belastingen, Deelnemingen, Lokale economie, Zorg en Welzijn,
Mierlo;
Dienstverlening, Bedrijfsvoering, hierna te noemen: Gemeente Heemstede;
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Goeree-Overflakkee,
42
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Heiloo, handelend als
handelend als bestuursorgaan, namens deze: de heer J.W. Eijkenduin, wethouder
bestuursorgaan, namens deze: de heer R. Vennik, wethouder Ruimtelijke ontwikkeling,
Financiën, Duurzaamheid, Accommodaties en Sport, Kunst en Cultuur, hierna te
Wonen, Grondbedrijf en gemeentelijk vastgoed, Duurzaamheid, energie en klimaat,
noemen: Gemeente Goeree-Overflakkee;
hierna te noemen: Gemeente Heiloo.
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Goes, handelend als
43
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Helmond, handelend
bestuursorgaan, namens deze: mevrouw M. Mulder, burgemeester, hierna te noemen:
als bestuursorgaan, namens deze: de heer M. de Kort, wethouder Economie &
Gemeente Goes;
Arbeidsmarkt, Innovatie en Financiën, hierna te noemen: Gemeente Helmond;
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente 's-Gravenhage,
44 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Houten, handelend
handelend als bestuursorgaan, namens deze: de heerA. Kapteijns, wethouder
als bestuursorgaan, namens deze: de heerS. Bos, wethouder Financiën, Grondbeleid/
Duurzaamheid, Energietransitie en Klimaatadaptatie, hierna te noemen: Gemeente
Grondzaken, Maatschappelijk vastgoed, Werk en Inkomen, armoedebeleid, Asiel en
's-Gravenhage;
integratie, Jeugdbeleid hierna te noemen: Gemeente Houten;
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN | PARTIJEN
45 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Kaag en Braassem,
51
handelend als bestuursorgaan, namens deze: de heer N.G. van Egmond, wethouder
handelend als bestuursorgaan, namens deze: de heerF.Th.J.M. Backhuijs, burgemeester,
Financiën en belastingen, Onderwijs en cultuur (incl. Huisvesting), Recreatie
hierna te noemen: Gemeente Nieuwegein;
en toerisme, Economische zaken, Natuur, landschap en water, Inwoners- en
52
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Oosterhout,
overheidsparticipatie, Digitalisering & BVO, Inkoop en aanbesteding, hierna te
handelend als bestuursorgaan, namens deze: de heerA. Kastelijns, wethouder
noemen: Gemeente Kaag en Braassem;
Ruimtelijke ordening en bouwen, Verkeer, Beheer openbare ruimte, Sport,
46 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Leiden, handelend als
Grondzaken, Dienstverlening en overige bedrijfsvoering, Inkoop en aanbesteding,
bestuursorgaan, namens deze: de heer A. North, wethouder Energie, Werk en Inkomen
Vastgoed, Project nieuwbouw stadshuis, hierna te noemen: Gemeente Oosterhout;
en Cultuur, hierna te noemen: Gemeente Leiden;
53
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Ouder-Amstel, handelend als bestuursorgaan, namens deze: mevrouw B. de Reijke, wethouder
47 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Kampen, handelend als bestuursorgaan, namens deze: de heer E. Faber, wethouder Beheer openbare ruimte,
Ruimtelijke Ordening, wonen en gebiedsontwikkeling, Financiën, Sport en gezondheid,
Energietransitie, Klimaat, Milieu, natuur en groen, Omgevingswet/omgevingsvisie,
hierna te noemen: Gemeente Ouder-Amstel;
Water, Wijkgericht werken en inwonerbetrokkenheid, hierna te noemen: Gemeente
54 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Papendrecht, handelend als bestuursorgaan, namens deze: de heerA.M.J.M. Janssen, wethouder
Kampen; 48 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Maasgouw,
Ruimtelijke ordening, Bouwen en wonen, Omgevingswet, Duurzaamheid, Verkeer,
handelend als bestuursorgaan, namens deze: de heerS. Strous, burgemeester, hierna te
Vervoer & Waterstaat, Burgerzaken en coördinatie vluchtelingenopvang, hierna te
noemen: Gemeente Maasgouw;
noemen: Gemeente Papendrecht;
49 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Maassluis,
55
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Rotterdam, handelend
handelend als bestuursorgaan, namens deze: mevrouw D.N. Mulder-Solleveld,
als bestuursorgaan, namens deze: de heer M.J.W. Struijvenberg, wethouder Financiën,
wethouder Duurzaamheid en milieu, Afvalbeleid, afvalinzameling en -verwerking,
Organisatie, Dienstverlening en Grote Projecten, hierna te noemen: Gemeente
Onderwijs en jeugd inclusief bibliotheek, Sport en recreatie, Jeugd en jongerenwerk,
Rotterdam;
Informatievoorziening en automatisering, hierna te noemen: Gemeente Kaag en
56 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Schouwen-Duiveland, handelend als bestuursorgaan, namens deze: de heer J.Chr. van der Hoek, burgemeester,
Braassem; 50 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Moerdijk, handelend als bestuursorgaan, namens deze: de heer C.J.A. van Dorst, wethouder Middelen,
hierna te noemen: Gemeente Schouwen-Duiveland; 57
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Sluis, handelend als
Beleid en beheer openbare ruimte, Afval en grondstoffeninzameling en verwerking,
bestuursorgaan, namens deze: de heer C.L. Liefting, wethouder Sociaal Domein, Cultuur
Dierenwelzijn, Beheer en contracten accommodaties en vastgoed, hierna te noemen:
en Duurzaamheid, hierna te noemen: Gemeente Sluis;
Gemeente Moerdijk;
7
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Nieuwegein,
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN | PARTIJEN
58 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Steenwijkerland,
64 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Zaanstad, handelend
handelend als bestuursorgaan, namens deze: mevrouw T. Jongman-Smit, wethouder
als bestuursorgaan, namens deze: mevrouw S. Onclin, wethouder Economische zaken
Opgave samen redzaam, Museum Steenwijk, Unilocatie voortgezet onderwijs,
en arbeidsmarkt, Toerisme en streekmarketing, GGD-Jeugdgezondheidszorg, Externe
Zorg-welzijn/WMO, Participatie en NoordWestGroep, Jeugdzorg, Gezondheidszorg,
betrekkingen en internationaal beleid, Financiën, Personeel & Organisatie en Inkoop,
Onderwijs, Onderwijshuisvesting, Kunst en Cultuur, Bedrijfsvoering, hierna te noemen:
Gebiedswethouder van Noordzeekanaalgebied, Stad rond de Zaan, hierna te noemen:
Gemeente Steenwijkerland;
Gemeente Zaanstad;
59 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Texel, handelend als
65
bestuursorgaan, namens deze: de heer R. Kieft, wethouder Toerisme, museumbeleid,
als bestuursorgaan, namens deze: de heer W.D. Catsburg, wethouder Duurzaamheid
Natuur, landschap en landbouw, Omgevingswet en omgevingsvisie, Kustverdediging,
en energietransitie, Openbare Ruimte, Mobiliteit inclusief parkeren, Natuur en
Economie: economie en vestigingsbeleid, Haven Oudeschild en visserij, Duurzaamheid
biodiversiteit, Dienstverlening (inclusief Wet Open Overheid), Dierenwelzijn, Circulaire
