Stedenbouwkundigplan Diekman-Oost Epse
Tekst van het document
Stedenbouwkundig plan
Hof van Dorth Het Diekman-Oost, Epse 24 oktober 2025
Colofon
Inhoud
Auteur Studio D
Inleiding
3
Opdracht & ambities
4
Analyse
5
Ontwerp
15
Themakaarten
19
Doorsneden
31
Vogelvlucht
34
Ruimtelijke principes
35
In samenwerking met Opmaat Wonen Gemeente Lochem Buro Ontwerp & Omgeving Projectnummer 2503 Status Definitief
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Datum September 2025
2
Team Daan van den Berg Szymon Marciniak Chris Pluymackers
- Architectuur - Openbare ruimte
Inleiding
In de gemeente Lochem is behoefte aan duurzame en passende woonvormen. De Kernvisie Wonen Epse-Joppe wijst Het DiekmanOost expliciet aan als plek voor een bijzondere woonvorm. Het gaat om de herontwikkeling van de voormalige campinglocatie: een open plek in het bos aan de Dortherweg, grenzend aan het woongebied Epserbos en direct aangrenzend aan de woonwijk Diekman en klein Azink.
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
De ambitie van dit document is drieledig: het vormt een toetsingskader voor ruimtelijke en architectonische kwaliteit, een inspiratiebron voor ontwerpers, bewoners en betrokkenen, en een leidraad voor de samenwerking met gemeente en omgeving.
3
Opdracht & ambities Opdracht In opdracht van Opmaat Wonen en in samenwerking met de Gemeente Lochem en Buro Ontwerp & Omgeving is een stedenbouwkundig plan opgesteld voor de herontwikkeling van de locatie Het Diekman-Oost in Epse. Het betreft de transformatie van een voormalige campinglocatie: een open plek in het bos aan de Dortherweg. Het plan voorziet in circa 22 modulaire woningen binnen een kleinschalige en duurzame hofstructuur. De woningen zijn bedoeld voor starters, jonge gezinnen, alleenstaanden en ouderen en worden circulair, grotendeels in hout, uitgevoerd.
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Ambities Het stedenbouwkundig ontwerp is gebaseerd op de volgende ambities:
4
•
Duurzame kwaliteit – energiezuinige woningen en een klimaatadaptieve, natuurinclusieve gemeenschappelijke buitenruimte.
•
Sociale cohesie – collectieve ruimten en ontmoetingsplekken versterken verbinding en leefbaarheid.
•
Minimale impact – zorgvuldig ingepaste infrastructuur met toekomstbestendige oplossingen.
•
Landschappelijke integratie – behoud en versterking van bosranden en landschappelijke structuren.
•
Modulair bouwsysteem – circulaire en flexibele woningen volgens het principe Plug-in en Wonen.
•
Wonen naar behoefte – een woningprogramma dat aansluit op de lokale vraag en ruimte biedt aan diverse doelgroepen.
•
Versterken van habitats – het plan voegt waarde toe aan de ecologie door het creëren van extra nestgelegenheden en het treffen van maatregelen tijdens de uitvoering van activiteiten. Ook na realisatie worden in en rondom het plangebied blijvende voorzieningen toegevoegd, zoals nestkasten, insectenhotels, takkenrillen, voedselrijke beplanting en groene erfafscheidingen. Hiermee worden de habitats van diverse diersoorten structureel versterkt, zowel binnen het plangebied als in de directe omgeving.
Ontwerpproces Het ontwerpproces is uitgevoerd in nauwe samenwerking met de gemeente Lochem, omwonenden en betrokken dorpsbewoners. Vanaf de start zijn participatiebijeenkomsten georganiseerd waarin het eerste ontwerp en de stedenbouwkundige uitgangspunten zijn besproken. De participatie vormt hiermee een belangrijk onderdeel van het ontwerpproces en wordt verderop in dit document uitgebreider beschreven. Het vormt de basis voor een plan dat breed gedragen wordt en aansluit bij de wensen van zowel gemeente als omwonenden.
4
Analyse
Projectgrens Dorth
erweg
ca. 15 550m² A ein
k
zin
Kl
ca. 6000 m2
Stedenbouwkundige visie Smitskamp Gorssel
t He
6
ek Di
an m
1870 - agrarisch landschap
1900 - akkerbouw en landschappelijke structuur
1970 - recreatie en verstedelijking
In 1870 maakte de locatie deel uit van een open agrarisch landschap.
Rond 1900 bleef de agrarische functie dominant.
Vanaf de jaren ’70 veranderde het gebruik sterk.
•
•
•
•
•
Kleine akkers en weiden lagen verspreid rond de Dortherweg. De Dortherweg had het karakter van een smalle landweg die verbinding bood met het omliggende buitengebied. Het gebied was nog grotendeels onbebouwd en functioneerde als overgangszone tussen dorp en bos.
