Bijlage 1. Het participatieverslag

Participatieverslag

De route naar een effectief participatiebeleid 15 oktober 2025

Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. De aanpak 3. Visueel participatieoverzicht 4. Overzicht participatieproces per moment 1. De enquête 2. Inwonersavonden 3. Werksessie verenigingen en maatschappelijke organisaties 4. Themasessie burgemeester en wethouders 5. Werksessie gemeenteraad 6. Meedenkteam ambtenaren

5. Wat nemen we mee?

Inleiding Wij werken als gemeente Loon op Zand aan nieuw participatiebeleid: een plan waarin staat hoe we inwoners, organisaties en partners beter kunnen betrekken bij wat wij als gemeente doen. We vinden het belangrijk dat mensen kunnen meedenken, meepraten en – waar mogelijk – meebeslissen over onderwerpen die hen raken. Participatie is voor ons belangrijk, omdat we geloven dat beleid en plannen beter worden als we ze samen maken. Inwoners, ondernemers en organisaties kennen hun omgeving, weten wat er speelt en zien vaak mogelijkheden of knelpunten die wij als gemeente niet altijd direct opmerken. Door samen te werken, ontstaan ideeën die beter passen bij wat er in onze kernen leeft. Om tot nieuw participatiebeleid te komen, hebben we met zoveel mogelijk betrokkenen gesproken. In dit participatieverslag lees je hoe dat is gegaan, wie er heeft meegedaan en wat we hebben opgehaald. De reacties en ideeën van inwoners, ondernemers, raadsleden, maatschappelijke organisaties en medewerkers gaan de bouwstenen vormen voor het nieuwe beleid. Dit gaan we nu opstellen en bieden we in 2026 aan de gemeenteraad ter vaststelling aan.

9 oktober

Participatieoverzicht

inwonersavond

De aanpak De gemeente heeft het participatieproces breed opgezet, zodat zoveel mogelijk inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties konden meedoen. Gemeente-breed is een online enquête uitgezet waarin inwoners hun mening konden geven over hoe participatie binnen de gemeente zou moeten werken. De resultaten van deze enquête zijn in dit verslag opgenomen. Van de respondenten gaven 150 mensen aan verder te willen meedenken over het nieuwe participatiebeleid. Zij zijn uitgenodigd voor een inwonersavond, waarin samen werd gesproken over uitgangspunten en verwachtingen bij participatie. Daarnaast zijn gesprekken gevoerd met het college van B&W en de gemeenteraad om ook hun perspectieven en ervaringen mee te nemen.

2 oktober

inwonersavond

1 1 september

15 september

werksessie raad

werksessie maatschappelijke organisaties

8 Juli en 26 augustus themasessies B&W

4 september

beeldvormende raad

Binnen de organisatie is een ambtelijk meedenkteam gevormd, waarmee in verschillende werksessies is nagedacht over de praktische kant van participatie binnen de gemeentelijke organisatie. Ook vond een bijeenkomst Juli – september meedenkteam ambtenaren plaats met verenigingen en maatschappelijke organisaties, gericht op hun rol en samenwerking met de gemeente. Op deze manier is vanuit verschillende invalshoeken en met een brede groep betrokkenen gewerkt aan de bouwstenen voor het nieuwe participatiebeleid.

1 juli – 18 augustus enquête

De enquête

Denk mee, doe mee: Hoe wil jij dat de gemeente met inwoners en ondernemers samenwerkt?

Opzet enquête Denk mee, doe mee: Hoe wil jij dat de gemeente met inwoners en ondernemers samenwerkt?