en innovatie, Afval en Grondstoffen beleid, Omgevingsvisie, Waterbeleid, In- en
samenleving, Begraafplaats, hierna te noemen: Gemeente Zeist;
aankoopbeleid, hierna te noemen: Gemeente Texel;
66 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Zuidplas, handelend als bestuursorgaan, namens deze: de heer J.F. Weber, burgemeester, hierna te noemen:
60 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Uitgeest, handelend als bestuursorgaan, namens deze: de heerS.M. Nieuwland, burgemeester, hierna te noemen: Gemeente Uitgeest; 61
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Zeist, handelend
Gemeente Zuidplas; 67
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Zutphen, handelend
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Velsen, handelend als
als bestuursorgaan, namens deze: mevrouw E. Boswinkel, wethouder Werk, inkomen
bestuursorgaan, namens deze: de heer J. Verwoort, wethouder Duurzaamheid algemeen,
en armoedebestrijding, Financiën en inkoop, Inclusiviteit, Wijkregie, Energietransitie
Lokaal klimaatakkoord, Havens, industrie, energie en Noordzeekanaalgebied,
Informatieveiligheid en privacy, hierna te noemen: Gemeente Zutphen;
Arbeidsmarkt & Onderwijs: omscholing, van uitkering naar werk, anticiperen op
68 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Zwolle, handelend als
tekorten, techniek en zorg, onderwijshuisvesting, Financiën, MRA en Europese
bestuursorgaan, namens deze: de heer P.V. Guldemond, wethouder Economie, Circulaire
samenwerking, hierna te noemen: Gemeente Velsen;
economie en afval, Bedrijventerreinen, Werk en inkomen, Human Capital Agenda,
62 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vught, handelend als bestuursorgaan, namens deze: mevrouw P.M.J.C.C van Lindt, waarnemend
Middelbaar en hoger beroepsonderwijs, Bedrijfsvoering, Financiën, hierna te noemen: Gemeente Zwolle.
gemeentesecretaris en adjunct-directeur, hierna te noemen: Gemeente Vught; 63
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Wageningen, handelend als bestuursorgaan, namens deze: de heer G. van Vulpen, wethouder Financiën en Bedrijfsvoering, Gezondheid en Armoedepreventie, Diversiteit en Democratische vernieuwing, hierna te noemen: Gemeente Wageningen;
8
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN | PARTIJEN
Partijen ig tot en met 68 samen hierna te noemen: ‘Gemeenten’.
Andere Partijen 69 Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, statutair gevestigd te Amsterdam te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd door de heer L. Verveld, voorzitter College van Bestuur, hierna te noemen: AHK; 70 LabMakelaar Benelux B.V., gevestigd te Zevenhuizen, te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd door de heer K. de Rijke, CEO Labmakelaar Benelux, hierna te noemen: Labmakelaar Benelux; 71
Luchtverkeersleiding Nederland, gevestigd te Schiphol Amsterdam, te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd door mevrouw M.L.F.J. Banning, Chief Financial Officer, hierna te noemen: LVNL;
72
Nederlands Instituut Publieke Veiligheid, gevestigd te Arnhem, te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd door de heerY.L. Stelstra, algemeen directeur, hierna te noemen: NIPV;
73
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, hierna te noemen: 'RIVM', gevestigd aan de Anthonie van Leeuwenhoeklaan 9, 3721 MA te Bilthoven, te deze rechtsgeldig vertegenwoordigd door de heer A. Dijkhuijs, stafhoofd Financiën, Control en Inkoop, hierna te noemen RIVM;
74 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond, gevestigd te Rotterdam, te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd door de heer A. Littooij, algemeen directeur, hierna te noemen: VRR
Partijen 69 t/m 74 samen hierna te noemen: ‘Andere Partijen’. Partijen 1 t/m 74 hierna gezamenlijk aan te duiden als: ‘Partijen’.
9
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN | PARTIJEN
Overwegingen
Inzet Manifest
Aanloop naar dit Manifest
10
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN | OVERWEGINGEN
Inzet Manifest ^
^
Het doel van het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen is het
en diensten met positieve maatschappelijke en/of ecologische impact leveren. De City
verantwoord opdrachtgeverschap en inkopen. Partijen kunnen door doelbewust hun
Deal Impact Ondernemen2 is een samenwerkingsverband dat zich op dit vraagstuk richt en
inkoopkracht in te zetten, bijdragen aan oplossingen voor dringende maatschappelijke
deze obstakels wil verminderen en zo impact ondernemen wil bevorderen. Hierin werken
uitdagingen waar Nederland voor gesteld staat. Als steeds meer organisaties hiervoor kiezen,
publieke en private partijen uit steden en overheden samen aan nieuwe oplossingen om
zal deze invloed toenemen.
groei, leefbaarheid en innovatie in stedennetwerken te bevorderen. Vanuit verschillende
Met dit Manifest werken Partijen concreet toe naar realisatie van de eigen maatschappelijke
invalshoeken lopen er dus initiatieven gericht op een goede wisselwerking tussen overheid,
ambities, naar het verkleinen van de eigen voetafdruk en geven zij het goede voorbeeld.
markt en andere partijen om vraag en aanbod van maatschappelijk verantwoorde producten
Daarbij gaat het er niet om hoe ver een Partij al gevorderd is op het gebied van
en diensten te bevorderen. Elke Partij bewandelt haar eigen weg en heeft organisatie gebonden ambities en doelen om te realiseren via haar inkoop. De ene organisatie is hier al jaren mee aan de slag en heeft met haar
Nederlandse overheden geven samen jaarlijks voor ruim C 85 miljard uit aan producten,
inkoopkracht vele mooie projecten gerealiseerd, terwijl de andere organisatie net begonnen
werken en diensten1. De inkoopkracht van Nederlandse bedrijven en andere organisaties
is met het aanwenden van haar inkoopkracht voor maatschappelijke ambities. De inzet van
tezamen is nog veel groter. Door met deze gezamenlijke inkoopkracht in toenemende mate
Partijen is dat zij zich op hun eigen niveau en manier verder ontwikkelen op het gebied van
te sturen op maatschappelijke doelen, worden marktpartijen gestimuleerd om steeds
maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen en meer impact maken via hun
meer duurzame en sociale producten en diensten te ontwikkelen en te leveren. Het stelt
inkoopkracht.
brengen. Er is immers een wisselwerking tussen overheid, markt en andere partijen. Het is tegelijkertijd ook goed om te bemerken dat er steeds meer bedrijven zijn in Nederland met maatschappelijke ambities, die Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen echt onderdeel hebben gemaakt van de kern van hun bedrijf. Een goed voorbeeld hiervan zijn de duizenden sociale ondernemingen in Nederland. Zij zetten hun maatschappelijke missie voorop en geven hiermee concreet invulling aan de maatschappelijke ambities van overheden.
