Bijlage 1. Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Thema Bestuur

€

Bijdrage 117.432

Economische ontwikkeling

€

126.600

Maatwerk

€ 8,051 mio

Sport, cultuur en welzijn Duurzaamheid

€ 1,111 mio €

588.432

Openbare orde en veiligheid Participatie

€ 1,537 mio

Overhead

€

Openbare orde en veiligheid Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen Duurzaamheid

€ 3,100 mio 746.000 €0 41.886 aandelen[2] 33.126 aandelen 3,76% aandeelhouder

[1] Bestuurscommissie jeugd en Midpoint zijn onderdeel van de financiële positie van GR Regio Hart van Brabant [2] Dit aandelenpakket vertegenwoordigt een waarde van €104.715,00

65

Regio Hart van Brabant (Tilburg) [3] Doel Het organiseren en bevorderen van samenwerking tussen gemeenten en andere overheidsinstanties in de regio Hart van Brabant. Dit gebeurt onder meer via Midpoint Brabant, het samenwerkingsverband dat zich richt op de economische ontwikkeling van de regio. Door deze gemeenschappelijke regeling en via Midpoint Brabant werken gemeenten samen aan thema’s zoals: regionale economische ontwikkeling, duurzaamheid en energietransitie, ruimtelijke ordening en mobiliteit en sociale en maatschappelijke vraagstukken.

Bevoegdheden

In de kernagenda ’23 – ’27 zijn de maatschappelijke opgaven opgenomen waarvoor wij ons als samenwerkende gemeenten in Hart van Brabant in deze bestuursperiode gesteld zien, met daarbij de activiteiten die we gezamenlijk oppakken. Alle gemeenten werken en betalen mee aan de uitvoering van deze kernagenda. Namens de deelnemende gemeenten samenwerken en taken uitvoeren op het gebied van: regionale ruimtelijke ordening en gebiedsontwikkeling, economische ontwikkeling en innovatie, verkeer en vervoer, milieu en duurzaamheid en sociale en maatschappelijke samenwerking

De regio kan echter niet zelfstandig wetten of verordeningen vaststellen, deze bevoegdheden blijven bij de individuele gemeenten. De regio fungeert vooral als coördinator en uitvoerder van gezamenlijke regionale taken. Vertegenwoordiging Burgemeester Jansen is lid van het algemeen bestuur. Kees de Haas is lid van de kring gemeentesecretarissen (KGS). Wethouder Mandemakers is lid van de bestuurscommissie Jeugd. Collegeleden zijn lid van de portefeuillehouders overleggen die tot hun portefeuille behoren. Raadslid Van Hest is lid van de regionale adviescommissie Hart van Brabant. Raadslid Zijlmans is zijn plaatsvervanger. Rol gemeenteraad De gemeenteraad kan een zienswijze indienen op de begroting en de jaarrekening. Daarnaast kan de raad bij het vaststellen van de Kernagenda een zienswijze geven. Gemeenteraadsleden kunnen zich twee keer per jaar tijdens de Hart van Brabant radendag informeren over de regionale samenwerking. Als drie gemeenteraden van deelnemende gemeenten daartoe verzoeken, wordt een verenigde vergadering van alle gemeenteraden bijeengeroepen. De verenigde vergadering doet uitspraken over kwesties die zij van regionaal belang acht. Ieder raadslid heeft in deze vergadering één stem.

Er is een regionale adviescommissie die adviseert over de procesmatige aspecten van de P&C-cyclus en de kernagenda, de informatievoorziening vanuit Hart van Brabant en de invulling van de raadsledenbijeenkomsten. Daarnaast signaleert de commissie de verbinding tussen regionale ontwikkelingen en de gemeentelijke ambities. Afspraken over doelen en De doelen van de regio Hart van Brabant staan beschreven in de Kernagenda prestaties 2023-2027. De ambities voor het beleidsterrein jeugd zijn vastgelegd in het regionaal koersdocument jeugd uit 2017. Relatie met gemeentelijke Onze gemeente profileert zich als Leisure gemeente en wil dit profiel graag doelstellingen versterken door dit onderwerp te verankeren in de kernagenda. Risico’s De jeugdzorg kent een open-eindefinanciering, waardoor het rekeningresultaat maar beperkt te beïnvloeden is.

[3] Deelnemende partijen: Loon op Zand, Heusden, Waalwijk, Dongen, Tilburg, Hilvarenbeek, Goirle, Oisterwijk, Gilze en Rijen, BaarleNassau, Alphen-Chaam

66

Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (GGD) Hart voor Brabant (Tilburg) [4] en [5] Doel Het leveren van een bijdrage aan de publieke gezondheidszorg. Bevoegdheden De uitvoering van de gemeentelijke taken die de Wet publieke gezondheid noemt en van de toezichtstaken die de Wet kinderopvang en kwaliteitseisen kinderopvang noemt. De taken van de GGD zijn verdeeld in een (per 2024 geactualiseerd) basispakket dat voor alle deelnemers geldt en facultatieve plustaken. Het basispakket wordt jaarlijks door het algemeen bestuur (AB) van de GGD vastgesteld. Vertegenwoordiging Wethouder Mandemakers is lid van het dagelijks bestuur (DB) en algemeen bestuur (AB). Rol gemeenteraad De gemeenteraad kan inlichtingen vragen aan het algemeen bestuur, het dagelijks bestuur en de voorzitter. De raad kan daarnaast verantwoording vragen aan het door de gemeente aangewezen lid voor het gevoerde beleid en/of een zienswijze geven over de begroting en wijzigingen daarvan, die leiden tot een verandering van de gemeentelijke bijdrage. Afspraken over doelen en 1. Regionale nota publieke gezondheid 2024 – 2027 (alleen regio Middenprestaties Brabant): Op hoofdlijnen richt het gezondheidsbeleid zich op de thema’s: a. Gezonde Start b. Gezonde Leefstijl; c. Gezonde Geest; d. Gezonde Omgeving; e. Gezond Ouder Worden.

Doel van het regionale volksgezondheidsbeleid is om gezamenlijk meer gezondheidswinst te behalen, de slagkracht te vergroten en een sterkere verbinding te leggen met andere beleidsterreinen. 2. Lokaal inzetdocument GGD (jaarlijks): Dit document omvat een omschrijving van de keuzeonderdelen in het basispakket van de GGD en de overige taken die de gemeente bij de GGD inkoopt (plustaken). Het gaat hierbij om ‘Jeugdgezondheidszorg in het netwerk’, preventieprogramma’s en de verbinding met veiligheid. Deze inzet wordt deels gefinancierd uit het basispakket van de GGD (inwonersbijdrage) en deels uit plusgelden. Dit inzetdocument is feitelijk de lokale uitwerking c.q. het uitvoeringsprogramma van datgene wat als beleid in de regionale nota is opgenomen en wordt jaarlijks geactualiseerd. 3. Toekomstvisie 2033: dit is de langetermijnvisie van de GGD voor de komende jaren met daarin benoemd de visie en ambities. Relatie met gemeentelijke In het kader van de Wet publieke gezondheid geeft de GGD Hart voor Brabant doelstellingen onder andere uitvoering aan de jeugdgezondheidszorg (jgz) en diverse preventieprogramma's. Zowel de jgz als de preventieprogramma's hebben als doel het bevorderen, beschermen en bewaken van de gezondheid van zowel kinderen als volwassenen. Een goede gezondheid draagt bij aan de zelfredzaamheid en participatie van inwoners.

De GGD levert hiermee een bijdrage aan de gemeentelijke doelen in het sociale domein zoals het terugdringen van gezondheidsachterstanden, het versterken van zelfredzaamheid, en het inzetten op positieve gezondheid. In het coalitieakkoord is vastgelegd dat er een consultatiebureau gevestigd blijft in de kern Loon op Zand. In het najaar van 2024 is in overleg met de GGD besloten dat de consultatiefunctie vanaf 1 april 2025 behouden blijft in de vorm van een inloopspreekuur. Dit spreekuur zal naar verwachting in 2027 verplaatst worden van De Doelen naar het gezondheidscentrum. De eventuele meerkosten qua huur zijn voor rekening van de gemeente. Risico’s Om haar toekomstbestendigheid te vergroten onderzoekt de GGD HvB momenteel de mogelijkheden voor intensievere samenwerking met GGD WestBrabant. Naar verwachting zullen de AB’s van beide GGD’en eind 2026 een conceptbesluit nemen over de te volgen route. Aan dit besluit kunnen financiëleen of bestuurlijke consequenties voor onze gemeente zitten. [4] Bestuursorganen: Algemeen bestuur, dagelijks bestuur, voorzitter, bestuurscommissie jeugd, portefeuillehouders overleggen op diverse beleidsterreinen, klankbordgroep gemeentesecretarissen.

