Bijlage 1. Preventie- en Handhavingsplan Middelengebruik 2026-2027

- Regionaal delen we kennis om aan de slag te gaan met het inrichten van een beweegvriendelijke, rookvrije omgeving, met een gezond voedingsaanbod. We haken hierbij aan bij de doelen van het Nationaal Preventie Akkoord en de Rookvrije Generatie. - Voor rokers is er een regionaal aanbod van laagdrempelige stoppen-met-roken-zorg. Werkgroep gezonde leefstijl Periodiek (zo'n 4 keer per jaar) vindt in onze gemeente overleg plaats met verschillende partners (o.a. GGD, R-Newt, BeweegBuro, (middelbaar) onderwijs, Novadic Kentron) die lokaal betrokken zijn bij initiatieven gericht op het stimuleren van een gezonde leefstijl en het maken van gezondere keuzes door inwoners. Het doel van dit overleg is om lokale ontwikkelingen en signalen vanuit partners integraal te bespreken en samenwerking/afstemming tussen partners te bevorderen en waar mogelijk nieuwe initiatieven en aanpakken op te zetten.

Preventie- en Handhavingsplan Middelengebruik Loon op Zand 2026-2027

26

CONCEPT 5.4 Verbinding preventie en handhaving – continue samenwerking Zoals uit bovenstaande paragrafen blijkt, doen we als gemeente zowel op handhaving als op preventie al heel veel in de bestaande structuren. We kiezen ervoor om geen apart uitvoeringsprogramma op te stellen voor het thema alcohol- en middelengebruik. In plaats daarvan integreren we dit thema in een aantal bestaande structuren, zoals de werkgroep gezonde leefstijl, het MDO Veiligheid, het uitvoeringsprogramma Handhaving en het uitvoeringsprogramma Sociaal Domein. Een integrale aanpak van dit thema binnen de bestaande preventie- en handhavingsstructuren zien we namelijk als de meest effectieve manier om onze ambities te kunnen bereiken. Om het effect van afzonderlijke handhavings- of preventieve interventies te versterken, is het van belang deze zoveel mogelijk in samenhang in te zetten. De verbinding tussen handhaving en preventie vraagt om een continue samenwerking. We stellen daarom een kernteam in dat bestaat uit beleid en uitvoering van zowel het veiligheids- als het sociaal domein. Ook is het van belang de ambities die in dit plan vastgesteld zijn continu onder de aandacht te blijven houden in de bestaande structuren. Organisatiestructuur Verbinding Preventie en Handhaving Kernteam

Leden

Taken

Vergaderfrequentie

• • • •

• •

2x per jaar

Beleidsadviseur Openbare Orde / Veiligheid Beleidsadviseur Jeugd Beleidsadviseur Gezondheid Handhaving

Verbinding preventie en handhaving Evaluatie

5.5 Samenwerking met externe partners Op een integraal dossier als middelengebruik onder jongeren en jongvolwassenen is betrokkenheid en samenwerking met externe en interne partners essentieel voor een goede uitvoering. De volgende samenwerkingspartners zijn daarbij concreet in beeld. Politie

Expert veiligheid, handhaving en overlastmeldingen

Boa’s

Signalering, toezicht en handhaving, bekend met hotspots

Ondernemers / verenigingen

Nalevingsommunicatie, meedenken over ontwikkeling van systeem ter bevordering van naleving, training personeel/vrijwilligers.

Preventie- en Handhavingsplan Middelengebruik Loon op Zand 2026-2027

27

CONCEPT

Onderwijs

Signalering en ondersteuning jongeren en ouders. Regelmatig overleg over intern schoolbeleid (bij voorkeur met schoolleiders) en over informatievoorziening richting ouders.

Gezondheidsorganisaties en jongerenwerk

Partners als de GGD, Novadic Kentron, R-Newt, SKIP, Halt, huisartsen/praktijkondersteuning etc. kunnen bijdragen aan de probleemanalyse en bij de ontwikkeling en uitvoering van educatieve interventies, doordat zij voortdurend in contact staan met jongeren.

5.5 Evaluatie Kritisch evalueren is een belangrijk onderdeel van dit Preventie- en handhavingsplan. Om de kwaliteit van onze aanpak hoog te houden en waar nodig tijdig bij te stellen, is het van belang dat het kernteam halfjaarlijks kijkt naar de voortgang op de doelstellingen uit dit plan in de bestaande structuren.

