2.2 Cumela_Nederland_Zienswijze_omgevingsvisie_Losser.pdf

Cumela Nederland Nijverheidsstraat 13 3861 RJ Nijkerk Postbus 1156 3860 BD Nijkerk

Gemeente Losser T.a.v. de gemeenteraad Postbus 90 7580 AB LOSSER

T (033) 247 49 00 E info@cumela.nl I www.cumela.nl IBAN NL08 RABO 0364 2084 30 KvK 40477842 BTW NL0026.10.590.B01

Nijkerk, 2 februari 2022 Betreft

:

Zienswijze ontwerp Omgevingsvisie gemeente Losser

Digitaal ingediend

Geachte gemeenteraad,

De afgelopen periode is het ontwerp van de Omgevingsvisie van gemeente Losser opgesteld. Dit ontwerp doorloopt een zienswijze- en overlegprocedure voor de periode van zes weken, tot en met 2 februari 2022. Namens de cumelabedrijven (leden) van Cumela Nederland die in de gemeente Losser zijn gevestigd en werkzaam zijn, wordt een zienswijze ingediend in relatie tot de ontwerp omgevingsvisie. In deze zienswijze worden na de motivatie als belanghebbende, de activiteiten van de cumelasector en diens maatschappelijke uitdagingen nader toegelicht. Tot slot wordt ingegaan op enkele inhoudelijke onderwerpen.

Belanghebbende Cumela Nederland is de brancheorganisatie van de ondernemers die met mensen en materieel als specialisten in de groen-, grond- en infrasector werken. Dat doen zij als dienstverlener voor belangrijke opdrachtgevers als agrariërs, gemeenten, waterschappen, provincies, Rijkswaterstaat, bedrijven en natuurschappen. De werkzaamheden van cumelabedrijven bestaan onder andere uit (agrarisch) loonwerk, grondwerkzaamheden, cultuurtechnische werkzaamheden, mestaanwending, infrastructurele projecten, be- en verwerking van meststoffen, compostering en onderhoud van (openbare)groenvoorzieningen, natuurgebieden en oppervlaktewater. In onderstaand kader zijn de cumelasector en het cumelabedrijf nader toegelicht.

Cumelasector: De bedrijven in de cumelasector zijn uniek in hun soort. De sector bestaat landelijk uit circa 3.000 bedrijven met een gemiddelde bedrijfsomvang van circa 15 FTE per bedrijf. De gemiddelde bedrijfsoppervlakte bedraagt ongeveer 1,5 hectare. Uit onderzoek van het CBS blijkt dat de cumelasector de grootste werkgever is voor personeel in (en uit) het landelijk gebied met een totale jaarlijkse bruto omzet van vier miljard euro. Circa 90% - 95% van de bedrijven in de cumelasector zijn gevestigd in het buitengebied. Definitie cumelabedrijf: Bedrijf dat geheel of in overwegende mate gericht is op het leveren van goederen en diensten in het landelijk gebied, aan agrarische bedrijven, niet-agrarische bedrijven en overheden, waaronder begrepen dienstverlening ten behoeve van landbouw, grondverzet, groenbeheer, natuur, bosbouw, landbouw, cultuurtechniek en infra, waarbij gebruik wordt gemaakt van (landbouw-)voertuigen, motorrijtuigen met beperkte snelheid, werktuigen (graafmachines / shovels) en transportmaterieel, met inbegrip van een strategische werkvoorraad aan hulp-, bouw-, grond- of reststoffen (circulariteit).

Eén van de kerntaken van Cumela Nederland is het behartigen van de belangen van de bedrijven in deze sector in de breedste zin van het woord. Namens onze leden die in de gemeente Losser zijn gevestigd en de leden die in de gemeente Losser werkzaam zijn, wordt deze zienswijze ingediend. Binnen de gemeente Losser zijn deze bedrijven nagenoeg allemaal in het buitengebied en/of landelijk gebied van uw gemeente gevestigd. Deze bedrijven bieden een stabiele werkgelegenheid en dragen bij aan een sterk markteconomisch aandeel van het landelijk gebied. Deze ondernemingen ‘bewerken’ op enigerlei wijze, als cumelabedrijf in de vorm van verhuur of (onder)aanneming, op basis van inschatting 80 - 85% van de gronden (landbouw, watergangen, natuur, infrastructuur, groen-blauwe openbare ruimten, stedelijk gebied etc.) binnen de gemeente. Cumela Nederland kan derhalve worden aangemerkt als belanghebbende. Om de belangen van en omgevingswaarden voor deze bedrijven in het buitengebied te beschermen is deze zienswijze ingediend.