67

[5] Deelnemende partijen: Loon op Zand, Heusden, Waalwijk, Dongen, Tilburg, Hilvarenbeek, Goirle, Oisterwijk, Gilze en Rijen, Grave, Meijerijstad, Oss, Sint-Michielsgestel, Maashorst, Vught, ’s-Hertogenbosch, Bernheze, Boekel, Land van Cuijck

Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) (Tilburg) [6] Doel Ten behoeve van de deelnemers taken uitvoeren op het gebied van het omgevingsrecht en om als verlengstuk van het lokaal en provinciaal bestuur een bijdrag leveren aan een leefbare en veilige werk- en leefomgeving van de regio Midden- en West-Brabant. Bevoegdheden Er zijn geen bevoegdheden overgedragen. Op het gebied van ondersteunende processen mag het algemeen bestuur samenwerkingen met derden sluiten. Vertegenwoordiging Wethouder Laros is lid van het algemeen bestuur. Besluiten worden bij meerderheid genomen. Bij besluiten over begroting, begrotingswijzigingen en jaarrekening, dient deze meerderheid meer dan de helft van de omzet te vertegenwoordigen. Rol gemeenteraad

De gemeenteraad kan een zienswijze indienen op de begroting en de besteding van een eventueel jaarrekeningsaldo. Afspraken over doelen De OMWB voert landelijke basistaken uit aan de hand van de landelijke VTH-criteria. en prestaties Over de uitvoering hiervan worden jaarlijks schriftelijke afspraken gemaakt. Relatie met Naast de wettelijke basistaken heeft Loon op Zand een aantal niet basis taken op gemeentelijke het gebied van vergunningverlening en toezicht structureel bij de OMWB doelstellingen weggelegd. De afdeling RO vraagt milieuadviezen over ruimtelijke plannen bij de OMWB. Op incidentele basis wordt de OMWB ingehuurd. Risico’s Geen risico’s te melden. [6] Deelnemende partijen: Loon op Zand, Waalwijk, Heusden, Dongen, Tilburg, Hilvarenbeek, Goirle, Oisterwijk, Gilze en Rijen, Altena, Geertruidenberg, Oosterhout, Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, Breda, Drimmelen, Moerdijk, Etten-Leur, Zundert, Rucphen, Halderberge, Roosendaal, Steenbergen, Bergen op Zoom, Woensdrecht

Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant (VRMWB) (Tilburg) [7] en [8] Doel De Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant (VRMWB) behartigt de belangen van de deelnemende gemeenten op de volgende terreinen: a. brandweerzorg; b. geneeskundige hulpverlening; c. rampenbestrijding en crisisbeheersing; d. het voorzien in een gemeenschappelijke meldkamer. Bevoegdheden

Vertegenwoordiging

het inventariseren van risico’s van branden, rampen en crisis; het adviseren van het bevoegd gezag over risico's van branden, rampen en crises in de bij of krachtens de wet aangewezen gevallen alsmede in de gevallen die in het beleidsplan zijn bepaald; het adviseren van het college van burgemeester en wethouders over de brandweerzorg; het voorbereiden op de bestrijding van branden en het organiseren van de rampenbestrijdingen de crisisbeheersing; het instellen en in stand houden van een brandweer; het instellen en in stand houden van een GHOR; het voorzien in de meldkamerfunctie; het aanschaffen en beheren van gemeenschappelijk materieel; het inrichten en in stand houden van de informatievoorziening binnen de diensten van de veiligheidsregio en tussen deze diensten en de andere diensten en organisaties; het vaststellen van het regionaal risicoprofiel; het tenminste één maal in de vier jaar vaststellen van een beleidsplan; het tenminste één maal in de vier jaar vaststellen van een brandrisicoprofiel en het bijbehorende dekkings- en spreidingsplan het vaststellen van rampbestrijdingsplannen voor zover dit bij Algemene maatregel van Bestuur voorgeschreven is; het zorg dragen voor de voorbereiding op de bestrijding van een epidemie van een infectieziekte behorend tot groep A, als bedoeld in artikel 1 onder e Wet publieke gezondheid alsmede op de bestrijding van een nieuw subtype

humaan influenzavirus, waarbij ernstig gevaar voor de volksgezondheid bestaat. Burgemeester Jansen is lid van het algemeen bestuur. -

68

Rol gemeenteraad

De gemeenteraad heeft de mogelijkheid om bij vaststelling van het regionaal beleidsplan (incl. regionaal risicoprofiel) en de begroting en besteding van een eventueel rekeningsaldo een zienswijze in te dienen. Afspraken over doelen In het meerjarenbeleidsplan staan, in de vorm van pijlers, de doelstellingen van de en prestaties VRMWB geformuleerd. Deze formuleert de VRMWB als volgt: 1. Stimuleren van een redzame samenleving Een samenleving wordt gevormd door de mensen die er wonen, werken, recreëren, ondernemen en studeren; iedereen draagt daar op de één of andere manier een steentje aan bij. De manier waarop verschilt per persoon en per moment. Uit onderzoek blijkt dat de redzaamheid van mensen in de afgelopen periode is afgenomen en dat er vaker contact wordt gezocht met hulpverleners. Tegelijkertijd zien we een grote veerkracht bij mensen, zoals tijdens de coronacrisis. In de komende jaren is het essentieel dat we daar waar nodig ondersteunen en waar mogelijk de veerkracht aanspreken. Het is onze taak om inwoners bewust te maken van veiligheidsrisico's en handelingsperspectief te bieden voorafgaand aan, tijdens en na afloop van incidenten en crises.

Om met onze interventies effectief te zijn bij de verschillende doelgroepen begrijpen we wat speelt in de samenleving, zitten we in een vroeger stadium samen om tafel, vergroten we de redzaamheid en bundelen we onze kennis en kunde. 2. Bijdragen aan een veilige leefomgeving De inrichting van een veilige leefomgeving creëer je niet alleen, maar samen. Inwoners, ondernemers, zorg- en hulpverleners, iedereen draagt zijn steentje bij. De regierol voor een veilige leefomgeving ligt bij de gemeenten. We adviseren gemeenten en provincie bij specifieke zorg- en veiligheidsvraagstukken, projecten, evenementen, objecten en gebieden. We kijken daarbij breder naar de aanwezige risico’s met betrekking tot het object en omgeving én er is aandacht voor nieuwe risico’s. We adviseren tijdig en op een eenduidige manier over het beheersen van risico’s om incidenten, rampen en crises te voorkomen.

Relatie met gemeentelijke doelstellingen

Risico’s

3. Leveren van een hulpvaardige en slagvaardige inzet Nieuwe risico’s leiden tot nieuwe type incidenten, rampen en crises. In die veranderende omgeving staan de meldkamercentralisten, brandweer- en crisisteams 24/7 paraat. Ons vakmanschap, adequaat materieel en een betrouwbare operationele informatie zijn daarbij essentieel. We ondersteunen onze bestuurders, die verantwoordelijk zijn voor bevolkingszorg en de beheersing en bestrijding van crises en incidenten. De gemeente Loon op Zand is op basis van de Wet Veiligheidsregio’s belast met de organisatie van de crisisbeheersing in de gemeente. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Loon op Zand trof, samen met de colleges van de andere gemeenten in de regio, een gemeenschappelijk regeling onder de naam ‘Veiligheidsregio Midden- en West Brabant’. Geen specifieke risico’s

[7] Deelnemende partijen: Loon op Zand, Waalwijk, Dongen, Tilburg, Hilvarenbeek, Goirle, Oisterwijk, Gilze en Rijen, Altena, Geertruidenberg, Oosterhout, Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, Breda, Drimmelen, Moerdijk, Etten-Leur, Zundert, Rucphen, Halderberge, Roosendaal, Steenbergen, Bergen op Zoom, Woensdrecht, provincie Noord-Brabant [8] Bestuursorganen: algemeen bestuur, dagelijks bestuur en een voorzitter. Het algemeen bestuur kan commissies van advies en bestuurscommissies instellen

