Bijlage 3 Input Adviesraad Sociaal Domein op concept verdiepend visiedocument

Adviesraad Sociaal Domein GEMEENTE LOON OP ZAND

Input bij Visiedocument 'Sterke Gemeenschap en Toegang, incl. Sterk Lokaal Team' Aan: Inge Michels Van: Adviesraad Sociaal Domein Datum: 9 februari 2025 Onderwerp: Visiedocument SLT Inleiding De Adviesraad Sociaal Domein (ASD) heeft kennis genomen van het visiedocument 'Sterke Gemeenschap en Toegang, incl. Sterk Lokaal Team'. Dit document beschrijft de ambitie om de toegang tot zorg en ondersteuning te transformeren, met een sterke focus op de kracht van de gemeenschap en preventieve ondersteuning. In deze feedback geeft de ASD de in zijn ogen sterke punten, verbeterpunten en aanbevelingen aan voor een verdere uitwerking en implementatie.

Sterke punten van het visiedocument 1. Heldere visie op de rol van de gemeenschap o Het document legt de nadruk op het versterken van de sociale infrastructuur en het normaliseren van hulpvragen, zodat niet alles via professionele zorg hoeft te verlopen. Het schema met 3 niveaus uit de eerdere studiemomenten wordt herkend en geeft een goed visueel beeld. o De focus op zelfredzaamheid en collectieve oplossingen draagt bij aan een duurzame ondersteuning binnen de gemeenschap. 2. Integrale aanpak en samenwerking o Het SLT wordt gepositioneerd als spil in de hulpverlening en verbindt sociale basisvoorzieningen met specialistische zorg. o De verbinding met scholen, verenigingen en vrijwilligersorganisaties wordt erkend als cruciaal voor een effectieve ondersteuning. 3. Meetbare doelen en efficiëntie o De ambitie om minder doorverwijzingen te realiseren en maatschappelijke kosten te verlagen is een belangrijke stap richting een houdbaar sociaal domein. o De preventieve en collectieve aanpak kan zorgen voor effectievere hulpverlening en minder escalaties. 4. Aansluiting op landelijke en regionale ontwikkelingen o De visie sluit goed aan bij de Hervormingsagenda Jeugd, het Integraal Zorgakkoord en regionale inkoopontwikkelingen.

Verbeterpunten en Kanttekeningen 1. Concretisering van de transitie ontbreekt o Er wordt weinig uitgewerkt over de concrete stappen om de verschuiving van professionele zorg naar de sociale basis te realiseren. 1

Adviesraad Sociaal Domein GEMEENTE LOON OP ZAND

Er is behoefte aan een implementatieplan met duidelijke faseringen, evaluatiemomenten en criteria voor succes. o Omdat de concretisering nog ontbreekt oogt het geheel nogal simpel in de veronderstellingen dat met deze transitie een slag te winnen is zowel qua transitie in de mindset van burgers in de samenleving als in beheersing van middelen. o De voorbeelden in deze notitie zijn minimaal, lijken nogal simpel gesteld en daardoor oogt het geheel te ambitieus en rooskleurig. Sterkere uitwerking en concretisering van een aantal casussen en van de ondersteuningsstructuur is nodig om het verhaal geloofwaardiger te maken. Ook zal het stuk dan winnen aan inzichtelijkheid en leesbaarheid. En niet alleen successtory’s gebruiken als casus maar ook andere casuïstiek om de begrenzing realistisch aan te geven. 2. Concretisering zou ook aan moeten geven waar men al begonnen is op de voorgestelde weg. Er is nergens een goed inzicht gegeven van de al ingezette veranderingen. Sporadisch zien we in de media wat informatie vanuit de gemeente die de sterke gemeenschappen moeten ondersteunen en verder opbouwen. Benoem alles duidelijk in één notitie. Een communicatieplan naar de inwoners toe hoort daar ook bij. Hoe worden inwoners uitgedaagd zelf zaken op te pakken en de regie te blijven voeren. Hoe wordt daarbij gebruik gemaakt van voorbeelden uit de regio en elders in Nederland? 3.

Onvoldoende afbakening van het SLT o De rol en verantwoordelijkheden van het SLT zijn nog niet scherp afgebakend. Hoe wordt voorkomen dat het SLT overbelast raakt? Er wordt te weinig ingegaan op veronderstelde verbeteringen qua wachtlijsten, doorschuifsystemen voor verwijzingen etc. De samenwerking met andere partners wordt slechts kort genoemd. Hoe is de verbinding met het onderwijsveld (LEA betrekken), de POH bij de huisartsen, Schoolmaatschappelijk werk etc. Er wordt erg eenvoudig van uit gegaan dat inwoners met een hulpvraag zich zullen melden bij het SLT. De context en het al gelopen traject van een inwoner moet goed meegenomen worden. Hoe werkt een SLT samen met POH en SMW bijvoorbeeld. Liggen de werkzaamheden van deze 3 professionals op eenzelfde lijn? LST moet niet “meer van hetzelfde” gaan doen als er al stappen gezet zijn elders. Dit als voorbeeld van rolafbakening. o Welke ondersteuning blijft binnen het SLT en waar ligt de grens met gespecialiseerde hulp? Hoe wordt voorkomen dat te snel wordt opgeschaald naar meer speciale hulp die dan ook weer duurder wordt. De afbouw van de inkoop van segment 4 Jeugdhulp en het doorschuiven naar enerzijds het voorliggend veld/sociale basis en anderzijds naar meer specialistische zorg, dan wel zelf oppakken door het SLT, moet beter uitgewerkt worden. Risico’s dat hier stagnaties gaan optreden zijn groot.

