Raadsvoorstel Verklaring van geen bedenkingen zonnepark Bekenschot

Aan de Raad van de gemeente Lochem Team:

Ruimtelijke Initiatieven

Kenmerk:

2204500

Informatie bij:

Jean-Louis Hoefnagels

Portefeuillehouder: M. Eggink

Onderwerp:

Verklaring van geen bedenkingen zonnepark Bekenschot

Voorstel In afwijking van het ontwerpbesluit weigering verklaring van geen bedenkingen alsnog een ‘verklaring van geen bedenkingen’ af te geven ten behoeve van de aanvraag omgevingsvergunning voor het aanleggen van een zonnepark met bijbehorende voorzieningen voor een periode van 25 jaar op de locatie Ruurloseweg, Doktersdijk en Bekenschot te Barchem en het realiseren van een ecologische verbindingszone.

Inleiding In dit raadsvoorstel stellen wij u voor in afwijking van uw besluit van 8 juli 2024 de verklaring van geen bedenkingen alsnog af te geven. Het resultaat hiervan is dat het college de aangevraagde omgevingsvergunning kan verlenen. In bijlage 1 treft u de aanvraag aan. Aanleiding Het plaatsen van een zonnepark past niet binnen de bestemmingen ‘Agrarisch’ en ‘Agrarisch met waarden’ zoals opgenomen in het geldende bestemmingsplan Buitengebied Lochem 2010 dat door de raad op 7 december 2010 is vastgesteld1. Om medewerking te verlenen is voor het bouwplan een buitenplanse afwijking van het bestemmingsplan nodig, conform artikel 2.12 lid 1, sub a onder 3° van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo)2. Daarvoor is een ‘verklaring van geen bedenkingen’ van uw raad nodig omdat het project niet past binnen de door uw raad aangewezen categorieën van gevallen waarbij geen vereiste verklaring van geen bedenkingen nodig is. De besluitvorming op de aanvraag wordt voorbereid met de uitgebreide procedure. Gedurende de behandeling van de aanvraag is het plan aangepast. De definitieve aanvraag is aan u voorgelegd op 21 december 2023. Aan u is gevraagd om een ontwerpverklaring van geen bedenkingen af te geven. U heeft na beraadslaging op 8 juli 2024 besloten de ontwerpverklaring van geen bedenkingen niet te verlenen (hierna: ontwerpweigeringsbesluit).

U heeft het ontwerpweigeringsbesluit voorzien van een motivering. Uw ontwerpweigeringsbesluit, het ontwerpbesluit weigering omgevingsvergunning van het college en alle stukken die bij de aanvraag horen hebben zes weken ter inzage gelegen. In deze periode zijn er 21 zienswijzen ingediend. Deze zienswijzen zijn gericht aan het college en/of de gemeenteraad. De reacties op de zienswijzen zijn opgenomen in de Nota van zienswijzen (bijlage 2). Samenvatting We hebben alle zienswijzen en het rapport van Nysingh zorgvuldig bekeken. Het college komt tot het oordeel dat het project in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening. De zienswijzen van omwonenden en anderen bevatten geen nieuwe feiten of belangen die ertoe leiden dat het plan in strijd met een goede ruimtelijke ordening is; het project past binnen het beleidskader dat van

1 Het onderdeel natuurontwikkeling (ecologische verbindingszone) is niet in strijd met het bestemmingsplan. Wel dient bij

activiteiten, zoals het afgraven van gronden, omgevingsvergunning te worden aangevraagd. Dat is de reden dat het onderdeel natuurontwikkeling onderdeel is van de aanvraag. 2 De Wabo is van toepassing op een aanvraag van een omgevingsvergunning die voor 1 januari 2024 is ingediend. Dit betekent dat de regels en procedures zoals vastgelegd in de Wabo gelden voor de behandeling en beoordeling van deze aanvraag.

