2024-19 Raadsinfo Jaarverslag VTH Twente 2023 ODT
Tekst van het document
2023 Jaarverslag VTH Twente
Gemeente:
Losser
Datum:
23-02-2024
Begrippen- en afkortingenlijst AB / DB
Algemeen Bestuur en Dagelijks Bestuur
B&W
Burgemeester en wethouders
BBK
Besluit bodemkwaliteit
Beh
Besluit emissiearme huisvesting
BOA
Buitengewoon opsporingsambtenaar
Bor
Besluit omgevingsrecht
CLV
Continue leren en verbeteren
DSO
Digitaal Stelsel Omgevingswet
DVO
Dienstverleningsovereenkomst
GS
Gedeputeerde staten
IPO
Interprovinciaal Overleg
KC
Kwaliteitscriteria
KTO
Klanttevredenheidsonderzoek
Lbv
Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties
LHSO
Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht
LVS
Landelijke Vergunningenstrategie
MER
Milieueffectrapportage
OBM
Omgevingsvergunning Beperkte Milieutoets
OD
Omgevingsdienst
ODNL
Omgevingsdienst Nederland
OOTB
Out-of-the-box maatregelen
OTT
Omgevingstafel Twente
PDC
Producten- en dienstencatalogus
PHO
Portefeuillehoudersoverleg
PPLG
Provinciaal Programma Landelijk Gebied
REV
Register Externe Veiligheid
SPUK IBP
Specifieke Uitkering Interbestuurlijk Programma VTH
SPUK THE
Specifieke Uitkering Toezicht en Handhaving Energiebesparingsplicht
U&H
Uitvoering en Handhaving
UVP
Uitvoeringsprogramma
VNG
Vereniging Nederlandse Gemeenten
VTH
Vergunningverlening, toezicht en handhaving
VUE
Versterkte uitvoering energiebesparings- en informatieplicht
VVGB
Verklaring van geen bedenkingen
ZZS
Zeer zorgwekkende stoffen
1
Inhoudsopgave Begrippen- en afkortingenlijst ..................................................................................................... 1 1.
2.
3.
4.
5.
Inleiding ............................................................................................................................... 3 1.1.
Aanleiding .......................................................................................................................3
1.2.
De Beleidscyclus (Big-8) ..................................................................................................3
1.3.
Terugblik 2023 ................................................................................................................4
1.4.
Realisatie ten opzichte van planning ..............................................................................8
VTH-beleidsdoelen en prioriteiten ....................................................................................... 9 2.1.
Gebiedskennis en grip op activiteiten ............................................................................9
2.2.
Draagvlak middelen en begroting .................................................................................10
2.3.
Naleefgedrag ................................................................................................................10
2.4.
Klachten ........................................................................................................................11
2.5.
Risicogericht werken.....................................................................................................12
2.6.
Dienstverlening .............................................................................................................13
Evaluatie taken en werkzaamheden 2023 ......................................................................... 15 3.1
Programma Vergunningen............................................................................................15
3.2
Programma Toezicht & Handhaving .............................................................................16
3.3
Programma Advies........................................................................................................18
3.4
Externe Partners ...........................................................................................................19
Projecten ........................................................................................................................... 20 4.1.
Regionale projecten ......................................................................................................20
4.2.
Collectieve werkzaamheden .........................................................................................21
4.3.
Lokale projecten ...........................................................................................................22
Uitvoeringsorganisatie & bedrijfsvoering ........................................................................... 23
2
1. Inleiding Voor u ligt het jaarverslag van de Omgevingsdienst Twente (OD Twente) voor het jaar 2023. Deze rapportage geeft de resultaten weer van de werkzaamheden die gedurende dit jaar zijn uitgevoerd door de OD Twente op het gebied van vergunningverlening, toezicht, handhaving (VTH) en advisering namens de gemeente Losser. Het uniforme jaarverslag (regionaal format) is door de OD Twente voorbereid in samenwerking met haar partners. De input voor dit jaarverslag is partner specifiek en wordt door de OD Twente aan de desbetreffende partner verstrekt. Daarnaast wordt dit jaar voor het eerst een regionaal jaarverslag opgesteld om gezamenlijke resultaten, kansen en knelpunten beter in kaart te brengen. Deze regionale rapportage zal separaat ter kennisname worden aangeboden aan het Algemeen Bestuur (AB) van de OD Twente.
1.1.
Aanleiding
Jaarlijks wordt op grond van artikel 7.3 van het Besluit omgevingsrecht (Bor; nu artikel 13.8 Omgevingsbesluit) een uniform VTH-uitvoeringsprogramma opgesteld voor de taken die de OD Twente voor de verschillende bevoegde gezagen uitvoert. Artikel 7.7 van het Bor (nu artikel 13.11 Omgevingsbesluit) bepaalt dat bestuursorganen jaarlijks evalueren of de geprioriteerde activiteiten die zijn opgenomen in het uitvoeringsprogramma (UVP) zijn uitgevoerd en in hoeverre deze activiteiten hebben bijgedragen aan het bereiken van de gestelde doelen uit het gezamenlijke VTH beleid Twente en de Nadere uitwerking. In oktober 2022 is het geactualiseerde Twentse VTH-beleid met Nadere uitwerking vrijgegeven door het portefeuillehoudersoverleg (PHO). Alle Twentse bevoegde gezagen hebben dit VTH-beleidsstuk in de loop van 2023 vastgesteld in de eigen colleges (GS en B&W). Ook de individuele jaarverslagen worden vastgesteld door alle colleges en bekend gemaakt aan de gemeenteraden en provinciale staten.
1.2.
De Beleidscyclus (Big-8)
Om het Twentse VTH-beleid doorlopend te blijven ontwikkelen, wordt gewerkt vanuit een sluitende beleids- en uitvoeringscyclus: de zogenaamde ‘Big-8’. Deze Big 8 bestaat uit een bovenste regelkring en een onderste regelkring. Deze cyclus wordt nader toegelicht middels het onderstaande figuur:
Bovenste regelkring: beleidsevaluatie, strategische keuzes en operationeel kader (vierjaarlijks).
Onderste regelkring: uitvoeringsprogramma en professionele werkwijze, uitvoering en monitoring (jaarlijks).
Het uniforme VTH-uitvoeringsprogramma Twente vormt de basis van de ‘Big 8’ en komt voort uit de doelen, prioriteitstelling en strategieën zoals opgenomen in het VTH beleid Twente, inclusief Nadere uitwerking. Wat volgt uit de programmering is de uitvoering, monitoring en evaluatie. Dit wordt opgenomen in het jaarverslag. Dit jaar zal naast output meer aandacht worden gegeven aan outcome. Deze rapportage dient ter verantwoording voor de uitvoering van de taken die vallen onder de dienstverleningsovereenkomst (DVO). In Twente betreft dit voornamelijk het ‘standaardpakket’. Indien van toepassing, zal ook worden gerapporteerd over de zogenaamde ‘facultatieve taken’. Geleverde producten en diensten worden afgezet tegen geplande diensten en producten, conform de op dat moment geldende producten- en dienstencatalogus (PDC).
3
1.3.
Terugblik 2023
Hieronder worden de belangrijkste interne en externe ontwikkelingen benoemd die in 2023 invloed hebben gehad op de uitvoering van VTH-taken door de OD Twente. Maatschappelijk effect De OD Twente is opgericht om zorg te dragen voor een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving in Twente. Dit wordt, onder meer op basis van het Twentse VTH-beleid, vertaald in een uitvoeringsprogramma (UVP). In dit jaarverslag blikken we terug op dit programma en verantwoorden we onze inzet over het afgelopen jaar. Echter het uitvoeren van een bepaald aantal controles, het verlenen van een bepaald aantal vergunningen en het geven van een bepaald aantal adviezen is geen doel op zich. Dit alles moet bijdragen aan onze overkoepelende doelstelling. In deze paragraaf zullen we daarom bij elk onderwerp aangeven hoe dit bijdraagt aan de gewenste maatschappelijke effecten op de leefomgeving (outcome). Met deze gerichte aandacht voor outcome wordt ingespeeld op de toenemende landelijke relevantie rondom dit onderwerp. Omgevingswet In maart 2023 werd duidelijk dat de Omgevingswet in werking zou treden per 1 januari 2024. Deze duidelijkheid gaf scherpte en focus aan de voorbereiding rondom het werken met de Omgevingswet. De voorbereiding richtte zich zowel op aanpassingen binnen de OD Twente, evenals samenwerkingsafspraken met bevoegde gezagen en ketenpartners. Processen en ICT systemen zijn afgestemd (o.a.