69

Baanbrekers (Waalwijk) [9] Doel -

Baanbrekers streeft naar een zo hoog mogelijke participatie van inwoners van de gemeenten Heusden, Loon op Zand en Waalwijk. De focus ligt vooral op het zoveel mogelijk naar een reguliere baan helpen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Belangrijke waarden voor de uitvoeringsorganisatie zijn zelfredzaamheid, duurzame samenwerking en sociale innovatie. Bevoegdheden Aan Baanbrekers zijn de bevoegdheden tot regeling en bestuur overgedragen met betrekking tot de uitvoering en het uitvoerend beleid van de navolgende wet- en regelgeving: de Participatiewet (P-wet) het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz 2004) de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW) de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) de Wet sociale werkvoorzieningen (Wsw) Zij doen dit door het ontwikkelen, oprichten, exploiteren en in stand houden van taken, diensten, werkzaamheden, activiteiten en productmarktcombinaties welke gericht zijn op de uitvoering van de bovengenoemde wet- en regelgeving en/of gericht op het behouden dan wel het bevorderen van de arbeidsbekwaamheid van mensen, en/of welke bijdragen aan het regulier of zo regulier mogelijk kunnen gaan werken van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Daarnaast kunnen bepaalde taken verricht worden voor één of meerdere gemeenten, indien daarom verzocht wordt en het Algemeen Bestuur (AB) dit verzoek inwilligt. Hiervoor wordt met Baanbrekers afzonderlijke afspraken gemaakt voor de te verlenen diensten, prestaties en de financiering ervan. Vertegenwoordiging Het AB van Baanbrekers bestaat uit twee wethouders en twee raadsleden vanuit de gemeente Loon op Zand. Namens het college van de gemeente Loon op Zand zijn aangewezen: Wethouder Suzan Mandemakers Wethouder Tonny Meulensteen Plaatsvervanger: wethouder Marc Budel Namens de raad van de gemeente Loon op Zand zijn aangewezen: Wim Veldkamp Marianne Verschure Plaatsvervangers: Rob van Hest en Gerdy Zijlmans Rol gemeenteraad De gemeenteraad koos uit haar midden bovengenoemde leden van het AB en wees hun plaatsvervangers aan. De AB-leden vanuit de gemeenteraad hebben een verbindende rol tussen de raad en Baanbrekers. De gemeenteraad heeft de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen op: de vaststelling van de begroting en besteding van een eventueel rekeningsaldo; de oprichting van, de deelneming in en beëindiging van stichtingen, maatschappen, vennootschappen, verenigingen, coöperaties en onderlinge waarborgmaatschappijen.

Afspraken over doelen In de gemeenschappelijke regeling staat dat de deelnemende partijen en prestaties verantwoordelijk zijn voor het integrale en strategische beleid op de terreinen participatie, activering en re-integratie. Ze vertalen het beleid in een opdracht aan Baanbrekers. Op basis hiervan stelt Baanbrekers een kaderbrief vast en een jaarlijkse begroting op. Over de begroting kan de raad een zienswijze indienen. Met een jaarrekening legt Baanbrekers beleidsmatig en financieel verantwoording af voor de realisatie van het betreffende boekjaar.

70

Relatie met gemeentelijke doelstellingen

Wij vinden het als gemeente belangrijk dat onze inwoners zoveel als mogelijk participeren. Baanbrekers levert hierin een bijdrage aan de gemeentelijke doelen door inwoners (waar mogelijk) naar zo regulier mogelijk werk te begeleiden. Dit sluit aan bij de doelen in het sociale domein zoals het versterken van de zelfredzaamheid, eigen kracht, gezondheid e.d. We gaan uit van het principe zelfredzaamheid met een vangnet. Ook hierin speelt Baanbrekers een rol. Baanbrekers verstrekt namelijk uitkeringen en bijzondere bijstand.

Risico’s

De doelgroep en de daarmee samenhangende uitgaven zijn afhankelijk van de heersende conjunctuur. Doordat de BUIG [10] wordt samengesteld door middel van een objectief verdeelmodel, loopt deze niet mee met het aantal uitkeringsgerechtigden. Hierop hebben wij geen invloed. Hierdoor zijn er schommelingen te zien in de inkomsten en daarmee in de bijdrage van ons als gemeente.

[9] Deelnemende partijen: Loon op Zand, Heusden, Waalwijk [10] BUIG is de gebundelde uitkering voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bijzondere Bijstand Zelfstandigen en het betalen van de loonkostensubsidies).

Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB) (Etten-Leur) [11] Doel Het uitvoeren van de gemeentelijke belastingtaken Bevoegdheden - de heffing en invordering van belastingen; - de uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken (WOZ); - de uitvoering van de Basisadministratie Adressen en Gebouwen (BAG). Vertegenwoordiging

Wethouder Meulensteen vertegenwoordigt de gemeente als lid van het algemeen bestuur. Rol gemeenteraad De gemeenteraad kan inlichtingen vragen aan het algemeen bestuur, het dagelijks bestuur en de voorzitter. De raad kan daarnaast verantwoording vragen aan het door de gemeente aangewezen lid voor het gevoerde beleid en/of een zienswijze geven over de begroting en wijzigingen daarvan, die leiden tot een verandering van de gemeentelijke bijdrage. Afspraken over doelen Met de BWB is een uitvoeringsconvenant gesloten. Hierin zijn afspraken vastgelegd en prestaties over de verplichtingen van de BWB en de deelnemende gemeenten met betrekking tot de taakoverdracht, contactmomenten tussen de ambtelijke organisaties, verantwoordelijkheden binnen de P&C-cyclus, de informatie-uitwisseling rond heffing en inning, en de financiële geldstromen Relatie met We streven naar een correcte en klantvriendelijke wijze van belastinginning. gemeentelijke doelstellingen Risico’s Geen bijzondere risico’s te melden. [11] Deelnemende partijen: Loon op Zand, Bergen op Zoom, Breda, Dongen, Etten-Leur, Halderberge, Moerdijk, Oosterhout, Roosendaal, Woensdrecht, Zundert, Rucphen, Waterschap Brabantse Delta.

Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord (RAV) (Tilburg) [12] Doel Het verlenen van ambulancezorg. Bevoegdheden Alle bevoegdheden die nodig zijn om zijn taken (het verlenen van ambulancezorg en het in stand houden van een meldkamer ambulancezorg) uit te voeren. Vertegenwoordiging Wethouder Mandemakers is lid van het algemeen bestuur. Rol gemeenteraad De gemeenteraad kan inlichtingen vragen aan het algemeen bestuur, het dagelijks bestuur en de voorzitter. De raad kan daarnaast verantwoording vragen aan het door de gemeente aangewezen lid voor het gevoerde beleid en/of een zienswijze geven over de begroting en wijzigingen daarvan die leiden tot een verandering van de gemeentelijke bijdrage. Afspraken over doelen Omdat de ambulancezorg op grond van de Wet ambulancezorg door de en prestaties zorgverzekeraars wordt betaald, maken zij afspraken met de RAV over het niveau van dienstverlening en de bijbehorende kosten.

71

Relatie met gemeentelijke doelstellingen

Gelet op de financiering van de ambulancezorg door de zorgverzekeraars, is de bijdrage van de RAV aan gemeentelijke doelstellingen minimaal.

Risico’s

Geen bijzondere risico’s te melden.

[12] Deelnemende partijen: Loon op Zand, Altena, Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, Bergen op Zoom, Bernheze, Boekel, Boxtel, Breda, Dongen, Drimmelen, Etten-Leur, Geertruidenberg, Gilze en Rijen, Goirle, Halderberge, ’s-Hertogenbosch, Heusden, Hilvarenbeek, Land van Cuijk, Maashorst, Meijerijstad, Moerdijk, Oisterwijk, Oosterhout, Oss, Roosendaal, Rucphen, Sint-Michielsgestel, Steenbergen, Tilburg, Vught, Waalwijk, Woensdrecht, Zundert.

Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) (Den Haag) Maatschappelijk belang BNG is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. De BNG draagt met de gespecialiseerde dienstverlening bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Daarmee is de bank essentieel voor de publieke taak. Bestuurlijk belang

Beleidsvoornemens Risico’s

Onze gemeente heeft zeggenschap via het stemrecht op aandelen (één stem per aandeel). De burgemeester vertegenwoordigt de gemeente als aandeelhouder in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. Niet van toepassing. Geen risico’s te melden. Creditrating bijvoorbeeld Standard & Poor’s: AAA (heel goed).

Brabant Water NV (’s-Hertogenbosch) Maatschappelijk belang Brabant Water voorziet ruim 2,4 miljoen inwoners van vrijwel heel Noord-Brabant van drinkwater. Jaarlijks verzorgen de 34 waterproductiebedrijven de winning en zuivering van circa 200 miljoen m3 water. Via een hoofdleidingnet van bijna 17.000 kilometer komt het drinkwater bij ruim 1.070.000 klanten thuis. Brabant Water levert een bijdrage aan het waarborgen van een goede volksgezondheid, de zorg voor het milieu en aan de economische ontwikkeling in het voorzieningsgebied. Bestuurlijk belang De burgemeester vertegenwoordigt onze gemeente als aandeelhouder in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. Beleidsvoornemens Niet van toepassing. Risico’s Geen risico’s te melden.