De enquête stond 49 dagen open

Er werden 16 vragen gesteld

333 respondenten

10 minuten was de gemiddelde invultijd Verspreiding via website, social media, flyers, online campagne, Duinkoerier, email en mondeling

Bereik online campagne

Campagnebeelden enquête

Wat kwam uit de enquête Denk mee, doe mee: Hoe wil jij dat de gemeente met inwoners en ondernemers samenwerkt? Wat inwoners en ondernemers belangrijk vinden • Duidelijke informatie vooraf • Terugkoppeling van resultaten • Vanaf het begin kunnen meedenken en ideeën geven

Waarom men soms niet meedoet • Weinig vertrouwen dat er iets met de inbreng gebeurt • Niet op de hoogte van participatiemomenten

Meeste interesse in onderwerpen • Inrichting eigen buurt of wijk • Groen en buitenruimte • Verkeer en veiligheid

Wat zij het belangrijkst vinden bij participatie • Mening wordt serieus genomen • Proces is duidelijk en eerlijk • Duidelijke terugkoppeling van resultaten

Verbeterpunten voor de gemeente • Meer en beter vindbare participatiemogelijkheden • Tijdige en duidelijke informatie • Duidelijkheid over rollen en verwachtingen • Betrekken van diverse groepen • Stimuleren en ondersteunen van inwonersinitiatieven

Voorkeur voor meedenken/meedoen • Online vragenlijsten • Bijeenkomsten in de wijk

Inwonersinitiatieven • 50% weet niet dat zij zelf een initiatief kunnen indienen • 30% van hen zou dat wél willen doen

Om een eigen initiatief te starten hebben ze van de gemeente nodig • Een vast contactpersoon bij de gemeente • Hulp bij vergunningen en regels • Tips en een invulformulier op de website

De resultaten per vraag vind je op;

www.loonopzand.nl/meedoen

Inwonersavonden Samen een verdiepingsslag maken op de uitkomsten van de enquête

Opzet van de inwonersavonden Vonden plaats op 2 en 9 oktober 2025 30 personen bezochten de inwonersavonden Locaties: De Rode Loper en Veloene, ruimte seniorenvereniging In de zomerperiode hebben deze inwoners de enquête ingevuld over het gemeentelijk participatiebeleid. Daarbij gaven zij aan dat ze graag verder wilde meedenken over de opzet van dit beleid. Wij nodigden hen uit voor één van de twee meedenkavonden. Tijdens deze bijeenkomsten gingen we in gesprek over de uitkomsten van de enquête en maakten we een verdiepingsslag richting het nieuwe participatiebeleid. Dit deden we aan de hand van 4 fictieve, maar realistische, casussen: Casus 1 – Woonvisie voor de toekomst (Visievormend, fysiek domein, groot vraagstuk). Casus 2 – Nieuw speeltuintje in de wijk (Voorbereidend, fysiek domein, klein vraagstuk). Casus 3 – Armoedebeleid en ondersteuning (Besluitvormend, sociaal domein, groot vraagstuk). Casus 4 – Samen zorgen voor een groene buurt (Uitvoerende fase, sociaal én fysiek domein, middelgroot vraagstuk). Het ging nadrukkelijk niet om het inhoudelijk oplossen van het vraagstuk maar om de participatievormen die we in kunnen zetten bij dit soort vraagstukken. En hoe de inwoners graag geïnformeerd willen worden over dit soort participatiemomenten en hoe ze daarbij graag samenwerken met de gemeente. Veel onderdelen van een participatieproces passeerden de revue.

Wat kwam uit de inwonersavonden Hoe kan de gemeente goed ondersteunen bij inwonersinitiatieven. Uit de enquête kwam naar voren dat inwoners graag een vast contactpersoon bij de gemeente willen hebben voor het bespreken van inwonersinitiatieven. Wat verwachten inwoners van deze vaste contactpersoon? Waarom maakt dit een initiatief beter? • Een vast contactpersoon kan helpen met kennis bij ideevorming. • Het geeft duidelijkheid over waar je moet zijn binnen de gemeente. • Iemand die met je meedenkt. • In het begin informatie vinden over inwonersinitiatieven en de contactpersoon op de website. Of de mogelijkheid om een mail te sturen. • Duidelijkheid over de randvoorwaarden. • Duidelijkheid over waarom een proces loopt zoals het loopt. • Het is vaak niet duidelijk waarom dingen zolang duren. • Het maakt het communiceren makkelijker. • De contactpersoon kan faciliteren, de kaders aangeven en goed communiceren. Dat is wat inwoners nodig hebben.

