Bijlage 1. Bestuursrapportage 2025

Bestuursrapportage 2025

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ............................................................................................................................................................... 2 Inleiding ........................................................................................................................................................................... 3 Beleidsinhoudelijke voortgang ........................................................................................................................................ 4 Venster 1. Bestuur en dienstverlening ............................................................................................................................ 5 Venster 2. Gemeenschappen ......................................................................................................................................... 7 Venster 3: Omgeving en economische ontwikkeling .................................................................................................... 15 Venster 0: Overhead en algemene dekkingsmiddelen ................................................................................................. 21 Ombuigingen.................................................................................................................................................................

24 Financieel beeld ............................................................................................................................................................ 25 Investeringskredieten .................................................................................................................................................... 26 Overzicht reserves ........................................................................................................................................................ 30

2

Inleiding Voor u ligt de bestuursrapportage 2025 van de gemeente Loon op Zand. Met deze rapportage geven wij invulling aan onze verantwoordingsplicht richting de raad en onze inwoners. Het document biedt een actueel en transparant beeld van de voortgang op de speerpunten uit de begroting 2025, zowel op beleidsmatig als op financieel vlak. De Bestuursrapportage (berap) heeft een voordelig effect van € 521.000 op het begrotingssaldo. De primitieve begroting 2025 startte met een positief saldo van € 261.000. Vervolgens kwam in december 2024 de Slotwijziging, deze maakte het saldo negatief. Het saldo werd hierdoor bijna € 2,5 miljoen nadelig. Dit negatieve saldo is in belangrijke mate door de budgetoverhevelingen, gestegen kosten regionale jeugdzorg en het nadelig financieel effect van de Septembercirculaire 2024 veroorzaakt. Na de Bestuursrapportage 2025 komt de gewijzigde begroting 2025 op dit moment uit op een nadelig saldo van € 1,963 miljoen. Er is sprake van een verbeterde financiële situatie binnen het lopende begrotingsjaar. Het saldo van de begroting is op dit moment als volgt:

Omschrijving Primitieve begroting 2025-2028 Reeds genomen raadsbesluiten tot en met mei Bestuursrapportage 2025 Gewijzigde begroting 2025-2028

2025 261 -2.745 521 -1.963

2026 155 -2.082 2.572 645

2027 175 -2.293 2.254 136

2028 -352 -2.302 931 -1.722

2029 -541 -2.302 1.052 -1.791

Leeswijzer Deze bestuursrapportage geeft u inzicht in de voortgang van de beleidsdoelstellingen en financiële ontwikkelingen van onze gemeente. De rapportage is opgebouwd uit vensters, net zoals in de begroting 2025. Per venster geven wij een beleidsinhoudelijke toelichting op de speerpunten. Hierbij zijn het doel en de inhoud van elk speerpunt overgenomen uit de begroting. Bij de ‘Status’ beschrijven we de voortgang van het speerpunt. Bij elk venster treft u daarnaast een kopje ‘Risico’s’ aan. Hierin informeren wij u over risico’s en ontwikkelingen die zich mogelijk voordoen, waarvan de financiële consequenties nog niet volledig bekend zijn. Onder het kopje ‘Toelichting op de afwijkingen’ lichten wij de financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting toe. We geven aan waar sprake is van onder- of overschrijdingen en welke oorzaken hieraan ten grondslag liggen. Na de vensters presenteren wij een geconsolideerd financieel beeld van de begroting 2025. Daarnaast staat in dit hoofdstuk de meerjarige effecten van de Berap. De ombuigingen die de gemeenteraad voor de begroting 2025 aan het college oplegde, nemen we op in een apart hoofdstuk. Tot slot vindt u een overzicht van de investeringskredieten en het verloop van de reserves. Hiermee geven we inzicht in de investeringsruimte en financiële buffers van onze organisatie. Legenda • Per thema geven we een financiële afwijking.

In de financiële tabellen zijn de verschillen benoemd met een N = nadeel of V = voordeel. Nadeel: een verhoging van de lasten of een verlaging van de baten. Voordeel: een verlaging van de lasten of een verhoging van de baten. • De bedragen in de tabellen worden, tenzij anders vermeld, afgerond in duizenden euro's. Optellingen kunnen een beetje afwijken door de afrondingen. • De toelichting op de verschillen is in hoofdlijnen. • De afwijkingen groter dan € 25.000 per thema of politiek belangrijk worden toegelicht. • De verschillen kleiner dan € 25.000 op baten of lasten per thema geven we weer onder overige afwijkingen. Als je de som van de kleine verschillen optelt kan dit leiden tot een bedrag groter dan € 25.000. • In de tabellen staat per financiële afwijking een I = incidenteel of een S = structureel. • De peildatum is 31 mei 2025. Dit betekent dat alle financiële mutaties tot en met deze datum in het financiële pakket zijn verwerkt. Ook is de Meicirculaire 2025 financieel verwerkt. • De raadsbesluiten in juni 2025 die de reserves raken, zijn opgenomen in de staat van reserves. • De raadsbesluiten over de gemeenschappelijke regelingen, Kadernota 2026 (inclusief ombuigingen en verwachte ontwikkelingen), behandelt door de raad in juni 2025, is in het financieel beeld opgenomen.

3

Beleidsinhoudelijke voortgang Bij de programmabegroting zijn speerpunten benoemd waar in 2025 de aandacht naar uit gaat. Hieronder treft u een totaaloverzicht aan van de onderwerpen met daarbij de actuele status, aangegeven met een kleur. In de vensters is de voortgang op de oranje en rode speerpunten nader toegelicht. Voor het monitoren van de voortgang gaan we uit van de laatst vastgestelde planning. De beoogde ontwikkeling loopt op schema. Een aantal voorgenomen activiteiten en/of voortgang is vertraagd, maar de beoogde ontwikkeling loopt nog wel op schema. De beoogde ontwikkeling komt in gevaar of is met een reden gewijzigd of gestopt.

Venster 1. Bestuur en dienstverlening Bestuurlijke toekomst Dienstverlening, Communicatie en Participatie Openbare orde en veiligheid Venster 2. Gemeenschappen Opstellen IHP-K (Integraal Huisvestingsplan Onderwijs & Kind voorzieningen) Nieuwbouw basisschool De Vaert Huisvesting Van Haestrecht College Voorbereiden van de exploitatie en het beheer van Het Klavier De doorontwikkeling van onze wijkteams richting Sterke Lokale Teams Uitbreiding opbouw werk Verhogen budget voor maatschappelijk werk gericht op uitbreiding individuele en collectieve hulp Extra inzet van schoolmaatschappelijk werk Huis van de Wijk-functie binnen Sterke samenleving Verstevigen en door ontwikkelen van vrijwilligersbeleid sociaal domein Doorontwikkeling van participatiecoaches naar maatschappelijke activeringscoaches Samenwerking sociaal domein en medisch domein versterken Pilot Maatpact Wijziging van Hulp bij Huishouden Toetsing medisch domein Alternatieve inzet Hulp bij Huishouden Inzet normaliserende groepsbijeenkomsten Hulp bij Huishouden (HbH) Simpel Switchen Venster 3.

