[nieuw] Bijlage 1 Begroting 2027-2030 inclusief erratum
Tekst van het document
In 2027 gaan we de speelvoorzieningen aan de Doelen, Frederik Hendrik- park en de Maarten van Leeuwenstraat vervangen en het voetbalveldje aan de prins Maurits- plein wordt vervangen door een Cruyff court. In de gemeente Loon op Zand zijn 30 locaties aanwezig met ondergrondse afvalvoorzieningen. Verder staan er diverse wijkvoorzieningen voor o.a. glas en incontinentiemateriaal en luiers. Er zijn ca. 10.500 woonadressen die ieder 3 mobiele afvalcontainers (kliko’s) in gebruik hebben. Het onderhoud van de afvalvoorzieningen bestaat uit het reinigen en preventief en correctief onderhoud. Het doel hiervan is om de voorzieningen functioneel te houden. Integrale vervanging wegen, riolering, groen en verlichting Voortvloeiend uit de vastgestelde beleids- en beheerplannen worden de projecten in onder- staand tabel uitgevoerd. Bij de uitvoering van deze projecten worden de onderdelen in de openbare ruimte, zoals wegen, riolering, groen en openbare verlichting, in de betreffende omge- ving integraal en op hetzelfde moment vervangen. De nodige investeringsbudgetten zijn per on- derdeel opgenomen in het investeringsplan 2027-2030 (Bijlage 1). Eind 2026 zijn we gestart met de uitvoering van de reconstructie van de Vaertbuurt, EVZ de Wildertse Arm en zijn we gestart met de uitvoering om het rioolgemaal aan de Sweensstraat incl. overstortleiding en hemelwaterleiding.
De werkzaamheden van de Vaertbuurt en het Rioolge- maal zullen pas eind 2027, begin 2028 gereed zijn. Geplande Projecten
74 Gebouwen/ Vastgoed We streven ernaar het geactualiseerde MJOP 2027 t/m 2030 in het 4e kwartaal 2026 voor te leg- gen aan de raad. Echter het lukt ons niet de financiºle gevolgen te verwerken in deze begroting. Hierbij kijken we kritisch welk onderhoud noodzakelijk is om onze gebouwen ook in de toekomst veilig en duurzaam in stand te houden. Op basis van de geactualiseerde DMJOP wordt de voor- ziening groot onderhoud gebouwen voor de periode 2027 t/m 2030 aangeboden aan de ge- meenteraad voor vaststelling in cyclus 5 2026. In 2027 voeren we onderhoud uit aan de gemeen- telijke gebouwen volgens het vastgestelde Duurzaam Meerjarenonderhoudsplan (DMJOP). Het nieuwe Dorpshuis Loon op Zand is een belangrijke maatschappelijke voorziening voor de kern Loon op Zand. Het dorpshuis biedt ruimte aan verenigingen, culturele activiteiten, sport en ontmoeting en draagt daarmee bij aan de leefbaarheid en sociale cohesie binnen de ge- meente. Gemeente en Stichting Dorpshuis Loon op Zand werken gezamenlijk aan de realisatie van deze multifunctionele accommodatie. Na oplevering begin 2027 zal het dorpshuis fungeren als centrale ontmoetingsplek voor inwoners en maatschappelijke organisaties. In 2027 wordt een nieuw vastgoedbeleid opgesteld. Het beleid biedt een integraal afwegingska- der voor het beheer, onderhoud, verduurzaming en de inzet van gemeentelijk vastgoed.
Hier- mee wordt gestuurd op een toekomstbestendige, doelmatige en maatschappelijk waardevolle vastgoedportefeuille. In verband met het project nieuwbouw basisschool de Vaert wordt de locatie Theresia weer ge- schikt gemaakt voor gebruik als school. Doel is het realiseren van tijdelijk onderwijshuisvesting, passend bij de huidige onderwijsbehoefte.
75 Paragraaf 4 Bedrijfsvoering Een toekomstbestendige organisatie Organisatieontwikkeling wordt niet meer gezien als een incidenteel iets, maar als een structurele opgave. Daarmee wordt bijgedragen aan de bestuurlijke ambitie om een krachtige en vitale zelfstandige gemeente te blijven. Via pulse metingen wordt de tevredenheid van de medewerkers continu gemeten. We investe- ren in ondersteunende functies om de primaire processen optimaal te laten verlopen. Waar mo- gelijk werken we met andere gemeenten en regionale partijen samen om taken beter uit te kun- nen voeren. We doen aan strategische personeelsplanning, waardoor we beschikken over vol- doende kwaliteit en kwantiteit van personeel om de strategische doelen te behalen. Leidinggevenden hebben daarbij een cruciale rol. In 2027 wordt dan ook het management ont- wikkeltraject voortgezet dat in 2026 is gestart. Daarnaast zetten we in 2027 extra in op de organisatiecultuur en professionele groei, met focus op houding en gedrag. Centrale thema’s zijn eigenaarschap, verbinding en integraal werken, met hart voor de samenleving en oog voor resultaat. Voor deze cultuurimpuls wordt samenge- werkt met een gespecialiseerd extern bureau. Informatiemanagement, -veiligheid en -beheer Informatieveiligheid, NIS2 en de Cyberbeveiligingswet We blijven investeren in het versterken van onze informatieveiligheid en digitale weerbaarheid.
Uit de GAP-analyse blijkt dat verdere professionalisering nodig is op het gebied van risicomana- gement, leveranciersbeheer, toegangsbeheer en de aantoonbaarheid van getroffen beveili- gingsmaatregelen. Daarom richten we een integraal Information Security Management System (ISMS) in, gebaseerd op de BIO 2.0 en ISO 27001. Hiermee brengen we risico’s en maatregelen structureel in beeld, beleggen we eigenaarschap en maken we de voortgang inzichtelijk voor management en bestuur. De invoering van NIS2 en de Cyberbeveiligingswet grijpen we aan om deze ontwikkeling te ver- snellen. De aangescherpte eisen aan zorgplicht, incidentmelding, ketenbeveiliging en bestuur- lijke verantwoordelijkheid worden geïntegreerd in het ISMS en in onze reguliere planning- en con- trol cyclus. Ontwikkelingen informatiemanagement en Equalit Het komende jaar starten enkele grote projecten (primaire applicaties en tenantsplitsing) waarbij er zowel met Equalit als leveranciers hard gewerkt wordt aan het versaasen van applicaties en de doorontwikkeling van ons ICT landschap. De omgeving is complex en implementatie is van meerdere factoren afhankelijk. Voor de hui- dige omgeving starten we een project om deze binnen de samenwerking van elkaar te schei- den, de zogenaamde tenantsplitsing. Voor de tenantsplitsing houden we rekening met voorbe- reiding in Q4 2027 en implementatie in Q1 2028.
Dit betekent ook nog een variatie aan kosten tussen beide jaren. We houden dan ook rekening met een verdere kostenstijging in 2028 als het gaat over de benodigde voorzieningen in relatie tot onze ICT omgeving. Daarnaast zijn we in overleg met Equalit over de mogelijke GR vorming en kostenstructuur. In 2026 is een onderzoek hiernaar gestart en het streven is de besluitvorming over de nieuwe governance structuur in 2027 te laten plaatsvinden. Dit zal het daarvoor geºigende besluitvormingsproces doorlopen. 76 Informatie Beheer Het goed beheren van de gemeentelijke informatie wordt steeds complexer, omvangrijker en digitaler. Dit komt door strengere informatie wetgeving (denk aan de WOO, AVG en archiefwet) en een groei van digitale data en systemen. Dat betekent nogal wat voor de dagelijkse praktijk. Zo zien we dat het Regionaal Archief Tilburg zijn dienstverleningsovereenkomst (DVO) gaat aan- passen omdat de huidige DVO niet meer aansluit bij de praktijk. Min of meer hetzelfde geldt voor de inzet van de gemeente archivaris door de gemeente Tilburg voor een aantal aangesloten gemeenten, waaronder Loon op Zand. In 2026 is ingezet op het wegwerken van achterstanden om goed over te kunnen dragen aan het e-depot. Er zijn flinke stappen gemaakt, maar ook in 2027 zullen we in moeten zetten op het nog verder wegwerken van achterstanden.