We willen begrijpen hoe inwoners zich serieus genomen voelen bij grote maatschappelijke besluiten.

• • • • • • • • • • • • • • • • • •

Duidelijk zijn en duidelijk communiceren als gemeente. Afspraken nakomen en goed verwachtingsmanagent plegen. Participatie moet niet voelen als een verplichting. Neem ons goed mee in het proces en de keuzes. Mijn input en bijdrage terugzien. Teruggekoppeld, gemotiveerd met argumenten. Via een mail of brief. Een bijeenkomst hoeft niet daarvoor. Leg uit en onderbouw besluiten. Duidelijke kaders en duidelijkheid vooraf. Transparantie. Invloed op besluitvorming. Snelheid over wat er met de inbreng gebeurt. Duidelijkheid proces. Terugkoppeling voordat de gemeenteraad een besluit neemt; terugkoppeling wat er met de inbreng is/wordt gedaan, met toelichting. Vooraf aangeven hoe terugkoppeling plaatsvindt; mail, brief of nog eens rond de tafel. Laat iets weten; positief of negatief. Voortgang in duidelijke en begrijpelijke taal. Meenemen in het totale proces. Evaluatie van participatieprocessen. Besluiten moeten snel, duidelijk en uit te leggen zijn.

Wat kwam uit de inwonersavonden Hoe wil je geïnformeerd en betrokken worden bij een gemeentelijk project? • Meedenken begint bij goede voorinformatie. • Op tijd uitnodigen, wijkgericht. • Breed starten, om eerste meningen op te halen door middel van een enquête onder alle doelgroepen. Als eerste inventarisatie. • Via flyer en/of brief mensen op de hoogte brengen van zo’n project. En dat je mee kunt denken. • Daarna luisteren, scenario’s maken en deze voorleggen. Dit kan met inwoners in een werkgroep. Dat hoeft niet lang te duren en te bestaan. Afhankelijk van het vraagstuk. Maar beter kort en krachtig meedenken, dan lang in een werkgroep zitten waar niet veel gebeurd. Dus niet te veel overleggen. En wel mensen met inhoudelijke kennis laten deelnemen. • Als laatste keuzes maken. • De terugkoppeling over het besluit zo breed als mogelijk via alle gemeentelijke kanalen en buurtkrantjes. • Denk als gemeente goed na hoe je mensen bereikt en sluit meer aan bij de mensen. • Ga op straat staan en bij het schoolplein, waar mensen komen en ga luisteren. • Vragenlijsten zijn makkelijk, maar vaak een lastige vraagstelling. • Formulering mag duidelijker en minder ambtelijke taal. • Ik vind een brainstormsessie aan het begin van grote trajecten goed werken.

• Het is moeilijk om met mensen/ambtenaren in contact te komen. Viavia werkt het beste. • Ik voel mij gehoord als ik een inhoudelijke reactie krijg. Ook al ben ik het er niet mee eens. • Geen maanden doen over terugkoppeling. • Informatieavonden die leuk zijn. • Vooral duidelijk/helder communiceren. Geen ambtelijke taal. • Inwoners goed faciliteren qua informatie. • De Duinkoerier, maar wordt slecht bezorgd. • • • • • • • • • • • • • • •

Via de mail, voor korte updates. Maar denk aan oplossingen voor mensen die niet digitaal zijn. Start met een brief om mensen te attenderen. Behapbare informatie. Klare taal. Duidelijk, ordelijk en overzichtelijk. Geef aan waar informatie te vinden is. Bijvoorbeeld link van website/webpagina als het onderwerp besproken wordt in de raad. Nadeel van de enquête is dat ze eenzijdig gemaakt worden door de gemeente. Hoe zorg je ervoor dat in de enquête vragen staan die gaan over wat er bij inwoners leeft. Het moet interessant blijven om te volgen. Dat kan door op de hoogte te blijven en dat er naar je geluisterd wordt. Kabel-tv vanuit de gemeente? Zou je grote groep mee bereiken. Zichtbaar in de wijk. Meer naar buiten, vragenuurtjes? Jip-en-Janneke taal. Meer duidelijkheid over participatieonderwerpen en –momenten. Onderwerp herkenbaar maken/dichtbij brengen.