Omgeving en economische ontwikkeling Mobiliteitsvisie 2040 Beleidsplan Spelen en Bewegen Aanbesteding abri’s en 2 m² panelen Vergroten veiligheid fietspaden Actieplan Duurzaamheid en transitievisie warmte Herinrichting Hilsestraat Applicatie Restafval Onderzoek verbetering dienstverlening Grondstoffencentrum door afsprakensysteem Vergroenen particuliere eigendommen Nota Grondbeleid/Nota Kostenverhaal Flexwoningen Startersleningen Centrumontwikkeling Kaatsheuvel en Loon op Zand Witte Kasteel Erfgoedbeleid Actieprogramma Economische en toeristisch-recreatieve visie 2023 t/m 2027 Landschapspark Pauwels Toeristische aankleding centra

Status

4

Venster 1. Bestuur en dienstverlening Voortgang speerpunten Bestuurlijke toekomst Inhoud: Ondersteuning van de gemeenteraad In juli 2023 nam de raad een besluit over het vervolgonderzoek naar de bestuurlijke toekomst van Loon op Zand. Inzetten op de bestuurlijke toekomst van Loon op Zand kan niet zonder een hoogwaardig en passend ondersteuningsinstrumentarium voor de raad. Mede naar aanleiding van de uitkomsten van het aangekondigde vervolgonderzoek zal de raad ook keuzes maken over de doorontwikkeling van zijn eigen ondersteuning. Status De raadswerkgroep heeft in 2025 samen met Deloitte het rapport opgeleverd en het raadsvoorstel is in de raad aangenomen. Dienstverlening, Communicatie en Participatie Inhoud: We zetten in op het versterken van onze dienstverlening en weten hoe inwoners onze dienstverlening ervaren. In 2025 blijven we inzetten op de verdere implementatie van de kanalenstrategie door het verbeteren van onze voorkeurskanalen. Status Op dit moment onderzoeken we de bereikbaarheid van onze gemeente en de waardering naar het telefonisch klantcontact. Tegelijkertijd loopt de implementatie van de kanalenstrategie door, waarbij we onze voorkeurskanalen versterken om onze inwoners beter van dienst te zijn, zoals bijvoorbeeld het verbeteren van de website.

Ook zijn we gestart met het ontwikkelen van nieuw beleid rondom participatie en willen dit eind 2025 aan de raad ter besluitvorming aanbieden.

Openbare orde en veiligheid Inhoud: Status

Wij blijven inzetten op gestelde prioriteiten die de gemeenteraad vaststelde in het meerjarig veiligheidsbeleid en gaan daarnaast aan de slag met de opgave polarisatie en radicalisering. De nieuwe werkwijze in het uitvoeringsprogramma is opgesteld. Er wordt tot en met 2026 ingezet op de gestelde prioriteiten door de raad. Deze prioriteiten zijn goed geborgd in reguliere werkzaamheden. Er gaat op dit moment speciale aandacht uit naar de prioriteit Zorg en Veiligheid in de samenwerking met sociaal domein in de opgave van het Sterk lokaal team. Tevens zijn er verschillende opleidingen/trainingen gevolgd met betrekking tot de opgave polarisatie en radicalisering.

Risico’s

Er zijn voor dit venster op dit moment geen risico’s of ontwikkelingen te melden.

5

Financiële afwijkingen Thema 1.1 1.2 1.3 1.99 1.1 1.2 1.3 1.99

Omschrijving Bestuur en organisatie Dienstverlening (burgerzaken) Openbare orde en veiligheid Mutaties reserves venster 1 Totaal lasten Bestuur en organisatie Dienstverlening (burgerzaken) Openbare orde en veiligheid Mutaties reserves venster 1 Totaal baten Saldo venster 1

V/N N V N V N V V V V V N

2025 -145 -145 -145

2026 -15 -15 -15

2027 -15 -15 -15

2028 -15 -15 -15

2029 -15 -15 -15

Toelichting op de financiële afwijkingen Lasten Venster 1 (bedragen x € 1.000)

Nadeel

-145

1.1 Bestuur en organisatie Nadeel I Bestuurlijke toekomst Nadeel In de Jaarrekening 2024 hadden we € 68.100 over op het budget Bestuurlijke toekomst. Deze is vrijgevallen in het resultaat van 2024. Het budget wordt in 2025 weer beschikbaar gesteld. I Tijdelijke vervanging Nadeel Voor de tijdelijke vervanging van een wethouder is extra budget nodig.

-145 -68

I Budget aanstelling nieuwe burgemeester Nadeel Door de Burgemeestersaanstelling is het budget onvoorzien uit Venster 0 toegekend aan de Griffie. S Overige afwijkingen Nadeel Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. 1.2 Dienstverlening (burgerzaken) Voordeel Binnen dit thema zijn geen afwijkingen die toelichting behoeven. 1.3 Openbare orde en veiligheid Voordeel Binnen dit thema zijn geen afwijkingen die toelichting behoeven. 1.99 Mutaties reserves Voordeel Binnen dit thema zijn geen afwijkingen die toelichting behoeven.

-25

-35

-17 0 0 0

Baten Venster 1 (bedragen x € 1.000)

Voordeel

0

1.1 Bestuur en organisatie Binnen dit thema zijn geen afwijkingen die toelichting behoeven. 1.2 Dienstverlening (burgerzaken) Binnen dit thema zijn geen afwijkingen die toelichting behoeven. 1.3 Openbare orde en veiligheid Binnen dit thema zijn geen afwijkingen die toelichting behoeven. 1.99 Mutaties reserves Binnen dit thema zijn geen afwijkingen die toelichting behoeven.

Voordeel

0

Voordeel

0

Voordeel

0

Voordeel

0

6

Venster 2. Gemeenschappen Voortgang speerpunten Opstellen IHP-K (Integraal Huisvestingsplan Onderwijs & Kind voorzieningen) Doel Voldoende, kwalitatief goede en goed gespreide onderwijshuisvesting basisonderwijs, in de drie kernen van onze gemeente en voortgezet onderwijs in onze gemeente. Inhoud Het IHP-K geeft inzicht in de scenario's om de komende 4 tot 16 jaar te kunnen voorzien in voldoende, kwalitatief goede en goed gespreide onderwijshuisvesting en kind voorzieningen. Status Het IHP-K wordt in het vierde kwartaal van 2025 ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad. Nieuwbouw basisschool De Vaert Doel Voldoende, kwalitatief goede en goed gespreide onderwijshuisvesting basisonderwijs, in de drie kernen van onze gemeente. Inhoud De optie om zowel basisschool De Vaert als het Van Haestrecht College op eenzelfde locatie nieuw te bouwen is onhaalbaar gebleken. Daarom wordt voor basisschool de Vaert een projectplan voor nieuwbouw op dezelfde locatie gemaakt. We gaan hierbij uit van een basisschool in combinatie met kinderopvang 0-12 jaar inclusief voor- en vroegschoolse educatie (VVE). Status Wij verwachten in het vierde kwartaal van 2025 een investeringskrediet ter besluitvorming aan de gemeenteraad voor te leggen. Huisvesting Van Haestrecht College Doel Voldoende, kwalitatief goede en goed gespreide onderwijshuisvesting en voortgezet onderwijs in onze gemeente.

Inhoud Voor het Van Haestrecht College is in 2023 een onderzoek uitgevoerd door een extern bureau, dat aangeeft dat nieuwbouw op een nieuwe locatie de voorkeur heeft, als onderdeel van een haalbaarheidsonderzoek. De optie om zowel Basisschool de Vaert als het Van Haestrecht College op eenzelfde locatie nieuw te bouwen is niet haalbaar gebleken. In 2025 wordt vanuit het Domein Sociaal het haalbaarheidsonderzoek herijkt en vragen we in het eerste kwartaal van 2025 een voorbereidingskrediet aan. Status Er wordt op dit moment gezocht naar alternatieve locaties voor de huisvesting van het Van Haestrecht College. Voorbereiden van de exploitatie en het beheer van Het Klavier Doel Het komen tot een exploitatie en beheersvorm van Het Klavier. Het theater, de danszaal en de overige te huren ruimtes in Het Klavier zijn een belangrijk onderdeel van de culturele infrastructuur en zijn cruciaal voor het realiseren van de volgende ambities: - Een laagdrempelig, inclusief en toegankelijk aanbod voor iedereen realiseren. - Het inzetten van cultuur als middel om aan onze gezamenlijke doelen te werken en het cultuuraanbod nadrukkelijk onderdeel van het voorliggend veld te maken. - Culturele zichtbaarheid binnen de samenleving te vergroten. - Creatieve en culturele evenementen, die bijdragen aan de aantrekkelijkheid van onze gemeente, te ondersteunen.