Preventie- en Handhavingsplan Middelengebruik Loon op Zand 2026-2027

28

CONCEPT

Bijlage I

Input Samenwerkingspartners

Wat is jullie indruk van het alcoholgebruik onder jongeren en jongvolwassenen in de gemeente LoZ? 1

2

3

4

5

We zien dat veel jongeren vapen en alcohol gebruiken vaak al op jonge leeftijd.

Wat is jullie indruk van het rook/vape gedrag onder jongeren en jongvolwassenen in de gemeente LoZ?

We zien jongeren vapen op de middelbare scholen. In het BO zien we het ook toenemen echter geeft het dashbord ook aan dat het in LOZ minder is dan in de regio hvb. Er wordt vaak gedronken onder de jeugd. Dat Roken wordt minder stoer en is meer over bekend, wordt net als vroeger gezien als stoer en eigenlijk maar Vapen is echt een rage en doen veel jongeren. ook heel normaal. niet perse nieuwe trends Ik hoor ik mensen zeggen dat ze meedoen op het moment dat ze in een groep zijn, maar het zelf nooit zullen doen. Uiteindelijk toch hieraan verslaafd worden. Mijn indruk is dat jongeren rond de 16 jaar al wel Experimenteren begint bij een gedeelte al in groep experimenteren met alcohol gebruik. Vaak weten 8. Ik heb geen zicht op de middelbare school. ze de weg wel te vinden om aan alcohol te komen of ze doen het thuis. Dit is vergelijkbaar met gemeenten van Vapen zien we overal toenemen. Reden hiervoor vergelijkbare grootte buiten de Randstad waar zijn de smartvapes, vapes waarop jongeren games Epic Youth actief zijn. We zien dat jongeren in kunnen spelen. Dit is een nieuwe, sluwe manier om Noord-Brabant, Limburg, Gelderland, Overijssel jongeren aan het vapen/roken te krijgen. We en Drenthe op jongere leeftijd beginnen met denken dat LoZ hierin niet afwijkt van andere alcohol dan in de meest randstedelijke gemeenten waar Epic Youth actief is. gemeenten.

Ik heb te weinig inzicht/signalen om hier iets Ik zie op de scholen dat er veel gerookt/gevaped over te zeggen. wordt. Onder jongeren is dit genormaliseerd lijkt het.

Preventie- en Handhavingsplan Middelengebruik Loon op Zand 2026-2027

Wat is jullie indruk van het drugsgebruik onder jongeren en jongvolwassenen in de gemeente LoZ? Een kleine groep jongeren gebruikt softdrugs, amfetamine of 3mma maar minder dan gemiddeld in de regio. Niet echt goed zicht op. Ik werk vooral met jongeren tussen de 12 en 16 en over drugsgebruik tot op heden gelukkig weinig vernomen. Hier heb ik geen zicht op.

Epic Youth constateert dat drugsgebruik in Noord-Brabant mogelijk iets hoger ligt dan in andere gemeenten, met name cocaine en MDMA gebruik lijkt aanzienlijker te zijn. Dit lijkt ook het geval in Loon op Zand. Ik heb te weinig inzicht/signalen om hier iets over te zeggen

29

CONCEPT 6

Er word veel gedronken vanaf 14 a 15 jaar, het idee is dat er bij veel ouders goedkeuring is voor het drinken. Vaak ook sterke drank i.p.v. wijn en bier.

7

Veelvuldig wordt er alcohol gebruikt vermoeden wij.

Er word veel gebruik gemaakt van rookwaren, de Blowen word veel gedaan. vape is momenteel populairder dan de sigaretten. Veel vapen bij de jongere leeftijden. Ouders lijkt het minder schadelijk te zijn dus laten dit meer toe.