2204502-1/7

toepassing was op het moment van aanvraag, is zorgvuldig landschappelijk ingepast en schaadt belangen niet onevenredig. De zienswijze van de aanvrager onderbouwt op overtuigende wijze dat het project voldoet aan het beleidskader voor zonne-energie dat van toepassing was op het moment van aanvraag, inclusief landschappelijke en ecologische inpassing, en bijdraagt aan duurzame energie. Wij stellen u voor in afwijking van uw ontwerpweigeringsbesluit de verklaring van geen bedenkingen alsnog te verlenen. Wij betrokken bij onze afweging het advies van Nysingh advocaten van 24 januari 2025 dat op verzoek van een aantal raadsleden is opgesteld. In de omgevingsvergunning worden vergunningsvoorwaarden opgenomen ten aanzien van onder andere de aanleg en instandhouding van de landschappelijke inpassing en de verwijdering van het zonnepark na 25 jaar. Voor u zijn bijgevoegd de aanvraag omgevingsvergunning (bijlage 1), de Nota van zienswijzen (bijlage 2) en de ruimtelijke onderbouwing (bijlage 3). Beoogd maatschappelijk effect Het beoogde zonnepark draagt bij aan de productie van hernieuwbare energie en de route naar klimaatneutraliteit. Financiële consequenties Het verlenen van de verklaring van geen bedenkingen heeft geen financiële gevolgen. De kosten voor de procedure worden volgens de legesverordening in rekening gebracht bij de aanvrager.

Er is een planschadeovereenkomst ondertekend zodat de kosten van eventuele schade door het besluit over het verlenen van de omgevingsvergunning verhaald kunnen worden op de aanvrager van de omgevingsvergunning. Argumenten 1. Het project en de betrokken belangen zijn nader gewogen in de Nota van zienswijzen. Op 8 juli 2024 heeft uw raad besloten geen ontwerpverklaring van geen bedenkingen af te geven. Dit besluit heeft, samen het met het ontwerpbesluit weigering omgevingsvergunning van het college, zes weken ter inzage gelegen. Tegen het project zijn zienswijzen ingediend bij de raad (over het ontwerpbesluit weigering verklaring van geen bedenkingen) en/of bij het college (over het ontwerpbesluit omgevingsvergunning). 2. De ingediende zienswijzen geven geen aanleiding om de verklaring van geen bedenkingen te weigeren. De aangedragen argumenten in de zienswijzen richten zich op de volgende motiveringsgronden. U leest hieronder kort onze reactie. In de Nota van zienswijzen gaan we uitgebreider in op de thema’s en op de individuele zienswijzen. Status aanvraag: Is er sprake van een nieuw gedane aanvraag? Mag een aanvraag worden gewijzigd? Reactie: De gemeente heeft de lopende aanvraag van 17 april 2020 beoordeeld. Aanvrager heeft na deze datum geen nieuw of ander verzoek ingediend bij het college voor de dit project. Aanvrager heeft wel de lopende aanvraag gewijzigd.

Van een nieuw gedane aanvraag is daarom geen sprake. Moet het Beleidskader zonne-energie van 9 juli 2018 toegepast worden? Reactie: De aanvraag is ingediend terwijl het Beleidskader zonne-energie van 2018 van kracht was. Voor deze aanvraag en een andere lopende aanvraag is op 12 mei 2020 bestuurlijk besloten dat het Beleidskader zonne-energie van toepassing blijft. Voor nieuwe gevallen geldt het beleidskader niet meer, omdat vanaf deze datum een moratorium is opgelegd op het beleidskader. Het plan voldoet aan de voorwaarden uit dit beleidskader. Wat betekent de veranderde landelijke koers met betrekking tot ‘zon op land’ voor de aanvraag? Reactie: Het klopt dat de de politieke inzichten in de periode na eind oktober 2023 zowel nationaal en provinciaal zijn veranderd. Dit is ook vertaald in de regels waaraan plannen getoetst moeten worden. Deze ontwikkeling geldt niet voor al lopende aanvragen, aangezien deze zijn ingediend voorafgaand aan deze veranderde inzichten. Er geldt voor deze plannen een overgangssituatie. Het zonnepark