Wat kwam uit de inwonersavonden Welke rol zie jij voor inwoners bij de besluitvorming over grote vraagstukken? • Meedenken vooraf. Dat moet dan wel op tijd zijn, zodat er nog mee te denken valt anders is het niet serieus. • Mee-adviseren. Dat is voor de doelgroep waar het vraagstuk betrekken op heeft. Dat is essentieel en moet zo open mogelijk gebeuren. • Co-produceren. Samenwerken van gemeenteraad met inwoners.

Inwonersavond 2 oktober 2025

Inwonersavond 9 oktober 2025

Werksessie met verenigingen en maatschappelijke organisaties Hoe werken wij samen en wat zien wij als noodzakelijk om het participeren makkelijker te maken voor inwoners

Opzet van de werksessie verenigingen en maatschappelijke organisaties Met vertegenwoordigers van een vereniging, stichting, buurt- of wijkvereniging uit Loon op Zand gingen we ook in gesprek. Wij wilden weten wat zij vanuit hun rol belangrijk, noodzakelijk of wenselijk vinden als het gaat om participatie. Wat helpt en maakt het meedenken bij plannen van de gemeente makkelijker? Wat verwachten ze van de gemeente, bij een idee of initiatief vanuit hun vereniging of stichting? Ongeveer 20 inwoners vertegenwoordigden o.a. de Adviesraad Sociaal Domein, Buurtpreventieteams, Voedselbank, buurtcentrum Pannehoef, Gehandicaptenplatform, Handbalvereniging, Casade, Thebe, KBO en Vebego. De aanwezigen werkten in groepjes aan de onderstaande vraagstukken: 1. De Loonse participatiewaarden. Wat vindt jouw organisatie belangrijk om op te nemen in het participatiebeleid? 2. Inwonersinitiatieven. Hoe werkt jouw organisatie een initiatief uit en wat vinden jullie daarbij belangrijk in de samenwerking met de gemeente? 3. De definitie van participatie. Wat verstaat jouw organisatie daaronder en wat moet er zeker in komen te staan?

Wat kwam uit de bijeenkomst met verenigingen en maatschappelijke organisaties De Loonse participatiewaarden. Wat vinden de stakeholders belangrijk om op te nemen in het participatiebeleid?

• Eerlijkheid, openheid en vertrouwen vormen de basis voor goede participatie. • Vroegtijdige en heldere communicatie zorgt dat inwoners weten waar ze over kunnen meepraten. • Transparantie en verantwoording laten zien wat er met de inbreng van inwoners gebeurt. • Gelijkwaardigheid en inclusie betekenen dat iedereen kan meedoen – ook wie minder mondig of digitaal vaardig is. • De gemeente moet actief naar inwoners toegaan en luisteren. • Er moet ruimte zijn voor inwonersinitiatieven en ideeën van onderop. • Besluiten moeten uitlegbaar en rechtvaardig zijn. • Zo ontstaat wederzijds respect en groeiend vertrouwen tussen inwoners en gemeente.

Wat kwam uit de bijeenkomst met verenigingen en maatschappelijke organisaties Inwonersinitiatieven. Hoe werkt jouw organisatie een initiatief uit en wat vinden jullie daarbij belangrijk in de samenwerking met de gemeente? • • • • • • • • • • • • • • • •

Wenselijk is een toetsingscommissie voor inwonersinitiatieven. Een gemakkelijke procedure is noodzakelijk. Weten waar je moet zijn binnen de gemeente. Ontsluiten via een button op de website? Fysieke en online mogelijkheden voor betrekken van de gemeente. Fysiek zou spreekuur in buurthuizen kunnen zijn. Een ideeënbus in het Klavier. Duidelijke beslisboom. Goede voorbeelden communiceren. Dan weten inwoners wat mogelijk is. Aansluiten bij een goed idee. Vaste aanspreekpunten. Dicht bij de inwoners. Elkaar kunnen vinden. Burgerproject ‘Loon op Zand voor elkaar’. Promotie en zichtbaarheid. Startpunt is de inwoner; de gemeente dat ben jij. Naar de inwoner toe. Een meldpunt.