via ‘serious gaming') en intern zijn specifieke werkprocessen, werkafspraken en sjablonen aangepast. Dit alles is getest, verbeterd en weer opnieuw getest, zodat iedereen klaar was voor de start van de Omgevingswet. Voor de eerste maanden van 2024 is een draaiboek opgesteld om eventuele problemen snel op te lossen. Dit is onder meer vormgegeven middels een ‘crisisteam’ en extra accountoverleggen gericht op de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Een (extreem) grote piek in aanvragen bij de OD Twente is eind 2023 uitgebleven. Wel is duidelijk geworden dat bij bevoegde gezagen veel aanvragen binnen zijn gekomen. Deze zullen in 2024 tot extra adviezen leiden. Pilot Omgevingstafel Twente In 2023 is de pilot van de Omgevingstafel Twente (OTT) voortgezet om ervaring op te doen met de nieuwe integrale werkwijze onder de Omgevingswet. De processen en ICT inrichting zijn verder verbeterd tot het niveau dat een volledig geïntegreerde dienstverlening geboden kan worden die aansluit op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en het VTH-zaaksysteem van de OD Twente. Ook is een toolbox ontworpen voor bevoegde gezagen, die het gebruik vergemakkelijkt. Extra voorlichting rond de zomer 2023 heeft ervoor gezorgd dat het aantal behandelde zaken op de OTT fors is gestegen. De ervaring met deze casussen is voor het overgrote deel positief. Ook zijn er enkele casussen geweest met goede leerpunten.
Juist hiervoor is de pilot bedoeld: scherpte krijgen in het soort casussen en welke diepgang van advisering bij een omgevingstafel hoort. In 2024 wordt besluitvorming voorbereid om de OTT op termijn een definitieve plek te geven binnen de OD Twente. Maatschappelijk effect De voorbereiding voor een succesvolle start van de Omgevingswet moet bijdragen aan vlotte en kwalitatief hoge dienstverlening. De Omgevingswet moet voor burger en bedrijf leiden tot vereenvoudiging aan de voorkant van de balie, maar moet niet leiden tot vertraging aan de achterkant. De omgevingstafel draagt bij aan meer participatie van de omgeving rondom een initiatief. Dit moet vervolgens leiden tot een meer leefbare omgeving, waarbij vooraf eventuele knelpunten worden herkend en opgelost. Idealiter leidt dit tot minder klachten en bezwaren. Arbeidsmarkt en wervingscampagne Naar aanleiding van het traject herijking financiering, komt in het begrotingsjaar 2024 extra formatie beschikbaar voor de OD Twente. Samen met het natuurlijk verloop zorgt dit voor veel vacatureruimte die moeilijk op korte termijn volledig is te bezetten met kwalitatief goede medewerkers. Daarom is in 2023 gestart met een omvangrijke wervingscampagne. De noodzaak om voldoende gekwalificeerd personeel binnen te halen, is voor de OD Twente van groot belang.
Bij de werving zijn verschillende kanalen ingezet en wordt aansluiting gezocht bij een landelijke campagne van ODNL. De wervingscampagne wordt ook in 2024 gecontinueerd. De krapte op de arbeidsmarkt doet zich echter in alle sectoren gelden, waardoor een kans bestaat op onderuitputting
4
Maatschappelijk effect Met de wervingscampagne kunnen de werkzaamheden uiteindelijk op zowel kwalitatief en kwantitatief niveau goed worden uitgevoerd. Dit draagt rechtstreeks bij aan een hoogwaardige omgevingsdienst. Stikstofproblematiek De aanpak rondom de stikstofproblematiek blijft constant in beweging. Wetgeving, jurisprudentie en rapporten met betrekking tot stikstof veranderen het werkveld regelmatig. Denk hierbij aan de Wet stikstofreductie en natuurverbetering en uitspraken van de Raad van State. Door de stikstofproblematiek zijn achterstanden ontstaan in de afhandeling van de werkvoorraad van agrarische vergunningverlening. Om deze achterstanden zo goed en efficiënt mogelijk weg te werken, heeft de OD Twente in 2023 ingezet op intensivering van de samenwerking met de provincie Overijssel. Hierbij wordt overzicht en prioritering aangebracht voor vergunningaanvragen met de grootste kans op verlening. Op 6 juni 2023 heeft de GS van Overijssel besloten om vergunningverlening voor emissiearme stalsystemen op te schorten tot 1 maart 2024. Hierdoor worden voorlopig niet langer VVGB-verzoeken afgehandeld door de provincie met betrekking tot gebiedsbescherming. De voornaamste reden hiervoor zijn twijfels rondom de werking van emissiearme stalsystemen en de noodzaak voor nader onderzoek.
Omdat omgevingsvergunningen niet mogen worden verleend zonder de benodigde VVGB van de provincie, heeft de OD Twente geen beslissingen kunnen nemen over gerelateerde aanvragen en adviezen. Maatschappelijk effect De inzet van de OD Twente rondom stikstof draagt bij aan het verbeteren van de kwaliteit van de natuur in Twente en dus aan een gezonde fysieke leefomgeving. In harmonie met de natuur draagt de OD Twente ook bij aan een duurzame leefomgeving via verschillende agrarische bedrijfsontwikkelingen. Denk hierbij aan innovatieve stalsystemen voor stikstofreductie en het toenemende aantal mono-mestvergisters voor biogas. Energie en Duurzaamheid In de afgelopen jaren heeft de OD Twente diverse externe middelen vanuit het Rijk, de provincie en enkele gemeenten ontvangen voor de uitvoering van VTH-taken en doorontwikkeling binnen het thema energie en duurzaamheid. De resultaten van deze verschillende initiatieven worden hieronder kort omschreven. Voor nadere toelichting op het gebied van energie en duurzaamheid, wordt verwezen naar de desbetreffende verantwoording. De bijbehorende rapportage zal hierbij separaat worden aangeboden aan het DB en AB. VUE3 Met de VUE3 (derde ronde versterkte uitvoering energiebesparing en informatieplicht) is vanuit het Rijk extra budget beschikbaar gesteld om voor 2022 en 2023 energiebesparingstaken voor gemeenten uit te voeren.
Deze taken zijn door een externe partij binnen de Twentse gemeenten uitgevoerd. Op 1 december 2023 zijn deze werkzaamheden voltooid, waarvoor het volledige budget is benut. Het vervolg op de VUE3 is de SPUK THE. Programma energie en duurzaamheid 2022-2023 In 2022 is het ‘Projectplan energiebesparing 2022-2023’ vastgesteld door het overgrote deel van de partners. Eind 2022 is het merendeel van de mandaten door de partners aan de OD Twente verleend, waarbij het laatste mandaat in 2023 werd verstrekt. Hierdoor heeft het grootste deel van de uitvoering voor beide jaren plaatsgevonden in 2023, waarbij een grote inhaalslag is gemaakt. Eind 2023 zijn ongeveer 95% van alle middelen besteed. Het overgrote deel van openstaande taken ligt bij de hercontroles. Dit is gezien de gestelde termijn logisch te verklaren. Gaandeweg de uitvoering van het project is gebleken dat naleefgedrag lager is uitgevallen dan vooraf was ingeschat. Dit heeft ertoe geleid dat er 400 hercontroles gepland staan in plaats van de begrote 200 hercontroles. Dit maakt duidelijk dat de energiecontroles nut hebben. SPUK THE In 2023 is de aanvraag voor de Specifieke Uitkering Toezicht en Handhaving Energiebesparingsplicht (SPUK THE) goedgekeurd.
Hierdoor krijgt de OD Twente tot en met 2026 rijksmiddelen ter beschikking om additionele taken uit te voeren op het gebied van energietoezicht en de organisatie hierop verder te professionaliseren. Deze taken vallen buiten de reguliere begroting en zijn dus additioneel. In 2023 zijn middels de SPUK THE flinke stappen gezet. Er zijn meerdere toezichthouders energie en een technisch adviseur energie in dienst gekomen. Dit draagt bij aan de robuustheid van het cluster energie & duurzaamheid richting de toekomst.