Publiek ontwikkelbedrijf REKS (Tilburg) Maatschappelijk belang Het stimuleren, ontwikkelen, (doen) uitvoeren en financieren van duurzaamheidsprojecten alsmede het bijdragen aan klimaatadaptatieprojecten in de gemeenten die aandelen houden in het kapitaal van de vennootschap. Energie- en klimaatneutraliteit zijn belangrijke thema's binnen de REKS en middels het publiek ontwikkelbedrijf wordt hier concreet invulling aan gegeven. Het in regionaal verband ontwikkelen van Hubs waarin duurzame elektriciteit wordt opgewekt en gezamenlijk werken aan grens overstijgende maatregelen ten aanzien van klimaatadaptatie. De energiehubs die worden opgericht zijn clusters van zon- en windenergie waarmee dit efficiënt wordt opgewekt en maatschappelijke kosten beperkt worden. De maatschappelijke opgave is dusdanig groot dat we hierin regionaal moeten samenwerken. Bestuurlijk belang Onze gemeente heeft zeggenschap via het stemrecht op aandelen (één stem per aandeel). Wethouder Meulensteen vertegenwoordigt onze gemeente als aandeelhouder. Beleidsvoornemens In de omgevingsvisie en duurzaamheidsprogramma staan de beleidsvoornemens geformuleerd. Loon op zand wil in 2050 aardgasvrij en CO2 neutraal zijn. De POB REKS helpt ons om deze doelen concreet in te vullen en te behalen.

72

Risico’s

-

Verslechteren businesscase hubs door afwijkende energieprijzen of wegvallen van SDE prijsgarantie. Ruimtelijke risico’s door het niet op tijd krijgen van vergunningen of onvoldoende grondposities. Geen tijdige aansluiting op het netwerk van Enexis. Tekort aan grondstoffen of personeel voor realisatie hubs. Kapitaalstortingen in het ontwikkelbedrijf worden aangemerkt als onrechtmatige staatssteun. Lokale politieke invloed kan de realisatie van regionale windmolenprojecten vertragen. Vanwege het uitblijven van voldoende windprojecten wordt te weinig omzet gegenereerd. Hierdoor lopen de liquiditeiten van de organisatie terug.

Financieel beeld verbonden partijen Partij bedragen x € 1.000 Regio Hart van Brabant [14] GGD Hart voor Brabant OMWB Veiligheidsregio MWB Baanbrekers BWB RAV BNG (jaarrekening 2024) Brabant Water NV (jaarrekening 2024) Publiek Ontwikkelbedrijf REKS (jaarrekening 2024)

Eigen vermogen 1-1-2026 31-12-2026 103 103 4.670 3.509 2.920 3.247 4.444 6.066 3.206 1.200 200 200 15.887 15.887 4.721.000 4.777.000 699.235 716.350 4.784

4.784

Vreemd vermogen 1-1-2026 31-12-2026 17.647 17.647 11.079 10.494 7.122 12.874 57.369 52.053 37.345 36.521 10.356 10.206 31.782 30.833 110.819.000 123.164.000 614.203 689.256 287

287

Resultaat 2026 294.000 576

73

Paragraaf 7. Grondbeleid Inleiding De paragraaf Grondbeleid geeft inzicht in het grondbeleid van de gemeente Loon op Zand in relatie tot de doelstellingen van de programma’s die zijn opgenomen in deze begroting. De paragraaf grondbeleid in de jaarrekening 2024 is op 26 juni 2025 door de gemeenteraad vastgesteld. In principe worden de grondexploitaties één keer per jaar geactualiseerd. De cijfers in de tabellen zijn gelijk aan de cijfers gepresenteerd in de jaarrekening 2024. Grondbeleid Het beleid van de gemeente Loon op Zand op het gebied van grondzaken is vastgelegd in de Nota Grondbeleid 2025 (2025.01763). Met het grondbeleid wordt nagestreefd de ruimtelijke opgave met betrekking tot de verschillende beleidsprogramma’s te realiseren of te faciliteren. Daarnaast is in het grondbeleid vastgelegd hoe er omgegaan dient te worden met de beschikbare financiële middelen. Naast de Nota Grondbeleid zijn in de onderstaande tabel ook de overige vigerende beleidsdocumenten weergegeven die betrekking hebben op het grondbeleid van de gemeente. Beleid

Omschrijving

Nota Grondbeleid

Richtinggevend en kaderspellen bij gebiedsontwikkeling op basis van een situationeel grondbeleid. Jaarlijkse vaststelling van grondprijzen.

Notitie Grondprijzen

Beleid met betrekking tot het kostenverhaal van bovenplanse kosten en financiële bedragen. Beleid uitgifte reststroken en Beleid met betrekking tot verkoop snippergroen handhaving gemeentelijke en handhaving gemeentelijke eigendommen. eigendommen

Vastgesteld Actualisatie / herziening

2025

n.v.t.

2022

2025

2025

n.v.t.

2024

n.v.t.

2005

n.v.t.

Nota Kostenverhaal

Exploitatieverordening

Bevat de voorwaarden waaronder de gemeente medewerking zal verlenen aan het in exploitatie brengen van gronden. Alleen van toepassing op overeenkomsten gesloten voor 1 juli 2008.

Per 1 januari 2025 zijn er drie eigen grondexploitaties en 18 faciliterende projecten. Deze projecten dragen bij aan de ruimtelijke doelstellingen van de gemeente. De meeste projecten dragen daarnaast ook bij aan het beleid op het gebied van wonen en/of economie. Een kleiner aantal projecten dragen bij aan maatschappelijke voorzieningen op het vlak van onderwijs, sport, cultuur, recreatie of infrastructuur. Ontwikkelingen Omdat er op dit moment geen bedrijfskavels zijn om uit te geven, wordt alleen een beeld geschetst van de situatie van de woningmarkt. In het laatste kwartaal van 2024 is de prijs voor een nieuwbouw woning met 2% gedaald naar € 470.000,-. Op jaarbasis is de prijs echter nog steeds gestegen met 0,4%. Daarnaast is het aantal transacties in 2024 met 21% toegenomen. De prijs per m 2 is op jaarbasis ook gestegen met 7%. Daarentegen zijn de bouwkosten in het vierde kwartaal van 2024 met 0,25% gedaald, terwijl op jaarbasis nog steeds sprake is van een stijging van 3%. Doordat de opbrengsten sterker stijgen dan de kosten kan worden geconcludeerd dat de grondprijzen stijgen. Op de lange termijn wordt een toename van het aantal nieuwbouwtransacties verwacht als gevolg van een herstel van het consumentenvertrouwen en betere financieringsmogelijkheden.

Een gebrek aan personeel en vakmannen zorgt er echter voor dat de bouwsector niet zal kunnen voldoen aan de vraag naar nieuwbouwwoningen. Grondprijzen kunnen als gevolg van de bovenstaande ontwikkelingen dus toenemen. Deze ontwikkelingen kunnen worden teruggezien in de grondprijzen van hoek- en 2-onder-1-kap woningen, welke een prijsstijging kennen. Voor de grondwaardes van vrijstaande woningen en appartementen was er juist een daling merkbaar in het vierde kwartaal, terwijl de prijzen op jaarbasis in 2024 nog steeds zijn gestegen. Voor tussenwoningen bleef de grondwaarde ongeveer gelijk. De vrije kavels in Westwaard fase 1 zijn grotendeels verkocht onder voorbehoud. Deze zijn echter nog niet notarieel overgedragen. Voor Westwaard fase 2 geldt dat kavels vanaf 2027 uitgegeven kunnen worden. Voor

74

het project De Els II zijn alle woningen verkocht. Het aantal nieuwe woningbouwinitiatieven blijft op peil. Met de provincie zijn prestatieafspraken gemaakt voor de ontwikkeling van woningen. De Woonvisie uit 2016 en een duidelijke prioritering van de projecten moet zorgen dat er kwantitatief en kwalitatief aangesloten wordt op de vraag naar (nieuwbouw)woningen. Locaties waar de gemeente zelf woningbouwkavels kan uitgeven en maximaal kan sturen op de vastgestelde beleidsdoelen zijn er op dit moment niet meer. Om op de middellange- en lange termijn te kunnen sturen op de verschillende beleidsdoelen worden verschillende mogelijkheden onderzocht om op nieuwe locaties gemeentelijke bouwkavels uit te geven. Mede om die reden is het grondbeleid aangepast. Daarnaast wordt gekeken naar de mogelijkheden om projectontwikkelaars scherpere kaders mee te geven bij de ontwikkeling van woongebieden. Het is nog steeds een uitdaging om het geprognosticeerde aantal kavelverkopen jaarlijks te halen. Dit heeft te maken met een grotere vraag vanuit de markt ten opzichte van de beschikbare ambtelijke capaciteit die nodig is bij de planvorming, de uitvoering en de realisatie van nieuwe plannen. Dit zorgt voor stijgende investeringskosten en voor langere doorlooptijden. In sommige gevallen wordt er daarnaast gedurende de planvorming uiteindelijk toch afgezien van realisatie.