Door de overdracht aan het e-depot nemen de kos- ten voor digitale opslag toe. Per 1 januari 2027 treedt de nieuwe Archiefwet in werking. Dit heeft consequenties voor werkwij- zen en processen. De huidige Archiefverordening zal hierop aangepast worden. Hier zal in 2027 aandacht aan besteed worden. Ook de resultaten van de archiefinspectie vergen extra inzet. Op een aantal onderdelen voldoen we, maar er is ook een aantal punten waarop we kunnen of zelfs moeten inzetten. Dit alles heeft ook gevolgen voor het team wat zich hiermee bezig houdt. De toenemende com- plexiteit vraagt een andere rol van de informatiebeheerder. Waar deze voorheen vooral aan het einde van een proces in beeld kwam voor het archiveren, start het archiveren nu al bij de start. De nadruk komt te liggen op consulentschap, advisering en pro-actief meedenken bij het inrich- ten van processen. Overige ontwikkelingen De digitale mogelijkheden ontwikkelen zich nog steeds in een rap tempo. Datagedreven werken, AI, werken in de cloud (“versaasen” van applicaties) en de doorontwikkeling van Microsoft 365 zijn ontwikkelingen waar we ons toe hebben te verhouden. Als relatief kleine organisatie kunnen we hierin niet voorop lopen, maar kunnen we wel leren van best practises van de koplopers in deze ontwikkelingen. De samenwerking in Equalit verband helpt ons hierbij.
Voor een deel willen we dit verder vorm geven door de inzet van een trainee data gericht wer- ken. De financiºle gevolgen hiervan kunnen we op dit moment nog onvoldoende overzien. Waar nodig komen we daar in de Berap 2027 op terug. Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf 2023 is het college verantwoordelijk voor het afgeven van een rechtmatigheidsverant- woording. Naar aanleiding van de managementletter en accountantscontrole 2025 is een dui- delijker beeld verkregen van de aard en omvang van de onrechtmatigheden. Een van de con- clusies was dat op het gebied van prestatieverklaringen kaders misten en een eenduidig proces. Het kader voor prestatieverklaringen is inmiddels opgesteld en wordt in 2026 uitgerold. Ook zijn de mandaat- en budgethoudersregeling geüpdatet. Ons doel is om over 2027 een rechtmatigheidsverklaring zonder voorbehouden af te geven. Om dat te bereiken versterken we onze interne controle. Dit doen we door ons in 2027 te richten op: • het up to date houden van processen; • het verhogen van het bewustzijn bij medewerkers; • de implementatie van kader prestatieverklaringen; • de inzet van een dynamisch aankoopsysteem en contractmanagementsysteem; • aandacht voor fraudepreventie en risicoanalyses.
77 Daarnaast voeren we in 2026 een 213A onderzoek uit naar de verschillen tussen beoogde uitvoe- ringsprojecten en investeringsprojecten enerzijds en de daadwerkelijke effectuering daarvan an- derzijds. Door middel van duiding van de verschillen en de oorzaken hiervan krijgen we een beeld van onze uitvoeringskracht. Ook in 2027 voeren we een 213A onderzoek uit, het onder- werp is duurzaamheid. De centrale vraag die wordt gesteld is: In hoeverre ligt de gemeente Loon op Zand op koers om haar duurzaamheidsdoelstellingen te realiseren en is aantoonbaar dat de ingezette activiteiten bijdragen aan het behalen van deze doelstellingen? Hoe kunt u deze resultaten volgen? Formatie en bezetting Voor 2027 is 199,84 fte begroot (inclusief kadernota). De bezetting ultimo 30 juni 2026 bedraagt 177 fte. Voor 2027 bedraagt de vacatureruimte (inclusief kadernota) 23,84 fte Vacatures Op 31 december 2025 waren 5 vacatures. Er is op peildatum 30 juni 2026 15,33 fte aan vacatureruimte (hieronder vallen o.a. ook kleinere fte die zijn ontstaan door verzoeken om korter werken en die nog niet kunnen worden ingevuld). Vanaf 1 januari 2026 tot 1 juli vulden we 15 vacatures in (14,56 fte).
Op moment van opstellen van de bedrijfsvoeringsparagraaf (28 juli 2026) zijn er 4 vacatures ac- tief gepubliceerd via ons regionaal sollicitatiesysteem www.werkenvoormiddenbrabant.nl Ziekteverzuim Het ziekteverzuim over Q1 en Q2 2026 bedraagt 8,19%. De daling van het verzuim vanaf 2023 stagneert. Het verzuimpercentage loopt de afgelopen ja- ren weer op. Dit is in de gehele gemeentelijke sector het geval. Over 2025 bedroeg het gemeen- telijke verzuimpercentage 7,1 % (Bron: personeelsmonitor A&O fonds gemeenten). De stijging van verzuim zit vooral in langdurig verzuim, dat is ook landelijk het geval. Ook in onze organisatie spelen privØomstandigheden een steeds grotere rol bij langdurig verzuim. Mentale belasting en combinatie werk en privØ factoren zijn als oorzaken voor de stijging te dui- den. Via vroeg signalering en preventie (o.a. abonnement online platform OpenUp) proberen we hier grip op te krijgen. (Bron: Youforce gemeente Loon op Zand)
Vergelijking verzuim gemeenten en landelijk (Bron: personeelsmonitor A&O fonds gemeenten) Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Projecten binnen informatiemanagement, -veiligheid en -beheer | -250 | -450 | -475 | -475 Totaal | -250 | -450 | -475 | -475 De uitgaven in bovenstaande tabel staan toegelicht in Venster 0 Overhead en algemene dek- kingsmiddelen. 78 Paragraaf 5. Financiering De paragraaf bevat een toelichting op het risicobeheer van de financieringsportefeuille en geeft inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondex- ploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte. Renterisico De kasgeldlimiet en de renterisiconorm moeten voorkomen dat de leningenportefeuille van ge- meente te gevoelig is voor schommelingen in de rente. De kasgeldlimiet geldt voor leningen met een korte looptijd en de renterisiconorm richt zich op langlopende leningen. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is bedoeld om het renterisico op geldleningen te beperken. Als er veel kortlo- pende leningen (kasgeldleningen) zijn, dan is de financieringsportefeuille gevoeliger voor rente- wijzigingen. Over het algemeen hebben kortlopende leningen een lagere rente en zijn daarom goedkoper. De omvang van de netto vlottende schuld is beperkt tot maximaal 8,5% van het be- grotingstotaal.
Kasgeld limiet (bedragen x € 1.000) | Kwartaal 1 | Kwartaal 2 | Kwartaal 3 | Kwartaal 4 Limiet | 7.421 | 7.421 | 7.421 | 7.421 Netto vlottende schuld | 3.849 | 3.849 | 1.849 | 2.849 Ruimte binnen limiet | 3.572 | 3.572 | 5.572 | 4.572 De netto vlottende schuld is positief omdat de vlottende vorderingen lager zijn dan de vlottende schulden. In alle kwartalen zijn we onder de kasgeldlimiet gebleven. Renterisiconorm Renterisico’s op de langere termijn beheersen we door de toepassing van de zogenaamde ren- terisiconorm. In de kern komt deze erop neer dat niet op hetzelfde moment een omvangrijke her- financiering plaatsvindt tegen op dat moment bijvoorbeeld fors hogere rentepercentages. De jaarlijkse herfinancieringen en renteherzieningen mogen niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Renterisiconorm (bedragen x € 1.000) | Risico Renterisiconorm | 17.461 Aflossingen | -4.512 Ruimte binnen norm | 12.949 We voldoen aan de renterisiconorm. Financiering Dit onderdeel geeft inzicht in de ontwikkeling van onze langlopende leningen en uitzettingen. Opgenomen leningen (bedragen x € 1.000) | 2027 Stand 1 januari | 50.211 Aflossingen | -4.512 Opgenomen | 0 Stand 31 december | 45.699 De rentelast over deze leningen bedraagt in 2027 € 1.521.000. De gemiddelde rente is 3%.
79 Uitgezette leningen (bedragen x € 1.000) | 2027 Stand 1 januari | 1.231 Aflossingen | -93 Opgenomen | 7 Stand 31 december | 1.145 De rentebaat over deze leningen bedraagt in 2027 € 12.000. De gemiddelde rente is 1,%. Garanties op leningen aan derden Naast de leningen die we zelf aangaan zijn er nog een aantal leningen ‘door verstrekt’ aan der- den of staan we garant voor leningen die aan derden zijn verstrekt door een bankinstelling. In deze situatie is er geen sprake van bankieren. De leningen aan woningbouwverenigingen zijn af- lopend van aard en stammen nog uit de periode dat het gebruikelijk was dat we voordelig lenin- gen aantrokken bij bijvoorbeeld de Bank Nederlandse Gemeenten en deze onder dezelfde con- dities verstrekten aan de betreffende woningbouwvereniging. Garanties geven we alleen uit hoofde van de publieke taak. Bijvoorbeeld een garantstelling aan een bank voor een vereniging voor de aanleg van een sportveld. Garanties op verstrekte bedragen (bedragen x € 1.000) | 2027 Leningen aan verenigingen, stichtingen en natuurlijke personen | 433 Leningen aan woningbouwverenigingen | 327.333 Stand 31 december | 327.766 Over het algemeen zijn deze risico’s op verstrekte geldleningen beperkt omdat ofwel contraga- ranties zijn verstrekt of een hypotheek als onderpand is afgegeven.