5
In de tweede helft van 2023 hebben gesprekken plaatsgevonden tussen de OD Twente en haar partners over de voortgang van de werkzaamheden op het gebied van energie en duurzaamheid. Hierbij is onder andere gekeken naar de behaalde resultaten en het geconstateerde naleefgedrag. Ook is verwezen naar de randvoorwaarde van de SPUK-THE, namelijk dat deze subsidie is gebaseerd op co-financiering. Zonder bijdrage van de individuele partners, vervalt hierbij ook het recht op de rijksmiddelen vanuit de SPUK THE. Eind 2023 heeft het overgrote deel van de partners de intentie uitgesproken om deze werkzaamheden in 2024 te continueren. Het AB van de OD Twente heeft hiermee ook ingestemd. Hierdoor kan ook in 2024 een hoge mate van energiebesparing worden gerealiseerd en kan het thema energie en duurzaamheid worden geborgd binnen de organisatie. Maatschappelijk effect De inspanningen op het gebied van energie en duurzaamheid dragen rechtstreeks bij aan een duurzame regio en is daarom speerpunt van de OD Twente. Het besparen van energie, hergebruik van afvalstoffen en het reduceren van grondstoffen leidt tot minder vraag. Voor elke kilowattuur die niet verbruikt wordt, hoeft minder energie opgewekt te worden. Voor elke kilo grondstof die hergebruikt wordt, hoeft minder gedolven of geproduceerd te worden.
IBP VTH Op landelijk gebied is het Interbestuurlijk Programma (IBP) Versterking VTH opgestart. Dit programma is opgericht naar aanleiding de aanbevelingen van het rapport ‘Om de leefomgeving’ van de commissie van Aartsen, met als doel het verbeteren van het VTH-stelsel. De deelnemers aan dit programma zijn koepelorganisaties IPO, VNG en ODNL, evenals drie ministeries: Justitie en Veiligheid, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Infrastructuur en Waterstaat. Het IBP VTH bevat de volgende 6 pijlers: 1. 2. 3. 4. 5. 6.
Robuuste omgevingsdiensten en financiering Bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving en vervolging Informatievoorziening VTH Kennisinfrastructuur en arbeidsmarkt Onafhankelijke uitvoering van toezicht en handhaving Monitoring kwaliteit milieutoezicht
In het najaar van 2022 is een SPUK-regeling IBP opengesteld. Deze Specifieke Uitkering (SPUK IBP) is een subsidie waarmee de omgevingsdiensten actief kunnen bijdragen aan deze 6 pijlers. De OD Twente heeft deze subsidie aangevraagd, ontvangen en ingezet voor verbetering van alle 6 pijlers. Hierbij is de voornaamste bijdrage geleverd aan:
Pijler 1 (Robuustheid): Binnen deze pijler is landelijk veel aandacht uitgegaan naar de robuustheidscriteria. Elke omgevingsdienst is gevraagd om in 2023 een zelfevaluatie uit te voeren of wordt voldaan aan de gehele set robuustheidscriteria. Aan de hand van deze zelfevaluatie, stelt de OD Twente in 2024 een plan van aanpak op. Hierin wordt onderbouwd hoe de organisatie voldoende robuust gaat worden en ook blijft per uiterlijk 1 april 2026. Dit plan van aanpak wordt begin 2024 aan het AB voorgelegd.
Pijler 4 (Kennisinfrastructuur en arbeidsmarkt): Veel aandacht is besteed aan het optimaliseren en professionaliseren van het traineeprogramma. Binnen de OD Twente werd al veel gewerkt met trainees. Door deze ontwikkeling worden trainees beter ontvangen en begeleid. Dit leidt naar verwachting tot een hoger behoud van talent voor de organisatie. Het vastgestelde traineeprogramma zal landelijk worden gedeeld. Daarnaast is sterk ingezet op het verstrekken van additionele opleidingen aan medewerkers.
Pijler 5 (Onafhankelijke uitvoering): Het doel van deze pijler is om onafhankelijke uitvoering van taken door omgevingsdiensten te borgen en te versterken. Het heeft voornamelijk betrekking op het doorlopen van de strategische en operationele beleidscyclus (Big-8). De OD Twente heeft tijdens landelijke werksessies veel input geleverd en ‘best practices’ gedeeld over verschillende onderwerpen, waaronder regionaal VTH-beleid en doelen, de probleem- en risicoanalyse, verschillende strategieën, uitvoeringsprogramma’s, samenwerking en outcomegericht werken. De werksessies moeten in 2024
6
leiden tot een landelijke handreiking voor het doorlopen van de Big-8 om te komen tot een regionale planning. Het is hierbij van belang om omgevingsdiensten tijdens iedere stap van de Big-8 te betrekken en voldoende te faciliteren.
Pijler 6 (Monitoring): De OD Twente neemt samen met een vertegenwoordiger van de gemeente Enschede deel aan het project ‘horizontale verantwoording’ binnen pijler 6. De doelstelling van dit project is het ‘stimuleren van stevigere invulling van horizontale controle door gemeenteraden en provinciale staten op het eigen bestuur’. Eind 2023 is door het PHO ingestemd met het voorstel om in Twente als pilotregio deel te nemen aan dit project. Daarnaast bevat pijler 6 ook het onderwerp visitaties. De OD Twente heeft in 2023 deel uitgemaakt van drie visitatiecommissies. Deze commissies onderzoeken collega omgevingsdiensten en brengen een rapport uit met aanbevelingen voor verbeteringen. De OD Twente wordt in maart 2024 zelf gevisiteerd, waarvoor de voorbereidingen eind 2023 zijn gestart.
Maatschappelijk effect De doelstelling van alle pijlers is de versterking van omgevingsdiensten in het VTH-stelsel. Hiermee draagt het programma bij aan de versterking van de OD Twente als hoogwaardige dienst. Door actief deel te nemen in verschillende pijlers, neemt de OD Twente ook zelf regie en verantwoordelijkheid voor een betere leefomgeving. Doorontwikkeling VTH samenwerking Twente Dit project is in 2023 verder uitgevoerd onder leiding van een extern adviesbureau. Er zijn keuzes gemaakt over de wijze van samenwerking en de reikwijdte van het PHO (bestuurlijk) en de VTH-kerngroep (ambtelijk). Ook de positie ten opzichte van de OD Twente is opnieuw gedefinieerd. Dit heeft geleid in een uitvoeringsplan waarin verschillende sporen zijn opgenomen met verbeteringen: het versterken, borgen en verbinden van de VTHsamenwerking. Een belangrijke randvoorwaarde voor het versterken van de samenwerking is het aanstellen van een onafhankelijke voorzitter en secretaris van de VTH-kerngroep. Maatschappelijk effect Door de verbeterde samenwerking vindt beter samenspel plaats tussen beleid en uitvoering. Dit helpt bij het aanscherpen van doelen, naleefgedrag en outcomegericht werken. Kwaliteitscriteria De OD Twente streeft ernaar om kwaliteit onderdeel uit te laten maken van het DNA van de organisatie.
Dit wordt onder meer landelijk geborgd middels de Kwaliteitscriteria (KC), die voor burgers, bedrijven en de overheid inzichtelijk maken welke kwaliteit verwacht mag worden bij de uitvoering van VTH-taken. Momenteel vormen de KC 2.3 de basis voor de verordening kwaliteit uitvoering en handhaving (U&H) omgevingsrecht. De OD Twente heeft een inzetbaarheidsmonitor tot zijn beschikking, waarmee inzichtelijk kan worden gemaakt of wordt voldaan aan deze KC. Hierbij wordt gekeken of medewerkers worden ingezet op passende taken en of wordt gewerkt conform vastgestelde werkprocessen en procedures. Momenteel voldoet de OD Twente niet volledig aan de KC 2.3. Tot december 2022 was voor iedereen inzichtelijk wie op welke manier voldeed of waar iets ontbrak. Dit is stil komen te liggen en vervolgens zijn medewerkers aangenomen zonder volledige check vooraf. De inzetbaarheidsmonitor is daardoor niet meer actueel en moet in 2024 worden geactualiseerd. Vanwege capaciteitstekort, is in 2023 gekozen om prioriteit te geven aan onder andere de wervingscampagne om voldoende personeel te vinden. Daarom zullen alle (nieuwe) medewerkers komend jaar worden beoordeeld op opleidingsniveau, werkervaring en vlieguren ten opzichte van het bijbehorende functieprofiel en takenpakket. Zodra alles in beeld is, wordt per medewerker gekeken hoe diegene gaat voldoen aan de gestelde criteria.