- Het faciliteren van ontmoeting tussen verenigingen, instellingen, kunstenaars en ondernemers. - Het behouden en ondersteunen van een breed aanbod aan locaties, waar activiteiten kunnen plaatsvinden op het gebied van kunst en cultuur. - Het nieuw opgestelde cultuurbeleid geeft richting aan hoe de exploitatie in te vullen in 2025. Inhoud De gemeente Loon op Zand verkent in 2025 scenario’s om te komen tot een exploitatie en beheersvorm voor het theater, de danszaal en de overige te verhuren locaties in Het Klavier. Uitgangspunt is een multifunctionele accommodatie met een breed aanbod aan (commerciële) activiteiten voor de inwoners van Kaatsheuvel en de mogelijkheid voor maatschappelijke verenigingen om te kunnen trainen, repeteren en op te treden. Dit onderzoek wordt begin 2025 uitgevoerd. Status Om dit moment wordt de laatste hand gelegd aan het onderzoek naar verschillende mogelijke varianten voor de toekomstige exploitatie en beheer van Het Klavier. De voortgang is vertraagd in overleg met het college, om tot een goed en duidelijk besluit te kunnen komen met betrekking tot de mogelijke varianten. Vooralsnog komt de beoogde ontwikkeling niet in 7

gevaar. Het Wijkgericht Maatschappelijk Accommodatiebeleid wordt vooralsnog verwacht in 2025 ter besluitvorming aan de gemeenteraad te worden voorgelegd.

De doorontwikkeling van onze wijkteams richting Sterke Lokale Teams Doel Organiseren van voorliggende ondersteuning in de Sterke Lokale Teams. Inhoud

Status

Binnen Loon op Zand zijn we ervan overtuigd dat de huidige systematiek waarbij we nadrukkelijk inzetten op specialistische maatwerkvoorzieningen niet houdbaar en passend is. Ook de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming schrijft gemeenten voor meer verantwoordelijk te worden voor het bieden van ondersteuning aan inwoners. Door het snel en laagdrempelig bieden van ondersteuning beogen we verdere belasting en escalatie te voorkomen. We zetten hiermee in op het voorkomen van specialistische hulpverlening, bureaucratie en wachttijden. Ook voorzien we hiermee deels in de functie van een scheidingsloket. Door middel van vroegsignalering, preventie (informatie, psycho-educatie, voorlichting, consultatie en advies) en bewustwording van inwoners/ouders vergroten dragen we bij aan optimalisatie van veiligheid en ontwikkelingskansen van het kind. Op basis van de verdiepende visie op een Sterke Gemeenschap inclusief een Sterk Lokaal Team (SLT), is met ingang van 1 april een pilot SLT gestart. Vanuit het pilotteam SLT ondersteunen de inwonersondersteuners inwoners volgens de nieuwe leidende principes. In samenhang met partners en organisaties wordt het SLT al lerenderwijs vormgegeven. Op basis van signalen uit het SLT wordt tevens het collectieve aanbod vergroot.

Uitbreiding opbouw werk Doel Opbouwwerk organiseren in de samenleving die bijdraagt aan de opgaven. Inhoud

Status

Opbouwwerk draagt in grote mate bij aan het bevorderen van sociale gelijkheid, het versterken van de samenleving en het creëren van een meer veerkrachtige en inclusieve samenleving. Het bevorderen van sociale cohesie, inclusie en het verminderen van sociaal isolement draagt bij aan het welzijn van individuen en gemeenschappen. Dit kan zich uiten in een verbeterde geestelijke gezondheid, hogere mate van tevredenheid met het leven en verhoogd gevoel van verbondenheid. Dit zien we als fundament van de beweging van Sterke gemeenschappen en daarmee indirect van de toegang, omdat een preventieve inzet ook een afname van geïndiceerde zorg oplevert. Daarnaast wordt een solide en ondersteunende opvoedkundige omgeving gecreëerd. We verwachten minimaal een gelijk rendement te creëren als de investeringskosten. De accommodatiegebonden medewerkers kijken overstijgend naar het verhogen van de maatschappelijke impact van alle accommodaties als een geheel. We stimuleren jongerenwerkers om hun werkzaamheden te huisvesten op locaties die aansluiten op de interesses en behoeftes van jeugd en jongeren. Dit kan juist ook buiten de bekende jeugd- en jongerenaccommodaties zijn.

Verhogen budget voor maatschappelijk werk gericht op uitbreiding individuele en collectieve hulp Doel Mogelijkheden en aanbod van het maatschappelijk werk nadrukkelijker benutten. Inhoud

Status

Algemeen maatschappelijk werk draagt maatschappelijk bij door het bevorderen van welzijn, het verminderen van sociale problemen en het versterken van de sociale cohesie. Dit dient eraan bij te dragen dat er minder individuele maatwerkvoorzieningen af worden gegeven. Tevens beogen we hiermee de wachttijden van onze inwoners op ondersteuning te verminderen. Zeker wanneer het ‘’lichtere’’ hulpvragen betreft kan hier vanuit het maatschappelijk werk op in worden gezet. Specifiek kunnen we door uitbreiding van het aantal beschikbare uren voor maatschappelijk werk, de opdracht bij Farent wegleggen om meer collectief aanbod te organiseren, passend bij de problematiek die veel speelt en die binnen het lokale team wordt gesignaleerd. Tevens organiseren we hiermee een scheidingsloket. Vanuit dit loket organiseren we advies en consultatie. Dit kan aan zowel professionals en vrijwilligers gegeven worden en is onderdeel van een regionaal netwerk. Deze opdracht is uitgezet bij Farent en zij leveren sinds april 2025 twee medewerkers die voegtijdig hulpverlenen bij ons SLT met als expertise opvoedondersteuning en echtscheidingsproblematiek.

8

Extra inzet van schoolmaatschappelijk werk Doel Versterken van de eigen kracht van kinderen en jongeren. Inhoud

Status

Veelvuldig is bewezen dat maatschappelijk rendement terug is te vinden in verbeterde leerresultaten en schoolervaringen. Door te voorzien in individuele begeleiding, counseling, en ondersteuning bij sociale en emotionele uitdagingen, kunnen schoolmaatschappelijk werkers het welzijn van leerlingen bevorderen. Door te investeren in de sociale en emotionele ontwikkeling van kinderen dragen we waar mogelijk hieraan vroegtijdig bij. Buiten de huidige inzet vanuit het schoolmaatschappelijk werk zien we mogelijkheden om hier nadrukkelijker op in te zetten. Hiermee beogen we onder andere het aantal jeugdigen in specialistische jeugdhulp te beïnvloeden. We stellen daarom voor om in te zetten op een verhoging van het huidige aantal uur plus een volledige dekking. Momenteel is dit namelijk niet beschikbaar voor onze kinderen die in Waalwijk gebruik maken van het onderwijs. De schoolmaatschappelijk werkers van onze partner Farent zijn gestart met de extra uren in de scholen binnen onze gemeentegrenzen en daarnaast ook met de inzet van schoolmaatschappelijk werk voor de Loonse leerlingen op de scholen in Waalwijk. Omdat de inzet in Waalwijk geheel nieuw is, hebben we met deze scholen en Farent afgesproken om in het najaar te evalueren om waar nodig hierop bij te kunnen sturen.

Huis van de Wijk-functie binnen Sterke samenleving Doel Het op orde brengen en versterken van het voorliggend veld, vanuit de opgave “Sterke samenleving”, leidt ertoe dat er minder individuele, schaarse zorg geïndiceerd hoeft te worden. Om dit te realiseren heeft iedere kern minimaal één accommodatie met een Huis-van-de-Wijk-functie voor ontmoeting en ondersteuning van en door de buurtbewoners, verenigingen en organisaties, zoals de partners van Samenwerken aan de Wijk. In een sterke samenleving ontstaan inclusieve, vitale en veerkrachtige netwerken. De focus ligt op positieve gezondheid en leefbaarheid. Inhoud Per wijk onderzoeken het wijkteam en de accommodatie gebonden sociaal werker (pilot 2024/ 2025) met de partners van Samen Werken aan de Wijk en inwoners, hoe vraag, collectief aanbod en werkwijze op elkaar af te stemmen, te realiseren en te promoten. In het Wijkgericht Maatschappelijk Accommodatiebeleid (WMA) benoemen we een beleidskader voor het maatschappelijk rendement, de bouwkundige staat en exploitatie & beheer van maatschappelijke accommodaties en instrumenten/ scenario's om deze doelstellingen te behalen. Na vaststelling (Q1 2025) rollen we scenario's en instrumenten in 2025 en 2026 uit. Status Met een koppeling aan de Pilot Sterk Lokaal Team heeft het aanbod van o.a. samen eten, bewegen en praathoekjes in verschillende accommodaties een impuls gekregen.