Schema rentetoerekening Het onderstaande renteschema geeft inzicht in de rentelasten en -baten, het renteresultaat en de wijze waarop de rente wordt toegerekend aan de verstrekte leningen, investeringen en grondexploitaties. Bij de verdeling van de externe rente naar de verschillende taakvelden is gerekend met een ren- teomslag van 2 %. Het renteresultaat op taakveld Treasury is nihil en dit betekent dat de toere- kende rente aan de verschillende taakvelden gelijk is aan de externe rente. Volgens de voor- schriften van de BBV in de notitie rente geldt er een toegestane afwijking van 25% voor het rente resultaat. Schema rentetoerekening (bedragen x € 1.000) | 2027 Externe rentelast over korte financiering | 0 Externe rentelast over lange financiering | 1.521 Externe rentebaten | -65 Totaal door te rekenen extra rente | 1.456 Rente die aan grondexploitatie moet worden doorberekend | 0 Rente van projectfinanciering (niet van toepassing) | 0 Aan taakvelden toe te rekenen externe rente | 1.456 Rente over eigen vermogen en voorzieningen | 0 Aan taakvelden toe te rekenen rente | 1.456 Werkelijk aan taakvelden toegerekende rente (via renteomslag) | 1.456 Renteresultaat, onderdeel van resultaat op taakveld treasury | - 80 Paragraaf 6.
Verbonden partijen Inleiding Een verbonden partij is volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) een organisatie waarin de gemeente zowel een bestuurlijk als financieel belang heeft. Het gaat hierbij om zowel publiekrechtelijke als privaatrechtelijke organisaties. De gemeente Loon op Zand werkt samen met verschillende verbonden partijen om maatschappelijke opgaven en wettelijke taken efficiºnt en effectief uit te voeren. Omdat deze organisaties invloed hebben op de gemeentelijke doelen, financiºn en dienstverlening, is het belangrijk dat de gemeente hier voldoende sturing en toezicht op houdt. De gemeenteraad heeft in maart 2018 de Nota Verbonden Partijen vastgesteld. Het doel van deze nota is het versterken van de grip op met name de gemeenschappelijke regelingen. Daarbij wordt gestuurd op basis van de drie B’s: • | Bestuur: hoe is de bestuurlijke invloed van de gemeente georganiseerd? • | Beleid: hoe draagt de regeling bij aan de gemeentelijke doelstellingen? • | Bedrijfsvoering: hoe wordt invulling gegeven aan een doelmatige en efficiºnte uitvoering? Per gemeenschappelijke regeling wordt in deze paragraaf ingegaan op deze drie onderdelen. Hiermee worden de kaders beschreven die het college en de raad gebruiken bij de beoordeling van plannen, begrotingen en ontwikkelingen van de regelingen.
Voor verbonden partijen die geen gemeenschappelijke regeling zijn, zoals stichtingen, verenigin- gen, coöperaties en vennootschappen, worden de in het BBV voorgeschreven kerngegevens opgenomen. De opgenomen financiºle gegevens zijn gebaseerd op de meest recente beschik- bare jaarrekeningen en begrotingen van de betreffende verbonden partijen. Totaalbeeld verbonden partijen Verbonden Partij | Programma (Venster) | Thema | Vorm van belang | Omvang | Financiºle belang | bijdrage Regio Hart van Brabant (HvB) | Bestuur en dienstver- | Bestuur | Gemeenschappe- | € | 115.977 lening | lijke regeling Omgeving en eco- | Economische | GR Hart van Bra- Midpoint Brabant [1] | nomische ontwikke- | ontwikkeling | bant | € | 130.220 ling Bestuurscommissie jeugd HvB (1) | Gemeenschappen | Maatwerk | GR Hart van Bra- | 4,4% | € 8.811.000 bant GGD Hart voor Brabant (GGD) | Gemeenschappen | Sport, cultuur & | Gemeenschappe- | 2,1% | € 1.156.412 welzijn | lijke regeling Omgevingsdienst Midden- & | Omgeving en eco- | Duurzaam | Gemeenschappe- West Brabant (OMWB) | nomische ontwikke- | heid | lijke regeling | € | 603.472 ling Veiligheidsregio Midden- & West | Bestuur en dienstver- | Openbare orde | Gemeenschappe- | € 1.601.844 Brabant (VRMWB) | lening | en veiligheid | lijke regeling Baanbrekers (BB) | Gemeenschappen | Participatie | Gemeenschappe- | 19,7% | € 3.531.153 lijke regeling Belasting
Samenwerking West | Overhead en alge- | Gemeenschappe- Brabant (BWB) | mene dekkingsmid- | Overhead | lijke regeling | € | 665.000 delen 81 82 Regionale Ambulance Voorzie- ning (RAV) Bestuur en dienstver- lening Openbare orde en veiligheid Gemeenschappe- lijke regeling € 0 Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) (jaarrekening 2025) Algemene dekkings- middelen Algemene dek- kingsmiddelen Vennootschap 41.886 aandelen Brabant Water NV (jaarrekening 2025) Algemene dekkings- middelen Algemene dek- kingsmiddelen Vennootschap 33.126 aandelen Publiek Ontwikkelbedrijf REKS (jaarrekening 2024) Omgeving en eco- nomische ontwikke- ling Duurzaamheid Vennootschap 3,76% aandeel- houder Inkoop Bureau Karel* Bestuur en dienstver-lening Overhead Stichting [1] Bestuurscommissie jeugd en Midpoint Brabant zijn onderdeel van de financiºle positie van GR RegioHart van Brabant * Inkoop bureau Karel is geen GR maar een verbonden partij in Sti chtingsvorm. Daarom zijn er geen financiºle gegevens en is er ook nog geen bijdrage. Baanbrekers (Waalwijk) [9] Doel - Baanbrekers streeft naar een zo hoog mogelijke participatie van inwoners van de gemeenten Heusden, Loon op Zand en Waalwijk. - De focus ligt vooral op het zoveel mogelijk naar een reguliere ba an helpen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.
- Belangrijke waarden voor de uitvoeringsorganisatie zijn zelfredzaamh eid, duurzame samenwerking en sociale innovatie. Bevoegdheden Aan Baanbrekers zijn de bevoegdheden tot regeling en bestuur overgedragen met betrekking tot de uitvoering en het uitvoerend beleid van de navolgende wet- en regelgeving: - de Participatiewet (P-wet) - het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz 2004) - de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschik te werkloze werknemers (IOAW) - de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte ge- wezen zelfstandigen (IOAZ) - de Wet sociale werkvoorzieningen (Wsw) Zij doen dit door het ontwikkelen, oprichten, exploiteren en in stand houden van ta- ken, diensten, werkzaamheden, activiteiten en productmarktcombinaties welke ge- richt zijn op de uitvoering van de bovengenoemde wet- en regelgeving en/of ge- richt op het behouden dan wel het bevorderen van de arbeidsbekwaamheid van mensen, en/of welke bijdragen aan het regulier of zo regulier mogelijk kunnen gaan werken van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Daarnaast kunnen bepaalde taken verricht worden voor ØØn of meerdere gemeen- ten, indien daarom verzocht wordt en het Algemeen Bestuur (AB) dit verzoek inwil- ligt. Hiervoor wordt met Baanbrekers afzonderlijke afspraken gemaakt voor de te verlenen diensten, prestaties en de financiering ervan.