Wat kwam uit de bijeenkomst met verenigingen en maatschappelijke organisaties De definitie van participatie. Wat verstaat jouw organisatie eronder en wat moet er zeker in komen te staan? • • • • • • • • • •

Meedoen. Betrokken worden/zijn. Meerdere lagen om invloed uit te oefenen. Eigenaarschap. Samen, voor iedereen. Toegankelijk. Duidelijkheid. Inclusief. Iedereen moet mee kunnen doen. De ideeën van inwoners een plek geven.

De verenigingen en maatschappelijke organisaties

Themasessies met college van burgemeester en wethouders

Samen verkennen hoe we er tegenaan kijken

Opzet van de themasessies met college van burgemeester en wethouders De collegeleden voerden tijdens 2 themasessies een open en goed gesprek over participatie. Ze verkenden samen wat ze verstaan onder participatie, wat volgens hen zeker terug moet komen in de Loonse definitie van participatie én wat zij belangrijk vinden bij gemeentelijke participatietrajecten en inwonersinitiatieven.

Wat kwam uit de themasessies met het college van burgemeester en wethouders • • • • • • • • • • • • • •

Inzetten op meer vormen van participatie. Vroeg in het proces nadenken over participatie. Geen vast stramien, maar altijd op maat. Stimuleren dat de inwoners aan zet zijn. En hen zo snel mogelijk betrekken bij vraagstukken. Inrichten van het uitdaagrecht. Verwachtingsmanagement. Duidelijk zijn over waarover wel geparticipeerd kan worden en waarover niet. Gaan werken met de participatieladder. Terugkoppelen. Duidelijkheid over de rol van de gemeente en die van de inwoner bij participatietrajecten. Onderscheid maken tussen participatie en lobby. Dat zijn verschillende petten. Denk na over relevante participatiedoelgroepen en bijbehorende participatiemiddelen. College eerder in gesprek met de organisatie over de aanpak van participatie bij trajecten. College moet het participatiebeleid uitstralen. Rol raadsleden • Vooraf: Raad meenemen en informeren wat we gaan doen. • Tijdens participatietrajecten: Geen rol of alleen een luisterend oor. Want de inwoners zijn dan aan zet. • Achteraf. Toetsend op het proces. Zijn de belangen goed in beeld gebracht en afgewogen.

Ingrediënten definitie participatie:

• • • • • • • • • • • • • • • •

In dialoog met inwoners, ondernemers en organisaties Betrekken bij beleidsvorming Invloed geven Informeren Meebeslissen Faciliteren van inwonersideeën Verwachtingsmanagement Duidelijke rollen Transparantie Eigenaarschap Fysiek én sociaal domein. Alles. Daar waar het kan (participatieruimte) en de inwoners dit wil/wenst Betrekken Samen Vooraf, aan het begin van een traject Treden (van participatieladder), grofmazig, benoemen Participatieplan invoeren en toepassen ‘verplicht’. Altijd bespreken.

Werksessie gemeenteraad In gesprek over de ingrediënten van het participatiebeleid

Opzet van de werksessie met de gemeenteraad Op 11 september 2025 was er een werksessie over inwonersparticipatie met de gemeenteraad van Loon op Zand. Het doel hiervan was om de raadsleden in gesprek te laten gaan over ingrediënten van het participatiebeleid. Hoe kijken zij naar inwonersparticipatie? Wat vinden zij daarin belangrijk? En wat ambiëren zij voor de gemeente als het gaat om inwonersparticipatie? In 3 groepen wisselden de raadsleden van gedachten over: 1.

2. 3.