• •
Het gebied werd gebruikt voor akkerbouw en kleinschalige landbouw. Langs de Dortherweg ontwikkelde zich een structuurrand van boerderijen en erven. Aan de oostzijde tekende zich de bosrand af, terwijl ten westen het open landschap behouden bleef.
• •
•
Direct naast de locatie ontstond de schietbaan, later gevolgd door de aanleg van het sportveld en de wijk Het Diekman (gerealiseerd in 1978). Aan de oostzijde ontwikkelde zich het villapark in het bosgebied. Het plangebied zelf werd ingericht als camping, waarmee decennialang een recreatieve functie aanwezig was. Daarmee ontstond een open plek in de bosrand die tot vandaag de dag herkenbaar is.
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Locatie toen
7
Stedenbouwkundige visie Smitskamp Gorssel
Locatie nu
8
Boskamer en context
De boskamer-typologie
Het plangebied Diekman-Oost kenmerkt zich door een open plek in het bos, ontstaan na decennia van gebruik als camping. Deze open ruimte vormt de kern voor een nieuwe woonbuurt die als boskamer wordt ontwikkeld: een kleinschalige buurt omsloten door bosranden, waarin woningen in het groen worden ingebed.
Wonen in een groene kamer met duidelijke randen en een open binnenruimte – vormt de inspiratiebron voor het stedenbouwkundig ontwerp. Dit sluit aan bij de bestaande kwaliteiten van de plek: een beschutte ligging, sterke landschappelijke randen en een herkenbare overgang van dorp naar natuur.
Ruimtelijke analyse Het projectgebied ligt op het snijvlak van drie karakteristieke omgevingen: •
Het Epserbos aan de oostzijde, met villa’s in een groene setting.
•
De woonwijk Het Diekman aan de westzijde, gerealiseerd eind jaren zeventig, met een dorps karakter en directe aansluiting op de open plek.
•
De Dortherweg aan de noordzijde, een kleinschalige landweg met bomenrijen en verbinding naar het buitengebied.
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
De nieuwe buurt benut de bestaande open plek als ontwikkelruimte en respecteert de omringende bosranden. Hierdoor ontstaat een logische overgang van dorpsstructuur naar boslandschap, waarbij zowel de landschappelijke kwaliteit als de leefkwaliteit van bewoners centraal staat.
9
Ontsluiting analyse Uit de analyse van verschillende ontsluitingsmogelijkheden voor de locatie blijkt het volgende: • Ontsluiting via de Dortherweg De Dortherweg vormt de noordelijke begrenzing van het plangebied en is geschikt om een deel van het verkeer te verwerken. Deze route sluit logisch aan op de bestaande infrastructuur en zorgt voor een spreiding van verkeersbewegingen. Parkeren wordt geclusterd aan de rand van het plangebied, direct nabij de aansluiting. • Ontsluiting via Het Diekman Een tweede ontsluiting wordt gerealiseerd via Het Diekman. Deze route ontsluit het westelijke deel van het plan en biedt een directe verbinding met de bestaande woonwijk. Ook hier wordt parkeren in het plangebied opgelost, geclusterd aan de randen en omzoomd met groen, zodat de parkeerdruk in de bestaande wijk niet toeneemt. • Ontsluiting via Klein Azink Deze optie is nadrukkelijk onderzocht, maar bewust niet opgenomen in het plan. Een ontsluiting via Klein Azink zou leiden tot een onwenselijke verkeersdruk in een smalle woonstraat en zou de leefbaarheid van de directe buren aantasten. Door deze optie te schrappen, wordt de verkeersdruk in de wijk Het Diekman aanzienlijk verlaagd. Afweging en resultaat
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Door te kiezen voor een dubbele ontsluiting (Dortherweg en Het Diekman) wordt het verkeer evenwichtig verdeeld en blijft de verkeersintensiteit per route beperkt. Het parkeren is volledig binnen het plangebied opgelost, waardoor bestaande buurten worden ontzien.
10
Daarnaast is het woningprogramma bijgesteld van 24 naar 22 woningen. In combinatie met de verschuiving van de doelgroep – meer nadruk op levensloopbestendige woningen en ouderenhuisvesting in plaats van jongeren – leidt dit tot een beperkte verkeers- en parkeerdruk. Deze keuzes dragen bij aan een duurzame verkeersstructuur, waarbij zowel de leefkwaliteit van de huidige bewoners als die van toekomstige bewoners van de boskamer wordt gewaarborgd.
A
Diekman (nieuw)
B
Klein Azink
C
Dortherweg bestaand
Beleid | onderzoeken Boo
Startnotitie Diekman-Oost | Gemeente Lochem
Parkeernorm 2020 – Gemeente Lochem
In opdracht van Opmaat Wonen zijn diverse onderzoeken uitgevoerd door Buro Ontwerp & Omgeving (BOO).
Voor het project is aangesloten bij de gemeentelijke parkeernormen van 2020. Uitgangspunt: voldoende parkeerplaatsen binnen het plangebied, zodat geen extra druk ontstaat op de bestaande wijk.
17.