Dit traject wordt tevens landelijk opgepakt vanuit pijler 1 van de SPUK IBP (robuustheid). Typerend voor de OD Twente als ontwikkelende organisatie is het hoge aantal trainees, die specifieke opleidingen volgen om ze te laten voldoen aan de KC. Deze trainees doen geen zelfstandige werkzaamheden zonder collegiale toets van ervaren collega’s die ruimschoots voldoen aan de KC 2.3. Bij inhuur van personeel wordt altijd wel gekeken naar de minimumeisen van de functie en of de ingehuurde voldoet. Hiermee worden risico’s met betrekking tot het niet voldoen aan de KC 2.3 zoveel mogelijk beperkt. Deze risico’s kunnen echter nooit volledig worden weggenomen. Denk hierbij aan lagere uitvoeringskwaliteit, meer bezwaren op procedures
7
of gemiste overtredingen tijdens controles. De OD Twente heeft afgelopen jaar echter niet geconstateerd dat deze risico’s zich in de praktijk hebben voorgedaan. Maatschappelijk effect Kwalitatief personeel leidt tot betere dienstverlening richting burgers, bedrijven en de bredere leefomgeving. Op deze manier kan de OD Twente beter en efficiënter bijdragen aan haar overkoepelende doel.
1.4.
Realisatie ten opzichte van planning
Deze paragraaf geeft inzicht in de realisatie van producten op zowel regionaal en lokaal niveau. Verder wordt overzicht gegeven van de gerealiseerde uren ten opzichte van de bijbehorende inbreng. Verrekening vindt plaats op basis van werkelijk gerealiseerde uren en zal via de jaarrekening aan het AB worden voorgelegd. De eindafrekening via de jaarrekening kan afwijken van het urenoverzicht in deze paragaaf. Onderstaand overzicht houdt namelijk geen rekening met belangrijke nuances, waaronder de inzet van eventuele reserves.
Realisatie producten Twente 2023 Programma
UVP 2023
REA 2023
Vergunningen
5.686
6.456
Toezicht Handhaving
8.141
8.005
764
602
Advies
2.183
2.179
Totaal
16.774
17.242
Realisatie producten Losser 2023 Programma
UVP 2023
REA 2023
Vergunningen
136
279
Toezicht Handhaving
406
335
88
36
Advies
173
132
Totaal
803
782
Vanwege interne aanpassingen in de rapportagesystematiek van de OD Twente, is het dit jaar niet mogelijk om urenrealisatie op programmaniveau (VTHA) te rapporteren. Dit zal komend jaar opnieuw worden ingericht. Wel is in onderstaande tabel onderscheid gemaakt in directe uren gerelateerd aan zaken en algemene directe uren. De uren ‘Direct niet op zaak’ betreffen onder andere uren ten behoeve van administratie, werk gerelateerde overleggen, begeleiding van trainees en andere algemene werkzaamheden die niet onder de overhead vallen.
Realisatie uren Losser 2023 Urenpost
Ingebrachte uren
Direct op zaak Direct niet op zaak
Verschil
4.237 6.281
Projecturen Totaal
Uitgevoerd
807
- 611 uur
626 6.281 uur
5.670 uur
8
2. VTH-beleidsdoelen en prioriteiten In lijn met het hoofddoel van de Omgevingswet, draagt de OD Twente bij aan optimale bescherming en duurzame benutting ten behoeve van het bereiken en in stand houden van een gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. Tijdens de uitvoering van VTH-taken voor haar partners, streeft de OD Twente als deskundig gesprekspartner en adviseur hierbij constant naar kwaliteit en verbetering. De beleidsdoelen uit het VTH-beleid Twente en de Nadere uitwerking vormen de basis voor de uitvoering van VTH-taken. Vanwege hoge werkdruk en extra werk rondom de inwerkingtreding van de Omgevingswet, is in het UVP 2023 gekozen om de focus te leggen op de ‘basis op orde’. Hiermee wordt onder andere verstaan het verbeteren van datagericht werken en het wegwerken van de werkvoorraad. Vanuit de gedachte van de ‘basis op orde’, is voor 2023 gekozen om de volgende beleidsdoelen nader uit te werken: 1) De OD Twente heeft gebiedskennis in huis en heeft grip op activiteiten. 2) Er is draagvlak voor benodigde middelen, waarbij de begroting is gebaseerd op waarheidsgetrouwe en gedragen kentallen. 3) Het algehele naleefgedrag voor de taken die de OD Twente uitvoert is hoog. 4) De OD Twente heeft grip op klachten.
5) Verbetering van gegevenskwaliteit van de voornaamste risicovariabelen, zodat het informatie gestuurd risicomodel voor de clusters van standaardtaken optimaal kan functioneren. Het geactualiseerde VTH-beleid Twente is breder en kent meer beleidsdoelen dan enkel de doelen die hierboven zijn beschreven. Het tegelijkertijd uitwerken van alle beleidsdoelen is met de huidige beleidscapaciteit echter niet mogelijk. Daarom is in eerste instantie gekozen voor doelen gerelateerd aan de ‘basis op orde’. De komende jaren zullen beleidsinspanningen worden uitgerold naar de andere doelen uit de Nadere uitwerking van het regionale beleid. Hierbij zullen ook de zogenaamde ‘Ambitieonderwerpen’ de meer gerichte aandacht krijgen die deze thema’s verdienen.
2.1.
Gebiedskennis en grip op activiteiten
Out-of-the-box maatregelen Begin 2023 heeft het AB ingestemd met de verlenging van de ‘Out-of-the-box maatregelen’ (OOTB). Deze set tijdelijke werkafspraken heeft bijgedragen aan de beheersbaarheid van de werkvoorraad en werkdruk voor een aantal producttypen binnen vergunningen en advies. Het effectueren van maatregelen rondom stikstofadviezen heeft geholpen veelal oude zaken op te schonen en prioriteit te geven aan nieuwe zaken. Inmiddels zijn nieuwe medewerkers aangetrokken voor de specialismen lucht en geluid. Ook heeft veel externe inzet plaatsgevonden om de bulk aan werkvoorraad te verminderen. Hierdoor zijn de OOTB maatregelen met ingang van 2024 beëindigd, zoals bestuurlijk afgesproken. Risico’s die vooraf zijn beschreven rondom OOTB hebben zich niet voorgedaan in 2023. Denk hierbij aan een mogelijke exponentiële stijging van klachten of procedures die geen stand houden bij een bezwarencommissie. Ondanks de OOTB maatregelen, bleef de werkdruk bij bepaalde clusters onverminderd hoog. Ondanks interne verbeteringen rondom luchtadviezen binnen de OD Twente, bleef de landelijke stikstofproblematiek een grote externe invloed hebben op agrarische vergunningverlening. Ook was sprake van structureel hoge werkdruk binnen het cluster juridisch. Het intensieve recruitmentproces voor dit cluster heeft eind 2023 vruchten afgeworpen.
Er zijn meerdere juristen aangetrokken, waaronder een senior-jurist. Dit leidt in 2024 naar verwachting tot vermindering van de werkvoorraad en werkdruk binnen het cluster juridisch. Datakwaliteit In het kader van de ‘basis op orde’ heeft de OD Twente afgelopen jaar verder gewerkt aan de verbetering van datakwaliteit en de doorontwikkeling van datagedreven werken. Zo hebben partners dit jaar voor het eerst toegang tot de rapportagetool van de OD Twente (PowerBI), waardoor real-time inzicht wordt verkregen in de VTHA-realisatie. Dit draagt bij aan transparantie en groeiend vertrouwen tussen de OD Twente en haar partners. Daarnaast zijn het afgelopen jaar leegstaande zolderzaken verder gevuld. De verwachting is dat binnenkort voor de eerste partners alle zolderzaken volledig gevuld zullen zijn. Tenslotte worden alle locatiedossiers aan de hand van werkafspraken continue bijgewerkt en geactualiseerd. Zo worden sinds 2023 de meest actuele dieraantallen
9
bijgehouden voor agrarische locaties. Ook het invoeren van bodemdossiers in het bodeminformatiesysteem is geprofessionaliseerd in 2023. Hiervoor zijn administratieve krachten opgeleid die deze taken uitvoeren. Dit verbetert de kwaliteit en verlaagt de werkdruk bij de adviseurs. Bij de doorontwikkeling van datagedreven werken is continuïteit van groot belang. De OD Twente borgt deze continuïteit onder andere middels interne audits (zie paragraaf 2.6) en zogenaamde ‘conformiteitsuurtjes’. Projectmatig werken De OD Twente heeft in 2023 een volgende stap gemaakt richting projectmatig werken. De SPUK projecten THE en IBP-VTH zijn geslaagde voorbeelden hoe projectmatig werken in de praktijk een plek heeft gekregen in de organisatie. Werkzaamheden en activiteiten zijn gepland, er is gedurende het jaar (bij)gestuurd en over de resultaten wordt tijdig gerapporteerd. Ook is er een apart functieprofiel van projectleider opgesteld, die in 2024 wordt ingevuld. Voor het UVP 2024 is tenslotte ook een verbeterslag gemaakt ten aanzien van de regionale projecten. Er is meer overzicht gegeven en het bestuur is meegenomen bij de keuzes.