Resultaten grondexploitatie Bouwgronden in exploitatie In 2024 zijn er geen nieuwe grondexploitaties geopend of afgesloten. De grondexploitaties zijn per 1-1-2025 geactualiseerd en waar nodig herzien. In de onderstaande tabel worden de resultaten samengevat. Het is niet gelukt om De Els en Bedrijvenpark Kaatsheuvel volledig in 2024 af te ronden. Onder tabel 2 volgt een beknopte technische toelichting op de cijfers. Nummer

Project

1102 1185 1107 Totaal

2e fase ''De Els'' Westwaard (Sweensstraat West) Bedrijvenpark Kaatsheuvel

Boekwaarde Verwacht Eindjaar 31-12-2024 eindsaldo 508 -541 2025 -2.375 1.281 2029 741 -718 2025 -1.124 22

Verlies voorziening 530 0 704 1.235

De boekwaarden geven aan in welke mate er in projecten reeds is geïnvesteerd. Het ‘verwacht eindsaldo’ betreft het verwachte resultaat op de eindwaarde in het jaar dat het project naar verwachting afgesloten wordt. Een verliesvoorziening is noodzakelijk wanneer het te verwachten eindsaldo negatief is. Parameters voor de bouwgronden Voor de bouwgronden in exploitatie wordt gerekend met eenduidige parameters. Hieronder zijn de gehanteerde parameters in de grondexploitaties weergegeven: Index

2025

2026

2027

2028

2029 en verder

CPI

3,5%

2,5%

2,5%

2,0%

2,0%

GWW

3,0%

2,5%

2,0%

2,0%

2,0%

Wonen

3,0%

3,0%

2,5%

2,0%

2,0%

Commercieel

1,0%

1,0%

1,0%

2,0%

2,0%

Plankosten

4,0%

4,0%

3,5%

2,0%

2,0%

Disconteringsvoet

2,0%

2,0%

2,0%

2,0%

2,0%

Rente

1,5%

1,5%

1,5%

2,0%

2,0%

Om te komen tot een redelijke parameter voor de gemiddelde kostenstijging op langere termijn is de ‘’Outlook grondexploitaties 2025’’ van Metafoor geraadpleegd. Op basis van deze informatie zijn de per 1-1-2025 in de grondexploitaties opgenomen bedragen ten opzichte van die per 1-1-2024 aangepast op basis van bovenstaande indexeringen. Voor de CPI is een inschatting gemaakt richting de toekomst waarbij de komende jaren het afneemt richting het streefpercentage van de ECB. Ten opzichte van voorgaande jaren is aan de kostenkant een verschil gemaakt tussen de plankosten en de kosten voor grond-, weg- en waterbouw (GWW). Deze laatste kostenpost kan worden gezien als de kosten van het bouw- en woonrijp maken. Ten opzichte van vorig jaar is deze naar beneden bijgesteld op basis van

75

de ontwikkelingen binnen de markt. Voor de plankosten is deze gelijk gehouden aan het voorgaande jaar, mede gezien de loonontwikkelingen binnen de markt. De ontwikkelingen op de woningmarkt zijn van dien aard dat voor de komende twee jaar uitgegaan wordt van een stijging van 3% van de grondwaardes, mede omdat de bouwkosten minder sterk stijgen dan de verkoopwaardes. Voor de bedrijventerreinen geldt dit ook, alleen stijgen de verkoopprijzen in deze sector minder sterk. De disconteringsvoet is op basis van de BBV voorgeschreven. Faciliterende projecten Naast de ‘bouwgronden in exploitatie’ wordt ook faciliterend grondbeleid toegepast waarbij de gemeente voor 2024 conform de Wet Ruimtelijke Ordening (WRO) de kosten verhaald. Vanaf 2024 vindt het kostenverhaal plaats op basis van de Omgevingswet. Dit betekent dat er naast kostenverhaal vanaf 2024 ook financiële bijdragen gevraagd kunnen worden. Dit betekent dat er in financiële zin gestuurd wordt op een neutraal eindsaldo. Hierdoor worden er geen verliesvoorzieningen getroffen voor de faciliterende projecten. Per project wordt in de onderstaande tabel aangegeven of er sprake is van een overeenkomst en welk type overeenkomst het betreft. Voor een aantal projecten is het eindjaar onbekend. Dit heeft een tweetal oorzaken. Projecten zonder overeenkomst en projecten met een initiatiefovereenkomst hebben nog geen concrete planning.

Daarnaast liggen een aantal projecten stil waarbij de voortgang afhankelijk is van de initiatiefnemer. Voor een aantal van de lopende projecten zal in 2025 de eindfactuur worden opgemaakt. Per 31-12-2025 zullen deze projecten worden afgesloten. Nummer

Project

Overeenkomst

Boekwaarde 31-12-2025

Eindjaar

Faciliterend met overeenkomst: 1176

De Hooivork II

-

2026

1207

Westkant

Initiatief

-

2027

1206

Theresia

Initiatief

-

2028

1541

Van Lier Park

Exploitatie

-

2026

1545

Park Vossenberg

Exploitatie

1

2025

1548

Hoofdstraat - Dr. van Beurdenstraat

Exploitatie

-

2025

1550

CPO Hogemast Ecliptica/Kloosterstr.

Exploitatie

-1

2025

1551

Park Wijtenburg

Exploitatie

-248

2026

1552

SalmRijck

Exploitatie

-

2025

22600

Best plan Erasstraat 105-107

Exploitatie

-

2025

22602

Lobelia (Hooivork 3)

Exploitatie

-46

2026

23600

Bloemwaard

Initiatief

14

2026

23601

LeoHendrik XIII-straat

Exploitatie

-10

2026

23602

Hoofdstraat/ Schotsestraat

Initiatief

-

2027

Faciliterend met overeenkomst (economie): 1526

Herontwikkeling Peperstraat 21-25

Exploitatie

-

2025

1535

Wereld van de Efteling 2030

Exploitatie

-

2030

1544

Zuidelijke Ontsluiting WvdE 2030

Exploitatie

-

2025

1546

Europarcs Resort Kaatsheuvel

Exploitatie

-

2027

Verliesvoorzieningen bouwgronden in exploitatie en faciliterende gronden De verliesvoorzieningen op bouwgronden in exploitatie, zie onderstaande tabel, zijn ten opzichte van de jaarrekening 2023 in 2024 afgenomen met € 89.000. De afname van de verliesvoorziening wordt veroorzaakt door het jaarresultaat ten aanzien van de afronding van de tweede fase ‘Bedrijvenpark Kaatsheuvel’. Nummer

Projectnaam

1102 1107

2e fase ''De Els'' Bedrijvenpark Kaatsheuvel Totaal

Verliesvoorziening per 31-12-2024 530 704

Verliesvoorziening per 31-12-2023 506 817

Verschil

1.235

1.323

-89

25 -113

76

Winstnemingen Conform de richtlijnen van het BBV worden winsten genomen op basis van het voorzichtigheidsbeginsel. Dit leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Richtlijnen vanuit de BBV verplichten gemeenten sinds 2016 om onder voorwaarden tussentijds winst te nemen. Voor project Westwaard is in 2024 een winst genomen van € 287.000. Strategische gronden en ruilgronden Naast grondexploitaties en faciliterende projecten heeft de gemeente nog andere gronden in haar bezit die op verschillende wijzen kunnen worden ingezet ten behoeve van het grondbeleid, zogenaamde strategische gronden en ruilgronden. Deze gronden kunnen op termijn ingezet worden voor ruimtelijke ontwikkelingen. In de onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de strategische- en ruilgronden. Oppervlakte (m2) 41.770 30.420 72.190

Naam Materiele vaste activa Voorraad ruilgronden Totaal

Boekwaarde 272 831 1.103

Risico’s en weerstandsvermogen In de onderstaande tabel zijn de risicobedragen opgenomen voor de actieve grondexploitaties. Deze risico’s moeten opgevangen worden door het weerstandsvermogen van de gemeente. Voor de projecten ‘2e fase de Els’ en ‘Bedrijventerrein Kaatsheuvel’ geldt dat deze zich in afrondende fase bevinden en het risico minimaal is. Voor project Westwaard geldt dat de risico’s zijn afgenomen omdat fase 2 verder is uitgewerkt. Hierdoor worden meer opbrengsten begroot dan in het verleden. Verdere detaillering moet nog worden uitgewerkt in getailleerde ramingen, waardoor het project gevoeliger is voor risico’s. Nummer 1102 1185 1107 Divers Totaal

Naam 2e fase ''De Els'' Westwaard (Sweensstraat West) Bedrijvenpark Kaatsheuvel (Kets-West II 1e fase) Strategische gronden en ruilgronden