2204502-2/7

Bekenschot valt onder het regime van de overgangssituatie. De gewijzigde politieke inzichten maken om die reden geen onderdeel uit van het afwegingskader waaraan dit plan wordt getoetst. Is het plan in strijd met het Landschapsontwikkelingsplan (LOP)? Toelichting: In 2009 hebben de gemeente Lochem, Zutphen en Bronckhorst een landschapsontwikkelingsplan (LOP) opgesteld. Het gebied waarin het plan is gesitueerd valt in het LOP-deelgebied “Lochemse Berg” en heeft als landschapstype 20e-eeuwse heide- en veenontginningen. Indieners van zienswijzen geven aan dat het zonneveld afbreuk doet het open karakter, en daarmee in strijd is met het LOP. Ook het rapport van Nysingh gaat in het op het LOP (2.2 IV, pagina 4 en 5). Reactie: Het plan voor de realisatie van het zonnepark is niet in strijd met het Landschapsontwikkelingsplan (LOP). Het plan tast ook niet het open landschap aan. Bij de ontwikkeling van het plan is rekening gehouden met de kernkwaliteiten van het landschapstype zoals benoemd in het LOP. Het plan levert een positieve bijdrage aan de landschappelijke en ecologische kwaliteit van het gebied. U leest in de alinea’s hierna de toelichting. Het zonnepark is gelegen in het LOP-deelgebied "Lochemse Berg" en behoort tot het landschapstype "20e-eeuwse heide- en veenontginningen". Kenmerkend voor dit type landschap zijn de rationele verkaveling, openheid en agrarisch gebruik.

Tegelijkertijd erkent het LOP dat deze landschappen in de loop der tijd zijn veranderd en ontwikkelruimte bieden voor nieuwe functies, mits deze zorgvuldig landschappelijk worden ingepast. Aan deze voorwaarde is in het plan voldaan. Het zonnepark is ontworpen met oog voor de omgeving. Zo is het zonnepark landschappelijk ingepast met behulp van houtsingels, struweelranden en bloemrijke graslanden. Deze elementen verzachten de visuele impact van het zonnepark en zorgen ervoor dat het past binnen de schaal en structuur van het bestaande landschap. Het open karakter blijft herkenbaar in de verkaveling en in de zichtlijnen die behouden blijven. Het LOP is geen statisch beschermingsdocument, maar juist een ontwikkelingsgericht plan. Het biedt richtlijnen om nieuwe initiatieven, zoals duurzame energieopwekking, op verantwoorde wijze te integreren in het landschap. Het plan voor het zonnepark sluit aan bij deze benadering: er is niet alleen oog voor energieopwekking, maar ook voor versterking van het landschap. Zo wordt het gebied verrijkt met landschappelijke en natuurlijke elementen, zoals houtsingels, struweel, kruidenrijk en verschraald grasland, poelen en moerasoevers die ontbreken in de huidige situatie.

Hoewel het LOP bij het landschapstype "20e-eeuwse heide- en veenontginningen" kernkwaliteiten als weidsheid en openheid benoemt, blijkt uit analyse van het gebied dat het hier feitelijk gaat om een kleinschalig, halfopen tot besloten heideontginningslandschap. De huidige openheid van het plangebied is pas ontstaan na de ruilverkaveling in de jaren ’80 van de vorige eeuw en betreft een relatief klein open vlak van ongeveer een halve vierkante kilometer, omgeven door een besloten landschap met bosjes, houtwallen en rechte wegen. De vermeende openheid is daarmee een recent en beperkt fenomeen en geen historisch kernonderdeel van dit landschapstype. Van een onevenredige aantasting van het open landschap is dan ook geen sprake. Het plan sluit aan en draagt bij aan de kenmerken en gewenste ontwikkelingen die het LOP benoemt voor dit landschapstype (20e eeuwse heide- en veenontginning), zoals rationele verkaveling en rechtlijnige vormentaal, rechte wegen, losse houtsingels en bomenrijen in lengterichting van de verkaveling, ruimte voor (hei)schaal grasland en ecologische dooradering en randenbeheer. Zijn de maatregelen in de plannen voldoende voor het wild? Toelichting: In de zienswijzen wordt de onveiligheid voor de fauna, vooral voor reeën (verkeerslachtoffers, aanrijdingen) genoemd als gevolg van het verstoren van migratieroutes van fauna door het zonnepark Bekenschot.