2.2.
Draagvlak middelen en begroting
Begrotingswijziging Het traject herijking financiering heeft geleid tot een reële en duurzame begroting voor 2024. De OD Twente heeft hierdoor passende financiering voor de kwalitatieve en kwantitatieve uitvoering van haar VTH-taken, wat bijdraagt aan de regionale maatschappelijke doelen om te komen tot een veilige, gezonde en duurzame fysieke leefomgeving. Deze middelen dragen daarnaast flink bij aan het voldoen aan de landelijke robuustheidscriteria en stellen de OD Twente in staat om in te spelen op relevante toekomstige ontwikkelingen. In aanloop naar deze forse formatie-uitbreiding, is gekozen om de begroting voor 2023 al enigszins te corrigeren. Het intensief betrekken van alle partners bij het herijkingstraject financiering heeft geleid tot draagvlag voor deze benodigde middelen bij zowel bestuurders, accounthouders, beleidsadviseurs en financials. Dit draagvlak geldt tevens voor de kengetallen die tijdens dit traject gelijktijdig zijn herzien. Het toenemend vertrouwen vanuit onze partners heeft geleid tot minder nadruk op deze kengetallen, aangezien vanaf 2023 wordt afgerekend op basis van werkelijk gerealiseerde uren. In aanloop naar de inwerkingtreding van de Omgevingswet in 2024, zijn nieuwe producten opgesteld zonder vastgestelde kengetallen. Ten behoeve van rapportagedoeleinden en leges zullen deze opnieuw moeten worden opgebouwd.
Echter biedt het vertrouwen in de nieuwe systematiek van werkelijke urenrealisatie een goede tussenoplossing voor komend jaar.
2.3.
Naleefgedrag
Het VTH-beleid benadrukt de sterke wens om naleefgedrag beter in kaart te brengen om hier in de toekomst goed op te sturen. De OD Twente kan naleefgedrag reeds meten aan de hand van het aantal hercontroles (A2.02) en handhavingscontroles (A2.12) ten opzichte van het aantal initiële periodieke controles (A2.02). Spontaan naleefgedrag: Twentebreed: Er is een lichte verslechtering in naleefgedrag geconstateerd ten opzichte van vorig jaar. Waar vorig jaar 44,8% van initiële controles heeft geleid tot een hercontrole, was dat dit jaar 48,6%. Losser: Er is een verbetering in naleefgedrag geconstateerd ten opzichte van vorig jaar. Waar vorig jaar 43,4% van initiële controles heeft geleid tot een hercontrole, was dat dit jaar 33,3%. Opvolgend naleefgedrag: Twentebreed: Er is een verbetering in naleefgedrag geconstateerd ten opzichte van vorig jaar. Waar vorig jaar 24,4% van hercontroles heeft geleid tot een handhavingscontrole, was dat dit jaar 19,9%. Losser: Er is een lichte verbetering in naleefgedrag geconstateerd ten opzichte van vorig jaar. Waar vorig jaar 33,9% van hercontroles heeft geleid tot een handhavingscontrole, was dat dit jaar 30,6%. De afname in handhavingscontroles geeft een licht vertekend beeld, omdat dit gedeeltelijk wordt veroorzaakt door de beperkte juridische capaciteit in het afgelopen jaar.
Minder juridische capaciteit leidt uiteraard tot minder handhavingscontroles. Daarom kan deze daling niet in zijn geheel worden verklaard door beter naleefgedrag.
10
De OD Twente heeft in 2023 ook gewerkt om datakwaliteit rondom naleefgedrag verder te verbeteren. Middels een pilot is dit jaar gewerkt om de Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO) te integreren in ons zaaksysteem. Deze kan vervolgens dienen als registratiepunt voor naleefgedrag. Dit sluit aan bij de indicator voor naleefgedrag zoals omschreven in het VTH-beleid (type overtreder: goedwillend, moet kunnen, calculerend en bewust). Het doel is om komend jaar data rondom de LHSO op te bouwen en uiteindelijk te koppelen aan de dynamische risicoanalyse en het project gedragssturing.
2.4.
Klachten
De afgelopen jaren is een sterke toename geconstateerd in het aantal klachtmeldingen dat door de OD Twente is afgehandeld. Deze Twentebrede ontwikkeling heeft zich ook in 2023 doorgezet. Hierbij heeft het totaal aantal klachtmeldingen van afgelopen jaar de verhoogde prognose van het UVP 2023 andermaal overschreden. Deze ontwikkeling heeft een negatieve invloed op de omgevingskwaliteit, aangezien toenemende klachten, hinder en overlast duiden op een lagere belevingswaarde en gebruikswaarde van de leefomgeving. Om deze ontwikkeling beter te kunnen duiden en te adresseren, is in 2022 voor het eerst een klachtenanalyse uitgevoerd. Ook in dit jaarverslag wordt middels onderstaande tabellen inzicht gegeven in de omvang, oorsprong en aard van alle klachten die in 2023 regionaal en lokaal zijn ontvangen. De cijfers vanuit de analyse zijn op basis van ontvangen klachten. Hierdoor is er soms verschil tussen deze cijfers en de cijfers uit PowerBI. Als onderdeel van de analyse zijn locatie(s) waar de meeste klachten zijn ontvangen verder toegelicht. Klachtenanalyse regio Twente 2023 Aantal klachten afgehandeld (PowerBI)
Aantal klachten ontvangen (klachtenanalyse)
1.422
1.422
Afval
Asbest
Bodem
Geluid
Licht
Lucht
Overig
15
61
32
462
15
809
28
Toelichting: Het overgrote gedeelte van alle klachten in Twente had afgelopen jaar betrekking op lucht (57%) of geluid (32%). Binnen het thema lucht, ging het voornamelijk over klachten gerelateerd aan geur. Locaties Toelichting: Het afgelopen jaar hebben drie specifieke locaties binnen de regio een opvallend hoog aantal klachten ontvangen. Het gaat hierbij om: Lucht- en geurklachten rondom een asfaltcentrale in de gemeente Hengelo (15% van alle klachten). Geurklachten rondom een veevoederbedrijf in de gemeente Hof van Twente (9% van alle klachten). Dit bedrijf valt onder het bevoegde gezag van de provincie Overijssel. Geurklachten rondom een houtbewerkingsbedrijf in gemeente Hof van Twente (7% van alle klachten).
11
Onderstaande tabel geeft invulling aan de ‘couleur locale’, middels een specifieke klachtenanalyse voor de gemeente Losser. Klachtenanalyse Losser 2023 Aantal klachten afgehandeld (PowerBI)
Aantal klachten ontvangen (klachtenanalyse)
43
41
Afval
Asbest
Bodem
Geluid
Licht
Lucht
Overig
0
3
0
21
0
15
2
Toelichting: In tegenstelling tot de meeste Twentse gemeenten, is het aantal klachten in Losser de laatste jaren afgenomen. Het overgrote gedeelte van alle klachten in Losser hadden afgelopen jaar betrekking op geluid (51%) en lucht (37%). Binnen het thema lucht ging het enkel om geurhinder en niet om stofhinder. Locaties Toelichting: Het afgelopen jaar hebben twee specifieke locaties binnen de gemeente Losser een bovengemiddeld aantal klachten ontvangen. Het gaat hierbij om: Geluidsoverlast bij buren rondom een café in Glane (20% van alle klachten). Geluidsoverlast bij buren rondom een restaurant en evenementenlocatie in Losser (10% van alle klachten).