Aan de hand van het WMA en een impactgericht subsidiebeleid ontstaan nu op drie locaties (Gildenbond, Rode Loper, Dorpskamer Loon) een Huis van de Wijk-functie. In de Moer wordt de meest geschikte locatie nog gezocht. Verstevigen en door ontwikkelen van vrijwilligersbeleid sociaal domein Doel Behouden, versterken en uitbreiden van de vrijwillige inzet in de sociale infrastructuur en het voorliggend veld. Inhoud De inzet van vrijwilligers is essentieel om de zorg betaalbaar te houden en draagt bij aan de participatie van onze bewoners. Vanuit onze organisatie geven wij een impuls aan projecten en initiatieven waar vrijwilligers een rol kunnen spelen. De ondersteuning aan de vrijwilligers besteden wij uit aan de organisatie die daarvoor toegerust is en kan zorgen dat onze vrijwilligers langdurig inzetbaar zijn. Status Met de uitbreiding van de uren van ContourdeTwern is en wordt vrijwillige inzet verstevigd door frequenter contact met vrijwilligers(organisaties), betere zichtbaarheid in wijken, bij bijeenkomsten, in het voorliggend veld en in de lokale media. Tijdens speciale vrijwilligerscafé's staan thema's centraal die door de vrijwilligers(organisaties) zijn aangegeven.

Doorontwikkeling van participatiecoaches naar maatschappelijke activeringscoaches Doel Het doel van maatschappelijk activeringscoaches is bijdragen aan de kwaliteit van leven en het mee laten doen in de maatschappij door maatschappelijke activering te faciliteren. Inhoud Maatschappelijke activeringscoaches hebben een toegangsfunctie tot het voorliggende veld en zijn een belangrijke schakel bij het creëren van een sterke samenleving. De maatschappelijke activeringscoach is gericht op het bevorderen van maatschappelijke activatie van in ieder geval langdurig bijstandsgerechtigden. We voldoen hiermee aan de wettelijke verplichting om mensen binnen de Participatiewet maatschappelijk te activeren bij de inwerkingtreding van de Participatiewet in Balans (beoogde inwerkingtreding 1 juli 2025). Maatschappelijke activering kan ook ingezet worden voor inwoners vanuit een inburgeringstraject, inwoners die gebruik maken van een Wmo 9

Status

dagbestedingsvoorziening en andere inwoners die om andere redenen graag geholpen zouden willen worden om maatschappelijk geactiveerd te worden. De maatschappelijke activeringscoach begeleidt inwoners op een laagdrempelige manier met als doel bij te dragen aan de kwaliteit van leven en het mee laten doen in de maatschappij. Om dit te bewerkstelligen is structurele begeleiding en opvolging nodig. In april zijn twee maatschappelijke activeringscoaches gestart vanuit de nieuwe werkwijze. De maatschappelijke activeringscoaches maken tevens onderdeel uit van de Pilot SLT. Op deze manier kunnen zij naast de doelgroep langdurig bijstandsgerechtigden moeilijk bemiddelbaar naar werk ook breder worden ingezet voor andere activatie vraagstukken.

Samenwerking sociaal domein en medisch domein versterken Doel Inzetten op een verstevigde samenwerking tussen het medische en sociale domein. Inhoud

Status

Gezien het grote belang van de samenwerking tussen het medisch en het sociaal domein investeren en intensiveren we hierin. De complexiteit hieromtrent is groot door het verwijsrecht vanuit artsen. Daarom nemen we de betrokken partijen binnen het medisch domein mee in de landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen. Hierbij valt te denken aan de Hervormingsagenda Jeugd, de regionale inkoop en de lokale opgaven waaraan we werken. Naast het informeren en meenemen van betrokkenen concretiseren we de samenwerking door volledige dekking van praktijkondersteuners bij de huisartsen te organiseren. Omdat dit een belangrijke pijler van de aanpak betreft stellen we voor om deze inzet structureel te maken. Hiermee beogen we de kosten te beïnvloeden. Tevens willen we in 2025 de ‘’aanpak’’, door de gesprekken met de huis- en/of jeugdartsen, intensiveren. Door data gestuurd te werken en het gesprek te voeren kunnen we problemen planmatiger aanpakken. Daarnaast gaan we nadrukkelijker sturen om verwijzingen richting het Zorgloket van de gemeente te laten verlopen. Dit hangt echter sterk samen met de beschikbare capaciteit. Volledige dekking van praktijkondersteuners bij de huisartsen is gerealiseerd. Betrokken partijen binnen het medisch domein zijn geïnformeerd over de landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen.

Daarnaast zijn ze uitgenodigd bij het visieleertraject, dat is georganiseerd als basis voor het ontwikkelen van de verdiepende visie op de Sterke Gemeenschap en Sterk Lokaal Team. Vanuit de pilot SLT wordt invulling gegeven aan het betrekken van de praktijkondersteuners bij het SLT.

Pilot Maatpact Doel Snel doelmatige en passende hulp inzetten in casuïstiek, waarbij de wetgeving geen belemmering moet vormen. Inhoud De maatpactgedachte (out-of-the-box denken) is een andere manier van werken, het vraagt om het loslaten van oude denkprocessen van wat wettelijk kan en mag naar (onorthodoxe) oplossingen voor een hulpvraag. Een maatpactoplossing is dan beter voor de inwoner en vaak goedkoper dan het verstrekken van verschillende wettelijke voorzieningen naast elkaar. Snel kunnen doorpakken is essentieel bij maatpactcasussen. De eerste resultaten zien we waar het gaat om maatpact. Er is bijvoorbeeld in twee casussen maatpact ingezet, zodat de inzet van jeugdzorg niet nodig was. We bekijken momenteel hoe we dit nog breder kunnen implementeren. Status ‘Maatpact’ werd landelijk omgezet naar ‘Maatwerk’, omdat maatpact een onderdeel van het proces is geweest. Vanaf heden gebruiken we de term Maatwerk. Maatwerk is geïmplementeerd in het ‘Specialistisch MDO’ welke twee wekelijks plaatsvindt. Daar wordt in gezamenlijkheid de lijn bepaald en de weging inzet maatwerk gemaakt. Maatwerk in de zin van buiten de (wettelijke) kaders iets inzetten met als doel een patroon te doorbreken waardoor de inwoner verder kan. Deze werkmethode gebruiken alle medewerkers in het sociaal domein om zo de inwoner de meeste passende ondersteuning te kunnen geven.

Met als bijkomend voordeel andere wellicht duurdere inzet te voorkomen. Wijziging van Hulp bij Huishouden (HBH) Doel Zorgen voor een goede prijs-kwaliteit verhouding van de dienstverlening voor onze inwoners. Inhoud De huidige systematiek van werken moet aangepast worden. Voor 2026 wordt gekeken naar regionale samenwerking en 2025 is een overgangsjaar. Status Met de aanbieders HBH zijn afspraken gemaakt voor een doelmatige financiering in 2025. De inkoop 2026 e.v. wordt afgerond in Q3.

10

Toetsing medisch domein Doel Zorgkosten inzake Jeugdhulp beïnvloeden. Inhoud Het toetsen van het medisch domein, steekproefsgewijs aan de voorkant, is erop gericht om onnodig zware hulp te voorkomen. Door toetsing voorkomen we met regelmaat de inzet van een dure behandeling, waar een goedkopere vorm van begeleiding ook voldoende zou moeten zijn. In 2022 heeft een pilot van twee maanden een besparing in zorgkosten laten zien. De toetsing op zich doet geen afbreuk aan de bewegingsrichting, passende jeugdzorg is het doel. Op dit moment wordt een toetser ingehuurd vanuit de bestaande formatie. Deze ruimte is niet langer beschikbaar vanaf 2025. Gedurende de pilotperiode, waarin we toewerken naar sterke lokale teams, blijft toetsing noodzakelijk richting externe aanbieders. Daarna wordt het onderdeel van de taak van jeugdconsulenten en blijft deze maatregel renderen. Status In het uitvoeringsteam hebben we deze werkzaamheden aan de reguliere taken toegevoegd. We toetsen vrijwel alles. Alternatieve inzet Hulp bij Huishouden Doel Bijdragen leveren aan zelfstandig- en zelfredzaamheid van onze inwoners. Inhoud Inwoners met een hulpvraag omtrent hulp in de huishouding benaderen we vanuit positieve gezondheidsgedachte.