Vertegenwoordiging Het AB van Baanbrekers bestaat uit twee wethouders en twee raadsleden vanuit de gemeente Loon op Zand. Namens het college van de gemeente Loon op Zand zijn aangewezen: - Wethouder Loes Heijs - Wethouder Marten Krikken Namens de raad van de gemeente Loon op Zand zijn aangewezen: - Wim Veldkamp - Marleen van Besouw Plaatsvervangers: Femke Vesters en Gerdy Zijlmans 83 Rol gemeenteraad De gemeenteraad koos uit haar midden bovengenoemde leden van het AB en wees hun plaatsvervangers aan. De AB-leden vanuit de gemeenteraad hebben een verbindende rol tussen de raad en Baanbrekers. De gemeenteraad heeft de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen op: - de vaststelling van de begroting en besteding van een eventueel rekening- saldo; - de oprichting van, de deelneming in en beºindiging van sticht ingen, maat- schappen, vennootschappen, verenigingen, coöperaties en onderlinge waarborgmaatschappijen. Afspraken over doelen en prestaties In de gemeenschappelijke regeling staat dat de deelnemende partijen verantwoor- delijk zijn voor het integrale en strategische beleid op de terreinen participatie, acti- vering en re-integratie. Ze vertalen het beleid in een opdracht aan Baanbrekers. Op basis hiervan stelt Baanbrekers een kaderbrief vast en een jaarlijkse begroting op. Over de begroting kan de raad een zienswijze indienen.
Met een jaarrekening legt Baanbrekers beleidsmatig en financieel verantwoording af voor de realisatie van het betreffende boekjaar. Relatie met gemeente- lijke doelstellingen Wij vinden het als gemeente belangrijk dat onze inwoners zoveel als mogelijk partici- peren. Baanbrekers levert hierin een bijdrage aan de gemeentelijke doelen door in- woners (waar mogelijk) naar zo regulier mogelijk werk te begeleiden. Dit sluit aan bij de doelen in het sociale domein zoals het versterken van de zelfredzaamheid, ei- gen kracht, gezondheid e.d. We gaan uit van het principe zelfredzaamheid met een vangnet. Ook hierin speelt Baanbrekers een rol. Baanbrekers verstrekt namelijk uitkeringen en bijzondere bijstand. Risico’s De doelgroep en de daarmee samenhangende uitgaven zijn afhankelijk van de heersende conjunctuur. Doordat de BUIG [10] wordt samengesteld door middel van een objectief verdeelmodel, loopt deze niet mee met het aantal uitkeringsgerech- tigden. Hierop hebben wij geen invloed. Hierdoor zijn er schommelingen te zien in de inkomsten en daarmee in de bijdrage van ons als gemeente. [9] Deelnemende partijen: Loon op Zand, Heusden, Waalwijk [10] BUIG is de gebundelde uitkering voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bijzondere Bijstand Zelfstandigen en het betalen van de loonkostensubsidies).
Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB) (Etten-Leur) [11] Doel De Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB) verzorgt voor de deelnemende ge- meenten en het waterschap de uitvoering van belastingtaken. Hiermee wordt ge- streefd naar een doelmatige, betrouwbare en uniforme uitvoering van de heffing, invordering en waardebepaling van belastingen. Bevoegdheden De BWB voert namens de deelnemende organisaties de heffing en invordering van lokale belastingen uit. Daarnaast is de organisatie verantwoordelijk voor de uitvoe- ring van de Wet waardering onroerende zaken (WOZ) en het beheer van gegevens die noodzakelijk zijn voor een correcte belastinguitvoering, waaronder werkzaam- heden op het gebied van de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). Vertegenwoordiging Namens de gemeente Loon op Zand heeft wethouder Krikken zitting in het alge- meen bestuur van de BWB. Rol gemeenteraad De gemeenteraad kan gebruikmaken van zijn kaderstellende en controlerende rol door informatie op te vragen bij het bestuur van de BWB. Daarnaast heeft de raad de mogelijkheid een zienswijze in te dienen op de begroting, Bestuursrapportages en begrotingswijzigingen die gevolgen kunnen hebben voor de gemeentelijke bij- drage. 84 Afspraken over doelen en prestaties De samenwerking is vastgelegd in een uitvoeringsconvenant.
Hierin zijn afspraken opgenomen over de uitvoering van de overgedragen taken, de onderlinge samen- werking, informatievoorziening, planning- en controlprocessen en de financiºle af- wikkeling tussen de BWB en de deelnemende organisaties. Relatie met gemeente- lijke doelstellingen De BWB draagt bij aan een efficiºnte bedrijfsvoering en een betrouwbare uitvoering van gemeentelijke belastingtaken. Hierdoor worden inwoners en bedrijven op een correcte, transparante en klantgerichte wijze bediend en worden de gemeentelijke inkomsten zorgvuldig beheerd. Risico’s De financiële en bedrijfsvoeringrisico’s worden binnen de gemeenschappelijke re- geling gemonitord en beheerst. Vooralsnog zijn er geen bijzondere risico’s te mel- den die leiden tot aanvullende financiºle gevolgen voor de gemeente. [11] Deelnemende partijen: Loon op Zand, Bergen op Zoom, Breda, Dongen, Etten-Leur, Halderberge, Moerdijk, Oosterhout, Roosendaal, Woensdrecht, Zundert, Rucphen, Waterschap Brabantse Delta. Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord (RAV) (Tilburg) [12] Doel Het verlenen van ambulancezorg. Bevoegdheden Alle bevoegdheden die nodig zijn om zijn taken (het verlenen van ambulancezorg en het in stand houden van een meldkamer ambulancezorg) uit te voeren. Vertegenwoordiging Burgemeester Jansen is lid van het algemeen bestuur.
Rol gemeenteraad De gemeenteraad kan inlichtingen vragen aan het algemeen bestuur, het dagelijks bestuur en de voorzitter. De raad kan daarnaast verantwoording vragen aan het door de gemeente aangewezen lid voor het gevoerde beleid en/of een zienswijze geven op de begroting en wijzigingen daarvan die leiden tot een verandering van de gemeentelijke bijdrage. Afspraken over doelen en prestaties Omdat de ambulancezorg op grond van de Wet ambulancezorg door de zorgver- zekeraars wordt betaald, maken zij afspraken met de RAV over het niveau van dienstverlening en de bijbehorende kosten. Relatie met gemeente- lijke doelstellingen De inzet van RAV draagt bij aan de ambities uit het coalitieakkoord Verantwoord Vooruit 2026-2030, waarin wordt ingezet op toegankelijke ondersteuning dicht bij huis en het versterken van de lokale gemeenschap. De RAV levert hieraan een be- langrijke bijdrage door snelle en professionele acute zorg te bieden. Risico’s Geen bijzondere risico’s te melden.
[12] Deelnemende partijen: Loon op Zand, Altena, Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, Bergen op Zoom, Bernheze, Boekel, Box- tel, Breda, Dongen, Drimmelen, Etten-Leur, Geertruidenberg, Gilze en Rijen, Goirle, Halderberge, ’s-Hertogenbosch, Heus- den, Hilvarenbeek, Land van Cuijk, Maashorst, Meijerijstad, Moerdijk, Oisterwijk, Oosterhout, Oss, Roosendaal, Rucphen, Sint- Michielsgestel, Steenbergen, Tilburg, Vught, Waalwijk, Woensdrecht, Zundert. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) (Den Haag) Maatschappelijk be- lang BNG is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. De BNG draagt met de gespecialiseerde dienstverlening bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Daarmee is de bank essentieel voor de publieke taak. Bestuurlijk belang Onze gemeente heeft zeggenschap via het stemrecht op aandelen (ØØn stem per aandeel). De burgemeester vertegenwoordigt de gemeente als aandeel- houder in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. Beleidsvoornemens Niet van toepassing. Risico’s Geen risico’s te melden. Creditrating bijvoorbeeld Standard & Poor’s: AAA (heel goed). 85 Brabant Water NV (’s-Hertogenbosch) Maatschappelijk be- lang Brabant Water voorziet ruim 2,4 miljoen inwoners van vrijwel heel Noord-Brabant van drinkwater.
Jaarlijks verzorgen de 34 waterproductiebedrijven de winning en zuive- ring van circa 200 miljoen m3 water. Via een hoofdleidingnet van bijna 17.000 kilo- meter komt het drinkwater bij ruim 1.070.000 klanten thuis. Brabant Water levert een bijdrage aan het waarborgen van een goede volksgezondheid, de zorg voor het milieu en aan de economische ontwikkeling in het voorzieningsgebied. Bestuurlijk belang De burgemeester vertegenwoordigt onze gemeente als aandeelhouder in de Alge- mene Vergadering van Aandeelhouders. Beleidsvoornemens Niet van toepassing. Risico’s Geen risico’s te melden. Publiek ontwikkelbedrijf REKS (Tilburg) Maatschappelijk be- lang Het stimuleren, ontwikkelen, (doen) uitvoeren en financieren van duurzaamheids- projecten alsmede het bijdragen aan klimaatadaptatieprojecten in de gemeenten die aandelen houden in het kapitaal van de vennootschap. Energie- en klimaat- neutraliteit zijn belangrijke thema’s binnen de REKS en middels het publiek ontwikkel- bedrijf wordt hier concreet invulling aan gegeven. Het in regionaal verband ontwik- kelen van Hubs waarin duurzame elektriciteit wordt opgewekt en gezamenlijk wer- ken aan grens overstijgende maatregelen ten aanzien van klimaatadaptatie. De energiehubs die worden opgericht zijn clusters van zon- en windenergie waarmee dit efficiºnt wordt opgewekt en maatschappelijke kosten beperkt worden.