11
^
komen en stappen vooruit zetten.
bedrijven in staat om hun innovaties en duurzame en sociale oplossingen naar de markt te
1 2
Ondernemers lopen in de praktijk echter tegen verschillende drempels aan als zij producten
verbinden van overheden en andere partijen en het stimuleren van ambitieus maatschappelijk
maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen. Het gaat er om dat zij in beweging ^
^
Spend- en Impactanalyse Gecombineerde Nederlandse Overheden www.agendastad.nl/citydeal/impact-ondernemen
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN | OVERWEGINGEN
Duurzame energie Duurzame ketens
Ù
iŕ @9 i
Circulair ***** * (Inclusief biobased)F Arbeidsparticipatie (Social Return)
Goede arbeidsomstandig heden L .
Maatschappelijk Verantwoord
Ketenverant woordelijkheid (ISV)
\
V I
Gelijke kansen voor iedereen
12
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN
^
Uit diverse onderzoeken en breed gedeelde ervaringen is duidelijk geworden dat er geen grote
^
De SDG's (Sustainable Development Goals of Duurzame Ontwikkelingsdoelen)5 van de
impact met inkoop op de maatschappelijke doelen kon ontstaan, als de verantwoordelijkheid
Verenigde Naties (VN) zijn doelen om van de wereld een betere plek te maken in 2030. Via
hiervoor alleen bij de afdeling inkoop wordt belegd3. Grootschalige duurzame en sociale
inkoop kunnen organisaties een (in)directe positieve bijdrage leveren aan het behalen van
verandering ontstaat alleen bij een stevige ambitie vanuit de politieke leiding, met een
deze doelstellingen. Partijen kunnen hierop sturen door de SDG's te vertalen in doelstellingen
goede uitwerking in het eigen beleid, een heldere doorvertaling naar opdrachtgevers en ten
van de eigen organisatie, zoals in het beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
slotte een goede inkoop en uitvoering (inclusief contractmanagement). De organisatie moet
(MVO) en in beleid voor maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen. De
hierbij dus op alle niveaus betrokken worden om serieuze effecten te kunnen realiseren.
SDG's vormen een kompas om mondiale uitdagingen aan te pakken, een plek te geven in
Dit inzicht is een belangrijk onderdeel van dit Manifest en is samengevat met de term
doelen op nationaal en regionaal niveau en in de eigen organisatie, waaronder in de eigen
'opdrachtgeverschap'. In dit Manifest wordt gerefereerd naar het beleid en naar instrumenten,
inkooppraktijk.
waar in de naamgeving de term MVI wordt gehanteerd. Dit Manifest reflecteert een recente ontwikkeling, waarin meer nadruk op het opdrachtgeven is komen te liggen. De naamgeving van dit Manifest omvat daarom ook de 'O' van 'opdrachtgeven'. Het opdrachtgeven gaat vooraf aan het inkopen, daarom is gekozen om de 'O' voor de 'I' te plaatsen, afgekort ontstaat er dan: MVOI. Het gaat dus om MVI en opdrachtgeven. Voor de duidelijkheid wordt de nieuwe term zoveel mogelijk uitgeschreven. ^
Het opstellen van dit Manifest is een belangrijke actie uit het Nationaal Plan MVI 2021-20254 en geeft onder meer invulling aan de hoofdlijn 'Minder vrijblijvendheid' uit dit plan.
3
Zie o.a.: www.pianoo.nl/nl/document/18068/stakeholderanalyse-maatschappelijk-verantwoord-inkopen, www.pianoo.nl/nl/document/18967/onderzoek-intern-duurzaam-opdrachtgeverschap en www.pianoo.nl/nl/ document/16763/rapport-transitie-te-koop-beleid-opdrachtgever-en-inkoper-samen-aan-de-slag 4 www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2021/01/22/bijlage-nationaal-plan-maatschappelijkverantwoord-inkopen-2021-2025 5 www.sdgnederland.nl/sdgs/
13
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN | OVERWEGINGEN
>
De 4 hoofdlijnen en de 7 actielijnen van het nieuwe plan Maatschappelijk Verantwoord Inkopen 2021 - 2025 Bron: Nationaal plan Maatschappelijk Verantwoord Inkopen 2021-2025 ('Opdrachtgeven met ambitie, inkopen met impacť)
Hoofdlijnen
A. Brede borging van MVI in de organisatie
0
0
B. Strategische inzet op sectoren
C. Minder vrijblijvendheid
0 D. Integrale aanpak van MVI
Actielijnen
O 1. Bestuurlijke afspraken ^ Bestuurlijk proces
^ Betrekken koepels en andere overheden
© 2. Inzet op impact ^ Buyer groups ^ Afstemming internationale inzet
14
3. Opdrachtgeverschap ^ I nbedding ^ Financiering ^ Contract management
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN
4. Ondersteuning ^ MVI Expertise centrum ^ MVI criteriatool ^ Opleidingen
5. Communicatie - MVI op congressen ^ Regionale bijeenkomsten
@ 6. Monitoring • Regie ^ MVI-Zelfevaluatietool ^ Effectmonitoring
7. Governance • Andere overheden ^ Uitvoering ^ Wetenschap • Belangen ^ Verbinding met Vervolg Beter Aanbesteden ^ I nkoopstrategie van het Rijk ‘Inkopen met Impact
Relatie maatschappelijke doelen en SDG's
1. Milieu (inclusief biodiversiteit):
Maatschappelijke doelen
het tegengaan van milieuveront
klimaatverandering, vooral door
reiniging, mede ter bescherming van
afname van de C02-uitstoot 19 VlKAjrwOGHK IL CCKOMPĨX
Het doel van Maatschappelijk Verantwoord Inkopen is om via inkoop maatschappelijke effecten te bereiken. Dit krachtige instrument en beleidskader wordt ook op
EN «0001
IQ VIRAfTTWOORDE \Ĺ CCftŭMPĨE
OP MEEUW 15 LEVEN
nmoucīi
3. Circulair: het helpen opbouwen van een circulaire economie
6 SO«« WIES EKSW1AJÍ
de biodiversiteit ^
2. Klimaat: het tegengaan van
co
13
en mogelijk
CO
Europees en mondiaal niveau steeds vaker ingezet6. In
8
fíí
[(BUK WEK ENE3KMBCM
| VERAHTWraOE . CCKtMPĨE
Nederland is het beleid hiervoor vastgelegd in het Nationaal
8
co
Plan MVI 2021-20253. Dit plan heeft als doel dat steeds meer organisaties maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen vaker en effectiever gaan toepassen. Dit is in lijn met de visie over inkopen binnen het Rijk, zoals verwoord
^
6. Social Return: het bieden van
in de strategie 'Inkopen met Impact'7. Het hoofddoel van
eerlijke kansen aan mensen met
Voorwaarden (Keten
het inkopen door het Rijk is om maatschappelijke effecten
een afstand tot de arbeidsmarkt
verantwoordelijkheid):
te bereiken, zaken te realiseren en resultaten te boeken. Het
in lijn met het streven naar een
het stimuleren van keten
draait om meer dan rechtmatig en efficiënt inkopen.
diverse en inclusieve samenleving
verantwoordelijkheid van
Het Nationaal Plan MVI beschrijft zes thema's voor maatschappelijk verantwoord inkopen, gericht op de in
bedrijven. Dat betekent het
ú
| EEHUKWEK I EME2KMB0C «X -
de illustratie weergegeven maatschappelijke doelen. Al deze doelen zijn gekoppeld aan Sustainable Development Goal (SDG) 12 'Verantwoorde consumptie en productie' en
10
12!