2.5.
Risicogericht werken
De OD Twente heeft in 2023 hard gewerkt aan de doorontwikkeling van risicogericht werken en de gegevenskwaliteit die hieraan ten grondslag ligt. Inmiddels is de OD Twente niet alleen in staat om risicogestuurd te prioriteren voor toezicht (controlefrequentie), maar ook voor vergunningverlening (toetsingsniveau): Risicoanalyse Het afgelopen jaar heeft de OD Twente in gezamenlijkheid met de OD IJsselland gewerkt om de resultaten vanuit de Overijsselbrede risicotool te implementeren in de eigen zaaksystemen. De statische risicoscores op basis van ‘expert judgement’ worden hierdoor dynamisch, waaraan nieuwe indicatoren op locatieniveau kunnen worden toegevoegd. Hierbij kan gedacht worden aan werkelijk naleefgedrag (LHSO) of de datum sinds de laatste controle (tijdsfactor). Deze dynamische risicoanalyse heeft grote potentie als katalysator voor datagedreven werken, omdat medewerkers medeverantwoordelijk worden gemaakt voor prioritering van hun eigen werk. Komend jaar moet datakwaliteit voor de risicoanalyse echter eerst verder worden verfijnd. De huidige risicoscores zijn namelijk gebaseerd op milieubelastende activiteiten (Omgevingswetproof). Deze activiteiten zijn in eerste instantie grofmazig aan locaties in Overijssel gekoppeld op brancheniveau, wat soms leidt tot niet representatieve risicoscores.
Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet, is komend jaar het doel om hierin een verbeterslag te maken. Milieubelastende activiteiten zullen stapsgewijs worden gecorrigeerd voor alle locatiedossiers. Dit zal leiden tot meer representatieve risicoscores. LVS In 2023 is het project rondom de Landelijke Vergunningenstrategie (LVS) afgerond. De OD Twente was subsidieaanvrager en heeft de projectleider geworven. Samen met zeven andere omgevingsdiensten is gewerkt aan een landelijke standaard voor vergunningenverlening die is vertaald in een ICT-tool. Via deze tool wordt een standaard toetsniveau toegekend aan de verschillende milieubelastende activiteiten. Daarnaast kan op basis van dynamische elementen zoals ligging, klachten of vooroverleg bepaald worden of de toetsing verzwaard of verlicht moet worden. Binnen een regio kan deze landelijke standaard vertaald worden naar een regionale ambitie. De OD Twente wil dit samen met de bevoegde gezagen in 2024 oppakken als ‘nadere uitwerking’ op het nieuwe VTH-beleid Twente.
12
2.6.
Dienstverlening
In 2023 heeft de OD Twente aansluiting gezocht met de Omgevingswet door haar dienstverlening verder door te ontwikkelen. Er is gewerkt aan het creëren van een “level playing field”, volgens de dienstverleningsprincipes van de Omgevingswet:
Werkprocessen, procedures en producten (CLV) Onze missie, visie en definitie vormen de basis hoe wij kwaliteit benaderen en integreren in ons werk. We streven ernaar om kwaliteit te borgen in onze organisatie en dat ons werk voldoet aan ieders verwachtingen. Hierbij laten we zien hoe we kwaliteit vertalen naar ons dagelijks werk. Dit betekent dat wij:
Voortdurend moeten inspelen op veranderende behoeften, eisen en prioriteiten bij het leveren van onze producten en diensten. Voortdurend moeten innoveren, trainen en verbeteren, omdat het leveren van kwaliteit een doorlopend proces is. Dit vereist een proces van continue leren en verbeteren en voortdurende kwaliteitsverbetering volgens het principe van Plan-Do-Check-Act (zie afbeelding).
In 2022 is het proces van Continu Leren & Verbeteren (CLV) geïmplementeerd. Dit proces houdt in dat alle medewerkers en afdelingen binnen de organisatie zich richten op het creëren van waarde en het verminderen van verspillingen. We streven naar voortdurende verbetering onze werkprocessen, werkinstructies en werkafspraken om de doorstroom van producten en diensten te optimaliseren. In 2023 is het CLV-initiatief voortgezet, met focus op diverse onderwerpen. In dit kader zijn inmiddels twee onderwerpen afgerond: ‘Proces meervoudige aanvragen’ en ‘Zolderzaken/Werkdossiers’. Interne audits Als onderdeel van het CLV-initiatief, is in 2022 gestart met het uitvoeren van interne audits op de primaire werkprocessen. Deze audits hebben als doel om regelmatig te beoordelen of deze processen nog steeds voldoen aan de gestelde eisen en om eventuele aanpassingen als gevolg van vorige audits te evalueren. Door deze interne audits periodiek uit te voeren, wordt de PDCA-cyclus sluitend gemaakt. Na de eerste audit bij Toezicht en Handhaving, hebben de interne audits ook in 2023 doorgang gevonden. Afgelopen jaar zijn ook voor Vergunningverlening en Advies interne audits uitgevoerd, waarbij de bevindingen intern zijn teruggekoppeld aan het management en de medewerkers. In 2024 staat de eerste zogenaamde ‘her-audit’ op de planning bij Toezicht en Handhaving.
13
Klanttevredenheidsonderzoek Klanttevredenheid is een cruciale indicator voor het meten van de kwaliteit van onze dienstverlening. Om deze reden is klanttevredenheid opgenomen als beleidsdoel in het Twents VTH-beleid en de Nadere uitwerking. In 2023 is het klanttevredenheidsonderzoek (KTO) bij de OD Twente verder doorontwikkeld en uitgebreid naar meer producttypen. Het resultaat van dit onderzoek wordt tevens gebruik als input voor eerder benoemde interne audits. De algemene resultaten van het KTO staan hieronder schematisch weergegeven.
Hoewel de respons (20%) wellicht aan de lage kant lijkt, is dit consistent met de respons die wordt gezien bij andere omgevingsdiensten. Het is bemoedigend om te zien dat het hoge aandeel positieve reacties was gericht op de snelle afhandeling van aanvragen. De OD Twente erkent de genoemde verbeterpunten, namelijk communicatie met aanvragers. We blijven ons inzetten om dit aspect in de toekomst verder te optimaliseren. Als we kijken naar de gemeten tevredenheid over de afgelopen drie jaar, kunnen we een positieve trend waarnemen. In 2021 bedroeg de tevredenheid 91%, gevolgd door 90% in 2022 en de stijging naar 93% in 2023. Deze stijging is bemoedigend en toont de CLV-cultuur van de organisatie, waarbij voortdurend wordt gestreefd naar verbetering in onze dienstverlening. Het meten van klanttevredenheid blijft in de toekomst een belangrijke graadmeter voor de dienstverlening van de OD Twente. Hiermee wordt voldaan aan het VTH-beleidsdoel waarbij klanttevredenheid periodiek wordt gemeten.
14
3. Evaluatie taken en werkzaamheden 2023 Dit hoofdstuk geeft inzicht in de door de OD Twente uitgevoerde taken en werkzaamheden in het afgelopen jaar binnen de programma’s vergunningverlening, toezicht en handhaving en advies voor de gemeente Losser.
3.1 Programma Vergunningen Voor het taakveld vergunningen wordt de vergunningenstrategie gehanteerd. Deze is opgenomen in het uniforme VTH beleid Twente en de Nadere uitwerking. Deze strategie biedt de algemene kaders en uitgangspunten voor vergunningverlening en de verschillende keuzemomenten hierin. In onderstaande tabel zijn zowel de geplande als het aantal behandelde producten beschreven. Opgemerkt wordt dat het aantal verwachte producten een vraaggerichte inschatting betreft die is gebaseerd op de aantallen van voorgaande jaren en de ontwikkelingen en trends die reeds bekend zijn. Het is namelijk op voorhand niet te bepalen hoeveel van ieder type vergunningaanvragen / meldingen wordt ingediend.