De gemeenteraad heeft in mei 2023 de Kernvisie Wonen vastgesteld. Voor de locatie Diekman-Oost geldt dat woningbouw alleen mogelijk is met aanzienlijk minder woningen, waarbij enkel de open plekken benut worden en kap van houtopstanden zoveel mogelijk wordt voorkomen. Een zorgvuldige inpassing in het landschap en natuurinclusieve opzet zijn randvoorwaarden. De locatie is nadrukkelijk aangewezen als kansrijk voor bijzondere woonvormen: duurzaam, modulair en met een sterke sociale en ecologische kwaliteit.
Ecologisch onderzoek: aanwezigheid van soorten zoals ringslang, eekhoorn en vleermuisroutes vraagt om wettelijke en aanvullende maatregelen. Denk aan reptielenschermen, nestkasten, takkenrillen en faunapassages. AERIUS-berekening: stikstofeffecten zijn beoordeeld; de ontwikkeling is uitvoerbaar binnen de wettelijke kaders. MER-beoordeling: er is geen m.e.r.-plicht; de effecten zijn beperkt en beheersbaar. Deze resultaten zijn vertaald naar maatregelen die integraal zijn opgenomen in het ontwerp en de inrichting van de buitenruimte.
Parkeren is geclusterd en landschappelijk ingepast, met gebruik van grasbeton en groene omzoming. Door het terugbrengen van het programma van 24 naar 22 woningen en de focus op levensloopbestendige woningen is de verwachte verkeers- en parkeerdruk verder verlaagd. Hiermee wordt voldaan aan de norm én blijft de leefkwaliteit in de omliggende straten behouden.
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
16.
Onderzoeken BOO – ecologie & milieu
11
Participatieproces Het plan voor Het Diekman-Oost is in nauwe samenwerking met de omgeving tot stand gekomen. Direct omwonenden en belanghebbenden zijn vanaf het begin actief betrokken. Gestart is met een grondige locatie-analyse (landschap, structuren, ontsluitingen, ecologie) als basis voor de stedenbouwkundige verkenning en de Startnotitie. Na publicatie van de Startnotitie zijn direct aangrenzende bewoners van Het Diekman en Klein Azink als eerste gesproken. Hun belangen en opmerkingen zijn verwerkt in een aangepast plan. Vervolgens is het plan breder gepresenteerd en opnieuw met omwonenden doorgenomen. Tot slot een stedenbouwkundige planavond voor omwonenden en geïnteresseerde woningzoekenden, met plattegronden en mogelijke productuitwerkingen, zodat de uitwerking nog specifieker kan aansluiten op de woonwens.
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Door dit traject is een plan ontstaan dat breed wordt gedragen en waarin een evenwichtige mobiliteit, behoud van de bosrand en een zorgvuldig woningprogramma van 22 woningen samenkomen.
12
12
Startnotitie
(1e) Participatie: gesprekken en inloopavond
(2e) Definitief ontwerp en extra inloopavond
(januari 2025)
(juni 2025)
(sept–okt 2025)
Inleiding
Inleiding
Inleiding
De ontwikkeling van Diekman-Oost begon met de vaststelling van de Startnotitie in januari 2025. Deze notitie legde de ruimtelijke kaders en ambities vast en vormde het vertrekpunt voor het verdere ontwerpproces.
In juni 2025 werden de eerste schetsen gedeeld met direct omwonenden en breder besproken tijdens een inloopavond bij SV Epse. Hier zijn zorgen, wensen en woonbehoeften opgehaald die richting gaven aan de verdere uitwerking.
Na de eerste participatie is het plan verder verfijnd en in september 2025 als definitief ontwerp (DO) gepresenteerd aan omwonenden. In oktober 2025 volgde een extra inloopavond bij SV Epse, met presentatie van het DO, het woonprogramma en de conceptplattegronden uit het woonbehoefteonderzoek niveau 2.
Uitgangspunten
Aandachtspunten
Aanpassingen
•
•
•
• • • •
• • • • • •
Verkeersdruk en parkeerdruk in de bestaande wijk Het Diekman, vooral bij ontsluiting via Klein Azink. Behoud van privacy en een zorgvuldige overgang naar achtertuinen. Wens voor kleinschaligheid en dorpse uitstraling, passend bij het karakter van Epse. Behoud van bomen en aanleg van robuuste groenbuffers bij entree en randen. Grote vraag naar betaalbare woningen, vooral levensloopbestendige appartementen en gezinswoningen. Ecologie en natuur: aandacht voor aanwezige soorten (ringslang, eekhoorn, vleermuisroutes) en versterken van biodiversiteit. Sociale kwaliteit: behoefte aan speelplekken en ontmoetingsruimten binnen een groene, autoluwe opzet.