Ook het rapport van Nysingh gaat hierop in (2.2 V, pagina 5 en 6). Nysingh geeft aan dat hier mogelijk ruimtelijke afwijzingsgronden voor de raad in gevonden kunnen worden. Dit vraagt nadere onderbouwing. Reactie: de maatregelen in de plannen voor zonnepark Bekenschot zijn voldoende om de veiligheid en migratiemogelijkheden van in het wild levende dieren, waaronder reeën, te waarborgen. Dit blijkt uit een zorgvuldige beoordeling van de inrichting van het zonnepark, de ecologische maatregelen en de

2204502-3/7

positionering in het landschap. Het plan is ecologisch verantwoord en vormt geen belemmering voor migratieroutes van het wild. U leest in de alinea’s hierna de toelichting. Centraal in het ontwerp van het zonnepark staat een wildcorridor met een breedte van 15 tot 25 meter. Dit is een substantieel brede doorgang, zeker gezien het feit dat de corridor zich op maaiveldniveau bevindt en niet wordt verstoord door recreatief gebruik. De corridor is bovendien landschappelijk ingericht met bloemrijk grasland, natuurlijke begroeiing, en geleidelijke overgangen zoals trechtervormige in- en uitgangen. Dit stimuleert het gebruik door dieren en voorkomt dat zij worden afgeschrikt. Het gebruik van klimplanten en struweel langs het hekwerk zorgt voor extra beschutting, waardoor het een veilige doorgang biedt voor reeën en ander wild. Naast de corridor zijn er voldoende alternatieve migratieroutes beschikbaar voor het wild rondom het zonnepark. Ten noorden van de corridor ligt het hekwerk op 160 tot 200 meter van de provinciale weg, met daartussen agrarisch gebied, bosjes en struweel. Hierdoor is er ruime en veilige doorgang voor dieren. Aan de zuidzijde ligt het park over een lengte van slechts 70 meter langs de weg, met een tussenliggende groenstrook van 13 meter die aansluit op een bredere ecologische verbindingszone. Deze zones vormen samen een robuuste infrastructuur voor faunabeweging.

In de Nota van zienswijze illustreert een afbeelding de situatie. De inrichting van het zonnepark voorkomt dat er een ecologische barrière ontstaat. In tegenstelling tot de huidige situatie, een uitgestrekte maïsakker zonder ecologische structuur, wordt het terrein nu voorzien van landschappelijke elementen zoals houtsingels, struweel, kruidenrijk en verschraald grasland, poelen en moerasoevers. Deze versterken de ecologische waarde en trekken uiteenlopende diersoorten aan. Bovendien is het hekwerk ontworpen met voldoende grote mazen om kleinere dieren, zoals hazen, doorgang te bieden. Wat betreft de zorgen over aanrijdingen met wild, veroorzaakt het zonnepark geen verslechtering van de verkeersveiligheid. Doordat het park ver genoeg van de provinciale weg ligt en voldoende geleidingsruimte biedt, kunnen dieren hun weg in en rond het park vinden zonder in paniek te raken of onverwacht de weg op te schieten. Wild is bovendien gewend aan het aantreffen van obstakels in het landschap en past zijn gedrag hierop aan. Is voldaan aan de voorwaarden voor participatie? Reactie: In Hoofdstuk 7 van het Beleidskader zonne-energie 2018 worden de uitgangspunten beschreven met betrekking tot het ‘vroegtijdig informeren en adviseren’ van de omgeving. In de Nota van zienswijzen wordt uitgebreid ingegaan op de toetsing aan deze voorwaarde.

De conclusie is dat aan de voorwaarde ‘vroegtijdig informeren en adviseren’ is voldaan. Deze voorwaarde ziet alleen op een inspanningsverplichting van de aanvrager. In de voorwaarde worden geen uitgangspunten gegeven voor een inhoudelijke beoordeling of een waardeoordeel. De enige conclusie die op dit punt getrokken kan worden is dat de aanvraag compleet is en dat de aanvraag terecht door het college in behandeling is genomen. Initiatiefnemer heeft een inspanningsverplichting, geen resultaatverplichting. Een inhoudelijk oordeel over hoe het proces is verlopen en meer in het bijzonder hoe de betrokkenen het proces hebben ervaren is geen onderdeel van de toetsing. Het vormt ook geen grondslag op basis waarvan een aanvraag omgevingsvergunning afgewezen of toegekend kan worden. De wijzigingen van het plan hebben niet geleid tot een nieuwe kring van belanghebbenden. Het plangebied is altijd op dezelfde kadastrale percelen gesitueerd. De aanvrager heeft bij de aangepaste aanvraag een grotere kring betrokken bij de plannen. Hij heeft het voor iedereen mogelijk gemaakt om kennis te nemen van de plannen en om te reageren. Aanvrager voldoet daarmee aan de uitgangspunten uit het beleidskader. Aangedragen wordt een gebrek aan draagvlak voor het plan bij de inwoners van Barchem Reactie: Een reactie op dit onderdeel leest u bij argument ‘5.