Gemeente Losser 2023 PDC
OMSCHRIJVING
UVP 2023
REA 2023
A1.01
Vooroverleg
0
5
A1.02
Melding activiteiten (besluit)
65
66
A1.03
Omgevingsvergunning regulier
3
2
A1.04
Omgevingsvergunning uitgebreid
3
0
A1.05
Toets actualisatie vergunningen
0
0
A1.06
(Gedeeltelijk) intrekken omgevingsvergunning
0
5
A1.07
MER procedure
0
0
A1.08
(Vormvrije) MER beoordeling
2
8
A1.09
Maatwerkvoorschriften
2
6
A1.10
Bodem melding
39
69
A1.11
Bodembeschikking
0
1
A1.12
Melding sloop / asbest
20
100
A1.13
Milieuadvies omgevingsvergunning
2
17
A1.14
Voorbereiden beschikking hogere grenswaarde
0
0
A1.15
Ontheffing APV
0
0
Totaal
136
279
Ondanks de hoge realisatie en OOTB-maatregelen binnen het programma vergunningen in 2023, blijft de toestroom voor sommige vergunningenproducten onverminderd hoog. Een algemene oorzaak is een kleine piek in aanvragen die aan het einde van het jaar werd ervaren als gevolg van de Omgevingswet. Deze aanvragen zijn ingediend onder het recht dat gold voor 1 januari 2024. De bestaande werkvoorraad wordt in 2024 zo spoedig mogelijk afgehandeld. Voor de gemeente Losser hebben afgelopen jaar voornamelijk bodem- en asbestmeldingen geleid tot een sterke toename in vergunningenproducten ten opzichte van de prognoses. De hoge realisatie asbestmeldingen wordt veroorzaakt door een verschuiving vanuit het programma advies. Voor agrarische gemeenten zoals gemeente Losser blijft de stikstofproblematiek invloed uitoefenen op de realisatie procedures voor een omgevingsvergunning. Het opschorten van vergunningverlening voor emissiearme stalsystemen leidt tot minder afgeronde omgevingsvergunningsprocedures. Hierdoor blijven aanvragen “openstaan” (zonder dat er een besluit op wordt genomen). Dit bij procedures die nu al een lange proceduretijd kennen. In het kader de vergunningverlening in de agrarische sector is succes bereikt binnen het
15
project mono-mestvergisters. De meldingen zijn voortvarend afgehandeld. Ook is het project stopperregeling afgerond waarbij intrekkingsprocedures zijn doorlopen.
3.2 Programma Toezicht & Handhaving Voor toezicht en handhaving zijn al geruime tijd strategieën in gebruik. Deze zijn opgenomen in het VTH Beleid Twente en de Nadere uitwerking. Door toezicht te houden wordt gecontroleerd of wordt voldaan aan wet- en regelgeving en vergunningvoorschriften worden nageleefd. Voor de toezichthouders die de controle uitvoeren maakt de toezichtstrategie duidelijk hoe zij hun werk moeten uitvoeren. Ook geeft het inzicht in de verschillende soorten controles. Om vervolgens een goede uitvoering te geven aan handhaving wordt, indien nodig, aangesloten bij de LHSO.
Gemeente Losser 2023 PDC
OMSCHRIJVING
UVP 2023
REA 2023
A2.01
Opleveringscontrole
0
12
A2.02
Periodieke controle
149
108
A2.03
Hercontrole
59
36
A2.04
Aspectcontrole
11
18
A2.05
Administratieve controle
1
4*
A2.06
Administratieve audit
0
0
A2.07
Vrije Veld Toezicht / Gevelcontrole
3
0
A2.08
Klacht / melding
68
46
A2.09
Bodem toezicht
63
70
A2.10
Toezicht sloop / asbest
31
30
A2.11
Toezicht bouwen
0
0
A2.12
Handhavingscontrole
21
11
Totaal
406
335
A3.01
Handhavingsverzoek
3
1
A3.02
Handhavingstraject
29
11
A3.03
(BOA) Strafrechtelijk onderzoek
56
24
Totaal 88 36 *Realisatie AdC (A2.05) betreft grotendeels afgesloten zaken in het kader van energiebesparing (EI2021). Deze realisatie heeft geen of nauwelijks gevolgen voor de urenrealisatie.
Toezicht Het aantal verwachte periodieke controles voor de gemeente Losser is dit jaar niet behaald. Tijdens de najaarsrapportage is geconstateerd dat de oorspronkelijke prognosecijfers voor periodieke controles nog altijd waren gebaseerd op het VTH-beleid 2018. Deze werden niet haalbaar werden geacht met de huidige formatie. Dit heeft afgelopen jaren geleid tot structurele verschillen in de planning en daadwerkelijke realisatie. De OD Twente heeft zich daarom voor 2023 ten doel gesteld om 80% van de geprognosticeerde periodieke controles uit te voeren. Voor de gemeente Losser is dit doel ook niet behaald (73,0%). De voornaamste oorzaak hiervoor ligt in de landelijke krapte op de arbeidsmarkt. Dit knelpunt is nog sterker van toepassing voor agrarische gemeenten, waarbij het lastig blijft voldoende (ervaren) agrarische toezichthouders te werven. Voor de gemeente Losser wordt het tekort aan periodieke controles gedeeltelijk gecompenseerd door de uitvoer van extra opleveringscontroles en aspectcontroles.
16
Opvallend voor 2023 waren de (te) hoge prognoses en realisatie met betrekking tot bodemtoezicht. In afstemming met haar partners heeft de OD Twente daarom gewerkt aan een risicogericht kader voor toezicht op grondtoepassingen onder het besluit bodemkwaliteit (BBK). Middels een risicomatrix wordt voortaan bepaald om BBK-toezicht te houden, wat moet leiden tot een Twentebreed controleniveau (circa 65%). Dit draagt bij aan uniformiteit en een ‘level playing field’. Vanwege mogelijke nieuwe taken onder de Omgevingswet, leidt dit echter niet noodzakelijk tot minder werk voor team bodemtoezicht. Handhaving De hoge werkdruk als gevolg van personeelstekort binnen het cluster juridisch is ondanks vele inspanningen onveranderd gebleven. Dit heeft geleid tot een laag aantal afgeronde handhavingstrajecten en een structureel hoge werkvoorraad. Hierdoor vonden OOTB-maatregelen binnen dit cluster ook afgelopen jaar doorgang. Eind 2023 heeft het intensieve recruitmentproces echter vruchten afgeworpen. Er zijn inmiddels meerdere juristen aangetrokken, waaronder een senior-jurist. Dit moet in de loop van 2024 leiden tot een afname in werkvoorraad en werkdruk binnen cluster juridisch. Komende periode zal blijken in hoeverre de onderbezetting binnen het juridisch cluster en de OOTB-maatregelen invloed hebben gehad op de mogelijke risico’s.
Denk hierbij aan het verlopen van handhavingstermijnen en meer procedures die geen stand houden bij een bezwarencommissie. De OD Twente voert facultatieve taken uit voor de gemeente Losser, namelijk taken rondom de zogenaamde ‘Groene BOA’s’. Deze werkzaamheden worden uitgevoerd vanuit zowel de programma’s handhaving als projecten. Nadere toelichting over deze werkzaamheden zijn daarom terug te vinden in paragraaf 4.3 (lokale projecten).
17
3.3 Programma Advies Naast producten op het gebied van vergunningverlening en toezicht en handhaving, kennen we ook specialistische adviesproducten. Deze producten zijn hieronder opgenomen. Er wordt aangesloten bij de producten uit de Twentse Norm (PDC).
Gemeente Losser 2023 PDC
OMSCHRIJVING
UVP 2023
REA 2023
A4.01
Voorlopige voorziening
0
0
A4.02
Bezwaar
0
0
A4.03
Beroep
0
0
A4.04
Advies bij juridische procedures
3
0
A4.05
Advies bodem
32
34
A4.06
Advies externe veiligheid
5
11
A4.07
Advies milieuzonering
0
1
A4.08
Advies geluid
12
14
A4.09
Advies luchtkwaliteit (lucht en geur)
2
20
A4.10
Milieuadvies ruimtelijke ordening
0
4
A4.11
Advies beleidsontwikkeling milieu
0
0
A4.12
Advies algemeen
11
9
A4.13
Informatieverstrekking
4
0
A4.14
Advies Flora en Fauna
6
12
A4.15
Advies energie en duurzaamheid
0
0
A4.16
Integraal Omgevingsadvies
0
3
A4.17
Advies sloop/asbest
98
24
Totaal
173
132
Het totaal aantal adviezen wijkt op onderdelen af van de planning. Er zijn minder adviezen algemeen, maar dat is gunstig omdat dit product in het verleden vooral werd gebruikt om adviezen te registreren die niet onder andere producttypen te vangen waren. De adviezen geluid en luchtkwaliteit zijn hoog, waarbij wordt opgemerkt dat veel luchtadviezen zijn afgedaan met behulp van de OOTB-maatregelen. De hogere aantallen voor advies externe veiligheid heeft te maken met de verschillende projecten rondom mono-mestvergisters in Twente. Deze mestvergisters moeten worden geregistreerd in het Register Externe Veiligheid (REV), waarvoor aparte zaken worden aangemaakt. Tenslotte wordt de lage realisatie voor adviezen sloop/asbest verklaard door een verschuiving van advies richting het programma vergunningen.
