Rekenkamerrapport Wonen in beweging 2025

Beschrijf in de actualisatie het kader waarbinnen de woonvisies per kern kunnen worden vastgesteld; maak duidelijk tot hoever de beïnvloeding van de dorpsraden kan gaan en welke onderwerpen ter besluitvorming van de gemeenteraad zijn. De ‘Strategische keuzes woningbouw’ beschrijft de kaders voor de Kernvisies Wonen en toekomstige nieuwbouwplannen. De dorpsraden hebben een adviserende rol en kunnen uiteraard een zienswijze indienen. De ontwerp-Kernvisies Wonen gaan na de Awbprocedure ter besluitvorming naar de raad. Doe een meningvormend voorstel op welke wijze de gemeente meer haar regisserende rol kan waarmaken, wat de belangrijkste partners in de uitvoering zijn en op welke wijze als gemeente daarmee samen te werken. Behandel met de raad het beschikbare instrumentarium op het domein wonen en welke instrumenten gewenst zijn om gestelde strategische doelen te bereiken. In de ‘Strategische keuzes woningbouw’ staat een overzicht van de instrumenten die de gemeente Lochem nu gebruikt en andere mogelijke instrumenten. Dit werken we in 2022 verder uit. De ambtelijke capaciteit is echter beperkt. We onderzoeken de mogelijkheid om dit samen met andere gemeenten in de regio uit te voeren. Aandachtspunt is dat sterke regievoering ook conflicterend kan zijn met de uitvoerbaarheid van woningbouwplannen, en vertragend en tijdrovend kan zijn.

Beperking van de vrijheid van marktpartijen heeft als risico dat de bereidwilligheid tot investeren afneemt. Ook de effectiviteit en de handhaafbaarheid wegen mee bij de keuze voor het instrumentarium. Streef naar een brede opgavegerichte aanpak van verschillende disciplines binnen de gemeente (RO/wonen, grondbeleid, sociaal beleid) gericht op een (continue) gezamenlijk maakproces. Een waardevolle aanbeveling. We kijken hoe we dit intern het beste kunnen organiseren. Monitor de resultaten van de voortgang van het woonbeleid (raadsmonitor), benoem de afwijkingen en biedt inzicht in de oorzaken daarvan. Leg de uitkomsten daarvan voor aan Wonen in beweging 2025 | Rekenkamer Lochem

27

•

•

de raad en ga daarover met de raad in gesprek. Versterk zo de gewenste pro-actievere rol van de raad. In november heeft de raad een eerste woonmonitor ontvangen als bijlage bij de ‘Strategische keuzes woningbouw’. Dit willen we voortaan jaarlijks in het tweede kwartaal uitbrengen. We rapporteren de voortgang en ontwikkeling van het woonbeleid nu aan de raad via onze reguliere planning en control documenten (Kadernota, Bestuursrapportage en Jaarrekening). Een alternatief is een aparte Raadsmonitor wonen, met cijfers over de woningmarkt en de bevolkingsontwikkeling, woningbouwplanning en de evaluatie van de prestatieafspraken. We horen graag wat de aanvullende wensen van de raad zijn. Bied de raad de gelegenheid zijn zienswijze op de concept prestatieafspraken te geven waarna het college volgens de formele rolverdeling de definitieve prestatieafspraken met de corporaties maakt en vaststelt. Binnenkort start een nieuw traject voor de prestatieafspraken. Corporaties, huurdersorganisaties en gemeente willen een aanpak met meerjarenafspraken en een jaarlijks overzicht in de jaarschijf. We zullen de raad in het voortraject betrekken en informeren over de actualiteiten in de sociale huursector. De raad kan op basis daarvan aan het college haar inbreng voor de prestatieafspraken meegeven.

Het opstellen van de concrete prestatieafspraken is uitvoering van het woonbeleid, en valt onder de bevoegdheid van het college. Bespreek ten minste één keer per jaar de voortgang van het woonbeleid met de belangrijkste betrokkenen (bewonersorganisaties, corporaties, markt- en zorgpartijen). We nemen dit advies mee in de nieuwe beleidscyclus.