• • • • •
• •
Aantal woningen teruggebracht van 24 naar 22, met één extra starterswoning tot € 251.100; zorgt voor een evenwichtige mix van goedkope, betaalbare en duurdere koopwoningen. Ontsluiting via Klein Azink vervalt; verkeer uitsluitend via Het Diekman en Dortherweg, waardoor de wijk wordt ontlast. Parkeren volledig binnen het plangebied opgelost, landschappelijk ingepast met groen, halfverharding en waterdoorlatende materialen. Concept ‘Boskamer’ uitgewerkt: centrale groene ruimte met brede randen, wadi’s en plekken voor ontmoeting en spel. Bebouwing in houtbouw: grondgebonden woningen en een kleinschalig appartementengebouw (2 lagen met accent van 3). Ecologische maatregelen geïntegreerd: nestkasten, insectenhotels, takkenrillen en bloemrijke beplanting; bestaande bomen grotendeels behouden. Reacties omwonenden verwerkt in privacy, verkeer en groenovergangen. Extra inloopavond oktober 2025 bij SV Epse: presentatie van het definitieve ontwerp, conceptplattegronden en woonprogramma met 22 woningen.
De tweede participatieronde sloot het proces af en leverde een breed gedragen plan op dat omwonenden, woonbehoefte en ruimtelijke kwaliteit samenbrengt.
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
•
Alleen de open plek van het voormalige campingveld wordt bebouwd; bosranden en houtopstanden blijven behouden. Beperkt aantal woningen, passend bij de schaal en het karakter van Epse. Doelgroep: ouderen, alleenstaanden en kleine huishoudens, met nadruk op betaalbare en levensloopbestendige woningen. Duurzaam en modulair bouwen, met integratie van natuurinclusieve maatregelen en habitats. Klimaatadaptatie leidend: wadi’s voor wateropvang, infiltratie van hemelwater, mantel- en zoombeplanting. Zorgvuldige overgang naar bestaande tuinen en villapark aan de oostzijde.
13
Programma
22 woningen Totaal
Van 24 (verkenning) naar 22 (plan): beperkte verkeersdruk, minder parkeren, meer kwaliteit. Bij het appartementengebouw is gekozen voor een hoekoplossing met slechts twee appartementen op de tweede verdieping, zodat meer kwalitatieve buitenruimte ontstaat en de dichtheid verder afneemt. Circa 60% is levensloopbestendig. De centrale, natuurinclusieve buitenruimte bevordert ontmoeting en sociale cohesie.
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Ten opzichte van de eerdere planvariant is één extra starterswoning toegevoegd in de prijsklasse tot € 251.100. Hiermee telt het plan nu 22 woningen in totaal, waarvan 12 grondgebonden en 10 gestapeld. De verdeling binnen de categorie starters is aangepast naar 5 goedkope en 4 betaalbare koopwoningen
14
9 starter / eengezinswoningen
10 Appartementen
3 Grond gebonden levensloopbestendige woningen
- 5x Goedkope koop ≤ € 251.100 - 4x betaalbaar koop laag ≤ € 303.750
- 6x Betaalbaar koop hoog ≤ € 405.000 - 4x dure koop ≥ € 405.000
- 3x dure koop ≥ € 405.000
goedkope koop + betaalbaar: 41%
middensegment: 27%
vrije segment - 32%
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Ontwerp 15
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
“Een boskamer aan de rand van Epse. Kleinschalige woningen in een groene setting, zorgvuldig ingepast in de bestaande bosrand. Duurzaam en modulair gebouwd, met natuurinclusieve maatregelen en een rustige, veilige leefomgeving die aansluit bij de kwaliteiten van het landschap.”
16 18.
16
Stedenbouwkundige uitgangspunten
Programma Het programma bestaat uit 22 woningen: een evenwichtige mix van grondgebonden gezinswoningen en levensloopbestendige appartementen. De nadruk ligt op betaalbaarheid, kleinschaligheid en flexibiliteit door modulair bouwen. Naast de woningen voorziet het plan in parkeerclusters, centrale afvalinzameling, speelplekken en een collectieve ontmoetingsruimte. Concept Het stedenbouwkundig concept is gebaseerd op het idee van de boskamer: een open plek in het bos die wordt ingevuld met woningen, omsloten door een groene rand. Binnen dit raamwerk ontstaat een kleinschalige, dorpse structuur waarin woningen en natuur in balans zijn. Het concept versterkt de landschappelijke kwaliteit en sluit aan op de bestaande omgeving. Zonering Het plangebied kent twee hoofdzones. Aan de randen bevinden zich parkeerclusters, zorgvuldig ingepast in groen. Het centrale deel wordt ingericht als boskamer, met woningen rondom en wadi’s en een ontmoetingsruimte in het hart. Dit centrale gebied is autovrij en ingericht voor verblijf, spelen en ontmoeting.
Openbare ruimte De openbare ruimte vormt een samenhangend groen netwerk, met brede buffers langs de bosrand en bloemrijke zones tussen de woningen. Wadi’s vangen regenwater op en zorgen voor een klimaatadaptieve inrichting. Paden slingeren door het gebied en verbinden de woningen met de twee ontsluitingen. De inrichting stimuleert ontmoeting, maar respecteert ook de privacy van omwonenden door groene afschermingen.