Bedrag -227 -227

Bij het geraamde risicobedrag van de grondexploitatie ‘Westwaard, 1e en 2e fase’ is uitgegaan van zowel een kans op tegenvallende kosten als tegenvallende grondopbrengsten (algemeen marktrisico) en een mogelijke vertraging omdat het rioolgemaal later dan gedacht is verplaatst. Samengevat zijn de risico’s als volgt: Omschrijving Woningmarkt en grondprijzen Kosten Vertraging project Vennootschapsbelasting Totaal

Effect 45 -338 -5 PM -297

Kans 30% 70% 90%

Risico 14 -236 -4 -227

In de gemeente Loon op Zand wordt het benodigde en het beschikbare weerstandsvermogen op gemeenteniveau bepaald. De risico-inschatting van het grondbedrijf is hier een onderdeel van. Het beschikbare weerstandsvermogen van de gemeente wordt beoordeeld als ruim voldoende, zie paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

77

Paragraaf 8. Wet open overheid Op 1 mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) in werking getreden. De Woo richt zich op een transparante overheid. Bepaalde informatie moet op grond van deze wet verplicht en actief openbaar gemaakt worden. Onderdeel van de wet is het opnemen van een ‘openbaarheidsparagraaf Woo’ in de beleidsbegroting en jaarstukken, waarin we inzicht geven in de wijze waarop we uitvoering geven aan de Woo. Actieve openbaarmaking De actieve openbaarmakingsplicht onder de Woo wordt stapsgewijs ingevoerd in tranches. De eerste tranche is op 1 november 2024 van start gegaan en omvat de actieve openbaarmaking van 4 informatiecategorieën via de Woo-index, de landelijke zoekmachine. Het betreft de volgende categorieën: • wetten en andere algemeen verbindende voorschriften • overige besluiten van algemene strekking • informatie over organisatie en werkwijze • bereikbaarheidsgegevens Later volgen nog drie tranches, waarbij steeds meer informatie actief openbaar gemaakt moet worden. De definitieve inwerkingtreding van de volgende tranches is nog niet bekend, maar naar verwachting volgt eind 2025 de volgende tranche. Onze gemeente ligt op schema voor wat betreft het invulling geven aan de wettelijke verplichtingen uit de Woo. WOO-platform De Woo raakt een groot aantal processen in onze organisatie en grijpt in in het dagelijks handelen.

Werkprocessen, ICT-systemen en onze informatiehuishouding moeten anders worden ingericht. Samen met andere gemeenten hebben wij inmiddels een publicatieplatform aangeschaft dat bedoeld is voor het zoeken naar, het anonimiseren van en het vervolgens publiceren van informatie. Wij verwachten in 2026 met het platform te kunnen gaan werken en bepaalde informatiecategorieën actief openbaar te kunnen gaan maken. Daarnaast is een belangrijk onderdeel het creëren van bewustwording bij medewerkers. De Woo moet een vanzelfsprekendheid worden. We blijven de Woo onder de aandacht brengen bij onze bestaande en nieuwe medewerkers. Wij zijn bezig onze informatiehuishouding en de sturing daarop te verbeteren. Er wordt gewerkt aan een andere manier van archiveren waardoor documenten makkelijker zijn terug te vinden. Vanaf de tweede helft van 2025 krijgen we een nieuwe digitale werkomgeving doordat we overgaan op de programma’s van Microsoft 365. Daarmee kan slimmer en efficiënter worden samengewerkt. Passieve openbaarmaking In mei 2022 is het eerste onderdeel van de Woo in werking getreden, de zogeheten passieve openbaarmaking. Dat wil zeggen het openbaar maken van informatie die is opgevraagd door middel van een Woo-verzoek. Een belangrijke verplichting vanuit de Woo is om invulling te geven aan de contactpersoon-functie (artikel 4.7 Woo).

Op 1 september 2024 is onze Woo-contactpersoon in dienst getreden. WOO verzoeken kunnen via onze website, https://www.loonopzand.nl/organisatie-en-politiek/woo-verzoek,of per post ingediend worden. In onderstaande tabel leest u wat het verloop is van de Woo-verzoeken in 2024 en 2025. Woo-verzoeken 2024 2025*) Totaal aantal verzoeken

26

18

Aantal afgehandelde verzoeken

25

13

Aantal openstaande verzoeken

1

5

*) Dit aantal is gebaseerd op de cijfers t/m 28 juli 2025 De verzoeken die we ontvangen zijn van wisselende impact. Van kleine verzoeken die snel afgewikkeld kunnen worden tot grote verzoeken waarbij een grote hoeveelheid documenten wordt opgevraagd.

78

Paragraaf 9. Ombuigingen De gemeenteraad heeft voor de begroting 2026 een ombuigingsopgave van € 1.540.000 aan het college meegegeven. Tevens moeten een aantal onderzoeken worden uitgevoerd, hiervoor is een taakstelling van € 400.000 opgelegd. In de Begroting 2025-2028 is voor 2026 e,v. een taakstelling van € 150.000 opgenomen en uit eerdere begrotingen staat nog een taakstelling open op inhuur/de organisatie van € 150.000. In deze paragraaf beschrijven we hoe we in het begrotingsjaar met de bezuinigingen aan de slag gaan. De ombuigingen en aanvullende taakstellingen zijn verwerkt in de begroting. Omschrijving

Taakstelling uit begroting 2025

Ombuigingen Budget aanpassingen

Toelichting In de begroting 2025 is voor 2026 e,v. een taakstelling van € 150.000 opgenomen die nog nader moet worden ingevuld op basis van het uitgevoerde benchmark onderzoek van Berenschot.

Aanpak Voor de invulling van deze taakstelling is gebruik gemaakt van het benchmark onderzoek van Berenschot waarin een aantal aandachtspunten naar voren is gekomen. De belangrijkste aandachtspunten waren de invulling van de 3 e managementlaag en de inzet van bestuurlijke advisering. Op basis hiervan voegden we twee teams in het Sociaal domein samen en verminderden we de inzet op strategisch advies. De budgetten zijn bijgesteld. De verwerking van deze taakstelling heeft in Begroting 2025 jaarschijf 2026 ev. plaatsgevonden en is onderdeel van het startpunt van deze begroting.

2026

2027

2028

2029

150

150

150

150

Toelichting Aanpak Dit betreffen de aanpassingen op het Geen nadere toelichting nodig, budgetten zijn budget, die geen of minimale impact bijgesteld. hebben op het beleid

2026

2027

2028

2029

265

265

265

265

35

35

35

35

Venster 0 en 1 Dagelijks onderhoud panden

Het dagelijks onderhoud van Geen nadere toelichting nodig, budgetten zijn gemeentelijke panden richten we vanaf bijgesteld. 2026 efficiënter en doelmatiger in. Dit

doen we door inspecties en controles zoveel mogelijk te combineren en alleen onderhoud uit te voeren dat op dat moment noodzakelijk is. Hierbij blijft de kwaliteit en veiligheid van de panden gewaarborgd. Door deze gerichtere aanpak kunnen we besparen op uitvoeringskosten, zonder concessies te doen aan de staat en het functioneren van de gebouwen. Voor 2026 wordt het budget trainees Geen nadere toelichting nodig, budget is bijgesteld. verlaagd. Deze besparing realiseren we Verlagen budget trainees door minder trainees gelijktijdig aan te stellen en toch blijven we investeren in de ontwikkeling van jong talent. Venster 2 De gemeente heeft de wettelijke taak om Er is een aanbesteding doorlopen van de HBH. De passende ondersteuning te bieden aan resultaten van deze aanbesteding zijn voor de eerste inwoners die hulp nodig hebben in hun periode positief. De exacte resultaten zijn bekend bij dagelijkse huishouding. De Wmo biedt de jaarrekening. deze ondersteuning, zodat mensen zelfstandig kunnen blijven wonen en meedoen in de samenleving. De taakstelling op hulp bij huishouden is bedoeld om de zorg goed te organiseren, met oog voor de mensen die écht afhankelijk zijn van professionele Taakstelling Wmo Hulp ondersteuning, en tegelijkertijd bij te bij huishouden (HBH) dragen aan de financiële duurzaamheid van de gemeente.