4~V
CO
aanvullend daarop ook aan de Sustainable Development
conform de OESO-richtlijnen voor
Goals (SDG's) die in de illustratie 'Relatie maatschappelijke
multinationale ondernemingen
https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/37967/SDG.pdf
www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2019/10/28/ kamerbrief-over-inkoopstrategie-rijksoverheid en www.rijksoverheid. nl/documenten/rapporten/2019/10/28/inkopen-met-impact 8 www.cbs.nl/nl-nl/longread/rapportages/2022/circulaire-economie-ende-sustainable-development-goals?onepage^rue#c-2--Relatie-tussencirculaire-economie-en-de-Sustainable-Development-Goals
15
misstanden op het gebied mensenrechten en milieu
5. Diversiteit en indusie: het stimuleren van een diverse en inclusieve samenleving en
7
voorkomen of aan pakken van van arbeidsomstandigheden,
en mogelijk
doelen en SDG's' zijn weergegeven.
6
4. Internationale Sociale
bedrijfsleven waarin iedereen wordt behandeld en beoordeeld op wat ze kunnen en niet op wie ze zijn, van wie ze houden, waar ze vandaan komen of wat ze geloven 10
12;
4Zk
co
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN | OVERWEGINGEN
en mogelijk
I UBUKWEK I ENEGOHCWSH G80EI -
ÍÚ en mogelijk
12!
CO
Aanloop naar dit Manifest ^
^
Over veel van de bovengenoemde doelen zijn op bestuurlijk niveau afspraken gemaakt of
Dit Manifest is de opvolger van het voorgaande Manifest MVI 2016-2021. Dit eerdere
regels vastgelegd, onder meer in het Klimaatakkoord9, het Grondstoffenakkoord10 en de Wet
Manifest is gedurende de looptijd door ruim 170 Nederlandse overheden en andere partijen
Banenafspraak en het quotum arbeidsbeperkten. Op internationaal niveau zijn er onder meer
ondertekend. Een groot aantal van deze partijen heeft aangegeven de samenwerking te willen
afspraken over Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (IMVO)11 en de VN
voortzetten.
ontwikkelingsagenda 2015 - 2030 met de Sustainable Development Goals12.
Uit evaluatie13 is gebleken dat het Manifest heeft bijgedragen aan het vaker, effectiever of
In het Nationaal Plan MVI 2021-2025 is een aantal eerder gebruikte MVI thema's niet meer
efficiënter toepassen van maatschappelijk verantwoord inkopen binnen de eigen organisatie.
als hoofdonderwerp opgenomen. 'Mkb-vriendelijk inkopen' en 'innovatiegericht inkopen'
Het gaf een kapstok bij de uitvoering en bij de verdere ontwikkeling van het beleid. Het heeft
worden beschouwd als manieren van inkopen ten dienste van de maatschappelijke doelen
ook de bewustwording vergroot over de mogelijkheden en zorgde voor aandacht bij collega's
die in artikel 2.1 staan genoemd. 'Biobased inkopen' geldt inmiddels als volwaardig onderdeel
en het bestuur. Dit Manifest bouwt hier op voort.
van het doel 'circulair inkopen'. Uiteraard staat het Partijen vrij om ook voor deze of andere
Voor een deel van de Partijen was het voorgaande Manifest te vrijblijvend met weinig druk
thema's acties op te nemen in hun Actieplan Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en
op het naleven van de afspraken. Hierdoor lag de daadwerkelijke impact lager dan in potentie
Inkopen (zie artikel 3).
mogelijk was, als maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen breder was toegepast14. In dit Manifest willen Partijen daarom toewerken naar een ambitieuzere en meer transparante aanpak, waarbij ook een jaarlijkse rapportage hoort. IenW en PIANOo15 hebben in juli en november 2021 consultaties gehouden over conceptversies van dit Manifest, onder partijen van het Manifest MVI 2016-2021 en onder organisaties met interesse in dit Manifest. De uitkomsten hiervan zijn zo veel mogelijk in het onderhavige Manifest verwerkt.
9 www.klimaatakkoord.nl/klimaatakkoord 10 www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2017/01/24/grondstoffenakkoordintentieovereenkomst-om-te-komen-tot-transitieagenda-s-voor-de-circulaireeconomie 11 www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/internationaal-maatschappelijk-verantwoordondernemen-imvo/bevorderen-internationaal-maatschappelijk-verantwoordondernemen 12 sdgs.un.org/goals en www.sdgnederland.nl 13 www.pianoo.nl/nl/document/18050/evaluatie-plan-van-aanpak-maatschappelijk-verantwoordinkopen-2015-2020 14 zie voetnoot 1 15 PIANOo is het Expertisecentrum Aanbesteden dat mede de uitvoering van dit Manifest MVOI ondersteunt, zie ook www.pianoo.nl
16
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN | OVERWEGINGEN
Impressie van de verschillende rollen in het proces Geïnspireerd op rapporten Schuttelaar en Partners en Metabolic
Politiek
Budgethouder/opdrachtgever Juridisch specalisten Diverse soorten Specialisten op MVI-thema's Beleidsmedewerker CE, klimaat, etc. Controllers
Betrokken
Contractmanager
Faciliteitsmanager
Àà
............
Coördinatie
Inkoopadviseur
Categoriemanager
Eindgebruiker
Leverancier
m ............
Markt
17
Aan de slag
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN | OVERWEGINGEN
Aanpak ^
^
Elke organisatie heeft een eigen startpunt, ambities, monitoringsmethoden en eigen
Er zijn verschillende hulpmiddelen voor het opstellen van een actieplan. Zo stelt
mogelijkheden. De afspraken uit dit Manifest zijn erop gericht dat Partijen voortgang boeken
PIANOo in samenwerking met de VNG een format ter beschikking, dat Partijen kunnen
met maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen, ongeacht hoeveel ervaring ze
benutten om een actieplan te maken. Ook is de webtool ISO 204016 voor maatschappelijk
hier al mee hebben opgedaan.
verantwoord inkopen te gebruiken voor het genereren van een basisdocument
Het Manifest onderscheidt daarom vijf stappen die partijen kunnen zetten voor de aanpak van
voor een actieplan en het aanreiken van handvatten voor de borging van duurzaam
maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen (zie artikel 4.3):
opdrachtgeverschap in de eigen organisatie. Deze tool is opgesteld door NEN en Nevi, met
Stap 1 - Afweging
ondersteuning vanuit de Rijksoverheid.