De definitie van inwonersparticipatie voor Loon op Zand. Elke gemeente legt haar eigen accenten als het gaat om inwonersparticipatie. Wat zijn de belangrijkste ingrediënten voor de gemeente Loon op Zand? De Loonse participatieladder. In welke mate hebben inwoners en andere betrokkenen invloed en welke treden van de participatieladder horen daarbij? De Loonse participatiewaarden. Hier stonden de raadsleden stil bij de bouwstenen van het participatiebeleid. Wat vinden zij het allerbelangrijkste om op te nemen in het participatiebeleid? En waar liggen dilemma’s en aandachtpunten?

Er ontstond een goede eerste indruk over hoe raadsleden denken over bepaalde participatiethema’s.

Wat kwam uit de werksessie met de gemeenteraad De definitie van bewonersparticipatie voor Loon op Zand. Elke gemeente legt haar eigen accenten als het gaat om inwonersparticipatie. Wat zijn de belangrijkste ingrediënten voor de gemeente Loon op Zand? • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Meedoen, - meebeslissen. Terugkoppeling. Focus op direct belanghebbenden. Laagdrempelig. Begrijpelijk. Verschillende manieren. Transparantie. Op het juiste moment met de juiste inwoners. Op tijd betrekken. Duidelijk en transparant (verwachting). Onderwerp afhankelijk. Niet altijd gelijk krijgen/eens zijn. Doen waar het kan. 2-richtingverkeer. Communiceren en terugkoppelen, vóór besluitvorming Binnen kaders. Let op het ‘stille midden’. Verwachtingsmanagement. Uniformiteit in participatie. Leren en evalueren (middel). Gelijkwaardigheid versus gelijk krijgen. Inclusie. Gemeente heeft actieve rol en verantwoordelijkheid voor gelijkwaardigheid. Wensen op tafel leggen.

Wat kwam uit de werksessie met de gemeenteraad De Loonse participatieladder. In welke mate hebben inwoners en andere betrokkenen invloed en welke treden van de participatieladder horen daarbij? • • • • • • • • • • • • • •

Trede 1, hoeft niet in het beleid, want is een wettelijke verplichting. Alle treden zijn wenselijk om op te nemen. Vorm van participatie meenemen in college- en raadsvoorstellen. Werken met startnotities (college en raad). Rekening houden met de verschillen in de kernen. Meer informatie nodig over trede 6 om deze toe te kunnen voegen. Veel inwonersinitiatieven. Gevoel dat trede 6 te ver gaat. Mogelijkheid om te wisselen van treden binnen een proces. Duidelijke spelregels nodig. Voorkeur t/m trede 3, eventueel trede 4. Treden 5 en 6 zijn bevoegdheid van de raad. Bij initiatief vanuit de inwoner, dan trede 6. Dit is het uitdaagrecht. Representativiteit is ingewikkeld. Belangrijk is de vraag hoe je inwoners bereikt. Aandacht voor terugkoppeling van de uitkomsten.

Wat kwam uit de werksessie met de gemeenteraad De Loonse participatiewaarden. Wat vinden de raadsleden het allerbelangrijkste om op te nemen in het participatiebeleid: •

Eerlijkheid, openheid en transparantie. Inwoners moeten begrijpen waar ze over kunnen meepraten; duidelijk communiceren over wat wel en niet kan.

•

Vroegtijdige en heldere communicatie. Vooraf plannen, verwachtingen goed ‘managen’ door uit te leggen waarom en hoe iets gebeurt.

•

Gelijkwaardigheid en inclusie. Iedereen telt mee, ook wie minder mondig, digitaal vaardig of mobiel is. De gemeente moet actief naar mensen toegaan.

•

Wederzijds respect en vertrouwen. De basis voor goede samenwerking. Vertrouwen groeit als inwoners merken dat hun inbreng serieus genomen wordt.

•

Verantwoording en terugkoppeling. Laten zien wat er met de inbreng van inwoners gebeurt.

•

Ruimte voor inwonersinitiatieven. De inwoner volgen, niet alleen reageren op tegenstand, maar uitnodigen en ondersteunen bij eigen ideeën.