Veel jongeren beginnen met vapen 2e klas Niet anders dan in andere Gemeentes. Uit Middelbare school. Per dag worden er op de landelijke cijfers blijkt er ( in onze regio) meer scholen 1 tot 20 vapes áfgepakt'. Ouders moeten die middelengebruik is dan elders. We horen , via op komen halen. via, geluiden dat jongeren pillen meenemen Jongeren vapen op de openbare weg is zichtbaar naar festivals ( gelegenheidsgebruikers) voor anderen. 8 Alcohol gebruik onder jongeren neemt toe Vooral vapen neemt toe, roken is vermindert Minder zicht op wat jongeren gebruiken 9 Zie Skip de Trip enquete (december 2024) Zie Skip de Trip enquete (december 2024) Zie Skip de Trip enquete (december 2024) 10 In navolging van mijn collega's vindt ik het We zien veel kinderen vapen. In en om ons We zien dat dit veel voorkomt. vooral in belangrijk om zelf ook nog even op de vragenlijst jongerenwerk tijdens de open inloopavond zien we Kaatsheuvel. We zien ook een toename en ook te reageren. dat jongeren massaal vapen. Zelfs in de wijken zien een verharding. Zelfs jongeren waar we vaak We komen erg veel drank en drugsgebruik onder we kinderen van de basisschool veel vapen, denken die doen dat niet doen het ook. We jongeren tegen in deze gemeente. Wat we ook sommige zitten zelfs nog in groep 6.

We hebben dit constateren dat handelaren weinig strobreed in zien is dat jongeren steeds jonger worden, en dat wel eens met sommige ouders besproken, maar die de weg wordt gelegd. Daarom krijgen we er veel gedeald en geronseld wordt onder geven gewoon aan dat ze dat mogen van hun. signalen van een toename van handel of jongeren. Met name het vapen onder veel te Wij hebben hierop wel sommige acties ondernomen jongeren die daarvoor worden ingezet. jonge kinderen is ons een doorn in het oog. zoals met onze buurtbus bij de school staan om met Afgelopen maand hebben we hierover samen ouders het gesprek hierover te hebben. Wij met gemeente, buurtpreventieteam, novadic gebruiken ook mallen en kalkspuitverf om met de Kentron een ouderavond gehad om ouders te jeugd op een creatieve manier op de tegels informeren over de gevaren en afdrukken te maken. dit zijn creatieve gezondheidsrisico's van vapen. voorlichtingsactiviteiten over o.a. dit soort thema's. ook krijgen we signalen dat er op het voortgezet Voor jeugd is dit leuk en we hebben dan hun onderwijs (met name in Waalwijk waar ook veel aandacht, dat werkt best goed. kinderen uit deze gemeente zitten) wordt gehandeld en gebruikt in 3mmc. Een gevaarlijk harddrugs.

Preventie- en Handhavingsplan Middelengebruik Loon op Zand 2026-2027

30

CONCEPT 11 Op straat zien wij nauwelijks jeugd met alcohol. Dit zien wij enkel wanneer de jeugd op pad is naar evenementen zoals bijvoorbeeld pleinfestival.

Onder de jeugd is veelvuldig gebruik van vapes. Het Hier is weinig van bekend. We zien dit niet veel. roken zien we wel maar wel een stuk minder. Veel Zo nu en dan komen jongvolwassenen voorbij jeugd loopt/fietst standaard met vapes waarbij deze met een joint. nauwelijks in de zakken worden gestopt.

Waar zou de gemeente op moeten focussen om het middelengebruik terug te dringen en hoe zie je de rol van jouw eigen organisatie daarin?

En wat werkt hierbij juist niet?

1

Faciliterend en verzorgen van collectief aanbod waar inwoners behoefte aan hebben zoals hierboven beschreven

niet te belerend zijn maar leren van elkaars verhalen en expertise

2

informatieavonden, maar ook leuke dingen organiseren voor de jongeren en dan meer zicht op deze dingen te krijgen. het gesprek aangaan.

zeggen dat ze het niet mogen doen, want iets wat verboden is. dat is juist stoer.

3

In gesprek blijven met de jongeren. Middelengebruik proberen in te perken, maar vaak als iets niet mag, maakt het wel weer interessant. Sportaccommodaties rook en vape vrij maken.

.