Een taakstelling betekent dat we keuzes moeten maken waarin we gericht blijven op het bieden van zorg die echt noodzakelijk is voor de zelfstandigheid van onze inwoners, maar tegelijkertijd zullen we strikter kijken naar de indicaties en de omvang van de hulp. We sluiten aan bij de visie van de gemeente om zorg en ondersteuning zoveel mogelijk binnen het voorliggend

110

110

110

110

350

350

350

350

80

veld te organiseren. Waar mogelijk stimuleren we eigen kracht en inzet van informele zorg, zoals mantelzorgers en vrijwilligers. Ook kijken we naar mogelijkheden om vanuit de Sterke Lokale Teams en Sterke Toegang hieraan bij te dragen. Wij kijken beter naar de besteding van de beschikbare middelen. Het is een uitdaging om de jeugdzorg toekomstbestendig te maken. De jeugdzorg in Loon op Zand staat onder druk door stijgende kosten en een toename van de vraag naar specialistische zorg. Daarom maakte het Rijk een hervormingsagenda jeugdzorg. De gemeente Loon op Zand wil het gebruik van gespecialiseerde jeugdzorg kritisch bekijken en tegelijkertijd meer inzetten op voorliggende voorzieningen en preventieve maatregelen. Zoals de Taakstelling jeugdzorg hervormingsagenda voorstelt. Met de ontwikkeling van Sterke Lokale Teams en Sterke Toegang willen we niet alleen de kosten beheersen, maar ook de zorg beter afstemmen op de behoeften van jongeren, zodat zij sneller en effectiever de juiste ondersteuning ontvangen. Dit draagt bij aan het bevorderen van de zelfredzaamheid van jongeren en gezinnen, met als uiteindelijk doel hen te helpen een stabieler en gelukkiger leven op te bouwen. Vanaf 2026 stoppen we met het inkopen van integrale vroeghulp bij MEE de Meent.

Deze ondersteuning was gericht op Stoppen met integrale vroegtijdige begeleiding van inwoners met vroeghulp een licht verstandelijke beperking. Zij krijgen hulp bij vragen op het gebied van zorg, onderwijs, welzijn, wonen, werk of inkomen. Het betreft geen wettelijke

We gaan lokaal inzetten op een gezinsgerichte aanpak, waarmee we teruggaan naar de eenvoud van ondersteuning. Hierbij kijken we naar de eigen kracht, het aanbieden van passend collectief aanbod, bieden we waar mogelijk ondersteuning vanuit ons Sterk Lokaal Team en hebben de meest kwetsbare jeugdigen nog altijd toegang tot specialistische zorg. Op deze manier proberen we de kosten voor jeugdhulp beheersbaar te houden.

350

350

350

350

60

60

60

60

De aanwezige overeenkomst wordt opgezegd, budget is bijgesteld.

81

verplichting om in te zetten op Integrale Vroeghulp en of ondersteuning van mensen met een beperking in/als voorliggende voorziening. De reden voor deze bezuiniging is dat vergelijkbare ondersteuning via andere voorzieningen kan worden aangeboden. Venster 3 De uitgaven op onderhoud van openbaar groen moet met 10% worden verlaagd, terwijl de kwaliteit van onze openbare ruimtes behouden blijft. Door efficiënter onderhoud en het heroverwegen van onderhoudsfrequenties en – methoden zal deze ombuiging gerealiseerd kunnen worden. Dit betekent dat bepaalde onderhoudswerkzaamheden minder frequent uitgevoerd kunnen worden, zonder in te boeten op de veiligheid en de kwaliteit van onze openbare ruimte. In deze ombuiging moeten we kijken naar de Taakstelling openbaar balans tussen kosten en kwaliteit. Dit groen zullen we samen met de aannemer moeten bespreken, waarbij alternatieve werkmethoden, materialen en onderhoud onderzocht moeten worden zonder concessie te doen aan de kwaliteit groenvoorzieningen. We moeten zorgvuldig afwegen welke groenvoorzieningen we behouden en hoe we deze het beste kunnen onderhouden met de beschikbare middelen. De gemeente blijft zich inzetten voor een aantrekkelijke en groene leefomgeving, maar met de noodzaak om binnen de financiële kaders te blijven.

Stoppen met de inhuur voor bouw- en Minder inhuur expertise woningtoezicht om in specifieke zaken te tbv bouw en wonen adviseren.

Op dit moment worden de verschillende opties bekeken om deze taakstelling te realiseren. Een groot deel van de werkzaamheden is vastgelegd in contracten, hierin zal gekeken moeten worden welke ruimte er is om deze aan te passen.

We zijn kritisch op de inhuur van expertise ten behoeve van bouw en wonen. De

219

219

219

219

25

25

25

25

82

woningbouwopgave is echter groot waardoor het lastig is om de haalbaarheid in te schatten. Binnen de ruimte in de overeenkomst die er is met de OMWB wordt een taakstelling opgelegd. Verder zijn we kritisch op de inhuur van de OMWB voor advieswerk.

Minder inzet op advieswerk OMWB

Taakstelling civiele werken Minder schade verkeersregelinstallaties Totaal ombuigingen

Taakstelling organisatie

Opgave onderzoeken Eindtotaal ombuigingen, onderzoeken en taakstellingen

De gemeente Loon op Zand huurt in voor advisering over milieuzaken, dit doen we o.a. bij de OMWB. In het kader van de gewenste ombuigingen kiezen we ervoor om het budget voor deze advieswerkzaamheden te verlagen. Hiermee beperken we de inzet op nietwettelijke advisering, zonder afbreuk te doen aan de uitvoering van de verplichte milieutaken. Op basis van het beheerplan voeren we Geen nadere toelichting nodig, budget is bijgesteld. onderhoud aan de civiele kunstwerken uit. Met het slimmer uitvoeren van werken en het beter afstemmen hebben we voordeel ten opzichte van het beheerplan. Er zijn minder schades aan de Geen nadere toelichting nodig, budget is bijgesteld. verkeersregelinstallaties. In begroting 2021 startten we met het actief terugdringen van externe inhuur. In de jaarrekening 2024 berekenden we het resultaat van het terugdringen van externe inhuur, er blijft stelpost van €150.000 over. Dit zetten we voorlopig om naar een taakstelling voor de organisatie. Zie toelichting onder

86

86

86

86

20

20

20

20

20

20

20

20

1.540

1.540

1.540

1.540

150

150

150

150

400

400

400

400

2.090

2.090

2.090

2.090

Bij de invulling van deze taakstelling kijken we kritisch naar de gehele organisatie. Aspecten hierin zijn o.a. externe inhuur en uitvoering van wettelijke taken.

Zie toelichting onder

Toelichting opgave onderzoeken In de Kadernota 2026 is voor een aantal opgaves een onderzoeksvraag geformuleerd. Deze onderzoeken worden navolgend toegelicht. Onderzoek

Omschrijving

Status

Realisatie

83

Onderzoek multifunctioneel vastgoed Klavier

In het gebouw het Klavier komen veel functies samen: gemeentehuis, theater, bibliotheek, maatschappelijke en culturele functies. We voeren een onderzoek uit naar de exploitatiekosten van het Klavier inclusief theater en hoe deze zich verhouden tot het gebruik, de openstelling en doelmatigheid. Het doel van het onderzoek is de kosten verlagen zonder dat dit negatieve gevolgen heeft voor de maatschappelijke waarde en toegankelijkheid voor de inwoners.

We voeren het onderzoek in 2026 uit, de resultaten verwachten we voor de begroting 2027.

PM

Onderzoek ICT

De huidige ICT uitgaven gaan we onderzoeken met als doel te kijken naar kostenbesparingen en efficiency te realiseren. 1. Het inzichtelijk maken van de kosten in relatie tot Equalit. 2. Het inzichtelijk maken van kosten van licenties. 3. Het in kaart brengen van de kosten per venster.

Het onderzoek is in 2025 afgerond en het financiële resultaat is structureel verwerkt in de bestuursrapportage 2025.

In 2025

Onderzoek gemeenschappelijke regelingen

In het kader van de ombuigingsopgave onderzoeken we de mogelijkheden om structureel te besparen op uitgaven aan gemeenschappelijke regelingen (GR’s), aangezien deze een aanzienlijk deel van het gemeentelijk budget innemen. Omdat Loon op Zand hierin niet zelfstandig kan handelen, is draagvlak van de andere deelnemende gemeenten nodig. Om alvast richting te geven aan dit proces en de noodzaak tot kostenbeheersing te onderstrepen, heeft de gemeente in 2025 bij een aantal GR’s een zienswijze op de begroting 2026 ingediend. We onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om de leges voor de verschillende diensten te verhogen. Het doel is de gemeentelijke inkomsten te verbeteren en marktconforme leges te heffen, waarbij we de kosten voor onze dienstverlening in evenwicht houden. In de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 nemen we de uitkomsten van dit onderzoek mee.

Met de ingezette aanpak in 2025 zijn we kritischer geworden op de begrotingen van de GR’s. In 2026 zetten we deze aanpak voort waarbij we o.a. kijken naar ruimte in de overeenkomsten. Ook gaan we in overleg om verschillen te kunnen verklaren. De BWB heeft een toelichting gegeven in de beeldvormende vergadering van 19 juni 2025.

PM

Voor de dienstverlening in het kader van de Omgevingswet kunnen we een aantal nieuwe tarieven invoeren. Uit het onderzoek naar de leges is naar voren gekomen dat de leges voor kabels en leidingen aangepast kunnen worden. Dit heeft geen financieel resultaat omdat de leges kostendekkend moeten zijn.