N
Vegetatie De beplanting bestaat uit inheemse soorten, afgestemd op de ecologische context. Brede groenbuffers, bloemrijke graslanden en mantel-zoomvegetatie versterken de biodiversiteit. Nestkasten, takkenrillen en insectenhotels maken deel uit van de inrichting. Volumes De woningen zijn compact en kleinschalig opgezet. Het appartementengebouw telt twee lagen met een accent van drie lagen, passend in schaal bij de omgeving. De grondgebonden woningen worden uitgevoerd in houtbouw en modulair opgebouwd. Door subtiele variatie in oriëntatie en gevelindeling ontstaat een dorpse, losse uitstraling die aansluit bij het groene karakter. Architectuur De architectuur is ingetogen en natuurlijk. Hout vormt het basismateriaal voor gevels, aangevuld met duurzame elementen en verfijnde detaillering. De gebouwen zijn eigentijds maar sober vormgegeven, waardoor ze ondergeschikt blijven aan de landschappelijke kwaliteit van de boskamer.
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Randvoorwaarden Het projectgebied wordt ontwikkeld op de voormalige campingplek, volledig omsloten door bos. Uitgangspunt is dat uitsluitend de open plek wordt bebouwd, terwijl de bestaande bosrand behouden en versterkt wordt. Bebouwing in de bosstroken is uitgesloten. Daarnaast gelden ecologische randvoorwaarden, zoals het werken buiten broedperiodes en het treffen van maatregelen voor soorten als ringslang, eekhoorn en steenmarter. Voor waterhuishouding worden wadi’s aangelegd om regenwater op te vangen en vertraagd te infiltreren.
17
N
Plankaart 8
8 3
8
2
11
15
8
9
7
2
9
9
6
10
1
14
1
13 13
13
5
13
2
8
6
15
9 1
12
15
9
4
10
11
9
1
9
2
13
1
8
10 4
10
8
15
Legenda 15
15
1
Modulaire duurzame woningen
2
Bergingen v.v. groene daken
3
Ontsluiting
4
Parkeren (natuurlijke halfverharding)
5
Woonpaden (natuurlijke halfverharding)
6
Wadi's met spelen
7
Bospad naar achtertuin
8
Bestaande bomen
9
Nieuwe bomen
10
Heesterbeplanting/hagen (inheems/vruchtdragend)
11
Fietspad (en calamiteiten)
12
Opstelplaats brandweer
13
Bloemrijke berm
5
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
2
18
2 2
7
14
Verblijfsruimte (collectief)
15
Privétuin
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Themakaarten 19
Autoluw
Geminimaliseerde impact van het verkeer
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
2
20
1
P1; Parkeren openbaar P2; Parkeren privé voor 3 grondgebonden levensloop bestendigewoningen
Visuele relatie met de directe omgeving
Hoofdentree middels nieuwe ontsluiting op het Diekman Eigen weg voor 3 grondgebonden levensloopbestendige woningen op bestaande ontsluiting Dortherweg Ontsluiting nooddiensten (via fiets/wandelpad)
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Ontsluiting
21
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Woontypologie
22
Een plek voor starters, alleenstaanden (met kinderen), empty nesters en ouderen
Starters- / Eengezinswoningen (in het hart van de ontwikkeling) Appartementen (dichtbij de parkeerplaatsen) Grondgebonden levensloopbestendige woningen (met veel privacy) Bergingen (op loopafstand van de woningen)
Afgestemd op de contextuele gebouwen
Starters- / Eengezinswoningen; 2 bouwlagen Appartementen; 2 & 3 bouwlagen Grondgebonden levensloopbestendige woningen; 1 / 1,5 bouwlaag Bergingen; 1 bouwlaag
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Gebouwhoogtes
23
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Infrastructuur
24
Routing calamiteiten Routing fiets / wandel Routing auto
Waar de auto te gast is , met 2 ontsluitingen voor langzaamverkeer
Collectieve buitenruimte Verbinding met binnenterrein met open karakter Privé-achtertuinen Bosrand
Woningen gericht op de centrale gemeenschappelijke zone en privé-achtertuinen
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Collectiviteit
25
Mens centraal
Centraal gelegen gedeelde buitenruimte die sociale veiligheid en ontmoeting bevordert
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Ontmoeten
26
Sociale hart Centraal gelegen gedeelde buitenruimte
Bosrand versterken, open karakter van de boskamer behouden, inheemse soorten
Nestkasten
Drachtplanten en bomen Sedum daken
Bijenhotel
Vruchtdragende heesters
Egels & Marterachtigen
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Flora en fauna
27
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Klimaatadaptatie
28
Wadi
Compacte infrastructuur, waterdoorlatende verharding en wateropvangvoorzieningen.
Modulaire houtbouw Opwekking zonne-energie
Compacte en efficiënte modulaire houtbouw, gecombineerd met de opwekking van zonne-energie.