Op verzoek van de Wmo-consulent kan een ergotherapeut worden ingezet om samen met de inwoner te onderzoeken of de inwoner middels een aanpassing in huis langer zelfstandig de huishouding kan doen. De ergotherapeut onderzoekt wat passend is voor de inwoner, voordat hulp bij het huishouden wordt toegekend. Hiermee kan in een aantal gevallen hulp bij huishouding worden voorkomen. Ook de inzet van een robotstofzuiger kan voor sommige inwoners een voldoende oplossing zijn. Deze eenmalige voorziening is goedkoper dan de toekenning van structurele hulp bij huishouden. Status Deze inzet wordt gedaan. Er zijn afspraken gemaakt om een ergotherapeut in te zetten bij de aanvraag van HbH. Hiervoor is een partij benaderd en worden concrete afspraken gemaakt zodat in de tweede helft van het jaar deze inzet wordt gedaan. Doel van de inzet is om inwoners te adviseren bij het zelf (blijven) uitvoeren van huishoudelijke taken. Hiermee wordt ook gekeken of HbH nodig is, en wat de omvang is die we hierbij verwachten. Dit laatste levert pas op na de invoering van de nieuwe aanbesteding, waarbij gevarieerd kan worden in de intensiteit van de inzet. Inzet normaliserende groepsbijeenkomsten Hulp bij Huishouden (HbH) Doel Ontwikkelen en implementeren van normaliserende groepsbijeenkomsten Hulp bij Huishouden. Inhoud

Status

De invoering van het abonnementstarief voor Hulp bij Huishouden heeft er (ook) in Loon op Zand aan bij gedragen dat de kosten voor Hulp bij Huishouden exponentieel toe is genomen. De mogelijkheden om deze kosten te beïnvloeden zijn beperkt door de wettelijke verplichting die we hierin uitvoeren. Echter verwachten wij dat het van toegevoegde waarde kan zijn om in het kader van normaliseren groepsbijeenkomsten (de route die iemand neemt vanaf zorgvraag tot beschikking) in te bouwen die enerzijds bijdragen aan het bewustzijn bij inwoners en anderzijds de noodzaak aankaarten om deze ondersteuningsvorm beschikbaar te stellen en te houden voor onze meest kwetsbare inwoners. Hierbij valt te denken aan een collectieve bijeenkomst bij/voor nieuwe aanvragen om zelfredzaamheid te stimuleren en inwoners bewust te maken van ontwikkelingen bij Hulp bij Huishouden en hun eigen rol daarin. De normaliserende groepsbijeenkomsten worden niet uitgevoerd. Vanuit ervaringen van andere gemeentes hebben we besloten om niet in te steken op groepsbijeenkomsten, maar richten we ons tot heldere informatie (o.a. via de website) om inwoners bewust te maken van de doelstellingen van de inzet van HbH.

Simpel Switchen Doel Het wegnemen van drempels en belemmeringen, zodat inwoners makkelijker en veiliger tussen uitkering en werk en tussen andere vormen van participatie kunnen switchen. Inhoud Inwoners die vanuit een uitkering willen gaan werken zijn bang dat ze hun rechten op een uitkering kwijtraken als werken niet blijkt te gaan. Inwoners zoeken makkelijker werk als ze zich veilig voelen om die stap te zetten. Simpel Switchen wil de overgangen tussen uitkering en werk en tussen andere vormen van participatie makkelijker maken. Wanneer het de inwoner even niet lukt om te werken dan wordt ervoor gezorgd dat de inwoner kan terugvallen op zijn/haar uitkering.

11

Status

We nemen aan diverse regionale werkgroepen deel om ons hierin verder te ontwikkelen. Daarnaast zijn we een doorlopende lijn van werk, maatschappelijke activering naar dagbesteding aan het creëren, zodat switchen makkelijker mogelijk wordt gemaakt. Maatschappelijke activeringscoaches zijn de schakel tussen werk, activering en dagbesteding.

Risico’s en ontwikkelingen •

• •

In 2025 investeert het Sociaal Domein om de vraag naar dure, individuele maatwerkvoorzieningen terug te dringen. Dit willen we bereiken door de sociale basis te versterken en de toegang tot zorg efficiënter en preventiever in te richten. Deze aanpak wordt ‘beheersend transformeren’ genoemd. Het merendeel van de geplande maatregelen is in april van dit jaar gestart. Het rendement hiervan mag echter niet alleen worden beoordeeld op besparing of financieel resultaat, maar moet ook maatschappelijke waarde omvatten. Een uitdaging hierbij is dat we met de meting van maatregelen juist proberen vast te stellen wat voorkomen wordt. Daardoor is het voorspelde financiële rendement onzeker en mogelijk niet volledig meetbaar. Het sociaal domein doet er alles aan om beide vormen van rendement dit jaar zo goed mogelijk inzichtelijk te maken. De jaarrekening 2024 van Baanbrekers is in concept ontvangen en wordt in juli door het algemeen bestuur vastgesteld. Hierin zien we een positief resultaat. De bestemming hiervan is nog niet duidelijk maar we verwachten dat dit een positief effect op het saldo van 2025 heeft. De 1e prognose van de regionale jeugdhulp komt medio juni beschikbaar. De effecten van deze prognose zijn bij het samenstellen van deze Berap nog niet definitief en daarom niet opgenomen.

Financiële afwijkingen Thema 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.99 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.99

Omschrijving Onderwijs Sport, cultuur en welzijn Voorliggende voorzieningen Maatwerk Participatie Mutaties reserves venster 2 Totaal lasten Onderwijs Sport, cultuur en welzijn Voorliggende voorzieningen Maatwerk Participatie Mutaties reserves venster 2 Totaal baten Saldo venster 2

V/N V N V N N V N V V V V V V V N

2025 -74 151 -161 -942 -1.026 16 836 852 -174

2026 -74 422 -349 -927 -928 836 836 -92

2027 -74 626 -553 -927 -928 836 836 -92

2028 -74 626 -553 -927 -928 836 836 -92

2029 -74 626 -553 -927 -928 836 836 -92

Toelichting op de financiële afwijkingen Lasten Venster 2 (bedragen x € 1.000)

Nadeel

-1.026

2.1 Onderwijs Voordeel 0 Binnen dit thema zijn geen afwijkingen die toelichting behoeven. 2.2 Sport, cultuur en welzijn, erfgoed Nadeel -74 S Exploitatiebijdragen Sportverenigingen & Sportbeoefening Nadeel -79 De budgetten voor exploitatiebijdragen aan sportverenigingen en sportbeoefening zijn geactualiseerd. De bijstelling is geen gevolg van recente beleidsmatige wijzigingen, maar enkel het in lijn brengen van de begroting met reeds bestaande activiteiten en bijbehorende overeenkomsten. S Overige afwijkingen Voordeel 5 Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. 2.3 Voorliggende voorzieningen Voordeel 151 S Verschuiving budget formatie personeel Voordeel 153 Vanuit de inzet op verschillende beleidsvelden achten wij het noodzakelijk om te schuiven tussen de personele teams binnen het sociaal domein. De betrokken teams zijn actief voor de thema's '2.3 Voorliggende Voorzieningen' en '2.4 Maatwerk'. De wijziging is budgetneutraal. S Verschuiving Project transformatiesturing HvB Voordeel 40

12

Bij de regio Hart van Brabant loopt er een project transformatiesturing. De bijbehorende kosten brengen wij over naar thema '2.4 Maatwerk', zodat alle kosten m.b.t. jeugdzorg vanuit regio Hart van Brabant in hetzelfde thema is opgenomen. De wijziging is budgetneutraal. S Overige afwijkingen Nadeel -42 Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. 2.4 Maatwerk Nadeel -161 S WMO Begeleiding & Dagopvang Nadeel -60 De bijstelling van de lasten voor WMO begeleiding en dagopvang komt voor c.a. de helft door een aanpassing vanuit de centrumgemeente (Tilburg) t.a.v. de lumpsum financieringen met zorgaanbieders. De andere helft komt doordat het aantal cliënten in Q1 hoger is dan begroot. Het verschil in het aantal cliënten is beperkt (5%), en leidt daarom ook tot een lichte financiële bijsteling. I WMO Woonvoorzieningen Nadeel -67 Vanuit de wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) verstrekken wij o.a. voorzieningen voor woningaanpassingen. Vanwege de aard van deze voorzieningen kunnen het aantal cliënten, en de bijbehorende kosten sterk fluctueren. Hierdoor bevat de begroting voor dit component meer onzekerheid dan voor andere componenten, en dient daarom ook periodiek herzien te worden. Op basis van opgedane inzichten in Q1 2025 leidt een beperkt aantal casussen naar verwachting tot hogere lasten dan begroot.