Uit de belangenafweging blijkt dat belangen niet onevenredig worden geschaad’ in dit voorstel. 1. De aanvraag is niet in strijd met een goede ruimtelijke ordening. Er is een ruimtelijke onderbouwing opgesteld (bijlage 3) met daarin de motivatie voor de afwijking van het bestemmingsplan. In de ruimtelijke onderbouwing wordt uitgebreid ingegaan op het project, het

2204502-4/7

relevante beleidskader, de landschappelijke inpassing, de relevante wet- en regelgeving en de uitvoerbaarheid. Daarbij zijn alle bij het project betrokken belangen in beeld gebracht en afgewogen. Het Waterschap Rijn en IJssel en de provincie Gelderland zijn betrokken geweest bij het beoordelen van de aanvraag omgevingsvergunning. Zowel het waterschap als de provincie kunnen instemmen met het plan. Het plaatsen van het zonnepark Bekenschot is ruimtelijk aanvaardbaar en is niet in strijd met een goede ruimtelijke ordening. Het weigeren van een verklaring van geen bedenkingen kan alleen als er geen sprake is van een goede ruimtelijke ordening. Aangezien daarvan geen sprake is, is de enige weigeringsgrond niet aan de orde.

2204502-5/7

2. De aanvraag is in overeenstemming met het beleidskader zonne-energie Het beleidskader zonne-energie bevat randvoorwaarden voor landschappelijke inpassing en participatie. Het voorgenomen project voldoet hieraan. Hieronder leest u een samenvatting van de beoordeling: 



  



A. Vroegtijdig informeren en adviseren. De initiatiefnemer heeft een communicatieaanpak opgesteld (deze maakt deel uit van bijlage 2). Ter uitvoering daarvan heeft een intensief communicatietraject plaatsgevonden met omwonenden. Het plan is meerdere malen aangepast, zowel voor wat betreft de inrichting als de locatie. Een aantal omwonenden blijft tegen het plan. Zij zijn voornamelijk tegen de grootschaligheid van het zonnepark. B. (Financiële) participatie. De initiatiefnemer biedt vijf manieren aan waarop inwoners en bedrijven in Lochem kunnen meeprofiteren van het beoogde zonnepark: tegemoetkoming panelen op eigen dak, omgevingsfonds, zonnepanelendelen.nl, lokale onderaannemers en stroom lokaal afnemen. Dit element wordt in de vergunningsvoorwaarden opgenomen. C. Landschappelijke inpassing. De landschappelijke inpassing heeft een omvang 3 hectare. Met de aanleg van elementen als struweel, houtsingels, mantelzoomvegetatie en kruidenrijke graslanden is sprake van een zorgvuldige landschappelijke inpassing. D. Maximaal 25 jaar omgevingsvergunning. De vergunning is aangevraagd voor 25 jaar. De omgevingsvergunning zal dan ook worden verleend voor een periode van 25 jaar. E. Verwijderingsplicht. Het beoogde zonnepark wordt na 25 jaar afgebroken, afgevoerd en gerecycled.

Een deel van de landschappelijke inpassing blijft behouden voor een blijvende bijdrage aan de landschappelijke structuur. Deze aspecten worden in de vergunningsvoorwaarden opgenomen. F. Maximale omvang zonnepark is 16 hectare: de omvang van het beoogde zonnepark bedraagt 13 hectare (10 hectare zonnepanelen en 3 hectare landschappelijke inpassing). Daarnaast wordt een ecologische verbindingszone gerealiseerd met een oppervlakte van 3 hectare. Van de landschappelijke inpassing valt een oppervlakte van circa 1 ha tevens onder de ecologische verbindingszone.