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Duurzaamheid
29
Eigendom
Verdeling eigendommen en beheer & onderhoud
N
Deelgebied eigendom gemeente
Wadi
Wadi
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Parkeren
30
Woningen; Privé-eigendom Appartementen; VvE 10 appartementen Parkeerplaatsen + wadi; naar gemeente Gezamenlijke binnenterrein; VvE alle 22 woningen.
Gezamenlijk
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Doorsneden
31
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Doorsnede A-A’
32
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Doorsnede B-B’
33
Vogelvlucht
disclaimer: impressie van een mogelijke uitwerking
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Ruimtelijke principes 35
Architectuur
Architectuur De Natuurinclusief en duurzaam De architectuur van de woningen in Diekman-Oost draagt bij aan een natuurinclusieve, duurzame en rustige leefomgeving. De architectuur benadrukt de relatie tussen woning en boskamer: openheid naar het groen, gebruik van natuurlijke materialen en ingetogen vormentaal.
Geveltectoniek Gevels worden verfijnd uitgevoerd met dieptewerking, zoals terugliggende kozijnen en slanke profielen. Hierdoor ontstaat schaduwwerking, ritme en een lichte, transparante uitstraling.
Context gerelateerd De schaal sluit aan bij de omliggende bebouwing: maximaal twee lagen, met bij het appartementengebouw een accent van drie lagen. De architectuur vormt geen kopie van de omgeving, maar een eigentijdse interpretatie die harmonieert met het landschap.
Daklandschap Platte daken en flauw hellende lessenaarsdaken vormen het uitgangspunt. Steile kappen worden nadrukkelijk vermeden, zodat de architectuur ingetogen blijft en de verticaliteit van het bos vooral wordt benadrukt. Zonnepanelen worden zorgvuldig geïntegreerd en symmetrisch geplaatst. Dakranden zijn minimaal en strak; hemelwaterafvoer wordt onzichtbaar verwerkt.
Materialisatie De woningen worden in houtbouw uitgevoerd, met houten gevelbekleding in natuurlijke tinten met accenten in groen- of sedumdaken. Binnen het geheel is variatie toegestaan, maar altijd binnen een ingetogen kleurenpalet en monotoom per blok. Moderne openheid De architectuur is modern en transparant, met grote gevelopeningen en geen blinde gevels. Ook zij- en achtergevels dragen bij aan levendigheid. Hoekwoningen krijgen een entree aan de zijkant, waardoor interactie met de openbare ruimte ontstaat.
Installaties en zonwering Installaties en leidingen worden uit het zicht geplaatst of geïntegreerd in technische ruimtes. Warmtepompen en airco’s komen niet op gevels of daken. Screens en zonwering zijn in de gevel geïntegreerd en afgestemd op het kozijnkleurpalet. Bergingen Bergingen worden geclusterd in één gebouw met een plat of flauw hellend dak, uitgevoerd in hout en voorzien van een groen of sedumdak. Zo blijft het gebouw onderdeel van de landschappelijke bosrand. Don’ts • Geen klassieke vormgeving of overdadige details. • Geen kleine of blinde gevelopeningen. • Geen zichtbare hemelwaterafvoeren. • Geen steile kappen of overhangende dakranden. • Geen grove kozijnprofielen, maar slanke en lichte afwerkingen.
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Gevarieerd ruimtelijk beeld Variatie wordt bereikt door subtiele verschuivingen in rooilijnen, wisselende dakoriëntaties en verschillen in gevelindeling en kleur. Dit voorkomt herhaling en versterkt het dorpse en losse karakter van de boskamer.
37
Beeldkwaliteitvisie
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Hoofdprincipes bebouwing
38
Kleinere woningtypes
Activering van het daklandschap
met behoud van hetzelfde volume als traditionele grondgebonden woningen, maar met een hogere betaalbaarheid
door middel van energieopwekking en vergroening
Beperkte bouwhoogte een maximale nokhoogte van 9 meter.
Levensloopbestendige woningen met meeontworpen liftoplossing
Oriëntatie entree naar binnenterrein
Toepassing van duurzame materialen modulaire houtbouw
Materialisatie De architectuur en materialisatie van Diekman-Oost zijn gericht op een harmonieuze integratie met het omliggende boslandschap. De keuze voor natuurlijke en duurzame materialen draagt bij aan een tijdloze uitstraling en een gezonde leefomgeving.
Kleurenschema • Hoofdmateriaal: alzijdige toepassing van één kleur per bouwblok. • Variatie: kleurnuances zijn toegestaan tussen blokken, maar zonder contrastrijke verschillen. • Details: patronen en texturen zorgen voor subtiele variatie in ritme en diepte. Franse balkons, minimalistische balustrades en terugliggende raamopeningen versterken de gevelcompositie.