De maatschappelijke opgave is dusdanig groot dat we hierin regionaal moeten sa- menwerken. Bestuurlijk belang Onze gemeente heeft zeggenschap via het stemrecht op aandelen (ØØn stem per aandeel). Wethouder Krikken vertegenwoordigt onze gemeente als aandeelhou- der. Beleidsvoornemens In de omgevingsvisie en duurzaamheidsprogramma staan de beleidsvoornemens geformuleerd. Loon op zand wil in 2050 aardgasvrij en CO2 neutraal zijn. De POB REKS helpt ons om deze doelen concreet in te vullen en te behalen. Risico’s Als het niet lukt om invulling te geven aan de REKS 1.0 doelstelling en kunnen wij als gemeente niet voldoen aan onze beleidsvoornemens; De ontwikkeling van energiehubs kent verschillende risico’s die de realisatie, exploita- tie en financiºle haalbaarheid kunnen beïnvloeden. Te weten: - Verslechteren businesscase hubs door afwijkende energieprijzen of w egval- len van SDE prijsgarantie. - Ruimtelijke risico’s door het niet op tijd krijgen van vergunningen of onvol- doende grondposities. - Geen tijdige aansluiting op het netwerk van Enexis. - Tekort aan grondstoffen of personeel voor realisatie hubs. - Kapitaalstortingen in het ontwikkelbedrijf worden aangemerkt als onrecht- matige staatssteun. - Lokale politieke invloed kan de realisatie van regionale windmolenprojecten vertragen. - Vanwege het uitblijven van voldoende windprojecten wordt te weinig omzet gegenereerd.
Hierdoor lopen de liquiditeiten van de organisatie terug. Inkoop organisatie Karel Doel | Karel ondersteunt de gemeente Loon op Zand bij het professioneel, rechtmatig, doelmatig en maatschappelijk verantwoord inkopen en aanbesteden van werken, leveringen en diensten. Hiermee draagt Karel bij aan een effectieve besteding van publieke middelen en de realisatie van gemeentelijke beleidsdoelstellingen. Bevoegdheden | Karel is voor Loon op Zand in de eerste plaats de inkoopadviseur en uitvoerder/be- geleider van aanbestedingen. De formele bevoegdheden liggen bij het college en – binnen het mandaatregister – bij aangewezen gemeentelijke functionarissen. Vertegenwoordiging | Burgemeester de heer Jansen vertegenwoordigt de gemeente Loon op Zand als bestuurslid van Karel. Rol gemeenteraad | De raad stelt de kaders vast en controleert het college op de wijze waarop het col- lege de inkoopfunctie – inclusief de uitbesteding van werkzaamheden aan Karel – organiseert en beheerst. Afspraken over doelen | Karel ondersteunt de gemeente bij inkoop, aanbestedingen en contractmanage- en prestaties | ment conform de overeengekomen dienstverleningsovereenkomst. De prestaties worden periodiek gemonitord en geºvalueerd. Relatie met gemeente- | Karel is een uitvoerings- en kennisinstrument voor de realisatie van gemeentelijke lijke doelstellingen | doelstellingen via de inkoopfunctie.
De gemeente bepaalt de doelen en kaders; Karel ondersteunt de vertaling daarvan naar rechtmatige, doelmatige en maat- schappelijk verantwoorde inkoop en contractering. Risico’s | Karel adviseert en voert uit, de gemeente neemt besluiten en blijft daarmee ver- antwoordelijk. Financieel beeld verbonden partijen Verbonden Partij | Eigen vermogen | Vreemd vermogen | Risico’s | Verwacht (* 1000) | (* € 1000) | resultaat* 1-1-2027 | 31-12-2027 | 1-1-2027 | 31-12-2027 | 2027 Regio Hart van Brabant (HvB) | 103 | 103 | 13.061 | 13.061 | Laag | n.n.b. Midpoint Brabant [1] | Laag Bestuurscommissie jeugd HvB (1) | 103 | 103 | 13.061 | 13.061 | Hoog | Kostendek- kend GGD Hart voor Brabant (GGD) | 6.677 | 5.282 | 12.171 | 11.617 | Hoog | Kostendek- kend Omgevingsdienst Midden- & West Bra- | 8.652 | 3.985 | 6.082 | 2.479 | Midden | n.n.b. bant (OMWB) | /Hoog Veiligheidsregio Midden- & West Bra- | 6.066 | 4.091 | 52.053 | 65.423 | Hoog | n.n.b. bant (VRMWB) Baanbrekers (BB) | 1.200 | 1.200 | 36.521 | 34.730 | Hoog | Kostendek- kend Belasting Samenwerking West Brabant | 200 | 200 | 9.317 | 9.167 | Laag | n.n.b. (BWB) Regionale Ambulance Voorziening | 17.474 | 17.474 | 25.684 | 31.560 | Laag | n.n.b.
(RAV) Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) | 4.777.000 | 4.863.000 | 123.164.000 | 110.701.000 | Laag | Positief saldo (jaarrekening 2025) Brabant Water NV | 716.350 | 767.350 | 689.256 | 709.683 | Laag | Positief saldo (jaarrekening 2025) Publiek Ontwikkelbedrijf REKS | 4.784 | n.n.b. | 287 | n.n.b. | Laag | n.n.b. (jaarrekening 2024) 86 87 Inkoop Bureau Karel* [1] Bestuurscommissie jeugd en Midpoint Brabant zijn onderdeel van de financiºle positie van GR Regio Hart van Brabant * Inkoop bureau Karel is geen GR maar een verbonden partij in Sti chtingsvorm. Daarom zijn er geen financiºle gegevens en is er ook nog ge en bijdrage. 88 Paragraaf 7. Grondbeleid Inleiding De paragraaf Grondbeleid geeft inzicht in het grondbeleid van de gemeente Loon op Zand in relatie tot de doelstellingen van de programma’s die zijn opgenomen in deze begroting. De pa- ragraaf grondbeleid in de jaarrekening 2025 is op 2 juli 2026 door de gemeenteraad vastgesteld. In principe worden de grondexploitaties ØØn keer per jaar geactualiseerd. De cijfers in de tabel- len zijn gelijk aan de cijfers gepresenteerd in de jaarrekening 2025. Grondbeleid Het beleid van de gemeente Loon op Zand op het gebied van grondzaken is vastgelegd in de Nota Grondbeleid 2025. Met het grondbeleid wordt nagestreefd de ruimtelijke opgave met be- trekking tot de verschillende beleidsprogramma’s te realiseren of te faciliteren.
Daarnaast is in het grondbeleid vastgelegd hoe er omgegaan dient te worden met de beschikbare financiºle mid- delen. Naast de Nota Grondbeleid zijn in de onderstaande tabel ook de overige vigerende beleidsdo- cumenten weergegeven die betrekking hebben op het grondbeleid van de gemeente. Beleid Omschrijving Vastgesteld Herziening Nota Grondbeleid Richtinggevend en kaderstellend bij ge- biedsontwikkeling op basis van een situ- ationeel grondbeleid. 2025 n.v.t. Notitie Grondprijzen Jaarlijkse vaststelling van grondprijzen. 2025 jaarlijks Nota Kostenverhaal Beleid met betrekking tot het kostenver-haal en financiºle bedragen. 2025 n.v.t. Nota Snippergroen Beleid met betrekking tot verkoop snip- pergroen en handhaving gemeentelijke eigendommen. 2024 n.v.t. Exploitatieverordening Bevat de voorwaarden waaronder de gemeente medewerking zal verlenen aan het in exploitatie brengen van gron- den. Alleen van toepassing op overeen- komsten gesloten voor 1 juli 2008. 2005 n.v.t. Per 1 januari 2026 is er nog ØØn eigen grondexploitaties en zijn er twintig faciliterende projecten. Deze projecten dragen bij aan de ruimtelijke doelstellingen van de gemeente. De meeste pro- jecten dragen daarnaast ook bij aan het beleid op het gebied van wonen en/of economie.