3. Uit de belangenafweging blijkt dat belangen niet onevenredig worden geschaad. Het oprichten van een zonnepark heeft gevolgen voor de omgeving, de omwonenden en de gebruikers van het gebied. Het uitzicht en het landschap verandert. Bij de ontwikkeling van het plan is de omgeving betrokken. De omgeving heeft de gelegenheid gekregen om input te geven op het plan en daarmee haar belang vertegenwoordigd. Ook biedt het plan financiële participatiemogelijkheden voor de omgeving. Door de aanleg van natuur en beplanting worden de panelen deels aan het zicht onttrokken en wordt het zonnepark landschappelijk ingepast. De ontwikkeling van het zonnepark heeft een gunstige invloed op de omliggende natuurgebieden. Het zonnepark draagt ook bij aan een duurzame opwek van energie en aan de route naar klimaatneutraliteit. In het beleidskader zonne-energie is een oppervlakte van maximaal 100 hectare aangegeven voor zonneparken in de gemeente Lochem. Door een maximale oppervlakte aan te wijzen voor de hele gemeente wordt voorkomen dat het kenmerkende landschap van de gemeente Lochem onaanvaardbaar wordt aangetast. Ter plaatse zal een zonnepark het landschap significant beïnvloeden, terwijl deze invloed op de gehele gemeente zeer beperkt is. De ruimte in de gemeente Lochem wordt op deze manier weloverwogen benut voor diverse doeleinden.

Uit de afweging van belangen blijkt dat de negatieve gevolgen op het plaatselijke landschap en de belevening daarvan niet onevenredig zijn ten aanzien van de te dienen doelen. Uit de zienswijzen komt naar voren dat er omwonenden zijn die het plan niet verwelkomen. In de zienswijzen wordt veelal ingegaan op redenen waarom het zonnepark op deze locatie niet zou passen en dat de toetsing van de aanvraag niet goed is uitgevoerd. Uit de zienswijzen komen geen individuele belangen naar voren die door het plan onaanvaardbaar worden aangetast. De indieners van de zienswijzen dragen het plan niet. Gebrek aan draagvlak kan echter op zichzelf geen grondslag vormen om een aanvraag af te wijzen3. Risico’s en kanttekeningen 1. De initiatiefnemer diende een vooraankondiging voor een schadeclaim in. 3 ABRvS van 2 mei 2018: ECLI:NL:RVS:2018:1436

2204502-6/7

De vooraankondiging heeft betrekking op een lopende procedure, waarvan voorliggend raadsvoorstel onderdeel uitmaakt en is daarmee prematuur. Mocht afwijkende besluitvorming leiden tot aansprakelijkstelling, beoordelen wij de dan te nemen vervolgstappen. 2. In de gemeente Lochem is sprake van netcongestie. Zoals in vele gebieden in Nederland zit het elektriciteitsnet in de gemeente Lochem vol. Er is sprake van beperkte transportcapaciteit. Dit wordt netcongestie genoemd. De netcongestie in de gemeente Lochem is niet van invloed op de ontwikkeling van het zonnepark Bekenschot omdat initiatiefnemer op tijd capaciteit op het net heeft ingekocht bij Liander. Uiterlijke besluitneming De aanvrager kan inschrijven voor de SDE++4 subsidie 2025 vanaf 7 oktober 2025 als u uiterlijk op 15 september 2025 besluit. Uitvoering Wanneer uw raad besluit een verklaring van geen bedenking af te geven voor het aanleggen van een zonnepark Bekenschot, dan kan de procedure worden voortgezet. De omgevingsvergunning wordt dan verleend en gepubliceerd. Gedurende zes weken kan er dan beroep worden ingesteld bij de rechtbank Gelderland. De volgende stukken zijn voor u bijgevoegd: 1. Aanvraag omgevingsvergunning zonnepark Bekenschot (aanvraagformulier met bijbehorende documenten)

De volgende stukken liggen voor u ter inzage: -

2. Nota van zienswijzen zonnepark Bekenschot 3. Ruimtelijke onderbouwing zonnepark Bekenschot Lochem, 19 augustus 2025 Burgemeester en wethouders van Lochem,

D.C. Kerkdijk secretaris

F.T.J.M. Backhuijs burgemeester

4 Subsidie volgens de regeling Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattranisitie (SDE++). Dit is een

exploitatiesubsidie met de nadruk op CO2-reductie.

2204502-7/7