Maatschappelijke uitdagingen en verantwoordelijkheden van de cumelasector De cumelasector speelt met haar dienstverlening een belangrijke rol bij veel maatschappelijke uitdagingen in het algemeen alsmede bij ‘uitdagingen’ welke u als gemeente ook grotendeels benoemd in onderhavige visie, waarvan de meeste direct of indirect een positieve bijdrage leveren aan: - De verbetering van lucht- en water- en bodemkwaliteit; - De verbetering van waterveiligheid; - Ecologisch verantwoord beheer van de groene ruimte; - Bestendigen van duurzame landbouw en voedselproductie; - Het creëren van korte circulaire stromen waarbij minder afval ontstaat; - Het verbeteren van de verkeersveiligheid; - Het versnellen van de energietransitie; - Het versterken van het landschap en natuur; - Het behouden en versterken van werkgelegenheid en participatie in plattelandsgemeenten.

Hoe dragen cumelabedrijven bij aan het oplossen van maatschappelijke uitdagingen en wat hebben ze daarvoor nodig Cumelabedrijven dragen bij aan deze maatschappelijke opgaven vanuit hun technologische kennis, hun natuurlijke drang om te innoveren en hun mentaliteit om altijd hard te willen werken en probleemoplossend bezig te zijn. Hieronder zijn de belangrijkste pijlers voor cumelabedrijven weergegeven. 1. Vakbekwaam en goed opgeleid personeel De basis voor ieder cumelabedrijf is gemotiveerd, goed opgeleid en getraind personeel. Maatschappelijke ontwikkelingen verlangen een steeds bredere en diepere vakkennis van de ondernemer en diens medewerkers. Ze moeten niet alleen kunnen uitleggen wat ze doen, maar ook waarom ze dit doen. Ondernemers doen dit door hun vakkrachten voortdurend op te leiden, te trainen en bij te scholen. Naast persoonlijke opleidingen en trainingen maakt ook procescertificering op bedrijfsniveau hier onderdeel van uit. Bovendien hebben cumelabedrijven door hun jarenlange ervaring zeer nuttige regio-specifieke gebiedskennis waardoor zij hun werkzaamheden effectief en rendabel realiseren. Kennis van cumelabedrijven door opleiding of certificering bestaat o.a.

uit: - Veiligheid - Keuring en onderhoud machines - Green Deal ‘Het nieuwe draaien’ (efficiënt & zuinig inzetten van materieel) - Bodemkunde - Bemesting & teelt (precisielandbouw) - (Water-)bodemverbetering - Voedselveiligheid 2. Innovatief machinepark & dito werkwijze Naast vakbekwame mensen is het moderne machinepark de tweede belangrijke pijler voor een cumela-ondernemer. Cumela-ondernemers onderhouden hun machines zorgvuldig, maken optimaal gebruik van technologische mogelijkheden en innovaties en staan regelmatig zelf aan de wieg van nieuwe ontwikkelingen. Oplossingen die zij voor de maatschappelijke uitdagingen bedenken zijn zeer uiteenlopend en divers. Concrete voorbeelden zijn: - Precisielandbouw met gebruik van o GPS-technologie o Drone-technologie o Drukwisselsystemen / lage bandendruk - Natuurbeheer met gebruik van bovengenoemde systemen - Gebruik van een jong machinepark, vervanging iedere 6 – 10 jaar - Uitrusting nieuwe machines met o Roetfilter en scr.-katalysator o Hybride technologie o Retrofit nabehandelingssystemen o Gebruik schonere biobrandstoffen

-

Ontwikkeling en aanschaf van emissievrije aandrijvingen o Elektrisch o Waterstof o Mierenzuur