Een kleiner aantal projecten dragen bij aan maatschappelijke voorzieningen op het vlak van onder- wijs, sport, cultuur, recreatie of infrastructuur. Ontwikkelingen Op dit moment zijn er geen bedrijfskavels om uit te geven. Hierdoor wordt er enkel een beeld ge- schetst van de situatie van de woningmarkt. In 2026 blijft er sprake van een krappe woningmarkt gekenmerkt door snelle verkopen en overbiedingen. Alhoewel de prijsstijgingen zijn afgevlakt ten opzichte van eerdere jaren, blijft de verwachting dat de komende jaren de woningprijzen blijven stijgen. Dit is voornamelijk het gevolg van een aanhoudende krapte en verwachte loonstijgingen. Hierdoor nemen naar verwachting de grondopbrengsten toe, met name voor vrije sector wonin- gen. Binnen de woningbouw ligt de focus voornamelijk op betaalbare woningen. Zo heeft de ge- meente in 2025 vernieuwde prestatieafspraken gemaakt met een woningbouwcorporatie en wordt de 30-40-30 criteria verder nagestreefd (30% van de gebouwde woningen in het sociale segment, 40% in het betaalbare segment, 30% in de vrije sector). Dit zal naar verwachting leiden tot financiºle uitdagingen binnen projecten en steeds kleiner wordende woningen. In 2025 is ØØn kavelverkoop afgerond binnen woonveld 9 van project Westwaard. Bij enkele ka- vels op dit woonveld is de verkoop niet doorgegaan. Eind 2025 is er gestart met het opnieuw aanbieden van deze kavels.
Deze zijn onder voorbehoud verkocht, waarvan de notariºle over- dracht van slechts ØØn kavel heeft plaatsgevonden medio 2026. Daarnaast wacht ØØn kavel op dit woonveld op de realisatie van het project rioolgemaal. Dit geldt ook voor woonveld 10 en fase 2. Naast project Westwaard zijn er geen overige locaties waar de gemeente zelf woningbouwka- vels kan uitgeven en maximaal kan sturen op de beleidsdoelen. Om op de middellange- tot lange termijn hier meer grip op te hebben, worden verschillende mogelijkheden onderzocht om op nieuwe locaties gemeentelijke bouwkavels uit te geven. Mede hiervoor is het grondbeleid aangepast in 2025. Daarnaast wordt gekeken naar de mogelijkheden om projectontwikkelaars scherpere kaders mee te geven bij de ontwikkeling van woongebieden. De afgelopen jaren is het een uitdaging gebleken om het geprognosticeerde aantal kavelverko- pen jaarlijks te behalen. In 2025 zijn er dan ook nauwelijks woningen opgeleverd. Echter zijn er wel meerdere overeenkomsten gesloten en voorbereidingen getroffen. Mede hierdoor worden er naar verwachting 670 woningen opgeleverd de komende jaren. Belangrijk aandachtspunt hierbij is echter de ontstane problematiek omtrent netcongestie dat het opleverproces kan vertragen. Resultaten grondexploitatie Bouwgronden in exploitatie De grondexploitatie, project Westwaard, is per 1 januari 2026 geactualiseerd en waar nodig her- zien.
In de onderstaande tabel worden de resultaten samengevat. Nummer | Project | Boekwaarde | Verwacht eindsaldo | Eindjaar | Verliesvoorziening 31-12-2025 1185 | Westwaard | -433 | -1.983 | 2029 | 0 De boekwaarde geeft aan in welke mate er in projecten reeds is geïnvesteerd. Het verwachte eindsaldo betreft het verwachte (positieve) resultaat op de eindwaarde in het jaar dat het pro- ject naar verwachting wordt afgesloten. Parameters voor de bouwgronden Voor de bouwgronden in exploitatie wordt gerekend met eenduidige parameters. Hieronder zijn de gehanteerde parameters in de grondexploitaties weergegeven. Index | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 en verder CPI | 3,0% | 2,5% | 2,5% | 2,0% | 2,0% GWW | 2,5% | 2,5% | 2,0% | 2,0% | 2,0% Wonen | 3,0% | 2,5% | 2,5% | 2,0% | 2,0% Commercieel | 1,0% | 1,0% | 2,0% | 2,0% | 2,0% Plankosten | 3,5% | 3,5% | 2,5% | 2,0% | 2,0% Disconteringsvoet | 2,0% | 2,0% | 2,0% | 2,0% | 2,0% Rente | 0,5% | 1,0% | 1,5% | 2,0% | 2,0% 89 Voor de parameterramingen is er, naast cijfers van het CBS, gebruikt gemaakt van de “Outlook grondexploitaties 2026” (Metafoor). Op basis van deze informatie zijn de per 1-1-2026 in de grondexploitaties opgenomen bedragen ten opzichte van die per 1-1-2025 aangepast. De hier- boven genoemde parameters passen binnen de aangegeven bandbreedtes voor de korte, mid- dellange en lange termijn.
Enkel voor de renteparameter op de korte termijn wordt hiervan afge- weken op basis van de door de gemeente opgestelde renteomslag. De parametercijfers wor- den, net als in voorgaande jaren, af- of opgebouwd naar een structureel inflatiepercentage van 2% conform het streefpercentage van de ECB. Het percentage van 2% wordt, op basis van de BBV, tevens gehanteerd voor de disconteringsvoet. Het CPI-percentage voor de grondexploita- ties is vastgesteld bij de MPG 2025 en volgt niet de meicirculaire. Net als vorig jaar is aan de kostenkant een verschil gemaakt tussen plankosten en grond-, weg- en waterbouw (GWW). Deze laatste kostenpost beschrijft de kosten van het bouw- en woonrijp maken. Ten opzichte van vorig jaar is deze verder afgevlakt op basis van de ontwikkelingen bin- nen de markt. De plankosten zijn voorzichtiger bijgesteld ten opzichte van vorig jaar en zijn geba- seerd op een beperkte opslag boven de CPI. De ontwikkelingen op de woningmarkt zijn van dien aard dat voor het komende jaar uitgegaan wordt van een stijging van 3% van de grond- waardes, conform de CPI en de Nota Grondprijzen 2026. Dit sluit aan op de parameters in het voorgaande jaar en heeft een behoudende insteek. Dit geld ook voor de parameters voor com- merciºle functies.
Faciliterende projecten Naast de ‘bouwgronden in exploitatie’ wordt ook faciliterend grondbeleid toegepast waarbij de gemeente vanaf 2024, op basis van de Omgevingswet, de kosten verhaalt. Dit betekent dat er naast kostenverhaal ook financiºle bijdragen gevraagd kunnen worden. Bij faciliterende pro- jecten wordt er in financiºle zin gestuurd op een neutraal eindsaldo. Hierdoor worden er geen verliesvoorzieningen getroffen voor de faciliterende projecten. Per project wordt in de onderstaande tabel aangegeven of er sprake is van een overeenkomst en welk type overeenkomst het betreft. Voor een aantal projecten is het eindjaar onbekend. Dit heeft een tweetal oorzaken. Projecten zonder overeenkomst en projecten met een initiatiefover- eenkomst hebben nog geen concrete planning. Daarnaast liggen een aantal projecten stil waarbij de voortgang afhankelijk is van de initiatiefnemer. # | Naam project | Type | Boekwaarde | Verwacht overeenkomst | 31-12-2025 (x € 1000) | eindjaar Faciliterend met overeenkomst 1206 | Theresia | 33 | 2027 1207 | Westkant | Exploitatie | 63 | n.t.b. 1540 | Van Son & Koot | Exploitatie | -8 | n.t.b.
1541 | Van Lierpark | Exploitatie | 2 | 2029 1545 | Park Vossenberg | Exploitatie | -14 | 2027 1547 | Woningen Braakakker-Kinkenpolder | Exploitatie | 0 | 2027 1549 | Prins Hendrikstraat 6 | Exploitatie | 0 | 2026 1550 | CPO De Hoge Mast | Exploitatie | 0 | 2027 1551 | Park Wijtenburg | Exploitatie | 16 | 2028 1554 | Voorbereidingsfase Westwaard | 0 | n.t.b. fase 3, 4 90 22600 | Erasstraat 105-107 | Exploitatie | -22 | 2027 22602 | Hooivork III (Lobelia) | Exploitatie | -68 | 2027 23600 | Bloemwaard | Exploitatie | -18 | 2027 23601 | Leo XIII straat | Exploitatie | 0 | 2028 23602 | Hoofdstraat / Schotsestraat | Exploitatie | -44 | 2028 (Heren van het Ambacht) Faciliterend met overeenkomst (economie) 1526 | Herontwikkeling Peperstraat | Exploitatie | 125 | 2026 1535 | Wereld van de Efteling | Exploitatie | 10 | 2030 1539 | Hotelzone De Horst | Initiatief | 17 | n.t.b. 1546 | EuroParcs | Exploitatie | 5 | 2027 1544 | Zuidelijke ontsluiting WvdE | Exploitatie | 0 | n.t.b. Verliesvoorzieningen bouwgronden in exploitatie en faciliterende gronden Voor de grondexploitatie Westwaard (fase 1 en 2) wordt geen negatief resultaat verwacht. Hier- door is er nu geen sprake van een verliesvoorziening. Winstnemingen Winsten conform de richtlijnen van het BBV worden genomen op basis van het voorzichtigheids- beginsel.