Stap 2 - Pilots Stap 3 - Verbreding
^
Voor het realiseren van meer impact, helpt het om maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen goed te verankeren in een managementsysteem. Veel organisaties
Stap 4 - Borging
maken op onderdelen al gebruik van een dergelijk plan-do-check-act systeem, zoals ISO 9001
Stap 5 - Leiderschap
of de CO2-prestatieladder.
Deze stappen bouwen op elkaar voort. Iedere Partij maakt voor elk van de zes
^
^
^
Monitoring speelt een belangrijke rol bij de borging van maatschappelijk
bovengenoemde maatschappelijke doelen en eventueel voor haar organisatie gebonden
verantwoord opdrachtgeven en inkopen in de organisatie. Het is een randvoorwaarde
doelen, een afweging hoeveel van bovengenoemde stappen de organisatie daarvoor wil
voor bewustwording, doorlopend commitment en sturing op de resultaten. Monitoring begint
zetten. Dat kan betekenen dat een Partij voor het ene doel zeer ambitieus inzet op stap 4
met een nulmeting om te bepalen waar de organisatie staat en waar de grootste kansen zitten
'Borging' of op stap 5 'Leiderschap' en voor het andere alleen de eerste stap neemt om een
voor maatschappelijke impact, gevolgd door proces- en/of effectmonitoring. Om partijen te
afweging te maken van de kansen.
ondersteunen bij de uitvoering van monitoring, biedt het Rijk de 'Handreiking Monitoring en
Partijen stellen zelf een eigen actieplan 'Maatschappelijk Verantwoord
Contractuele borging MVI' aan17. Deze is in eerste instantie vanuit milieu- en klimaatdoelen
Opdrachtgeven en Inkopen' op en houden dit actueel. Hierin staan ten minste de
ontwikkeld, maar gaat ook in op de doelen op het gebied van Social Return, ISV en stipt
maatschappelijke doelen waar de Partij via duurzaam opdrachtgeven en inkopen aan bij wil
ook 'diversiteit en inclusie' aan. Bij de toepassing van ISV gaat het dan bijvoorbeeld om het
dragen, met welke ambitie en hoe de voortgang gemonitord zal worden. Om te komen tot een
inzichtelijk maken hoe mensenrechtenschendingen of schendingen van arbeidsrecht worden
effectief actieplan, is breed draagvlak binnen de eigen organisatie van belang en het vrijmaken
voorkomen en hoe vrijheid van vakvereniging en het recht op collectieve onderhandeling
van voldoende tijd en middelen om de ambities te kunnen realiseren. Partijen kunnen hierover
worden gestimuleerd. Het is van belang om de voortgang voor alle bovengenoemde
vragen stellen via het Infoloket van PIANOo.
maatschappelijke doelen te monitoren en de kennis hierover verder te ontwikkelen. Partijen kiezen zelf hoe zij monitoren en welke methodes zij daarvoor gebruiken.
16 https://www.webtooliso20400.nl/nl 17 www.pianoo.nl/nl/document/19499/handreiking-monitoring-en-contractuele-borging-mvi
18
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN | OVERWEGINGEN
Belangen van partijen ^
Voor de toepassing van de Internationale Sociale Voorwaarden kunnen Partijen kiezen
^
om aansluiting te zoeken bij diverse initiatieven, waarbij bedrijven en sectoren werken aan de implementatie van de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen, waaronder
zijn medeondertekenaars van dit Manifest. ^
diverse IMVO-convenanten, het Bangladeshakkoord en andere keteninitiatieven. De IMVOconvenanten laten bijvoorbeeld zien hoe risico's en kansen in internationale (productie)ketens
^
lenW is verantwoordelijk voor de coördinatie van het MVI beleid en specifiek voor het beleid op het gebied van duurzaamheid en circulariteit.
^
effectief kunnen worden opgepakt. Voor de implementatie van ISV is bijvoorbeeld de pilot uit het natuursteenconvenant18 een goed voorbeeld.
De departementen die beleidsverantwoordelijk zijn voor de maatschappelijke doelen van MVI
EZK is betrokken voor het beleid ten aanzien van klimaat, aanbestedingsbeleid en innovatiegericht inkopen.
^
LNV is betrokken voor het onderwerp biodiversiteit. Dit is een nieuw thema binnen het
Partijen kunnen aanvullend op dit Manifest afspraken maken over het concreet behalen
nationale MVI beleid en is gekoppeld aan de SDG's. Onder dit thema wordt het behoud
van doelen via maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen in kansrijke sectoren
en duurzaam gebruik van biodiversiteit verstaan. Het doel is dat inkopende organisaties
of productgroepen. Hierbij wordt aansluiting gezocht bij lopende initiatieven in die sectoren,
hun leveranciers stimuleren om producten en diensten te leveren waarbij tijdens de
zoals de strategie 'Klimaatneutrale en circulaire infrastructuur19' en de strategie 'Emissieloze
productie of levering ervan duurzaam gebruik is gemaakt van natuurlijke hulpbronnen en
bouwplaats20', die met gerichte inkoop verder kunnen worden versterkt. Voor meer partijen
ecosysteemdiensten.
biedt deze aanpak kansen om een grotere impact te behalen.
^
BHOS is betrokken vanuit het belang van internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen (IMVO) in de waardeketens van Nederlandse bedrijven. De OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen zijn MVO normen voor ondernemers die internationaal zakendoen. Als bedrijven overheidssteun willen ontvangen bij internationaal ondernemen, moeten zij deze OESO-richtlijnen onderschrijven. Verder heeft de Nederlandse overheid zich gecommitteerd aan de VN Principes voor bedrijven en mensenrechten. Hiermee zijn overheden verantwoordelijk om via hun inkoopbeleid bij te dragen aan het beschermen van mensenrechten in productieketens. Dit gebeurt o.a. door middel van het toepassen van Internationale Sociale Voorwaarden (ISV). De Rijksoverheid heeft in het Nationaal Plan MVI 2021-2025 de ambitie uitgesproken om de toepassing van de ISV te intensiveren, bijvoorbeeld door ISV integraal mee te nemen bij circulaire en klimaatneutrale aanbestedingen en door vroegtijdig in plannen voldoende aandacht te besteden aan sociale en milieu-
18 ww^imvoconvenantemnl/Vmiedia/imvo/files/natuursteen/transactie-transformatie-tussen-rapportage. pdf?la^lfrhash^3987BB7CDAA6A035EC9059542B9i47B7 19 www.duurzame-infra.nl/ 20 www.duurzame-infra.nl/roadmaps/transitiepad-bouwplaats-en-bouwlogistiek en www.magazinesrijkswaterstaat.nl/zakelijkeninnovatie/2021/01/emissieloze-bouwplaats
19
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN | OVERWEGINGEN
omstandigheden in internationale ketens.