Wonen in beweging 2025 | Rekenkamer Lochem

28

Bijlage 2: Tijdlijn raadsmemo’s, raadsbesluiten en beschikbaarheid documenten sept-nov nov 2021

dec oktober jan jan mrt

2022

Aanbieden Strategische keuzes woningbouw (addendum op de woonvisie 2018-2025) met de eerste versie Woonmonitor Lochem Prestatieafspraken woningcorporaties: nieuwe aanpak 'meerjaren' met een jaarlijks overzicht in jaarschijf; aankondiging Woonmonitor Lochem inclusief sociale huursector Raadsbesluit om pas op de plaats te maken met de kernvisies wonen in afwachting van actualisatie woonbeleid Bestuurlijke reactie college van B & W op conclusies en aanbevelingen rekenkameronderzoek Rekenkameronderzoek Wakker woonbeleid? aangeboden aan de gemeenteraad Notitie Strategische keuzes woningbouw als addendum op woonvisie; kennisnemen van woonmonitor

7-mrt

Motie: Dynamische woonvisie (jaarlijkse stand van zaken)

mrt

Gemeenteraadsverkiezingen

Juli Aug

Raadsvoorstel kernvisies wonen Harfsen, Laren en Lochem aangeboden (vastgesteld in raad 18-10-2022) Woonmonitor over het jaar 2021 aangeboden (besproken in tafel op 7-112022)

Dec

Raadsbesluit bevriezen prijssegmenten koopwoningen in 2023

Dec

Raadsmemo met samenwerkingsafspraken woningcorporaties 2023 t/m 2026 en jaarschijf 2023. (Besproken op 30-1-2023, 13-2-2023, 13-3-2023 en in raad 27-3-2023 (diverse moties, waaronder de aangenomen moties Input gemeenteraad bij samenwerkingsafspraken)

mrt

Raadsmemo over Regionale woondeal Stedendriehoek

mei 27-mrt 2023

Beschikbaarheid belangrijke documenten, raadsmemo’s, raadsbesluiten en moties Rekenkameronderzoek effectiviteit woonbeleid met ambtelijk reactie

Juni Juni Juni Juni aug

Kernvisies wonen Barchem, Eefde, Epse en Gorssel vastgesteld in gemeenteraad Motie Input gemeenteraad bij samenwerkingsafspraken (eerder betrekken bijvoorbeeld a.d.h.v. monitor Wonen) Raadsmemo bij woonmonitor over het jaar 2022 (besproken in oktober 2023) Raadsmemo met woonzorganalyse Raadsmemo over uitvoering amendement alternatieve woonvormen, tijdelijke woningen en versneld sociale huur Amendementen bij Kadernota over Reserve grondexploitatie en Strategische grondverwerving (instrumentarium) Woningmarktonderzoek afgerond

Wonen in beweging 2025 | Rekenkamer Lochem

29

okt

Rekenkameronderzoek Wakker woonbeleid? behandeld in gemeenteraad

dec

Raadsmemo Jaarschijf 2024 samenwerkingsafspraken en uitvoering motie (besproken 15-1-2024)

jan

Woon-zorgvisie vastgesteld

april

Woonmonitor 2023 incl. actualiteiten en voorstellen voor aanpassen woonbeleid

17-juni

Actualisatie Addendum verworpen door gemeenteraad

17-juni

Raadsbesluit: kennisname van woonmonitor 2023, resultaten woningmarktonderzoek, instrumentarium en uitgangspunten college voor prestatieafspraken (jaarschijf 2025)

17-juni

Motie actualisatie woonvisie en uitvoeringsprogramma in 3 punten

2024 juni

2025

Raadsmemo Proces startnotities en haalbaarheidsstudie woningbouwlocaties

Juli

Raadsmemo Bod woningbouwaantallen 2025-2035 regionale woondeal

sept

Omgevingsvisie Krachtig in Balans vastgesteld

nov

Uitvoeringsprogramma woningbouw (punt 3 van motie 17 juni)

Dec

Prestatieafspraken jaarschijf 2025

nov

Bestuurlijke crisis

dec

Behandeling rapport de Cloe in gemeenteraad

jan

Pluspuntenakkoord waaronder woningbouw

jan

Verzoek rekenkamer voor nazorgonderzoek

jan

Raadsmemo Actualisatie regionale woondeal Stedendriehoek

april

Woonmonitor over het jaar 2024 (waarin wordt toegelicht dat de woonvisie wordt vervangen door een volkshuisvestingsprogramma); punt 1 van de motie 17 juni 2024

7-4-2025 Motie Actualiseren uitvoeringsprogramma woningbouw aangenomen Juni

Raadswerkgroep werkwijzen procesafstemming bouwprojecten

juni

Raadsbehandeling Beleidsregel beter benutten bestaande woningvoorraad (woningsplitsing, -deling en pre-mantelzorgwoningen)

nog niet bekend

Monitor behandeld in de gemeenteraad

Juni

Memo van college aan presidium over ‘proces startnotities en haalbaarheidsstudie woningbouwlocaties 2025’. NB: voor kennisgeving aangenomen. Is gebeurd na afronding rapport en dus inhoudelijk niet verwerkt in dit rapport