Dit leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Richtlijnen vanuit de BBV verplichten gemeenten sinds 2016 om onder voor- waarden tussentijds winst te nemen. Door de herziening van de grondexploitatie Westwaard werd over 2025 een winst genomen van € 1.151.186. Strategische gronden en ruilgronden Naast grondexploitaties en faciliterende projecten heeft de gemeente nog andere gronden in haar bezit die op verschillende wijzen kunnen worden ingezet ten behoeve van het grondbeleid, zogenaamde strategische gronden en ruilgronden. Deze gronden kunnen op termijn ingezet worden voor ruimtelijke ontwikkelingen. In de onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de strategische- en ruilgronden. De complexen zullen naar verwachting de komende jaren als strategische grondposities worden aangehouden. Naam | Oppervlakte | Boekwaarde Materiele vaste activa | 42.260 | 273 Voorraad ruilgronden | 40.220 | 847 Totaal | 82.480 | 1.120 Risico’s en weerstandsvermogen In de onderstaande tabel zijn de risicobedragen opgenomen. Deze risico’s moeten opgevangen worden door het weerstandsvermogen van de gemeente. In paragraaf 2 ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van de jaarrekening wordt in beeld gebracht in welke mate de risicobedra- gen opgevangen kunnen worden. Ten opzichte van vorig jaar zijn de risico’s afgenomen.
Voor project Westwaard geldt dat de risico’s zijn afgenomen door een hogere potentie omtrent de verwachte uitgifteprijzen. Deze zijn op dit moment voorzichtig opgenomen in de grondexploi- tatie. 91 Nummer | Naam | Bedrag 1185 | Westwaard | 46 Divers | Strategische gronden en ruilgronden | - Totaal | 46 Per saldo zijn de risico’s met € 273.000 afgenomen. Voor wat betreft het geraamde risicobedrag van de grondexploitatie ‘Westwaard, 1e en 2e fase’ is uitgegaan van zowel een kans op hogere uitgifteprijzen, risico’s op tegenvallende kosten (algemeen marktrisico), een mogelijke vertraging omdat het rioolgemaal later dan gedacht is verplaatst en hogere kosten voor het woonrijp ma- ken mede door meer inspanningen omtrent participatie. Samengevat zijn de risico’s als volgt: Omschrijving | Effect | Kans | Risico Hogere uitgifteprijzen | 335 | 70% | 235 Algemeen marktrisico (kosten) | -280 | 30% | -84 Vertraging door verplaatsen rioolgemaal | -3 | 10% | 0 Hogere kosten i.v.m. participatie | -347 | 30% | -104 Vennootschapsbelasting | PM Totaal | -295 | 46 In de gemeente Loon op Zand wordt het benodigde en het beschikbare weerstandsvermogen op gemeenteniveau bepaald. De risico-inschatting van het grondbedrijf is hier een onderdeel van.
Het beschikbare weerstandsvermogen van de gemeente werd in de jaarrekening 2025 be- oordeeld als ruim voldoende, zie paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing. 92 93 Paragraaf 8. Wet open overheid Op 1 mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) in werking getreden. De Woo richt zich op een transparante overheid. Bepaalde informatie moet op grond van deze wet verplicht en actief openbaar gemaakt worden. Onderdeel van de wet is het opnemen van een ‘openbaarheids- paragraaf Woo’ in de beleidsbegroting en jaarstukken, waarin we inzicht geven in de wijze waarop we uitvoering geven aan de Woo. Actieve openbaarmaking De actieve openbaarmakingsplicht onder de Woo wordt stapsgewijs ingevoerd in tranches. De eerste tranche is op 1 november 2024 van start gegaan en omvat de actieve openbaarmaking van 4 informatiecategorieºn via de Woo-index, de landelijke zoekmachine. Het betreft de vol- gende categorieºn: • wetten en andere algemeen verbindende voorschriften; • overige besluiten van algemene strekking; • informatie over organisatie en werkwijze; • Bereikbaarheidsgegevens. Later volgen nog drie tranches, waarbij steeds meer informatie actief openbaar gemaakt moet worden. De definitieve inwerkingtreding van de volgende tranches is nog niet bekend, maar naar verwachting volgt halverwege 2027 de volgende tranche.
Onze gemeente ligt op schema voor wat betreft het invulling geven aan de wettelijke verplichtingen uit de Woo. WOO-platform De Woo raakt een groot aantal processen in onze organisatie en grijpt in in het dagelijks hande- len. Werkprocessen, ICT-systemen en onze informatiehuishouding moeten anders worden inge- richt. Samen met andere gemeenten hebben wij inmiddels een publicatieplatform aangeschaft dat bedoeld is voor het zoeken naar, het anonimiseren van en het vervolgens publiceren van in- formatie. Wij verwachten eind 2026 met het platform te kunnen gaan werken en bepaalde infor- matiecategorieºn actief openbaar te kunnen gaan maken. Daarnaast is een belangrijk onder- deel het creºren van bewustwording bij medewerkers. De Woo moet een vanzelfsprekendheid worden. We blijven de Woo onder de aandacht brengen bij onze bestaande en nieuwe mede- werkers. Wij zijn bezig onze informatiehuishouding en de sturing daarop te verbeteren. Er wordt gewerkt aan een andere manier van archiveren waardoor documenten makkelijker zijn terug te vinden. Sinds de tweede helft van 2025 werken we met een nieuwe digitale werkomgeving doordat we zijn overgegaan op de programma’s van Microsoft 365. Daarmee kan slimmer en efficiënter wor- den samengewerkt. Passieve openbaarmaking In mei 2022 is het eerste onderdeel van de Woo in werking getreden, de zogeheten passieve openbaarmaking.
Dat wil zeggen het openbaar maken van informatie die is opgevraagd door middel van een Woo-verzoek. Een belangrijke verplichting vanuit de Woo is om invulling te geven aan de contactpersoon-functie (artikel 4.7 Woo). Op 1 september 2024 is onze Woo-contactper- soon in dienst getreden. Woo-verzoeken kunnen via onze website, https://www.loonop- zand.nl/organisatie-en-politiek/woo-verzoek, per e-mail of per post ingediend worden. In onderstaande tabel leest u wat het verloop is van de Woo-verzoeken in 2024, 2025 en (deels) 2026: Woo-verzoeken | 2024 | 2025 | 2026*) Totaal aantal verzoeken | 31 | 50 | 31 Aantal afgehandelde verzoeken | 31 | 50 | 20 Aantal openstaande verzoeken | 0 | 0 | 11 *) Dit aantal is gebaseerd op de cijfers t/m 13 augustus 2026 De verzoeken die we ontvangen zijn van wisselende impact. Van kleine verzoeken die snel afge- wikkeld kunnen worden tot grote verzoeken waarbij een grote hoeveelheid documenten wordt opgevraagd. 94 Paragraaf 9. Ombuigingen Om tot een sluitende begroting te komen voor 2027 is besloten om de onderwerpen en ontwikke- lingen uit categorie 3 niet op te nemen in de begroting. Deze onderwerpen en ontwikkelingen zullen wel worden meegenomen in de discussie naar de kadernota 2028. Deze staan hieronder aangegeven. Voor een toelichting wordt verwezen naar de Kadernota 2027.
Speerpunten / ambities niet opgenomen in de begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Aanvullend 2 fte boa’s | -180 | -180 | -180 | -180 Weerbaarheid en veerkracht | -107 | -112 | -117 | -121 Integraal veiligheidsbeleid | -35 | -35 | -35 | -35 Verbeteringen verkeersveiligheid | -5 | 0 | 0 | 0 Kapitaallasten Vergroenen Anton Pieckplein | 0 | -9 | -9 | -9 Open monumentendag | -10 | 0 | 0 | 0 Uitvoeringsagenda erfgoed | -15 | -15 | -15 | -15 Uitvoeringsprogramma economie | -75 | 0 | 0 | 0 Samenwerking ondernemersveld | -15 | 0 | 0 | 0 Saldo speerpunten / ambities niet opgenomen in de begroting | -442 | -351 | -356 | -360 Om tot een positief saldo in 2027 te komen waren aanvullende maatregelen nodig.