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Materialen • Hoofdmateriaal gevels: hout is het basismateriaal, waarbij de kozijnen bij voorkeur eveneens in hout worden uitgevoerd. Circulaire materialen worden toegepast waar mogelijk. • Accentmaterialen: mogen worden toegevoegd mits zorgvuldig gekozen en in samenhang met het totaalbeeld. • Dakmaterialen: sedum- en groendaken zijn de voorkeursoptie. Indien dit niet mogelijk is, wordt de dakrand in dezelfde kleur en materialiteit als de gevel uitgevoerd. Vlakke dakpannen of een uniforme dakbedekking zijn toegestaan als alternatief. • Integrale materialisering: gevel en dak worden als één geheel ontworpen, met verfijnde detaillering, geïntegreerde goten en slanke kozijnprofielen.
39
Ruimtelijke visie
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Referenties architectuur
40
Openbare ruimte
Openbare ruimte en ecologische integratie De openbare ruimte van Diekman-Oost vormt een boskamer: een collectieve, autoluwe buitenruimte waar natuur en sociale interactie hand in hand gaan. Het ontwerp koppelt ecologische maatregelen aan landschappelijke kwaliteit, zodat de omgeving zowel functioneel als biodivers is.
Veilige en inclusieve openbare ruimte Zichtlijnen en open ruimte versterken de interactie tussen woningen en buitenruimte.
Groen en ecologie De wettelijke en bovenwettelijke maatregelen uit het ecologisch onderzoek zijn integraal verwerkt in het ontwerp:
Verlichting: waar nodig toegepast, met vleermuisvriendelijke amberkleurige armaturen en bundeling van lichtstralen om verstoring te beperken.
Nestgelegenheden: vleermuiskasten en vogelvoorzieningen worden opgenomen in gevels en bomen; insectenhotels en takkenrillen worden geïntegreerd in plantvakken en erfafscheidingen.
Sociale interactie Ontmoetingsplekken: zitplekken, speelplekken en centrale verblijfszones stimuleren contact tussen bewoners.
Ringslang en reptielen: faunapassages, geleidingsschermen en broeihopen aan de rand van het terrein zorgen voor veilige leefroutes en voortplantingsplekken.
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Eekhoorn en steenmarter: extra nestkasten en de aanplant van voedselbomen (hazelaar, walnoot, grove den) versterken het leefgebied.
42
Das en grote vosvlinder: takkenrillen aan de oostzijde dienen als veilige corridor en rustplek, en dragen bij aan beschutting voor kleine zoogdieren en amfibieën. Wateropvang, -berging en -infiltratie Wadi’s: centraal gesitueerd voor wateropvang en biodiversiteit, ingericht met bloemrijke beplanting. Doorlatende verhardingen: grasbeton en halfverharding zorgen voor infiltratie van regenwater. Laagtes: natuurlijke hoogteverschillen vangen regenwater op en bieden speel- en natuurfuncties.
Minimale blinde hoeken en overzichtelijke paden verhogen de sociale veiligheid.
Speelvoorzieningen: natuurlijk vormgegeven en centraal geplaatst, met toezicht vanuit de woningen. Multifunctioneel meubilair: zitplekken en bergingsmogelijkheden worden gecombineerd om ruimte efficiënt te gebruiken. Parkeren en mobiliteit Paden: informele wandelroutes van halfverharding verbinden entrees en openbare ruimtes. Entrees: robuuste stapstenen leiden naar voordeuren en versterken de groene uitstraling. Parkeren: geclusterd aan de randen, uitgevoerd in grasbeton, landschappelijk ingebed en omzoomd door groen. Draailus: landschappelijk vormgegeven en voorzien van groenaccenten die de verkeersfunctie camoufleren.
Noodtoegankelijkheid: de padenstructuur is ontworpen zodat ook nooddiensten het plangebied veilig kunnen bereiken. De halfverharding krijgt een versterkte fundering en een minimale breedte van 3,25 meter, met een obstakelvrije ruimte van 4 meter. Hiermee is het terrein toegankelijk voor ambulance, brandweer en afvalinzameling, zonder dat dit afbreuk doet aan de landschappelijke uitstraling. Landschappelijke identiteit Groene erfstructuur: woningen worden omzoomd door bloemrijke vegetatie, struiken en kleinere bomen. Visuele relatie met omgeving: door openingen in de groene rand ontstaan zichtlijnen en verbondenheid met het landschap. Afvalcontainers Inpassing: gecombineerd met parkeervoorzieningen en omgeven door opgaande beplanting om de visuele impact te beperken. Nestmogelijkheden en biodiversiteit Integraal onderdeel: nestkasten, broeihopen en takkenrillen zijn niet losse objecten, maar vormen een samenhangend netwerk in de openbare ruimte. Beplanting: inheemse, bloemrijke soorten die voedsel, dekking en leefruimte bieden voor vogels, insecten en kleine zoogdieren.