Wonen in beweging 2025 | Rekenkamer Lochem

30

Bijlage 3: Instrumententabel Uit de aangeleverde documenten en interviews zijn de volgende instrumenten benoemd die zijn ingezet. Instrument

Aanwezig

Document

Woningbouwimpuls, Startbouwimpuls (startsubsidies) en andere subsidiemogelijkheden vanuit het Rijk en provincie Regulering huurprijsontwikkeling sociale huur en middenhuur

X

Woonmonitor 2024 (Startbouwimpuls aangevraagd en verkregen)

X

Wet goed verhuurderschap

X

Maatwerkhypotheken

x

Addendum (in 2024 niet vastgesteld in gemeenteraad) Prestatieafspraken Meldpunt goed verhuurderschap Onderdeel verordening SVn ToekomstbestendigWonenlening NB. Is dit jaar tijdelijk stopgezet vanwege ontbreken cofinanciering provincie Gelderland. Zal eind 2025 weer starten. n.v.t. (geen leegstand)

Landelijk Versnelling inzet maatschappelijk vastgoed van Rijk en gemeenten voor huisvesting aandachtsgroepen Omgevingswet

X

Concept Wetsvoorstel versterking regie op de volkshuisvesting

X

Woonzorgvisie

X

Nationale Prestatieafspraken

X

Stimuleringsregeling Zorggeschikte woningen Regionaal

Lokaal

Wordt op geanticipeerd (verplichting volkshuisvestingsprogramma, urgentieregeling) Aandacht in woonmonitor; doorvertaling naar de lokale prestatieafspraken Momenteel geen projecten die hiervoor in aanmerking komen Woonmonitor 2024 + raadsmemo 31-1-2025 Woonmonitor 2024

Regionale Woondeals

X

Grondbeleid (inclusief grondprijs sociale huur) en Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg) Uitvoeringsprogramma woningbouw

X

Woonvisie (Addendum)

X

Woonmonitor 2024 + memo 7-11-2024 Woonmonitor 2024

Woonzorgvisie

X

Woonmonitor 2024

Wonen in beweging 2025 | Rekenkamer Lochem

X

31

Instrument

Aanwezig

Document

Pluspuntenakkoord (Coalitieakkoord)

X

Met aandacht voor wonen (inclusief procesafspraken)

Prestatieafspraken

X

Huisvestingsverordening

-

Omgevingsvisie

X

Volkshuisvestingsprogramma Omgevingsplan

Wordt opgestart in 2025 X

Doelgroepenverordening

Vereveningsverordening (sociale) huur Anterieure overeenkomsten met grondeigenaren/ontwikkelaars Verkoop onder voorwaarden/ Koopgarant Zelfbewoningsplicht met kettingbeding Opkoopbescherming

Kan onder omgevingswet niet meer worden ingevoerd (alleen van kracht als deze voor 2024 was ingesteld) X

X Zie hieronder

Antispeculatiebeding

Doorstroommakelaar

X

Toewijzen betaalbare koopwoningen door gemeenten Herstructurering

X

Verkoop sociale huurwoningen

X

Vroegsignalering

X

Tijdelijke huisvesting

X

Beleidsregel Beter benutten bestaande woningvoorraad:

X

Wonen in beweging 2025 | Rekenkamer Lochem

Onderzocht (via Kadaster): komt nauwelijks voor in de gemeente dat woningen worden opgekocht door beleggers om door te verkopen Uitgevoerd door woningcorporaties In samenwerking met woningcorporaties Incidenteel JAARSCHIJF 2025 (behorend bij MeerjarenSamenwerkingsafspraken 2023-2026 Lochem) JAARSCHIJF 2025 (behorend bij MeerjarenSamenwerkingsafspraken 2023-2026 Lochem) Flexwoningen

32

Instrument

Aanwezig

Document

woningsplitsing, -deling en premantelzorgwoningen Starterslening

X

Woonmonitor 2024

Toekomstbestendig Wonen Lening

X

Woonmonitor 2024

Vestigen voorkeursrecht (voorheen Wvg, momenteel voorkeursrecht op grond van de Omgevingswet) Grondbeleid en grondprijzenbrief

X

Raadsvoorstel 25-8-2021

Leegstandswetvergunning

X

Wonen in beweging 2025 | Rekenkamer Lochem

X

Memo 6-3-2025

33