S WMO Vervoersvoorzieningen Voordeel 50 Vanuit de wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) verstrekken wij diverse uiteenlopende voorzieningen. De begroting voor vervoersvoorzieningen hebben wij op basis van realisatie naar beneden af kunnen ramen. S Jeugdzorg Vervoersvoorzieningen Nadeel -30 Een aantal specifieke cliënten vallen buiten de vervoersvoorzieningen vanuit regio Hart van Brabant. Het gaat om een zeer beperkt aantal cliënten, waarvan de gemiddelde kosten relatief hoog zijn. Hierdoor bevat de begroting voor dit component meer onzekerheid dan voor andere componenten, en dient dan ook periodiek herzien te worden. Op basis van opgedane inzichten in Q1 2025 leidt een beperkt aantal casussen naar verwachting tot hogere lasten dan begroot. S Ontwikkelingsgerichte Arbeidsmatige Dagbesteding Voordeel 150 Het beleidsveld ontwikkelingsgerichte arbeidsmatige dagbesteding werd in onze P&C producten voorheen aan het beleidsveld WMO toegevoegd. Gezien de aard van de activiteiten achten wij het thema 'participatie' passender. Derhalve hebben wij het bijbehorende bedrag vanuit thema '2.4 Maatwerk' overgebracht naar thema '2.5 Participatie'. De wijziging is budgetneutraal. S Verschuiving budget formatie personeel Nadeel -153 Vanuit de inzet op verschillende beleidsvelden achten wij het noodzakelijk om te schuiven tussen de personele teams binnen het sociaal domein.

De betrokken teams zijn actief voor de thema's '2.3 Voorliggende Voorzieningen' en '2.4 Maatwerk'. De wijziging is budgetneutraal. S Verschuiving Project transformatiesturing HvB Nadeel -40 Bij de regio Hart van Brabant loopt er een project transformatiesturing. De bijbehorende kosten brengen wij over naar thema '2.4 Maatwerk', zodat alle kosten m.b.t. jeugdzorg vanuit regio Hart van Brabant in hetzelfde thema is opgenomen. De wijziging is budgetneutraal. S Beschermd wonen Nadeel -60 Een bijdrage aan de kosten van beschermd wonen Licht Verstandelijke Beperking (LVB) aan de gemeente Tilburg. S Overige afwijkingen Voordeel 49 De overige afwijkingen betreft voornamelijk het naar beneden bijstellen van een budget voor jeugdzorg lokaal, welke niet langer relevant is doordat jeugdzorg regionaal wordt ingekocht. 2.5 Participatie Nadeel -942 S Baanbrekers - Participatie Nadeel -831 De gemeente ontvangt een specifieke uitkering vanuit het Rijk voor de bekostiging van de uitkeringen vanuit de participatiewet (BUIG) aan rechthebbende. Deze middelen betalen wij een-op-een uit aan Baanbrekers t.b.v. de betalingen aan uitkeringsgerechtigden in het kader van de participatiewet. De baten en lasten voor gemeente Loon op Zand zijn hierdoor exact aan elkaar gelijk. De bijstelling van de begroting betreft een actualisatie, en is geen gevolg van recente beleidsmatige wijzigingen.

S Baanbrekers – WSW & Beschut Werk Nadeel -90

13

De gemeente ontvangt vanuit het Rijk als onderdeel van de algemene uitkering (gemeentefonds) de integratieuitkering Participatie. Deze middelen ontvangen wij in het kader van WSW-gerechtigden en beschut werk. Deze middelen betalen wij een-op-een uit aan Baanbrekers t.b.v. de uitbetalingen van deze regelingen. De IU Participatie wordt in onze P&C producten opgenomen onder 'algemene uitkering' in venster 0, terwijl de uitbetalingen aan Baanbrekers onder venster 2 vallen. Daarnaast ontstaan gedurende het jaar tijdelijke verschillen doordat de P&C producten van Baanbrekers en de circulaires vanuit het ministerie niet gelijktijdig worden uitgebracht. Per jaareinde zijn de baten in venster 0 vanuit de IU Participatie gelijk aan de lasten in venster 2 t.b.v. de WSW en beschut werk. S Baanbrekers – Bijzondere Bijstand Nadeel -35 De regeling bijzondere bijstand biedt maatwerkvoorzieningen aan gerechtigden die qua aard zeer uiteenlopend kunnen zijn. Enkele voorbeelden zijn kosten voor zorgverzekering, bewindvoering of openbaar vervoer. Door de aard kunnen de lasten per periode sterk fluctueren. Bijstelling van de begroting is naar aanleiding van realisatie in het 1e kwartaal. S Baanbrekers – Uitvoeringskosten Voordeel 161 De gemeente verstrekt ook een bijdrage aan Baanbrekers t.b.v. de apparaatskosten, oftewel de uitvoering van de wet- & regelgeving omtrent participatie.

In februari 2025 heeft het algemeen bestuur van Baanbrekers de begroting naar beneden vastgesteld. S Ontwikkelingsgerichte Arbeidsmatige Dagbesteding Nadeel -150 Het beleidsveld ontwikkelingsgerichte arbeidsmatige dagbesteding werd in onze P&C producten voorheen aan het beleidsveld WMO toegevoegd. Gezien de aard van de activiteiten achten wij het thema 'participatie' passender. Derhalve hebben wij het bijbehorende bedrag vanuit thema '2.4 Maatwerk' overgebracht naar thema '2.5 Participatie'. De wijziging is budgetneutraal. S Overige afwijkingen Voordeel 3 Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. 2.99 Mutaties reserves Voordeel 0 Binnen dit thema zijn geen afwijkingen die toelichting behoeven. Baten Venster 2 (bedragen x € 1.000)

Voordeel

852

2.1 Onderwijs Voordeel 0 Binnen dit thema zijn geen afwijkingen die toelichting behoeven. 2.2 Sport, cultuur en welzijn, erfgoed Voordeel 0 Binnen dit thema zijn geen afwijkingen die toelichting behoeven. 2.3 Voorliggende voorzieningen Voordeel 16 I Overige afwijkingen Voordeel 16 Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. 2.4 Maatwerk Voordeel 0 Binnen dit thema zijn geen afwijkingen die toelichting behoeven. 2.5 Participatie Voordeel 836 S Baanbrekers - Participatie Voordeel 831 De gemeente ontvangt een specifieke uitkering vanuit het Rijk voor de bekostiging van de uitkeringen vanuit de participatiewet (BUIG) aan rechthebbende. Deze middelen betalen wij een-op-een uit aan Baanbrekers t.b.v. de betalingen aan uitkeringsgerechtigden in het kader van de participatiewet. De baten en lasten voor gemeente Loon op Zand zijn hierdoor exact aan elkaar gelijk. De bijstelling van de begroting betreft een actualisatie, en is geen gevolg van recente beleidsmatige wijzigingen. S Overige afwijkingen Voordeel 5 Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. 2.99 Mutaties reserves Voordeel 0 Binnen dit thema zijn geen afwijkingen die toelichting behoeven.