Beeldkwaliteitvisie
Geïntegreerde voorzieningen
Groene buitenruimte
Geleidelijke overgang in privacy
Speel- en verblijfsplekken integraal meeontwerpen in landschap
Extensief groen tot aan de gevel en visuele relatie met de buitenruimte
Private terrassen omringd door collectieve groene ruimte & meeontworpen erfafscheidingen
Geclusterd parkeren
Ruimtelijke inpassing bergingen
Natuurlijke erfafscheidingen
Landschappelijke inpassing van de bergingen door een groene
Privétuinen omsloten door de bosrand, met een organische
buffer eromheen, gebruik van biobased materialen en integratie
randvorm en een natuurlijke overgang naar het bos
Landschappelijke inpassing van de parkeerkoffers naast de bosrand, geminimaliseerde gebruik van verharding.
van een sedumdak
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Openbare ruimte
43
Materialisatie en beheer Vegetatie en landschappelijke inpassing
Ontmoetingsplekken en sociale interactie
Verharding en mobiliteit
Het landschap vormt de ruggengraat van het plan en legt de
De boskamer biedt bewoners ruimte om elkaar te ontmoeten, in
Paden: informele wandelroutes van halfverharding
verbinding tussen wonen, natuur en ontmoeten.
een setting die tegelijk groen en functioneel is:
verbinden entrees en openbare ruimtes.
Bosranden: de bestaande bosrand wordt behouden en versterkt
Centrale ontmoetingsplek: in het hart van het plan ligt
Entrees: robuuste stapstenen leiden naar voordeuren en
met een mantel- en zoomstructuur. Dit betekent een gelaagde
een gezamenlijke verblijfsruimte met zitgelegenheden,
versterken de groene uitstraling.
opbouw van kruiden, struiken en bomen die geleidelijk overgaat
speelvoorzieningen en bloemrijke beplanting. Deze plek versterkt
in het bos. Zo ontstaat een ecologisch waardevolle overgang en
het gemeenschapsgevoel en biedt ruimte voor informele sociale
Parkeren: geclusterd aan de randen, uitgevoerd in
een zachte begrenzing van het plangebied.
interactie.
grasbeton, landschappelijk ingebed en omzoomd door
Groene erfstructuur: rond de woningen wordt een bloemrijke
Zitelementen: natuurlijk vormgegeven en strategisch geplaatst
zoombeplanting aangelegd. Deze creëert beslotenheid, maar
zodat ze uitzicht bieden op speelzones en ontmoetingsplekken.
groen.
behoudt tegelijkertijd de open kwaliteit van de boskamer.
Draailus: landschappelijk vormgegeven en voorzien van groenaccenten die de verkeersfunctie camoufleren.
Speelplekken: landschappelijk ontworpen met hout en natuurlijke Overgangen privé–collectief: voortuinen en terrassen krijgen
materialen. Geen felle kleuren, maar een uitnodigende en
Beheer en onderhoud
groene afscheidingen die privacy bieden en tegelijk aansluiten
avontuurlijke speelomgeving.
Het beheer van Diekman-Oost wordt zorgvuldig verdeeld:
Wadi’s als natuur- en speelplek
Gemeente Lochem: beheert wegen, parkeerplaatsen,
De wadi’s zijn multifunctioneel:
vuilwaterriool en wadi’s, inclusief waterafvoer en veiligheid.
op de collectieve ruimtes. Transparante erfafscheidingen met hogere beplanting zorgen voor een vriendelijke overgang. Groen tot aan de gevel: beplanting loopt door tot aan de gevels,
De afspraken hierover worden o.b.v. het definitieve
waardoor gebouwen letterlijk in het landschap staan en de natuur
Waterberging en infiltratie: ze vangen regenwater op, vertragen de
voelbaar dichtbij komt.
afvoer en laten het infiltreren in de bodem.
inrichtingsplan nader vastgelegd.
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
VvE: verantwoordelijk voor collectieve buitenruimte,
44
Ecologische voorzieningen: takkenrillen, broeihopen, nestkasten
Ecologie: de wadi’s worden ingezaaid met bloemrijke mengsels
bosranden, zoombeplanting, speelvoorzieningen
en insectenhotels worden geïntegreerd in de buitenruimte en zijn
die insecten en vogels aantrekken.
en ontmoetingsplekken. Een hovenier voert
zichtbaar onderdeel van het ontwerp.
het grove groenbeheer uit op basis van een Speel- en belevingselement: in droge perioden kunnen de
meerjarenonderhoudsplan.
wadi’s worden gebruikt als speel- en ontdekplek, waar kinderen in aanraking komen met de natuur en hoogteverschillen als
Bewonersparticipatie: bewoners worden gestimuleerd
speelaanleiding werken.
gezamenlijk kleinschalige delen van het groen te onderhouden, zoals plantvakken en gemeenschappelijke tuinelementen. Dit vergroot eigenaarschap en samenhang in de buurt en zal afgestemd worden met VvE.
Stedenbouwkundig plan Hof van Dorth, Epse
Ruimtelijke visie
Referenties landschap
45
Jansbuitensingel 30 6811AE, Arnhem +31(0)26 2344 904 mail@studiod.nu BTW NL859091375B01 KVK 72382198 www.studiod.nu
In opdracht van:
www.opmaatwonen.nl