Evenals risico’s op duurdere hulp en ook stigmatiseringen van jongeren die doorverwezen worden. Druk op verenigingen en voorzieningen in de sociale basis gaat toenemen. Hoe monitor je dat en hoe ondersteun je dat? Wat is de realitycheck in onze huidige samenleving? Hoe trekken het vormen van de sterke gemeenschappen en het werken met een SLT met elkaar op en hoe spelen deze op elkaar in? 4. Betrokkenheid van inwoners en ervaringsdeskundigen versterken o Er wordt weinig gespecificeerd over hoe inwoners daadwerkelijk inspraak krijgen in de uitvoering. Worden burgerpanels of ervaringsdeskundigen structureel betrokken? o Hoe wordt de sociale basis ondersteund om de verantwoordelijkheid van deze verschuiving op te vangen? o Communicatieplan naar burgers toe is nodig. De informatie en plannen moeten toegankelijker gemaakt worden. o

2

Adviesraad Sociaal Domein GEMEENTE LOON OP ZAND

5. Financiële en personele haalbaarheid onvoldoende onderbouwd o Het document erkent de financiële uitdagingen, maar een impactanalyse op de werkdruk en benodigde expertise ontbreekt. o Zijn er voldoende professionals en middelen beschikbaar om het SLT te bemensen en effectief te laten functioneren? Waar komen de professionals vandaan? Wie wordt de werkgever? Wat wordt de juridische vorm? Hoe generalistisch en bekwaam moeten deze mensen zijn als zowel alle WMO- en Jeugdhulp etc. hier behapbaar moeten worden? Hoe ver gaat het zelf ondersteunen? Ervan uitgaand dat huishoudelijke hulp e.d. hier niet onder zal vallen? o De genoemde stukken “Beheersend transformeren” en de “Toekomstagenda” zijn bij de ASD niet goed bekend. Kan dat toegezonden worden? 6. Gebrek aan concrete prestatie-indicatoren o Er ontbreken kwantitatieve doelen: hoeveel minder doorverwijzingen worden beoogd? Wat zijn de doelstellingen voor preventieve ondersteuning? o Monitoring en evaluatie zouden explicieter moeten worden benoemd.

Aanbevelingen 1. Opstellen van een concreet implementatieplan o Uitwerking van de transitie in fasen, met duidelijke tijdslijnen, mijlpalen en meetmomenten. Monitoring van processen van aanmelding, doorstroom en verwijzingen. Inclusief een goed plan voor Clientervaringsonderzoek. o Heldere beschrijving van de verantwoordelijkheden van alle betrokken partijen. 2. Duidelijke afbakening van de rol van het SLT o Beschrijf expliciet welke taken binnen het SLT vallen en waar de overdracht naar specialistische zorg plaatsvindt. o Voorkom overbelasting door een realistische werkverdeling en taakafbakening. o Alles staat of valt met de professionaliteit van de inwonersondersteuners. Hoe snel kunnen zij doorpakken met adviezen en hulp binnen een gesprek waarbij de hulpvraag zo breed over alle domeinen kan liggen en meerdere personen in systemen een rol spelen. Aan welke kwaliteitseisen voldoet een inwonerondersteuner? Stel daar eisen aan. 3. Actieve betrokkenheid van inwoners en ervaringsdeskundigen o Opzetten van burgerpanels en adviesgroepen met inwoners en ervaringsdeskundigen die structureel feedback geven op de uitvoering. Er is een visitatietraject geweest met enkele inwoners bij voorbesprekingen. Dit groepje lijkt te klein om verder op te bouwen bij de implementatie. o Stimuleren van lokale initiatieven en netwerken om de sociale basis te versterken.

o Communicatie met inwoners over al deze plannen zo snel mogelijk en zo breed mogelijk. Tot nu toe is er in de lokale media nog weinig over verschenen. 4. Financiële en personele impactanalyse o Onderzoek welke extra middelen nodig zijn voor de implementatie van het SLT en de ondersteuning van de sociale basis. o Maak een inschatting van de benodigde professionals en hoe deze geworven kunnen worden. 5. Definiëren van prestatie-indicatoren en monitoring 3