14

Venster 3: Omgeving en economische ontwikkeling Voortgang speerpunten Mobiliteitsvisie 2040 Doel We willen mobiliteit actief integreren in onze gemeentelijke strategie. Dit betekent dat we niet alleen kijken naar wegen en verkeer, maar ook naar gezondheid, leefbaarheid en duurzaamheid. De nieuwe Mobiliteitsvisie sluit aan bij de recente Omgevingsvisie. Inhoud

Status

De wereld om ons heen verandert snel en mobiliteit speelt daarin een cruciale rol. We zien tal van maatschappelijke en technologische ontwikkelingen die onze mobiliteit beïnvloeden. Denk aan veranderende reispatronen, nieuwe voertuigen of duurzaamheid. Tegelijkertijd zijn de meeste projecten uit onze huidige Verkeersvisie 2025 succesvol afgerond. Om in te spelen op deze ontwikkelingen, is een nieuwe Mobiliteitsvisie noodzakelijk. Daarom besloten we om onze Verkeersvisie uit 2017 te herzien en een nieuwe gemeentelijke Mobiliteitsvisie voor 2040 op te stellen. De Mobiliteitsvisie is gereed en wordt eind 2025 voorgelegd aan college en raad.

Beleidsplan Spelen en Bewegen Doel Zowel voor de leefbaarheid als voor de sociale en fysieke ontwikkeling is het belangrijk voldoende speel- en beweegplekken in de buurten te hebben. We willen uitdagende, aantrekkelijke en veilige voorzieningen, waarbij de buurt zich betrokken voelt. Inhoud Het huidige speelruimteplan is verouderd en loopt af in 2025. Er is een nieuw beleidsplan nodig dat beter aansluit bij een vitale leefomgeving en nieuwe vormen van spelen. Thema’s zoals duurzaamheid, circulariteit en klimaatbestendigheid worden hierin meegenomen. Status Het beleidsplan Spelen en Bewegen is 15 mei door de raad vastgesteld. Aanbesteding abri’s en 2m² panelen Doel Een nieuwe contractpartij voor het plaatsen en onderhouden van abri’s (bushokjes) en 2m² panelen. Inhoud In 2025 moeten de Abri’s en 2m² panelen opnieuw worden aanbesteed, zodat deze de komende jaren weer aanwezig zijn en worden onderhouden. Status

De aanbesteding is in voorbereiding.

Vergroten veiligheid fietspaden Doel Vergroten veiligheid fietspaden Inhoud Ter bevordering van de veiligheid voor fietsers is een inventarisatie gemaakt van obstakels (paaltjes) die overbodig zijn of die vervangen moeten worden door een ander type, zodat aanrijdingen door fietsers afnemen. Dit sluit aan bij de risicoanalyse die is uitgevoerd in het kader van verkeersveiligheid binnen onze gemeente. Status Er is door het Rijk subsidie toegekend voor de uitvoering van dit project. Het project is in voorbereiding om uit te voeren. Actieplan Duurzaamheid en transitievisie warmte Doel Uitvoering geven aan het Duurzaamheidsprogramma 2023-2033 en de Transitievisie warmte voor de periode van 2025 tot 2029 op basis van beschikbare mensen en middelen. Inhoud

Status

Voor de uitvoering van het Actieplan Duurzaamheid Loon op Zand zoeken we actief de verbinding met onze maatschappelijke partners, waaronder de energiecoöperatie ECLoZ en stichting Wereldgemeente. Deze partners spelen nu al een belangrijke rol bij het creëren van een breder maatschappelijk draagvlak bij duurzaamheidsvraagstukken. Bovendien zijn ze in staat om deze vraagstukken te vertalen naar concrete ideeën en maatregelen die inwoners kunnen helpen om te verduurzamen. Wij gaan in 2025 onderzoeken hoe we deze samenwerking verder kunnen verstevigen, uitbouwen en professionaliseren door o.a. het afsluiten van dienstverleningsovereenkomsten. Vanuit het duurzaamheidsprogramma zijn er stappen gezet met betrekking tot de energie- en warmtetransitie. We hebben een duidelijk strategisch plan uitgezet om te werken aan een aardgasvrij, CO2 en energieneutraal Loon op Zand 2050. Ook hebben we de voortgang en uitrol van de 15

Transitievisie warmte geëvalueerd. Een gewijzigde aanpak voor energiebesparing ligt klaar voor besluitvorming. Daarnaast hebben we een subsidieregeling isoleren opgesteld en zijn we bezig met een subsidieregeling voor Ecloz. Ook zijn we bezig met het nemen van maatregelen om bedreigde diersoorten te beschermen om verder te kunnen met het isoleren van onze woningen. Daarnaast zijn we met een scenariostudie en energiesysteemvisie bezig ter voorbereiding voor het warmteprogramma wat weer input levert voor ons omgevingsplan. Herinrichting Hilsestraat Doel Een veilige, duurzame en toekomstbestendige inrichting van de openbare ruimte. Inhoud De inrichting van de Hilsestraat voldoet niet meer en moet worden vervangen. Hierbij kan de keuze gemaakt worden om over te gaan tot 1-op-1 vervanging, dit kost € 1.866.000, dit bedrag is opgenomen in het investeringsprogramma. Conform de vastgestelde kaders vanuit verkeer en duurzaamheid (vergroening, waterberging, afkoppelen, tegengaan hittestress) willen we de straat compleet herinrichten. Dit vraagt wel om een extra investering van € 1.500.000. Status Na vaststellen van de kadernota door de gemeenteraad, kan gestart worden met de voorbereiding van de herinrichting Hilsestraat. Applicatie Restafval Doel Inzage voor inwoners in de frequentie van het aanbieden van restafval. Inhoud In 2024 is Diftar ingevoerd.

Vanuit inwoners is de wens gekomen om inzage te hebben in de frequentie van het aanbieden van restafval. Status Uit een marktverkenning blijkt dat maar ca. een 0,5 % van het totaal aantal aansluitingen een gerichte vraag heeft gesteld over het aantal restafval aanbiedingen in 2024. De eenmalige en vaste kosten van een applicatie om de frequentie van het aanbieden van restafval per huishouden zelf in te zien, zijn niet in verhouding tot de behoefte en leiden tot een onnodige verhoging van de afvalstoffenheffing. Onderzoek verbetering dienstverlening Grondstoffencentrum door afsprakensysteem Doel Verbeterde dienstverlening op het Grondstoffencentrum. Inhoud Vanwege een effectiever toezicht en gebruik van de openingsuren en o.a. het tegengaan van afvaltoerisme onderzoeken we op dit moment de invoer van tijdsloten voor ons Grondstoffencentrum (voorheen Milieustraat). Status Gezien de noodzakelijke betrokkenheid van Equalit bij de aanbesteding en de prioriteit in haar werkzaamheden, kan dit door Equalit pas in Q4 worden opgepakt. De realisatie zal zo spoedig mogelijk in 2026 zijn. Vergroenen particuliere eigendommen Doel Tegengaan hittestress. Inhoud Met het vaststellen van het Integraal Beheerprogramma Openbare Ruimte zetten we in op het vergroenen van de openbare ruimte ter bevordering van de biodiversiteit en het tegengaan van hittestress.

We zouden ook graag (voor)tuinen willen vergroenen zodat ook door particulieren hieraan een bijdrage wordt geleverd. Status Bestaande Klimaatsubsidie wordt aangepast en aangevuld, deze zal aan het college worden aangeboden. Nota Grondbeleid/ Nota Kostenverhaal Doel Grondbeleid en Kostenverhaal zijn instrumenten om de ambities en doelstellingen van de gemeente, zoals omschreven in onder andere de Omgevingsvisie, Woonvisie en overige (ruimtelijke) beleidsdocumenten, te verwezenlijken.

16

Inhoud

Status

Grondbeleid en Kostenverhaal zijn zowel in juridisch als financieel opzicht instrumenteel van aard en volgend ten aanzien van de doelstellingen die zijn vastgesteld met betrekking tot de sectoraal gerichte beleidsvelden. Het vaststellen van een nota Grondbeleid ondersteunt drie doelen: - Sturen: eenduidige en toetsbare kaders, beleid en werkwijze formuleren voor sturing en beheersing van het grondbeleid. - Faciliteren: middelen, instrumenten en strategieën aandragen en met elkaar in relatie brengen om de (ruimtelijke) beleidsdoelstellingen te ondersteunen en te realiseren. - Informeren: zorgdragen voor een transparant grondbeleid door passende informatie over alle aspecten voor zowel het bestuur, de interne organisatie als voor externe partijen. Nota Grondbeleid en Nota Kostenverhaal zijn 15 mei door de raad vastgesteld.