3. Moderne bedrijfslocaties, lokaal in het landelijk werkgebied Cumela-ondernemers onderzoeken bij bestaande en nieuwe bedrijfslocaties steeds de mogelijkheden om de impact op de omgeving te minimaliseren en hun bedrijfsprocessen optimaal in te richten. Keuzes op het gebied van bovengenoemde maatschappelijke doelen worden weloverwogen gemaakt. Bij cumelabedrijven heeft er de laatste jaren inherent aan de ontwikkelingen van het buitengebied in brede zin, een herverdeling van werkvelden plaatsgevonden. Niet enkel de agrariërs zijn beheerder van het buitengebied of opdrachtgever voor het uitvoeren van werken. De feitelijke activiteiten en de aard van de cumelabedrijven op de bedrijfslocatie, zijn de afgelopen jaren beperkt gewijzigd. De ruimte van het bedrijfsterrein van een cumelabedrijf wordt hoofdzakelijk gebruikt voor: - Stalling van landbouwmachines, motorrijtuigen met beperkte snelheid, werktuigen en overige hulpmiddelen. - Onderhoud en reparatie aan eigen materieel. - Ruimte t.b.v. een strategische werkvoorraad van grond- en circulaire stoffen, welke primair vrijkomen bij eigen werkzaamheden en weer lokaal toegepast kunnen worden (hoofdzakelijk groen en grond). - Voldoende ranggeerruimte om veilig te kunnen werken. Tot slot is de beschikbaarheid van een bedrijfswoning essentieel in de organisatie van de cumelabedrijven.

Door de platte organisatie is een korte lijn tussen directie en uitvoering zowel bedrijfsmatig als economisch van groot belang. Cumelabedrijven zijn hoofdzakelijk actief in het buitengebied. Het is derhalve essentieel dat deze bedrijven centraal in het werkgebied zijn gelegen met de bedrijfslocatie. Het is van groot belang dat deze positie van deze specifieke bedrijfstak in én voor het landelijk gebied (in brede zin) erkend wordt en behouden blijft, zodat deze bedrijven met inachtneming van de omgevingswaarden de bijdrage kunnen blijven leveren (continuïteit) voor een gezonde en veilige fysieke leefomgeving.

Reactie ontwerp omgevingsvisie gemeente Losser Middels deze reactie / zienswijze verzoeken wij u, om het bestaansrecht van onze (lid-)bedrijven – in het buitengebied – te erkennen en om qua omgevingswaarden inpassing te geven aan de opgaven en ontwikkelingen welke voor de bedrijven relevant zijn inzake de fysieke leefomgeving. Dit geldt in relatie tot de vigerende vestigingslocatie alsmede aangaande de uitvoering van de werkzaamheden waarbij een deel van de vast te stellen de omgevingswaarden worden gerealiseerd. Denk hierbij aan het beheer en behoud van de openbare ruimte in brede zin, de bijdrage op het gebied van lokale circulaire economie en duurzaamheid. Wij vragen u dan ook om mogelijkheden te creëren om bestaande bedrijfslocaties te kunnen ontwikkelen, te kunnen uitbreiden en nieuwvestiging in het buitengebied mogelijk te maken om uitvoering te kunnen geven aan de in de omgevingsvisie vermelde ambities. Aangaande de ambities en speerpunten in de visie vervullen de cumelabedrijven reeds een belangrijke rol voor het landelijk gebied in relatie tot aanleg, behouden en versterken van natuur, landschap,

economie en passend hergebruik van vrijkomende agrarische bebouwing om een bijdrage te leveren aan ‘Een herkenbar en gastvrij Losser’. Gezien de omvang van de activiteiten, deels agrarisch maar ook aanverwant niet-agrarisch, het machinepark dat wordt toegepast en de korte afstanden tussen de bedrijfslocaties en de locaties waar de werkzaamheden worden uitgevoerd. Dit maakt de ligging van cumelabedrijven in het buitengebied essentieel. In de visie wordt ruimte gegeven aan de landbouw om zich duurzaam te ontwikkelen. Dit kan en gaat niet zonder de inbreng en participatie van de cumelabedrijven. Zij zorgen voor een groot deel van het agrarische beheer en productie van de landbouwgronden. Daarnaast dragen de bedrijven zorg voor de aanleg, het onderhoud en het beheer van de overige gronden binnen de gemeente. Een belangrijk kenmerk hierbij is, zoals genoemd, de vestigingsplaats van de cumelabedrijven in het buitengebied. Dit typeert deze bedrijfstak, alsmede de concurrentiepositie in de sector. Door de vestiging van cumelabedrijven in het buitengebied te erkennen worden mogelijke hinderlijke situaties voorkomen. Ontsluitingswegen nabij een industrieterrein zijn vaak niet op de in te zetten machines berekend en het werk is meestal in het buitengebied.

