Bijlage 2. Addendum op begroting 2025 Paragraaf weerstandsvermogen

Paragraaf 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing (Addendum) Het weerstandsvermogen is de mate waarin een gemeente in staat is om risico’s op te vangen. Voldoende weerstandscapaciteit zorgt ervoor dat de uitvoering van taken en het voorzieningenniveau bij financiële tegenslagen gegarandeerd blijven. Het uitgangspunt is, zoals in het coalitieakkoord 20182022 is bepaald, dat de ratio van het weerstandsvermogen minimaal 1,0 moet zijn. Weerstandsvermogen bedragen x € 1.000 Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit Ratio

Begroting 2023 13.173 4.432 2,97

Uit de tabel blijkt dat de ratio weerstandsvermogen uitstekend is. Aan de schommelingen van de ratio valt op te maken dat risicomanagement een dynamisch proces is, dat continu gemonitord wordt. Ten opzichte van de vorige peildatum (jaarrekening 2023) is het risicoprofiel afgenomen. Dit komt doordat de benodigde weerstandscapaciteit is afgenomen.

Rekening Begroting Rekening Begroting 2022 2024 2023 2025 13.851 17.944 19.587 15.808 6.025 4.375 3.897 2.747 2,30 4,10 5,03 5,75 7,00 6,00 5,00 4,00 3,00

De reservepositie is de afgelopen jaren behoorlijk verbeterd. We monitoren de ontwikkelingen op de voet en gaan over tot (her)waardering van de risico’s en onzekerheden zodra hier betere schattingen van te maken zijn.

2,00 1,00 B 2023 JR 2022 B 2024 JR 2023 B 2025

Ratio Norm (ondergrens) De volgende uitgangspunten worden gehanteerd bij de risico-inschatting: • Risico’s waarvoor beheersingsmaatregelen zijn getroffen welke het risico afdekken worden niet financieel vertaald in het risicoprofiel. • Risico’s met een omvang (kans x impact) kleiner dan € 100.000 worden alleen opgenomen indien de impact groter dan € 500.000 (incidenteel) of € 100.000 (structureel) is.

De volgende eerder ingeschatte risico’s zijn waar nodig geactualiseerd (bedragen x €1.000): Risico-Inventarisatie (reeds bekend) Onderwerp

Omschrijving

I/S Risico bij Actualisatie Risico bij jaarrekening begroting 2023 2025 Algemene De herverdeling van het gemeentefonds in Er is geen gewijzigd uitkering 2021 is financieel volledig verwerkt in de inzicht op dit risico. gemeentefonds meerjarenraming. De omvang van de algemene uitkering blijft schommelen. S 1.130 1.130 Hiervoor is een risico opgenomen dat er 50% kans is dat de algemene uitkering 5% afwijkt (5% afwijking is € 2,3 miljoen). Rentestijging De rente laat de afgelopen periode een Er is geen gewijzigd dalende lijn zien. Begin maart 2024 is de inzicht op dit risico. 225 rente ongeveer 3%. De inschatting van het S 225 risico is daardoor naar beneden bijgesteld. Projecten De projecten zijn bij de jaarrekening 2023 Er is geen gewijzigd "grondbedrijf" geactualiseerd. Daaruit volgt dit 667 inzicht op dit risico. I 667 risicobedrag. OnderwijsDe gemeente is verantwoordelijk voor In de begroting 2025 is huisvesting onderwijshuisvesting. Momenteel wordt vanaf 2028 ruimte onderzoek gedaan naar de huisvesting opgenomen voor van De Vaert en het Van kapitaallasten 1.200 Haestrechtcollege. Het risico is ingeschat S onderwijs-huisvesting. 300 op de omvang van de kapitaallasten van een basisschool en een middelbare school. Eenmalige Vanuit het Rijk is voor 2023 een Regeling is compensatie compensatie per huishouden toegezegd afgewikkeld. energie voor de oplopende energiekosten.

Voor huishoudens met een inkomen tot maximaal 120% van de bijstandsnorm is er een vergoeding van € 1.300 toegezegd. 250 Afgerond I Deze regeling voert Baanbrekers uit. We verwachten dat de rijksmiddelen niet toereikend zijn om de toeslagen en de uitvoeringskosten te betalen. Het risico van een tekort ligt bij de gemeente. Cyber- en Er is een verhoogd risico op Geen nieuw inzicht op datasecurity cyberaanvallen. Met onze aanpak rondom dit risico. privacy, informatiebeveiliging, maar bijvoorbeeld ook ondermijning, treffen we maatregelen om de risico’s te beperken. Het vergroten van de alertheid bij medewerkers op mogelijke aanvallen is één van de belangrijkste actiepunten. Ook in Equalitverband is de samenwerking op 200 I 200 dit punt intensief. Dit risico is tweeledig: - De schade die wordt aangericht aan systemen, apparatuur en bedrijfscontinuïteit. - De investeringen die in Equalitverband nodig zijn om te kunnen voldoen aan aangekondigde nieuwe wettelijke vereisten.