^
SZW is betrokken vanwege het beleid voor duurzaam opdrachtgeverschap, inclusief werkgeverschap en internationale ketens en draagt bij aan het thema 'Diversiteit en inclusie'.
^
OCW is betrokken als initiatiefnemer van het onderwerp diversiteit en inclusie. Dit is een nieuw thema binnen het nationale MVI beleid, gekoppeld aan de SDG's. Hieronder wordt verstaan dat iedereen wordt behandeld en beoordeeld op wat ze kunnen en niet op wie ze zijn, van wie ze houden, waar ze vandaan komen of wat ze geloven (SDG 10). Iedereen heeft recht op gelijke kansen en behandeling ongeacht geslacht, afkomst, arbeidsvermogen, arbeidsbeperkingen, leeftijd of seksuele oriëntatie. Inclusief betekent dat iedereen zich betrokken en gewaardeerd voelt, niet ondanks maar dankzij de verschillen. Inclusief betekent dat iedereen zich betrokken en gewaardeerd voelt en de mogelijkheid krijgt om te groeien en om door te stromen, niet ondanks maar dankzij de verschillen. Het doel is dat inkopende organisaties leveranciers stimuleren om tot een divers personeelsbestand en een inclusieve bedrijfscultuur en fysiek toegankelijke bedrijfsorganisatie te komen, zowel voor hun eigen bedrijfsvoering als voor uitvoering van opdrachten van de overheid en overige aanbestedende diensten.
^
BZK is betrokken vanwege de toepassing van MVI in de Rijksinkoop, voor het beleid voor Social Return en draagt bij aan het thema 'Diversiteit en inclusie'.
^
De Unie neemt namens de waterschappen deel aan dit Manifest. De Unie treedt, vanuit haar positie als koepelvereniging van de Nederlandse waterschappen, bij de uitvoering van dit Manifest op als verbinder, activator en facilitator van de waterschappen. De Unie stelt samen met de waterschappen een Uitvoeringsprogramma op, waarin staat hoe de Unie de waterschappen zal ondersteunen in de transitie van duurzaam inkopen naar duurzaam opdrachtgeverschap. Het kader hiervoor is de Strategie Duurzaam Opdrachtgeverschap Waterschappen21, waar de waterschappen uitvoering aan geven. Deze strategie is, in Unieverband, door alle 21 waterschappen in september 2021 vastgesteld.
21 Strategie Duurzaam opdrachtgeverschap - Unie van Waterschappen
20
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN | OVERWEGINGEN
Afspraken
Inhoudelijke afspraken
21
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN | AFSPRAKEN
Procedurele afspraken
Inhoudelijke afspraken: Artikel 1 tot en met 8 Artikel 1 Definities
Artikel 2 Doel en inzet van het Manifest
In dit Manifest wordt verstaan onder:
1. Het doel van dit Manifest is dat Partijen, via hun opdrachtgeverschap en inkoop, samen
1. Buyer groups: een samenwerking van publieke en private inkopers en opdrachtgevers
krachtig bijdragen aan het bereiken van de maatschappelijke doelen, die zijn benoemd in het
gericht op het verduurzamen van een specifieke productcategorie. Deelnemers gaan
Nationaal Plan MVI 2021-2025. De maatschappelijke doelen uit het Nationaal Plan MVI zijn:
concreet aan de slag met hun eigen inkoop of pilot, delen kennis en ervaringen, en
^
ontwikkelen een gezamenlijke marktstrategie. 2. Maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen: opdrachtgeven en inkopen
(SDG 12 en 13 en mogelijk aan SDG's 7 en 9); ^
met de meest positieve milieu -, maatschappelijke en economische effecten die mogelijk zijn gedurende de volledige levenscyclus.
Circulair: het helpen opbouwen van een circulaire economie (SDG's 2, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 14 en 15)23;
^
3. Communities of practice: een leeromgeving waarin een groep mensen met een gemeenschappelijk belang op het gebied van maatschappelijk verantwoord
Klimaat: het tegengaan van klimaatverandering, vooral door afname van de CO2-uitstoot
Milieu (inclusief biodiversiteit): het tegengaan van milieuverontreiniging, mede ter bescherming van de biodiversiteit (SDG 12, 14 en 15 en mogelijk SDG's 2, 6 en 11);
^
Social Return: het bieden van eerlijke kansen aan mensen met een afstand tot de
opdrachtgeven en inkopen kennis over dit onderwerp delen. Ze hebben een (digitale)
arbeidsmarkt in lijn met het streven naar een diverse en inclusieve samenleving (SDG's 8, 10
ontmoetingsplek waar zij elkaar informeren, analyses delen, elkaar adviseren en nieuwe
en 12 en mogelijk SDG's 1 en 4);
praktijken ontwikkelen. Ze borduren voort op de kennis die er al is en passen deze toe
^
Internationale Sociale Voorwaarden (Ketenverantwoordelijkheid): het stimuleren
in de eigen specifieke situatie. De opgedane kennis kan vervolgens weer breder worden
van ketenverantwoordelijkheid van bedrijven. Dat betekent het voorkomen of aanpakken
gedeeld.
van misstanden op het gebied van arbeidsomstandigheden, mensenrechten en milieu
4. Activerende partijen: Partijen bij dit Manifest, die een speciale, activerende rol op zich
conform de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen (SDG 8 en 12 en mogelijk
nemen richting andere organisaties om maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen toe te passen.
SDG's 1 en 2); ^
Diversiteit en inclusie: het stimuleren van een diverse en inclusieve samenleving en
5. ISV, Internationale Sociale Voorwaarden (ketenverantwoordelijkheid): Het stimuleren
bedrijfsleven waarin iedereen wordt behandeld en beoordeeld op wat ze kunnen en niet op
van ketenverantwoordelijkheid van bedrijven22. Dat betekent het voorkomen of
wie ze zijn, van wie ze houden, waar ze vandaan komen of wat ze geloven (SDG 10 en 12 en
aanpakken van misstanden op het gebied van arbeidsomstandigheden, mensenrechten
mogelijk SDG's 4, 5, 8 en 11).
en milieu conform de OESO-richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen.
2. Partijen zetten stappen op het vlak van maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen in hun eigen organisatie, op hun eigen niveau en met een groeiende ambitie.
22 https://www.pianoo.nl/nl/themas/maatschappelijk-verantwoord-inkopen/ketenverantwoordelijkheidinternationale-sociale 23 www.cbs.nl/nl-nl/longread/rapportages/2022/circulaire-economie-en-de-sustainable-developmentgoals?onepage^rue#c-2--Relatie-tussen-circulaire-economie-en-de-Sustainable-Development-Goals
22
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN | AFSPRAKEN
Wat kun j e a Is Manifestpartij verwachten?
Tv
Wat levert een Manifestpartij aan?
'
Manifest-
1
partij
.
fmi
- Actieplan MVOI opstellen
Wat ontvangt een Manifestpartij?
- Monitoren - Ondersteuning bij MVOI
- Jaarlijkse rapportages
(PIANOo Infoloket)
- Voorbeelden delen
Commitment MVOI Waar draagt de inzet van Manifestpartijen aan bij?