Adviesraad Sociaal Domein GEMEENTE LOON OP ZAND

Formuleer meetbare doelen (bijvoorbeeld: percentage minder doorverwijzingen, aantal preventieve trajecten). o Stel een evaluatieproces in om bij te sturen waar nodig. 6. Gebruikmaking van best practices in andere gemeenten in onze regio en in den lande. 7. Opbouw van de notitie veranderen naar betere leesbaarheid. o Kies eenduidige termen voor omschrijving SLT en leg die uit aan het begin i.p.v. halverwege. Voeg eventueel een lijst met uitleg toe als bijlage. o Inleiding, samenvatting, leeswijzer en inhoudsopgave eventueel samenvoegen. Het begin is vrij abstract en vaag om te lezen en later wordt pas e.e.a. duidelijk. o Beschrijf de geschiedenis vooraf om de plannen beter in een context te plaatsen en uit te leggen hoe deze visie tot stand is gekomen. Benoem hierin ook de stappen met de burgergroepjes. o Voeg goede infografics toe en check de casuïstiek op onduidelijkheden (is te rommelig nu en ook niet geheel passend) o

Conclusie De voorgestelde visie biedt een goed uitgangspunt voor een transformatie in het sociaal domein, met een sterke focus op preventie, collectieve ondersteuning en samenwerking. Echter, de uitvoerbaarheid staat of valt met een concreet implementatieplan, een heldere taakafbakening van het SLT en een realistische inschatting van de benodigde middelen en personele capaciteit. Wij adviseren om bovenstaande verbeterpunten en aanbevelingen te verwerken in de verdere uitwerking van dit plan, zodat de gewenste transitie naar een Sterke Gemeenschap en Toegang daadwerkelijk gerealiseerd kan worden. Met vriendelijke groet, Adviesraad Sociaal Domein Loon op Zand

4

Adviesraad Sociaal Domein GEMEENTE LOON OP ZAND

27 februari 2025 Aanvullend advies van de Adviesraad Sociaal Domein (ASD), op basis van verwerking bovenstaande input in een nieuwe versie van de verdiepende visie op de Sterke Gemeenschap inlc. SLT. Datum: 27 februari 2025 Inleiding Gezien de in de recensie genoemde punten adviseren wij de gemeente Loon op Zand om het volgende alsnog in overweging te nemen: 1. Opstellen van een concreet implementatieplan vóór de uitvoering o Definieer een gedetailleerd stappenplan met tijdlijnen, mijlpalen en evaluatiemomenten. o Beschrijf hoe de transitie wordt gefaseerd en welke pilots worden uitgevoerd. o Bied inzicht in de eerste gebieden waar het SLT wordt geïmplementeerd en hoe succes gemeten wordt. 2. Duidelijke afbakening van de rol van het SLT en de samenwerking met bestaande structuren o Specificeer welke taken het SLT uitvoert en hoe de samenwerking met huisartsen, schoolmaatschappelijk werk en andere partijen verloopt. o Zorg voor een heldere taakverdeling zodat het SLT niet overbelast raakt en geen doublures ontstaan. o Geef een plan voor hoe escalaties naar specialistische zorg worden beheerd en hoe wachttijden worden verkort. 3. Actieve participatie van inwoners en ervaringsdeskundigen o Richt een burgerpanel op dat structureel feedback geeft op de implementatie van het SLT.

o Zorg voor participatiebijeenkomsten en een breed communicatieplan om inwoners te informeren en betrekken. o Maak ervaringsdeskundigen onderdeel van het SLT om een brug te slaan tussen professionals en inwoners. 4. Realistische personele en financiële impactanalyse o Geef inzicht in hoeveel professionals nodig zijn en waar deze vandaan komen. o Analyseer welke extra middelen nodig zijn voor opleiding en werving van medewerkers. o Maak een duidelijke financiële onderbouwing met scenario’s over besparingen en investeringen. 5. Definiëren van meetbare prestatie-indicatoren en een monitoringstrategie o Formuleer SMART-doelstellingen zoals het aantal verwachte minder doorverwijzingen en verbeterde doorlooptijden. o Stel een evaluatieproces in met tussentijdse rapportages en benchmarks met andere gemeenten. o Implementeer een cliënttevredenheidsonderzoek als onderdeel van de monitoring. 6. Verbetering van de leesbaarheid en structuur van het visiedocument o Hanteer consistent terminologie (bijvoorbeeld ‘Sterk Lokaal Team’ versus ‘SLT’). o Voeg infographics toe om de ondersteuningsstructuur en transitie visueel weer te geven. o Zorg voor een duidelijker onderscheid tussen visie, implementatie en financiële strategie. 5

Adviesraad Sociaal Domein GEMEENTE LOON OP ZAND

Conclusie Hoewel de gemeente enkele kernpunten uit het eerdere advies van de ASD heeft meegenomen, blijven er essentiële verbeterpunten open. Vooral de concretisering van implementatie, de afbakening van taken binnen het SLT, de participatie van inwoners en ervaringsdeskundigen, en de financiële en personele haalbaarheid moeten verder worden uitgewerkt. De ASD adviseert de gemeente om deze aanbevelingen alsnog te verwerken in een herziene versie van het visiedocument of als aanvulling in een separaat implementatieplan. Alleen zo heeft, naar het oordeel van de ASD, de transitie naar een Sterke Gemeenschap en een effectief SLT een betere kans van slagen. Met vriendelijke groet, Adviesraad Sociaal Domein Loon op Zand 27-02-202

6