Flexwoningen Doel Realiseren woningen voor verschillende doelgroepen Inhoud In het coalitieakkoord is aangegeven dat wij zorgen dat het goed wonen is en blijft in onze gemeente. Ook is er een regionale woondeal gesloten waarin we de woningbouwopgave hebben vastgelegd voor de komende jaren. Vanuit de behoefte aan woningbouw realiseren we na zorgvuldige afweging flexwoningen. Voor de CNO-locatie aan de Dodenauweg te Kaatsheuvel bestaat het initiatief om medio 2025 te komen tot de realisatie van circa 60 flexwoningen. Status Begin dit jaar is een tender uitgezet gericht op de ontwikkeling, realisatie en exploitatie van flexwoningen op de locatie aan de Dodenauweg te Kaatsheuvel. Dit heeft geleid tot een voorlopige gunning op 27 mei. De uitwerking en realisatie zal in samenspraak met de gegunde partij medio 2025 worden vorm gegeven. Startersleningen Doel Ondersteuning van onze inwoners bij het kopen van een eerste huis Inhoud We vinden het belangrijk dat er beweging is en blijft in de woningmarkt. Voor starters is het lastig om op de woningmarkt te komen. Door middel van een starterslening kunnen we extra financiële ruimte bieden. Status De verordening voor de starterslening is in maart vastgesteld door de raad en in april gepubliceerd. Inmiddels lopen de eerste aanvragen voor deze lening al.

Centrumontwikkeling Kaatsheuvel en Loon op Zand Doel Aantrekkelijke en vitale centra in Kaatsheuvel en Loon op Zand Inhoud Om de leegstand in het centrum in Kaatsheuvel tegen te gaan zetten we in op het verkleinen van het winkelgebied in de Hoofdstraat en het creëren van een nieuwe spil in het centrum. Het gebied ten noorden van de Hoofdstraat heeft daarbij een belangrijke rol. Naast detailhandel voorzien we daar ook wonen, kleinschalige (dag)horeca en diensten/maatschappelijke functies. De zuidelijke uitloper van de Poolsestraat verbindt de Hoofdstraat en het gebied ten noorden hiervan. De Peperstraat verbindt de Hoofdstraat met de grotere horecazaken op het Anton Pieckplein. In Loon op Zand onderzoeken we de actuele situatie van het centrum en werken we in 2025 de koers die in de Omgevingsvisie is vastgesteld, verder uit. Inzet hierbij is behoud van de supermarkt in de kern Loon op Zand. Status We werken met een ontwikkelaar aan een intentieovereenkomst om te komen tot verplaatsen en centreren van de supermarkten. Ook bereiden we een planologisch-juridische regeling voor om het winkelgebied in de Hoofdstraat compacter te maken, daarmee zorgen we voor de noodzakelijke voorzienbaarheid. Met meerdere vastgoedeigenaren in het centrum verkennen we mogelijkheden voor herontwikkeling. Het onderzoek naar positionering van Kaatsheuvel als kern is gestart.

We zijn reeds gestart met de eerste analyse/visievorming centrum Loon op Zand. Witte Kasteel Doel Instandhouding rijksmonument Witte Kasteel. Inhoud Het Witte Kasteel is een rijksmonument dat als historische buitenplaats is aangewezen. Op basis van de uitgevoerde evaluatie van de instandhoudingssubsidie in 2024 wordt de subsidie gecontinueerd. Status: Eerste gesprekken om de afspraken te herijken zijn reeds geweest. Erfgoedbeleid 17

Doel Inhoud

Status

Het creëren van duidelijkheid over de wijze waarop we ons erfgoed willen behouden. Erfgoed en monumenten zijn van groot belang voor het karakter en de identiteit van de dorpen in onze gemeente. We willen een beleidsdocument voor erfgoed inclusief de monumenten waarin we aangeven wat onze visie op erfgoed is. Hierbij ontwikkelen we kaders die aansluiten bij het gedachtegoed van onze Omgevingsvisie 2040 Loon op Zand. Momenteel werkt een externe partij aan het opstellen van het nieuwe erfgoedbeleid. Het erfgoedbeleid zal in raadscyclus 6 ter vaststelling worden aangeboden.

Actieprogramma Economische en toeristisch-recreatieve visie 2023 t/m 2027 Doel Uitvoering van het samen met de ondernemers opgestelde actieprogramma. Inhoud In samenwerking met onze partners hebben we voor 2025 een groot aantal acties geformuleerd. Hiervoor zijn in de vastgestelde begroting al middelen opgenomen. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om: - verhogen van de aantrekkelijkheid van de centra in de kernen Loon op Zand en Kaatsheuvel; - ontwikkelen van nieuwe recreatieve routes; - uitvoeren van een nulmeting van de huidige verblijfsaccommodaties/ toeristische sector; - onderzoeken van de mogelijkheden voor duurzame vormen van vervoer voor toeristen en inwoners in onze gemeente; - bevorderen van de samenwerking tussen ondernemerscollectieven. Status Uitvoering van het actieprogramma loopt op schema. Huidige activiteiten vanuit het actieprogramma: Opstellen horecavisie; verbinding toeristische sector en centra door gezamenlijke projecten; Verbetering ondernemersloket via Platform Ondernemend Loon op Zand; Dag van de Techniek, Traject Greendeal centra en bedrijvenpark; Ontwikkeling centrum Kaatsheuvel; Eerste analyse/visievorming centrum Loon op Zand. Landschapspark Pauwels Doel Ontwikkelen van landschapsstructuren en recreatief aanbod (motie begroting 2024).

Inhoud Loon op Zand is een van de partners van het door de raad vastgestelde Masterplan Pauwels, omdat de ambities grotendeels aansluiten op onze eigen ambities. Een aparte financiële bijdrage aan Pauwels leverden we tot op heden niet. Om onze positie te versterken, met name op de voor ons belangrijke ambities (recreatieve aantrekkelijkheid in het bijzonder) is een financiële bijdrage opgenomen. Landschapspark Pauwels heeft een aantal grote doelstellingen die te lezen zijn in het door de raad vastgestelde Masterplan. Door het versterken van de recreatieve mogelijkheden in het gebied in combinatie met groene dooradering willen we deze opgave vorm gaan geven. Status: We zijn in onderzoekende fase samen met de gemeente Tilburg hoe we het beste invulling kunnen geven aan het doel en het actieprogramma waarvan Landschap Pauwels onderdeel uitmaakt. Toeristische aankleding centra Doel Vergroten van de toeristische aantrekkingskracht van onze drie kernen door te zoeken naar een verbinding tussen recreatie en toerisme en Koop Lokaal. Inhoud Door middel van vergroening willen we de aantrekkelijkheid voor toerisme van de centra in Kaatsheuvel en Loon op Zand vergroten. Hiermee werken we gelijk aan de doelstellingen voor klimaatadaptatie. Status: Voor Kaatsheuvel zal, naar verwachting nog dit jaar plaatsing van de reuzebloempotten komen.

Voor Loon op Zand ligt uitvoering van dit plan bij Uitvoering & Beheer, gezien het beplantingsseizoen is de verwachting dat realisatie in het eerste kwartaal van 2026 zal plaatsvinden.

Risico’s en ontwikkelingen

Er zijn voor dit venster op dit moment geen risico’s of ontwikkelingen te melden.

18

Financiële afwijkingen Thema 3.1 3.2 3.3 3.4 3.99 3.1 3.2 3.3 3.4 3.99

Omschrijving Omgeving Duurzaamheid Wonen Economische ontwikkeling Mutaties reserves venster 3 Totaal lasten Omgeving Duurzaamheid Wonen Economische ontwikkeling Mutaties reserves venster 3 Totaal baten Saldo venster 3

V/N N V V V V N V V V V V V V

2025 -94 17 15 -62 87 171 258 196

2026 -29 -8 -10 -47 -13 5 -8 -55

2027 -29 -8 -20 -57 -13 5 -8 -65