- Kennis - Voorbeelden - Antwoorden op vragen - Instrumenten en hulpmiddelen - Bijeenkomsten - Netwerk - Samenbundelen inkoopkracht - MVOI op bestuurlijke agenda
- De maatschappelijke ambities van de eigen organisatie - De maatschappelijke doelen uit het Nationaal Plan MVI
23
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN
Artikel 3 Actieplannen Maatschappelijk Verantwoord
8. De Unie stelt een actieplan MVOI op, waarin staat aangegeven hoe de waterschappen,
Opdrachtgeven en Inkopen
ondersteund door de Unie, uitvoering geven aan de ambities en afspraken uit dit Manifest.
1. Partijen stellen op redelijke termijn, maar uiterlijk binnen een jaar na ondertekening van dit Manifest een Actieplan Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) op
Artikel 4 Ambitieniveaus Partijen
voor de eigen organisatie. Zij houden deze actueel en voeren deze uit gedurende de looptijd
1.
van dit Manifest. 2. Partijen die al een Actieplan hebben opgesteld onder het vorige Manifest MVI 2016-2021, actualiseren dit waar nodig binnen een jaar na ondertekening of stellen een nieuw Actieplan MVOI op. 3. Partijen betrekken waar mogelijk bij het opstellen en/of actualiseren van het actieplan bestuurders, opdrachtgevers, beleid, budgethouders, inkopers, contractbeheerders en andere relevante partijen binnen hun organisatie. Dit draagt bij aan het stellen van ambitieuze en haalbare doelen en aan het draagvlak in de organisatie. 4. In het Actieplan leggen Partijen voor de eigen organisatie vast welke ambitieniveaus worden
artikel 2.1. Partijen kiezen zelf in hun actieplan hoeveel van de vijf stappen ze voor elk van deze doelen willen zetten (eventueel aangevuld met andere maatschappelijke doelen waar Partijen zich voor inzetten). 2. Partijen bekijken tenminste jaarlijks of hun gestelde ambities zijn gehaald en stellen deze indien nodig bij. Daarbij is het streven om waar mogelijk door te groeien naar een volgende stap per maatschappelijk doel. 3. De volgende stappen worden onderscheiden: ^ Stap 1 Afweging: De Partij neemt kennis van de mogelijkheden van maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen voor het bereiken van het desbetreffende
nagestreefd voor elk van de maatschappelijke doelen, welke acties hiertoe worden uitgevoerd
maatschappelijke doel, legt deze naast de organisatie gebonden ambities en maakt de
en hoeveel tijd en budget hiervoor worden vrijgemaakt.
afweging of MVOI kansen biedt.
5. Voor Activerende Partijen geldt in afwijking lid 4, dat zij vastleggen welke stimulerende en ondersteunende activiteiten zij gaan ondernemen en gericht op welke doelgroep. 6. Partijen maken hun actieplan MVOI actief openbaar via hun eigen communicatiekanalen en sturen dit, voor de bredere ontsluiting, ook toe aan PIANOo voor publicatie. 7. De Rijksoverheid stelt handvatten en voorbeelden voor het opstellen van een actieplan ter beschikking via de website van PIANOo.
24 Bijvoorbeeld door hierbij tenminste de MVI-criteriatool toe te passen, zie www.mvicriteria.nl. Deze tool is uiteraard ook handig op de hogere ambitieniveaus. 25 Hierbij kan bijvoorbeeld gebruik worden gemaakt van de ‘Handreiking Monitoring en contractuele borging MVI', https://www.pianoo.nl/nl/document/19499/handreiking-monitoring-en-contractuele-borging-mvi 26 Bijvoorbeeld door het ‘ambitieweb' te gebruiken, zie: www.denkdoeduurzaam.nl/tools/a/ambitieweb.
24
Dit Manifest onderscheidt vijf stappen (zie artikel 4.3) voor de zes maatschappelijke doelen uit
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN | AFSPRAKEN
^ Stap 2 Pilots: De Partij gaat maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen in een beperkt aantal gevallen toepassen24. ^ Stap 3 Verbreding: De Partij zet in op het flink vergroten van de toepassing van maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen. Daarbij horen ook een nulmeting en monitoring25 en activiteiten voor het bewustmaken en betrekken van opdrachtgevers, beleidsmakers, inkopers en andere relevante personen in de organisatie26.
^ Stap 4 Borging: Aanvullend op de voorgaande drie stappen, verankert de Partij de toepassing van maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen verder in het eigen beleid en in de interne systemen of afspraken. De Partij zet in op het vergroten van de impact via inkoop. ^ Stap 5 Leiderschap: Aanvullend op de voorgaande stappen, hanteert de Partij standaard maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen waar dat mogelijk is en toont leiderschap richting de markt en/of andere partijen27. 4. Partijen die zijn gecertificeerd op trede 4 of 5 van de CO2-prestatieladder, worden
Artikel 6 Specifieke acties van Partijen 1. Partijen maken gebruik van onderlinge samenwerking en kennisdeling, en dragen hier waar mogelijk aan bij28. 2. Partijen delen jaarlijks actief ten minste één voorbeeld met elkaar van maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen via de website van PIANOo. 3. De Rijksoverheid neemt het initiatief om met andere Partijen aanvullende, specifieke afspraken over te behalen doelen te maken voor een aantal kansrijke sectoren, met als doel om extra versnelling en effect te realiseren. Partijen zijn vrij om per aanvullende afspraak te
geacht gelijkwaardig te zijn aan respectievelijk stappen 4 of 5 van dit Manifest voor het
kiezen of zij hieraan meedoen of niet. Aanvullende afspraken kunnen gekoppeld zijn aan één
maatschappelijke doel 'klimaat (reduceren broeikasgasemissies)'. In deze gevallen zijn geen
of meer maatschappelijke doelen. Onderdeel van de aanvullende afspraken is uitvoering van
aanvullende acties nodig voor de uitvoering van het Manifest voor dit doel.
een eigen (effect)monitoring. 4. De Rijksoverheid houdt zicht op het doelbereik van dit Manifest door middel van analyse van
Artikel 5 Activerende Partijen
de rapportages en onderneemt waar nodig acties om Partijen te stimuleren, te ondersteunen
1. Partijen kunnen bij ondertekening van dit Manifest ook de speciale rol van Activerende Partij
en te bevragen.
op zich nemen. Dit kan ook als de Activerende Partij zelf geen ambities stelt op het gebied van zijn opdrachtgeverschap en inkoop. 2. In deze rol zetten Partijen zich concreet in voor het aanjagen en ondersteunen van maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen op één of meerdere maatschappelijke doelen bij andere organisaties in hun eigen regio, achterban of doelgroep. 3. Activerende Partijen stemmen tenminste eenmaal per jaar hun activiteiten met elkaar af om waar mogelijk win-winsituaties te creëren.