Risico-Inventarisatie (reeds bekend) Extra middelen jeugdzorg

Wetgeving natuurbescherming

Rijksmiddelen duurzaamheid

Schadeclaim weigeren exploitatievergunning

De voorgenomen bezuiniging op jeugdzorg per 2026 vanuit het kabinet Rutte IV is geschrapt door het huidige kabinet. Deze extra besparing kwam echter bovenop de bezuiniging die door de Hervormingsagenda Jeugd in zijn geboekt door het rijk. Hoe de bekostiging vanuit het rijk eruit gaat zien in relatie tot de Hervormingsagenda is S vooralsnog niet duidelijk. Tot 2026 waarderen we daarom dit risico nog op 0. De koepels maken jaarlijkse afspraken met het ministerie over de zekerheid die gemeenten gegeven kan worden over de ontwikkeling van deze middelen. Deze lijn volgen we en blijkt tot op heden betrouwbaar. De wetgeving rondom natuurbescherming, -verbetering en de reductie van stikstof heeft invloed op de uitvoering van fysieke bouw- en/of S onderhouds-projecten. Dit kan een negatief effect hebben op zowel tijd als geld. De rijksmiddelen voor duurzaamheid zijn toegekend voor de periode t/m 2025. Zowel het rijk als de financieel toezichthouder (provincie) geven aan dat de middelen structureel geraamd mogen worden. Dit is in de begroting S verwerkt. Het risico is dat deze middelen als gevolg van een nieuw regeerakkoord wegvallen. Impact is € 450.000 structureel. Kans vooralsnog ingeschat op 50%. De gemeente is aansprakelijk gesteld voor schade die geleden zou zijn als het gevolg van het weigeren van een I exploitatievergunning.

Op grond van de WOO kan informatie hierover niet openbaar worden gemaakt.

Totaal

Dit risico is ongewijzigd.

-

-

Geen nieuwe inschatting op dit risico. PM

PM

Geen nieuwe inschatting op dit risico.

225

225

PM

PM

3.897

2.747

De volgende risico’s zijn nieuw: Risico-Inventarisatie (nieuw) Onderwerp Crossroad (jeugdzorg)

Totaal

Omschrijving

I/S

Risico bij begroting 2025

Uit de regio is vernomen dat Crossroads (jeugdzorg) in 2024 een enorm tekort heeft. Er moet een extra bedrag naar Crossroads toe. Voor 2025 bestaat het risico dat er opnieuw een bijdrage aan Crossroads noodzakelijk is, maar dit kan op dit moment nog niet financieel worden gekwantificeerd.

I

PM

-

Samenvatting risico-inschatting Renterisiconorm (bedragen x € 1.000) Geactualiseerde eerder ingeschatte risico’s Nieuwe risico’s Inschatting begroting 2025

Bedrag 2.747 0 2.747

Financiële kengetallen Financiële kengetallen zijn verhoudingsgetallen die specifieke onderdelen van de begroting of balans weergeven en kunnen helpen bij het beoordelen van de financiële positie van de gemeente. Ze bieden inzicht in de beschikbare (financiële) ruimte om zowel structurele als incidentele lasten te kunnen dragen of op te vangen. Deze kerncijfers geven daarmee een beeld van de financiële weerbaarheid en flexibiliteit. Belangrijk is ook de ontwikkeling van de uitkomsten en de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de algehele financiële positie. Hieronder worden de financiële kerncijfers opgesomd die op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht zijn in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing: 1. Netto schuldquote; 2. Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen; 3. Solvabiliteitsratio; 4. Grondexploitatie; 5. Structurele exploitatieruimte; 6. Gemeentelijke belastingcapaciteit; 7. Netto schuld per inwoner. Kengetallen

Streef- Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting waarde 2023 2024 2025 2026 2027 2028 Netto schuld-quote 20-50% 27% 47% 51% 64% 58% 75% Netto schuld-quote gecorrigeerd voor < 90% 26% 45% 49% 61% 56% 73% verstrekte leningen Solvabiliteitsratio 20%35% 29% 25% 23% 24% 20% 40% Grondexploitatie < 20% -2% -1% -1% -1% -1% -1% Structurele 1% 0% 2% 1% 1% 0% exploitatieruimte > 0% Gemeentelijke 9097% 98% belastingcapaciteit 105% Netto schuld per inwoner in € 868 1.291 1.709 2.141 2.016 2.615 De netto schuldquote is gestegen ten opzichte van vorig jaar. Dit wordt veroorzaakt door de investeringen in wegen, groen, riool, Dorpshuis en (onderwijs)huisvesting die voor komende jaren gepland staan. De financiering voor de investeringen zal met vreemd vermogen (geldlening) plaatsvinden. Een solvabiliteitsratio van 20% of hoger is de streefwaarde, de gemeente heeft dan een gezonde ratio. De gemeente heeft dan meer eigen vermogen ten opzichte van vreemd vermogen. De ratio geeft de financiële positie en stabiliteit weer. De solvabiliteitsratio neemt komende jaren af, door de toename van vreemd vermogen. Dit komt door de grote investeringen die komende jaren met vreemd geld gefinancierd worden. Komende jaren investeren we in wegen, groen, riool, Dorpshuis en (onderwijs)huisvesting.