•

Rechtvaardigheid en uitlegbaarheid. Beslissingen moeten eerlijk en goed te verantwoorden zijn.

Gemeenteraad

Meedenkteam ambtenaren Hoe zorgen we voor een goed uitvoerbaar participatiebeleid

Opzet van het meedenkteam ambtenaren Een groep van 14 ambtenaren dacht mee en deed mee. De teamleden vormden een goede afspiegeling van de ambtelijke organisatie. Het meedenken gebeurde in 3 werksessies. Ook faciliteerden een aantal van hen als gesprekbegeleider bij de participatiebijeenkomsten met de inwoners, de verenigingen en organisaties en de gemeenteraad.

Wat kwam uit de meedenksessies met de ambtenaren Ambtenaren vinden het belangrijk dat inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties eerder en beter worden betrokken bij gemeentelijke plannen, beleid en projecten. Niet als los onderdeel, maar als vast en vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijkse werk. Ambtenaren zien dat inwoners al actief en betrokken zijn, er zijn veel inwonersinitiatieven. Dat willen ze goed kunnen ondersteunen. Participatie moet een manier van werken worden. Ze willen inwoners betrekken bij plannen en projecten, daar moet wel ruimte voor zijn. De participatieladder vinden ze een belangrijk hulpmiddel om participatieprocessen goed uit te kunnen denken en afspraken te maken over rollen, verwachtingen en de mate van invloed. Belangrijke waarden en uitgangspunten: Participatie is meer dan informeren; het draait om in gesprek gaan, luisteren, meedenken en – waar mogelijk – samen doen. Goede participatie vraagt tijd, aandacht en ruimte. Binnen de organisatie moet daar bewust plek voor worden gemaakt, in planning, capaciteit, budget en inhoud. Niet elk proces vraagt om dezelfde aanpak. Maatwerk is belangrijk. Ambtenaren zien ook dilemma’s. De belangrijkste vraag is hoe we participatie praktisch en hanteerbaar maken.

Hoe zorgen we dat er binnen de gemeentelijke organisatie voldoende tijd, ruimte en ondersteuning is om goede participatieprocessen te organiseren? Wat is er nodig om de organisatie als geheel meer participatief te maken? Ambtenaren benadrukken dat participatie pas echt van de grond komt als de hele organisatie erachter staat en medewerkers de ruimte krijgen om ermee te werken. En er duidelijke kaders, voldoende middelen en een cultuur zijn waarin participatie een vanzelfsprekend uitgangspunt is.

Wat nemen we mee? Uit de participatiebijeenkomsten komt duidelijk naar voren wat inwoners, organisaties, het college, de raad en ambtenaren belangrijk vinden. Over een aantal onderwerpen was men het algemeen eens, op een paar punten liepen de meningen uiteen. Waar veel overeenstemming over is: Duidelijkheid is het belangrijkste uitgangspunt. Alle partijen willen heldere afspraken, kaders, verwachtingen en communicatie – vooraf, tijdens én na een participatietraject. Inwoners willen weten waar ze aan toe zijn en wat er met hun inbreng gebeurt. Daarnaast is er een sterke wens voor openheid en transparantie: hoe worden besluiten genomen en hoe wordt teruggekoppeld wat er met de input is gedaan. Heldere communicatie en verantwoording zijn daarbij essentieel. Ook is er brede steun voor ruimte voor inwonersinitiatieven. Inwoners zijn actief, hebben veel ideeën en willen die graag verder brengen. Een vast contactpersoon vanuit de gemeente kan daarbij helpen. Verder werd benadrukt dat participatie vroegtijdig moet starten – vanaf het begin van een plan of project – en dat participatie altijd op maat moet worden ingericht, passend bij het onderwerp en de situatie.

Waar de meningen uiteenlopen: De belangrijkste verschillen zitten in de mate van invloed die participanten krijgen: hoe ver wil de gemeente gaan in het overdragen van zeggenschap en welke treden van de participatieladder horen daarbij. Ook over de definitie van participatie bestaan verschillende opvattingen. Deze punten vragen om verdere uitwerking in het participatiebeleid.