27 Bijvoorbeeld door een activerende en ondersteunende rol op te pakken richting partijen in de eigen regio, door actief bij te dragen aan communities of practice of buyer groups, of door in te zetten op innovatie met het bedrijfsleven. 28 Bijvoorbeeld via deelname aan de buyer groups, netwerken en bijeenkomsten.
25
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN | AFSPRAKEN
Ambitieniveau Manifest
Stap 5 Leiderschap
Stap 4 Borging
Stap 3 Verbreding
Stap 2 Pilots
Stap 1
De organisatie zet in op het flink vergroten van de toepassing van maatschap
drie niveaus, verankert de
opdrachtgeven en inkopen
organisatie de toepassing van
waar dat mogelijk is en toont
maatschappelijk verantwoord
leiderschap richting de markt en/of andere partijen.
opdrachtgeven en inkopen verder in het eigen beleid en
pelijk verantwoord opdracht
in de interne systemen of
geven en inkopen. Daarbij
afspraken. De Partij zet in
opdrachtgeven en inkopen in een beperkt aantal gevallen
horen ook een nulmeting en
De organisatie neemt kennis van de mogelijkheden van
op het vergroten van de impact via inkoop.
toepassen.
maatschappelijk verantwoord
van opdrachtgevers, beleids
opdrachtgeven en inkopen voor het bereiken van het
makers, inkopers en andere relevante personen in de
desbetreffende maatschap
organisatie.
pelijke doel, legt deze naast de organisatie gebonden ambities en maakt de afweging of MVOI kansen biedt.
26
organisatie standaard maatschappelijk verantwoord
schappelijk verantwoord
monitoring en activiteiten voor het bewustmaken en betrekken
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN | AFSPRAKEN
drie niveaus, hanteert de
Aanvullend op de voorgaande
De organisatie gaat maat
Afweging
Aanvullend op de voorgaande
5. De Rijksoverheid ondersteunt en verbindt Partijen door middel van buyer groups, communities of practice, bijeenkomsten, opleidingen, handreikingen, het ondersteuningspunt ISV en het Infoloket van PIANOo. 6. De Rijksoverheid ondersteunt het opstellen van actieplannen via een handreiking,
Artikel 7 Monitoring en rapportage 1. Partijen monitoren jaarlijks de voortgang van de uitvoering van hun Actieplan MVOI en de behaalde resultaten, waarbij procesmonitoring en/of effectmonitoring wordt gebruikt30. Partijen kiezen zelf welk monitoringssysteem ze gebruiken. Hiervoor is de MVI
voorbeelden en door het aanbieden van een gerichte training aan de hand van de ISO 20400
Zelfevaluatietool31 kosteloos online beschikbaar. Voor het opstellen van actieplannen is
webtool, met aandacht voor de maatschappelijke doelen uit artikel 2.1.
een format beschikbaar. Dit draagt, net als de MVI Zelfevaluatietool, bij aan een uniforme
7. De Rijksoverheid biedt de MVI criteriatool29 aan en onderhoudt deze. 8. De Rijksoverheid ondersteunt partijen om prestaties en de voortgang van MVI te monitoren door kennis te ontwikkelen op het gebied van monitoring. 9. De Rijksoverheid neemt het initiatief om te komen tot een community of practice over
rapportage. 2. Partijen rapporteren jaarlijks aan hun eigen bestuur en sturen deze rapportage ook aan PIANOo. 3. Als de doelstellingen uit het actieplan niet worden gehaald, leggen Partijen in de rapportage
monitoring van Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen, ten behoeve van
uit waarom dit niet is gelukt en welke stappen in het volgende jaar worden genomen om de
afstemming en het vergroten van de toepasbaarheid en de onderlinge vergelijkbaarheid.
beoogde resultaten wel te behalen.
10.OCW verkent de ontwikkeling van een kwalitatieve rapportage, waarin wordt gekeken naar de
4. In de rapportage geven Partijen ook een vooruitblik naar het komende jaar, waarbij het
stappen die zijn gezet door bedrijven om te komen tot een inclusieve bedrijfscultuur en een
actieplan wordt geactualiseerd op de voorgenomen ambities en bijbehorende acties.
divers aanbod aan de overheid. 11. BHOS, BZK en SZW werken aan een uitvoeringsagenda ISV, waarin verschillende acties zijn opgenomen om partijen te ondersteunen bij de toepassing van ISV.
5. IenW geeft PIANOo de opdracht om een analyse van de rapportages, op het geaggregeerde niveau van alle Manifestpartijen te maken, op haar website te publiceren en op basis hiervan een overzicht op te stellen van de totale stand van zaken. Ook analyseert PIANOo de resultaten op leerpunten die interessant zijn voor alle Partijen.
29 zie voetnoot 24 30 Voor een toelichting op de verschillende monitoringssystemen kunnen partijen gebruiken maken van de Handreiking Monitoring en Contractuele Borging MVI (zie voetnoot 17). 31 httpsy/mvizetnl/accounts/login/Pnext^/
27
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN | AFSPRAKEN
Instrumenten en Hulpmiddele n voor Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen
Visie- en planvorming
Inkoopvoorbereiding
Specificeren
Webtool ISO 20400: de implementatiecoach voor MVI
Buyer groups
MVI criteriatool
Ambitieweb
0 0
Actieplannen MVOI en format
MVI Zelfevaluatietool en andere monitoringsinstrumenten
Handreiking Monitoring en Contractuele Borging MVI
Kennisdelingpraktijkvoorbeelden
28
MANIFEST | MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD OPDRACHTGEVEN EN INKOPEN | AFSPRAKEN
Selecteren
Contracteren
Bestellen
Bewaken
Nazorg
Procedurele afspraken: Artikel 9 tot en met 16 Artikel 8 Governance
Artikel 9 Afdwingbaarheid
1.
1. De afspraken uit dit Manifest Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen zijn
Er is een Directeurenoverleg, dat bestaat uit de directeuren van de zeven departementen, die beleidsverantwoordelijk zijn voor het behalen van de in artikel 2.1 genoemde
niet in rechte afdwingbaar.
maatschappelijke doelen en vertegenwoordigers van de bestuurlijke koepels (Unie, IPO en VNG). 2. Er is een secretariaat voor het Directeurenoverleg en dit Manifest, dat wordt gevoerd
Artikel 10 Verenigbaarheid met het recht 1. De afspraken van dit Manifest MVOI worden geïnterpreteerd en uitgevoerd in
door IenW. Het secretariaat bereidt het Directeurenoverleg voor en is het algemene
overeenstemming met het internationale recht, het Unierecht en het Nederlandse recht. Ook
aanspreekpunt.
de OESO Richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen en de UN Guiding Principles for
3. Besluitvorming over toetreding, ondersteuning of uitvoering van dit Manifest of andere aspecten die besluitvorming behoeven, vindt plaats in het Directeurenoverleg, dat stuurt op de uitvoering van het Nationaal Plan MVI 2021-2025. 4. Indien noodzakelijk is verdere besluitvorming mogelijk in het jaarlijkse Bestuurlijk Overleg MVI.