Dit zijn de volgende maatregelen: Ombuiging | Baten/Lasten | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Onderzoek ombuigingen Klavier | Lasten | 20 | 20 | 20 | 20 Bedrijfsvoering / opslag en postvoorziening | Lasten | 11 | 11 | 11 | 11 P&O adviseur vanaf 2028 nodig | Lasten | 107 Jeugd | Lasten | 50 | 50 | 50 | 50 1 SLT medewerker uitstellen naar 2028 | Lasten | 107 WMO | Lasten | 115 | 50 | 50 | 50 Ambitie onderwijshuisvesting | Lasten | 250 Landschapspark Pauwels | Lasten | 30 Functie Projectleider RO incidenteel dekken uit reserve | Baten | 107 Functie Adviseur Duurzaamheid dekken uit SPUK CDOKE | Baten | 95 Schadevergoedingen openbare verlichting | Baten | 15 Inzet reserve wegen | Baten | 250 Totaal | 1.157 | 131 | 131 | 131 Onderzoek ombuigingen Klavier: In het gebouw het Klavier komen veel functies samen: ge- meentehuis, theater, bibliotheek, maatschappelijke en culturele functies. We voeren een onder- zoek uit naar de exploitatiekosten van het Klavier inclusief theater en hoe deze zich verhouden tot het gebruik, de openstelling en doelmatigheid. Het doel van het onderzoek is de kosten verla- gen zonder dat dit negatieve gevolgen heeft voor de maatschappelijke waarde en toeganke- lijkheid voor de inwoners. Een deel van het onderzoek is in 2026 uitgevoerd, de resultaten hiervan zijn in de begroting opgenomen. Een deel van het onderzoek loopt nog door in 2027. Dit hangt o.a.
samen met het op te stellen accommodatiebeleid en een nieuw DMJOP. De resultaten hier- van worden verwacht in 2027. 95 96 Bedrijfsvoering/opslag en postvoorziening: Door de opslagconstructie te herzien, containers af te bouwen en verhuisbewegingen voor theaterpodia te beºindigen, is een structurele besparing van circa €10.000 per jaar mogelijk. Daarnaast start een pilot met Intrapost. Bij een positieve uit- komst levert dit naar verwachting minimaal €1.200 per jaar besparing op ten opzichte van PostNL. 1 FTE P&O adviseur: We hebben in totaal meerdere functies aangevraagd in Venster 0. Voor P&O zien we mogelijkheden om deze in 2027 nog niet in te vullen, maar pas vanaf 2028 in te laten gaan. Dit levert in 2027 incidenteel € 107.000 aan middelen op. We zijn van wel van mening dat je naar de toekomst deze functie nog steeds nodig hebt. Jeugd: Door voorgestelde wijzigingen in de begrotingssystematiek en de verdeelsleutel binnen het regionale samenwerkingsverband ontstaat naar verwachting positieve financiºle ruimte tus- sen het geprognosticeerde bedrag en de daadwerkelijke uitgaven. Dit levert een voordeel op van €50.000 in 2027. De voorgestelde wijzigingen zijn nog onderhevig aan besluitvorming, maar we achten het verantwoord om dit bedrag als besparing mee te nemen. Hierbij is rekening ge- houden met het risico dat het aantal jeugdigen dat hulp nodig heeft nog kan toenemen.
Dit staat los van de totale kostenstijging in de regionale begroting Jeugd die is doorvertaald in deze lokale begroting binnen Venster 2 Gemeenschappen. SLT: Het SLT bestaat momenteel uit vier medewerkers. De vijfde medewerker zou oorspronkelijk in 2027 worden geworven, maar deze werving kan worden uitgesteld naar 2028. Dit levert in 2027 incidenteel € 107.000 aan middelen op. Deze besparing is uitsluitend mogelijk omdat de formatie- plaats nog niet is ingevuld. Het uitstellen van de werving kan wel een vertragend effect hebben op de beweging van het afbouwen van specialistische hulpverlening op trede 4 naar trede 3. Wmo: Door gerealiseerde besparingen binnen Hulp bij het Huishouden (HbH) ontstaat ruimte om € 115.000 binnen het Wmo-budget vrij te maken. Ambitie onderwijshuisvesting: In de begroting 2025 is voor 2027 een eenmalig budget van € 250.000 opgenomen voor onderzoek en ontwikkeling in het kader van de onderwijshuisvesting van basisschool De Vaert. Dit budget kan komen te vervallen, aangezien de kosten voor de nieuwbouw van De Vaert uit oogpunt van rechtmatigheid dienen te worden gedekt binnen het beschikbare investeringsbudget. Landschapspark Pauwels: Voor 2027 zijn nog geen regionale plannen uitgewerkt voor de inzet van het budget voor de ontwikkeling van Landschapspark Pauwels. Het beschikbare budget in 2027 van € 30.000 komt vrij te vallen.
Functie Projectleider ruimtelijke ontwikkeling: Voorstel om de loonkosten van de functie Project- leider ruimtelijke ontwikkeling in 2027 incidenteel te dekken uit de reserve woningbouw. Deze pro- jectleider zal zich inzetten in projecten die bijdragen aan de algemene woningbouwopgave van de gemeente. Functie adviseur duurzaamheid dekken uit SPUK CDOKE: De tijdelijke regeling Capaciteit Decen- trale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid (CDOKE) ondersteunt gemeenten en provincies bij de uitvoering van hun klimaat- en energietaken. Binnen deze regeling kunnen ook de loonkos- ten van eigen medewerkers worden bekostigd. Als gevolg van een lagere inzet van externe in- huur en een grotere inzet van eigen personeel is binnen de CDOKE-middelen financiºle ruimte ontstaan. Voorgesteld wordt om in 2027 een bedrag van € 95.000 uit de resterende subsidie van 2026 in te zetten voor de dekking van de loonkosten van de Adviseur Duurzaamheid. 97 Schadevergoeding openbare verlichting: Op basis van de in de afgelopen jaren daadwerkelijk ontvangen schadevergoedingen van het Waarborgfonds voor openbare verlichting worden de geraamde inkomsten eenmalig verhoogd met € 15.000. Inzet reserve wegen: De reserve wegen heeft een saldo van €471.000. Deze reserve zetten we in bij onvoorzien onderhoud. Met onvoorzien onderhoud bedoelen we onderhoud n.a.v.
vorst, droogte, natte perioden, bij onverwachte achteruitgang van de constructie en achteruitgang door gewijzigd gebruik. Op basis van historische benutting van deze reserve is het voorstel om €250.000 uit de reserve te laten vrijvallen ten gunste van het begrotingssaldo in 2027. 98 Overzicht van baten en lasten Recapitulatie vensters
99 Incidentele baten en lasten Incidentele lasten Tijdelijke inzet medewerkers (formatie burgerzaken) We willen inspelen op de toekomstige ontwikkelingen en de kwaliteit voor basisregistratie perso- nen waarborgen. Door de aandacht hierop te vestigen, hebben we tijdelijk 2 fte nodig. Hiermee borgen we de werkzaamheden, kennis, kunde en continuïteit binnen burgerzaken. Tijdelijke huisvesting gebruikers Wetering Gezien de huidige planning van het project Dorpshuis loopt de tijdelijke huisvesting door gedu- rende 2027. Hierdoor is het noodzakelijk om incidenteel budget beschikbaar te stellen voor 2027. De kosten van de tijdelijke huisvesting bestaan voornamelijk uit leerlingenvervoer, het gebruik van sportzalen in Waalwijk en de inhuur van een tijdelijke beheerder. Transformatiemiddelen opgaven sociaal domein De uitvoering van de transformatie van het Sociaal domein vraagt om een aanvullend (pro- ject)budget voor noodzakelijke opstartkosten, waaronder juridische zaken, personeel, inrichting, monitoring en het afdekken van onvoorziene omstandigheden. Eenmalige opstartkosten projecten IHP Dit incidenteel budget is in de Begroting 2025-2028 opgenomen voor de voorbereidingskosten – projectkosten ten behoeve de (tijdelijke) huisvesting basisschool de Vaert en het Van Haestrecht- college en het IHP-K.