Een omvangrijke grondexploitatie is risicovol als daarmee de baten van de gemeente in grote mate afhankelijk zijn van de opbrengsten uit grondexploitaties. De boekwaarde van de grondexploitatie is

negatief, wat betekent dat er meer inkomsten zijn geweest dan kosten. De kosten moeten nog gemaakt worden. Hierdoor wordt de grondexploitatie als weinig risicovol beschouwd. De structurele exploitatieruimte is afgerond 2%. Het structureel begrotingssaldo in 2025, 2026 en 2027 is positief. Vanaf 2028 slaat dit om naar een negatief bedrag als gevolg van het tekort op de begroting. De belastingcapaciteit biedt inzicht in hoe de belastingdruk binnen een gemeente zich verhoudt tot het landelijk gemiddelde. De landelijke gemiddelde zijn bij het samenstellen van de begroting 2025 nog niet bekend. Het geeft een vertekend beeld om de belastingen van de gemeente Loon op Zand (welke in 2025 worden verhoogd) te vergelijken met een landelijk gemiddelde dat gebaseerd is op een ander begrotingsjaar. Voor begroting 2025 kan de belastingcapaciteit nog niet inzichtelijk worden gemaakt. Net als de schuldquote loopt ook de schuld per inwoner op als gevolg van het investeringsniveau. Geprognosticeerde balans Geprognosticeerde balans (x € 1.000) Activa (Im)materiële vaste activa FVA: kapitaalverstrekkingen FVA: leningen FVA: uitzettingen > 1 jr Voorraden Uitzettingen < 1 jaar Liquide middelen Overlopende activa Totaal activa Passiva Eigen vermogen Voorzieningen Vaste schulden Netto vlottende schulden Overlopende passiva Totaal passiva * De cijfers voor 2023 zijn uit de jaarrekening 2023.

2023 *

2024

2025

2026

2027

2028

60.754 224 800 402 -1.735 12.387 153 3.007 75.992

67.387 839 1.114 715 -435 8.907 153 2.776 81.456

76.674 969 715 1.614 -448 12.387 153 3.007 95.072

86.212 969 629 1.614 -448 12.387 153 3.007 104.523

82.437 969 539 1.614 -448 12.387 153 3.007 100.659

95.409 969 446 1.614 -448 12.387 153 3.007 113.537

27.069 13.109 23.246 5.575 6.993 75.992

22.877 12.966 36.640 3.378 5.595 81.456

24.204 13.048 45.253 5.575 6.993 95.072

23.830 12.584 55.541 5.575 6.993 104.523

23.737 11.781 52.573 5.575 6.993 100.659

23.101 11.040 66.828 5.575 6.993 113.537

EMU-saldo Het EMU-saldo van de overheid is een in Europees verband gehanteerd en gedefinieerd macroeconomisch begrip. Het EMU-saldo is het vorderingensaldo van de overheid. In het stabiliteitspact is afgesproken dat een tekort voor de totale sector overheid hoger dan 3 procent van het bruto binnenlands product (BBP) niet is toegestaan. Een goede informatievoorziening is essentieel voor het monitoren en beheersen van het EMU-saldo voor het onderhoud van het gemeente- en provinciefonds. Daarom ook is in het bestuurlijk akkoord afgesproken dat met ingang van de begroting 2006, onverminderd de bestaande tussentijdse rapportages, een overzicht moet worden verstrekt waarin informatie wordt verstrekt over het begrotingsjaar, het daaraan voorafgaande jaar en het daarop volgende jaar. De toezichthouder, in ons geval GS van Noord-Brabant, toetst hierop en is verplicht de gemeente te wijzen op het niet nakomen van haar verplichtingen, ook die ingevolge de Wet Houdbaarheid Overheidsfinanciën (HOF). Onderstaand is de voorgeschreven informatie van de gemeente Loon op Zand voor het begrotingsjaar 2025 opgenomen. In het overzicht is zichtbaar dat het EMU-saldo voor een belangrijk deel bepaald wordt door de investeringen die op de balans worden geactiveerd. Onderstaande tabel is gebaseerd op de notitie van de commissie BBV "Geprognosticeerde balans en EMU-saldo"(d.d. nov. 2018).

Daarbij is gekozen voor de berekening van het EMU-saldo vanuit het exploitatiesaldo (EMU-enquête van het CBS). De referentiewaarde voor het EMU-saldo is nog niet bekend, bij het samenstellen van de begroting 2025 was de Septembercirculaire 2024 nog niet verschenen met de referentiewaarde EMU-saldo voor de gemeente Loon op Zand. EMU-saldo (bedragen x € 1.000) 1 Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c) 2 Mutatie (im)materiële vaste activa 3 Mutatie voorzieningen 4 Mutatie voorraden (incl.bouwgronden in exploitatie) 5 Verwachte boekwinst bij verkoop effecten en verwachte boekwinst bij verkoop (im)materiële vaste activa Berekend EMU-saldo

2024

2025

2026

-913

-178

-374

-6.633 264 1.300

-9.287 264 -13

-9.537 265 -

-

-

-

-5.982

-9.213

-9.646