Zo worden onnodige verkeersbewegingen voorkomen wat bijdraagt aan de ambitie ‘Een toekomst gericht Losser’ in de ontwerp omgevingsvisie. Vanuit Cumela Nederland nemen wij (tevens) onze verantwoordelijkheid aangaande landbouwverkeer, milieueffecten, natuur, biodiversiteit, energie en duurzaamheid alsmede circulariteit (circulaire economie). Deze onderwerpen zien wij ook reeds terug in de ambities van de ontwerp omgevingsvisie, met name in de ambities ‘Een leefbaar en gezond Losser’ en ‘Een innovatief en ondernemend Losser’. Aangaande deze onderwerpen kan de cumelasector een belangrijke bijdrage leveren in uw gemeente. De transitie naar een circulaire economie zal voor alle economische sectoren een omschakeling in productie- en logistieke processen betekenen. Uitdagingen hierbij zijn onder meer: - de optimalisatie van de inzet van energie en grondstoffen; - ketensamenwerking en het sluiten van kringlopen; - zoeken naar andere productieprocessen en verdienmodellen. Het hoogwaardig hergebruik van afval- en reststromen staat volop in de belangstelling. In september 2016 heeft het Kabinet het Rijksbrede programma Nederland circulair in 2050 gepresenteerd. Hierin zet zij het perspectief op een circulaire economie uiteen: een economie waarin onder meer biotische grondstoffen efficiënt worden ingezet en optimaal worden hergebruikt.

Ook beleidsambities met betrekking tot de biobased economy leiden tot een herwaardering van (met name organische) reststromen, namelijk als grondstof voor hoogwaardige biobased producten. Als organisatie en de afzonderlijke bedrijven zijn wij reeds doende met genoemde ‘transitie’. Voormelde ontwikkelingen zijn voor opdrachtgevers en cumelabedrijven reeds aanleiding om ‘anders’ te ‘kijken’ naar de reststromen die zij produceren, bijvoorbeeld groenafvalstromen die vrijkomen bij het beheer van groenstroken en wegbermen of grond die beschikbaar komt als gevolg van verschraling van natuurgebieden. Niet langer zien zij deze stromen als ‘waardeloos afval’, maar veel meer als potentiële grondstoffen voor nuttige toepassingen. Voor het uitvoering geven van een circulaire economie is voldoende (buiten)opslag noodzakelijk.

Resumé Zonder uitputtend te zijn herkennen wij ons als organisatie (namens onze leden) reeds in grote mate in de voorliggende ontwerp omgevingsvisie. Tevens zijn er ook diverse ambities en speerpunten, zoals in deze zienswijze benoemd, welke van belang zijn voor de ‘unieke’ bedrijven in de cumelasector om de activiteiten uit te kunnen voeren. Bij voorkeur worden deze randvoorwaarden in de omgevingsvisie, en het komende omgevingsplan van Losser opgenomen.

Gewijzigd vaststellen Verzocht wordt deze zienswijze gegrond te verklaren en conform de beleidslijn van de Omgevingswet, waarbij de gedachte gericht is op ‘Ja, mits…….’, de ontwerp omgevingsvisie gemeente Losser op grond van de genoemde aspecten gewijzigd vast te stellen. Verzocht wordt om samen met ons als belangrijke sector in het buitengebied te kijken naar reële mogelijkheden om het van de gemeente Losser veiliger, mooier en beter te maken. Wij verzoeken u hierbij om met inachtneming van deze zienswijze de belangen en gevolgen te heroverwegen. Tevens willen wij als cumelasector graag participeren bij het opstellen van het komende Omgevingsplan en zijn wij bereid om actief te participeren bij het uitvoeren van de gestelde ambities in de omgevingsvisie. Indien nadere informatie of een toelichting gewenst is, dan zijn wij uiteraard bereid om daaraan te voldoen. U en uw medewerkers zijn van harte welkom om bij enkele van onze cumelabedrijven een beter inzicht te krijgen in de uitdagingen en verantwoordelijkheden die onze leden elke dag weer aangaan en ambities gerelateerd aan het buitengebied zoals ruimtegebruik, duurzaamheid, verkeersveiligheid, de kringloop economie en afstanden tot gevoelige objecten te bespreken. Voor (inhoudelijke) vragen of een nadere toelichting kunt u contact opnemen met de heer T.F.A.

Luttikhold via 06-12457117 of via het mailadres tluttikhold@cumela.nl.

Met vriendelijke groet,

T.F.A. Luttikhold Juridisch adviseur Omgevingsrecht