18
3.4 Externe Partners Bij de uitvoering van VTH-taken werkt de OD Twente regelmatig samen met verschillende externe partners, Deze samenwerking is gebaseerd op wettelijke en wenselijke taken. Eventuele “wenselijke taken” worden vastgelegd in werkafspraken tussen de OD Twente en de desbetreffende externe partij. Hiervan wordt het bevoegd gezag in kennis gesteld, evenals voor afspraken en/of prioriteiten in het kader van toezicht en handhaving en het gezamenlijk uitvoeren van projecten. Samenwerking Veiligheidsregio De OD Twente heeft een structurele samenwerking met de Veiligheidsregio Twente. Er vindt periodiek overleg plaats op verschillende niveaus, van directieniveau tot casusniveau. De samenwerking is vastgelegd in een DVO, maar in de praktijk vooral pragmatisch van aard. Medewerkers weten elkaar snel te vinden en er wordt periodiek bij elkaar op kantoor gewerkt om een makkelijk aanspreekpunt te zijn. Er zijn geen concrete gezamenlijke controleprojecten uitgevoerd in 2023. Wel is intensief samenwerkt rondom de komst van de Omgevingswet. Een goed voorbeeld hiervan is de pilot ‘bouwsteen Externe Veiligheid’. Hierin is samen met de gemeenten Almelo en Haaksbergen een eerste aanzet geschreven voor een paragraaf externe veiligheid onder het omgevingsplan. Elke gemeente moet de komende jaren een omgevingsplan opstellen en vaststellen.
Samenwerking Waterschappen De noordoostelijke OD’s en waterschappen uit de provincies Groningen, Drenthe en Overijssel hebben een structurele samenwerkingsovereenkomst. Hierbinnen wordt themagericht samengewerkt middels jaarlijkse projecten en activiteiten. De doelstelling van de samenwerking is om op een laagdrempelige manier en op basis van vrijwilligheid elkaar te versterken. Gezocht wordt naar een combinatie van kennis en uitvoering. Het project om de handhavingsstrategieën tussen de organisaties op elkaar af te stemmen is afgerond. Gezamenlijk is kennis en ervaring uitgewisseld, waarbij is gekeken naar mogelijk raakvlak. Dit heeft geleid tot harmonisatie van bepaalde onderdelen van de strategie. Uiteraard bepaalt ieder bestuur haar eigen ambitieniveau. Verder is een kennisproject opgestart rondom co-vergisters. De Noordelijke Omgevingsdiensten hebben hierbij onderzoeken uitgevoerd naar de samenstelling van digestaat. In een gezamenlijke werkgroep worden de aanpak, resultaten en vervolg met elkaar afgestemd. Tenslotte is het project Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) uitgesteld vanwege capaciteitsproblemen rondom de invulling van het projectleiderschap. Dit krijgt een vervolg in 2024. Ketensamenwerking De OD Twente maakt onderdeel uit van het programmamanagersoverleg Omgevingswet.
Binnen dit programmamanagersoverleg werken alle ketenpartners samen aan de invoering van de Omgevingswet. Alle Twente gemeenten, de provincie, het waterschap, de Veiligheidsregio en de GGD zijn vaste deelnemers. Daarnaast sluiten naar behoefte ook partijen als Het Oversticht en Rijkswaterstaat aan. Gezamenlijk maken we afspraken over ketensamenwerking bij initiatieven en testen we het nieuwe DSO. In 2023 zijn de samenwerkingsafspraken tussen de verschillende bevoegde gezagen en de ketenpartners gemaakt. Hierbij is er een eenduidige werkwijze afgesproken, waarmee we op dit punt voldoende zijn voorbereid op de komst van de Omgevingswet binnen de regio Twente.
19
4. Projecten In dit hoofdstuk wordt een overzicht verschaft van de projecten die in het afgelopen jaar zijn uitgevoerd of waaraan is deelgenomen. De regionale projecten en collectieve werkzaamheden die hieronder worden benoemd vinden ook in 2024 doorgang
4.1.
Regionale projecten
Omgevingswet (zie ook par. 1.3) De definitieve inwerkingtreding van de Omgevingswet gaf duidelijkheid, scherpte en focus aan de voorbereiding. Deze voorbereiding richtte zich zowel op aanpassingen binnen de OD Twente, evenals samenwerkingsafspraken met bevoegde gezagen en ketenpartners. Ook zijn medewerkers opgeleid. Dit betroffen zowel hernieuwde basistrainingen, maar ook verdiepingstrainingen voor specialisten. Voor de eerste maanden van 2024 zijn maatregelen getroffen om eventuele problemen snel op te lossen. Een (extreem) grote piek in aanvragen is eind 2023 uitgebleven. Wel is duidelijk geworden dat bij bevoegde gezagen erg veel aanvragen binnen zijn gekomen. In 2023 is de pilot OTT voortgezet om ervaring op te doen met de nieuwe integrale werkwijze onder de Omgevingswet. Extra voorlichting rond de zomer 2023 heeft ervoor gezorgd dat het aantal behandelde zaken op de OTT fors is gestegen. De ervaring met deze casussen is voor het overgrote deel positief. Ook zijn er enkele casussen geweest met goede leerpunten. In 2024 wordt besluitvorming voorbereid om de OTT op termijn een definitieve plek te geven binnen de OD Twente. SPUK IBP (zie ook par. 1.3) Naar aanleiding van het rapport ‘Om de leefomgeving’ van de commissie van Aartsen is het landelijk traject IBP VTH opgestart. Het voornaamste doel van dit programma is het verbeteren van het VTH-stelsel via 6 pijlers: 1. 2. 3.
4. 5. 6.
Robuuste omgevingsdiensten en financiering Bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving en vervolging Informatievoorziening VTH Kennisinfrastructuur en arbeidsmarkt Onafhankelijke uitvoering van toezicht en handhaving Monitoring kwaliteit milieutoezicht
Middels een Specifieke Uitkering (SPUK IBP) heeft de OD Twente in 2023 een grote bijdrage geleverd aan deze pijlers. Hierbij lag de focus vooral op pijler 1 (robuustheid), 4 (arbeidsmarkt), 5 (onafhankelijke uitvoering) en 6 (monitoring). Dit alles draagt bij aan de versterking van de OD Twente als hoogwaardige dienst. Energie & Duurzaamheid (zie ook par. 1.3 en Jaarverslag E&D) In de afgelopen jaren heeft de OD Twente externe middelen vanuit het Rijk, de provincie en enkele gemeenten ontvangen voor de uitvoering van VTH-taken en doorontwikkeling binnen het thema energie en duurzaamheid. 1.
2.
3.
VUE3: Vanuit het Rijk is extra budget beschikbaar gesteld om voor 2022 en 2023 energiebesparingstaken voor gemeenten uit te voeren. Deze taken zijn door een externe partij uitgevoerd. Eind 2023 zijn deze werkzaamheden voltooid, waarvoor het volledige budget is benut. Programma energie en duurzaamheid 2022-2023: Het grootste deel van de uitvoering voor beide jaren heeft plaatsgevonden in 2023. Hierbij is een inhaalslag gemaakt, waarbij ongeveer 95% van alle middelen zijn besteed. Openstaande taken liggen voornamelijk bij hercontroles. Het doel is deze werkzaamheden in 2024 alsnog uit te voeren. SPUK THE: Middels deze subsidie heeft de OD Twente tot en met 2026 rijksmiddelen ter beschikking om additionele taken uit te voeren op het gebied van energietoezicht. Van groot belang is de randvoorwaarde van de SPUK-THE, namelijk dat deze subsidie is gebaseerd op co-financiering. Zonder bijdrage van de individuele partners, vervalt hierbij ook het recht op de rijksmiddelen vanuit de SPUK THE. Eind 2023 heeft het overgrote deel van de partners de intentie uitgesproken om deze werkzaamheden in 2024 te continueren.