4

Epic Youth doet in veel gemeenten sociale media scans. Hierin zijn wij vrij uniek in Nederland. Deze scans laten trends en signalen onder jongeren zien. Het gaat daarbij niet om individuen, maar om welke trends spelen onder jongeren. Denk hierbij ook aan middelengebruik. In Zeist ontdekten we bijvoorbeeld de "snusbus", een buslijn waar jongeren snus kochten. In Heemstede stelden we vast dat jongeren in sommige gevallen via hun eigen ouders aan cocaine kwamen, omdat de ouders dit gebruikten tijdens feesten en dus thuis hadden liggen. Dit soort trends en signalen in kaart brengen kan alle maatschappelijke partners helpen een concreet plan te maken om het probleem aan te pakken. In Zeist kon de wijkagent de buslijn in de gaten houden. In Heemstede zijn we ook het gesprek met ouders aangegaan en hun rol in het probleem benadrukt. Zonder de sociale media scans blijven we blind.

Epic Youth is niet van mening dat er iets niet werkt of een tegengesteld effect heeft. Alle initiatieven kunnen worden geprobeerd, alleen zal het ene initiatief effectiever zijn dan het andere. Bovendien zijn ook niet alle jongeren hetzelfde, waardoor het een werkt voor de ene jongere maar niet voor de andere.

5

voorlichting en open gesprek, Organisatie kan voorlichting bieden. Evt steungroep voor jongeren en of ouders.

Oordelen en verbieden

Preventie- en Handhavingsplan Middelengebruik Loon op Zand 2026-2027

31

CONCEPT 6

Aanwezig zijn in de leefwereld en weten wat er speelt zodat je hierover het gesprek kan blijven aan gaan.

Repressie

7

Betere samenwerking. Vanuit de huisartsenpraktijken ( Praktijkondersteuner Jeugd) wordt nauw ingezet op samenwerking en aansluiting bij LEA overleg bv. Deze samenwerking komt niet tot stand. Organisaties die met jeugd werken zijn daarin niet voldoende proactief en faciliterend. De praktijkondersteuners worden ook niet uitgenodigd voor het LEA overleg. Voor de jongeren: aantrekkelijke omgevingen en activiteiten creëren. Ouders en scholen erbij betrekken. Aandacht voor (mogelijke) onderlinge problemen. Oog hebben voor andere probleemgebieden die hiermee samenhangen o.a schulden, schoolverlaters, mogelijke gameverslaving. Jeugdarts erbij betrekken.

Handhaven werkt averechts is onze mening. Straffen werkt niet. Op individueel niveau valt er weinig te bereiken.

8

Zie bovenstaande en in alles kan ik een rol spelen, maar ook SKIP speelt hierin een rol Aandacht hiervoor in middelenoverleg.

Vinger wijzen

9

Meer ruimte geven aan professionals, aan activiteiten die werken in andere plaatsen. En organisaties mogen daarin ook wat meer lef hebben, voorstellen doen.

Het belerende vingertje...

10 De focus bij de gemeente zou moeten liggen denk ik bij het terugdringen van criminelen activiteiten (de handel in drugs/vapen). Hiervoor zou wel weer veel meer politie/wijk/jeugdagenten ingezet moeten worden. Aanpakken bij de bron, de handel stoppen, want die hebben in Nederland een enorme vrijbrief. Ik weet dat dat moeilijk is omdat er te weinig blauw op straat is, maar wel nodig. Dit heeft ook erg veel te maken met veiligheid. Ik denk dat iedereen in Nederland wel kan merken dat het onveiliger geworden is, en de samenleving aan het verharden is. Mij merken het in ieder geval in het werkveld. 11 Niet op een verbiedende wijze in gesprek maar open vertellen wat de gevolgen kunnen zijn. Ik denk dat jongerenwerkers en ouders hierbij een goede rol kunnen hebben.

Preventie- en Handhavingsplan Middelengebruik Loon op Zand 2026-2027

Voorlichting bij de kinderen zelf werkt niet of nauwelijks. Het puberbrein ziet geen gevaren van de gevolgen die vapen teweeg kan brengen. De focus zou meer moeten liggen bij voorlichting op de ouders. + continu blijven benoemen en aandacht hiervoor belangrijk blijft. En dat voorlichting op scholen wel kan, maar dan met ervaringsdeskundige. (Jonge mensen die vertellen dat ze met zware longproblemen in het ziekenhuis zijn beland). Deze verhalen zijn ook wel eens bij de praatprogramma's op tv geweest. Vaak maakt dat wel indruk op kinderen. Iets verbieden aangezien ze dit dan juist willen doen.

32