25

Onderzoek leges

kosten

84

Overzicht van baten en lasten Recapitulatie vensters Presentatie structueel resultaat Venster 1.1 Bestuur en organisatie 1.2 Dienstverlening 1.3 Openbare orde en veiligheid Subtotaal Venster 1 1.99 Mutaties reserves Totaal Venster 1 2.1 Onderwijs 2.2 Sport, cultuur en welzijn 2.3 Voorliggende voorzieningen 2.4 Maatwerk 2.5 Participatie Subtotaal Venster 2 2.99 Mutaties reserves Totaal Venster 2 3.1 Omgeving 3.2 Duurzaamheid 3.3 Wonen 3.4 Economische ontwikkeling Subtotaal Venster 3 3.99 Mutaties reserves Totaal Venster 3 0.1 Overhead 0.2 Lokale heffingen 0.3 Algemene uitkeringen 0.4 Dividend 0.5 Financieringsfunctie 0.6 Overige algemene dekkingsmiddelen 0.7 Onvoorziene uitgaven 0.8 Vennootschapsbelasting Subtotaal Venster 0 0.99 Mutaties reserves Totaal Venster 0

Lasten -1.857 -911 -2.435 -5.202 -5.202 -2.340 -3.094 -5.584 -17.443 -13.245 -41.706 -773 -42.478 -6.694 -5.458 -3.454 -770 -16.377 -16.377 -14.653 -770 -8 -75 -864 -25 -16.395 -16.395

2026 Baten 541 80 620 620 453 299 367 30 5.083 6.232 9 6.241 396 6.483 640 30 7.549 104 7.653 283 17.150 48.659 88 101 25 66.306 1.169 67.475

Saldo -1.857 -370 -2.355 -4.581 -4.581 -1.888 -2.795 -5.217 -17.413 -8.161 -35.474 -764 -36.237 -6.298 1.025 -2.814 -740 -8.828 104 -8.724 -14.370 16.380 48.659 80 26 -839 -25 49.912 1.169 51.080

Lasten -1.942 -915 -2.509 -5.365 -5.365 -2.595 -3.346 -4.688 -18.125 -13.090 -41.845 -14 -41.859 -7.077 -5.738 -3.546 -679 -17.040 -17.040 -14.962 -805 -7 -5 -817 -25 -16.621 -16.621

2027 Baten 541 62 602 3 605 453 280 262 30 5.083 6.108 8 6.116 396 6.643 640 30 7.709 85 7.795 513 18.096 49.825 88 101 25 68.648 178 68.826

Saldo -1.942 -374 -2.447 -4.762 3 -4.760 -2.143 -3.066 -4.426 -18.095 -8.007 -35.737 -6 -35.743 -6.681 905 -2.906 -649 -9.330 85 -9.245 -14.449 17.291 49.825 81 97 -792 -25 52.027 178 52.205

Lasten -1.931 -937 -2.594 -5.461 -5.461 -2.348 -3.801 -4.727 -18.736 -12.957 -42.568 -14 -42.583 -7.384 -5.769 -3.719 -690 -17.562 -17.562 -15.145 -837 -7 144 -771 -25 -16.640 -16.640

2028 Baten 541 68 608 3 611 453 303 262 30 5.083 6.131 8 6.139 396 6.701 640 30 7.766 75 7.842 280 18.304 49.949 88 101 25 68.747 192 68.939

Saldo -1.931 -396 -2.527 -4.853 3 -4.850 -1.895 -3.498 -4.465 -18.706 -7.873 -36.437 -6 -36.443 -6.988 931 -3.080 -660 -9.796 75 -9.720 -14.865 17.467 49.949 81 245 -746 -25 52.107 192 52.299

Lasten -2.004 -959 -2.690 -5.653 -5.653 -3.245 -3.825 -4.671 -18.921 -12.739 -43.402 -14 -43.416 -7.659 -6.310 -3.863 -703 -18.536 -18.536 -15.248 -870 -6 157 -724 -25 -16.716 -16.716

2029 Baten 541 73 613 3 616 453 280 262 30 5.083 6.108 2 6.110 396 7.267 640 30 8.332 101 8.433 362 18.510 50.055 88 101 25 69.141 30 69.170

Saldo -2.004 -418 -2.617 -5.040 3 -5.037 -2.793 -3.545 -4.409 -18.891 -7.656 -37.294 -12 -37.306 -7.263 956 -3.223 -673 -10.203 101 -10.102 -14.886 17.640 50.055 82 259 -699 -25 52.424 30 52.454

Geraamd resultaat Incidentele baten en lasten (effect op saldo) Incidentele reservemutaties (effect op saldo) Totaal structureel resultaat

-80.452 1.030 759 -78.663

81.989 -995 80.994

1.538 1.030 -237 2.331

-80.885 500 -80.385

83.343 83.343

2.458 500 2.958

-82.247 250 -81.997

83.531 83.531

1.284 250 1.534

-84.322 -84.322

84.331 84.331

9 9

Incidentele baten en lasten Incidentele baten en lasten (bedragen x € 1.000) Venster Product Omschrijving Venster 2: 2.1 Onderwijs Eenmalige onderzoekskosten t.b.v. IHP Venster 2: 2.2 Sport, cultuur en welzijn Bibliotheek voorzieningen Venster 2: 2.2 Sport, cultuur en welzijn Accommodatie gebonden medewerker Venster 2: 2.3 Voorliggende voorzieningen Accommodatie gebonden medewerker Venster 2: 2.3 Voorliggende voorzieningen Exploitatie Dorpshuis Loon op Zand Venster 2: 2.3 Voorliggende voorzieningen Opgave voorliggend veld Venster 2: 2.4 Maatwerk Ondertekening Zorgned Venster 2: 2.4 Maatwerk Transformatiemiddelen opgaven sociaal domein Venster 3: 3.3 Wonen Erfgoedbeleid opstellen Venster 3: 3.3 Wonen Aanwijzing Mast Venster 3: 3.3 Wonen Onderzoek centrumontwikkeling Venster 3: 3.3 Wonen Advies opstellen omgevingsplan Venster 0: 0.1: Overhead Tijdelijke inzet medewerkers (formatie burgerzaken) Venster 0: 0.1 Overhead Pilot trainees ICT Venster 0: 0.1 Overhead Projecten ICT Totaal incidentele baten en lasten (saldo)

Baten / Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten

Incidentele mutaties met reserves (bedragen x € 1.000) Incidentele stortingen in reserves Incidentele onttrekkingen aan reserves Totaal incidentele mutaties met reserves (saldo)

Lasten Baten

2026

2027

2028

2029

-100 20 -20 -75 -50 -10 -200 -10 -15 -115 -75 -150 -130 -175 -1.105

-250 -100 -150 -500

-100 -150 -250

-

2026 -759 995 237

2027 -

2028 -

2029 -

Totaal incidenteel saldo

-868

-500

-250

-

Structureel begrotingsresultaat (bedragen x € 1.000) Saldo van baten en lasten Incidentele baten en lasten (effect op structureel begrotingsresultaat) Incidentele mutaties met reserves (effect op structureel begrotingsresultaat) Totaal structureel begrotingsresultaat

2026 1.538 1.105 -237 2.406

2027 2.458 500 2.958

2028 1.284 250 1.534

2029 9 9

Incidentele lasten Eenmalige kosten ten behoeve van huisvesting onderwijs Dit incidenteel budget is in de Begroting 2025-2028 opgenomen voor de voorbereidingskosten - projectkosten ten behoeve de (tijdelijke) huisvesting basisschool de Vaert en het Van Haestrechtcollege en het IHP-K. Bibliotheek voorzieningen De decentralisatiegelden voor de bibliotheek worden toebedeeld aan een incidenteel budget ten behoeve van het versterken van het aanbod op het gebied van cultuur, welzijn en educatie in onze gemeenschap. Accommodatiegebonden medewerker Dit incidenteel budget is ten behoeve van de inzet van sociaal werkers in wijkaccommodaties, deze incidentele lasten compenseren wij met incidentele baten. Exploitatie Dorpshuis Loon op Zand Dit incidenteel budget is voor de succesvolle oplevering van het Dorpshuis Loon op Zand. We zetten een kwartiermaker in, die zorgt dat het gebouw optimaal wordt voorbereid op gebruik, dat de organisatiestructuur operationeel is, en dat alle betrokken partijen (eindgebruikers, gemeente, stichting, vrijwilligers) tijdig en goed betrokken worden. Opgave voorliggend veld Dit incidenteel budget is bedoeld voor de projectkosten en investeringen die bijdragen aan de transformatieopgaven Sterke Gemeenschappen en Toegang van het Sociaal Domein. Dit is een aanvulling op de middelen die toegekend waren voor 2024 en 2025.