Raadsvoorstel Startnotitie Programma Vitaal Buitengebied

Aan de Raad van de gemeente Lochem Team:

Ruimtelijke & Economische Ontwikkeling

Kenmerk:

2154301

Informatie bij:

Marc Mobach Brigit Huijsmans

Portefeuillehouder: M. Eggink

Onderwerp:

Startnotitie Programma Vitaal Buitengebied

Voorstel 1. De Startnotitie Programma Vitaal Buitengebied Lochem vast te stellen; 2. Voor de ontwikkeling van het Programma Vitaal Buitengebied € 200.000 incidenteel budget beschikbaar te stellen in 2025.

Inleiding In september 2024 stelde de gemeenteraad de Omgevingsvisie Lochem 2040 krachtig en in balans vast. De omgevingsvisie beschrijft de ambities voor de fysieke leefomgeving van onze gemeente. In deze visie is ook aangegeven dat we de ambities uit de omgevingsvisie verder uitwerken, onder andere in een programma Buitengebied. Dit sluit aan bij de Motie ‘Herziening FAB vraagt om spoed’ van 29 januari 2024, waarin het college werd opgedragen een omgevingsprogramma voor het buitengebied, waarin alle onderdelen en beleidskaders die er nu zijn integraal aan de orde komen en deze aan de raad voor te leggen. Om te bepalen waar het Programma Vitaal Buitengebied wel en niet over gaat en om het proces voor de totstandkoming van dit omgevingsprogramma uit te lijnen legt het college u nu ter besluitvorming een startnotitie voor: Startnotitie Programma Vitaal Buitengebied Lochem. Na vaststelling dient de startnotitie als kader voor de ontwikkeling van het Programma Vitaal Buitengebied. Beoogd maatschappelijk effect De startnotitie vormt de basis voor een zo breed mogelijk gedragen omgevingsprogramma dat bijdraagt aan een vitaal en toekomstbestendig buitengebied. Het programma geeft uitwerking aan de ambities voor het buitengebied, die de raad vaststelde in onze omgevingsvisie.

Het programma biedt straks een uitgewerkte koers, concrete maatregelen en projecten die bijdragen aan de vitaliteit van het buitengebied. De startnotitie beschrijft een proces waarbij de gemeente Lochem de raad, inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden raadpleegt in de totstandkoming. Financiële consequenties Wij vragen de raad om een incidenteel budget van €200.000. In de Kadernota 2025 is het Programma Vitaal Buitengebied benoemd als ontwikkeling, maar zonder financiële dekking voor deze activiteit. De benodigde inzet voor inhuur en onderzoek was op dat moment nog niet bekend. Ook stelde de raad bij het vaststellen van de motie ‘Herziening FAB vraagt om spoed’ geen budget beschikbaar. De incidentele kosten ad € 200.000 komen in 2025 ten laste van het begrotingssaldo. Argumenten 1.1 Het Programma Vitaal Buitengebied geeft invulling aan de oproep uit de motie ‘Herziening FAB vraagt om spoed’, om een Omgevingsprogramma Buitengebied op te stellen Op 29 januari 2024 heeft de raad de motie ‘Herziening FAB vraagt om spoed’ aangenomen. Daarin roept u het college op om een integraal programma Buitengebied ter vaststelling aan de raad voor te leggen, waarin alle onderdelen en beleidskaders die er nu zijn integraal aan de orde komen. Met deze startnotitie geeft u het college kaders voor het Programma Vitaal Buitengebied.

In het Programma Vitaal Buitengebied werken we ook het beleid voor functieverandering van agrarische bebouwing (FAB-beleid) uit. In de tussentijd passen we voor de bedrijven die meedoen aan de Landelijke Beëindigingsregeling Veehouderijlocaties (LBV) maatwerk toe bij omzetten naar

2159103-1/4

bedrijvigheid. Zie ook bijlage 2 ‘Overzicht van moties en amendementen FAB’ voor een overzicht van de moties, amendementen en raadsvoorstellen die betrekking hebben op ons FAB-beleid, sinds 2015. 1.2 De startnotitie biedt het kader voor de uitwerking van het programma De startnotitie beschrijft de inhoudelijke en procesmatige kaders en uitgangspunten voor het Programma Vitaal Buitengebied Lochem. De ambities uit de omgevingsvisie zijn gebruikt bij het definiëren van de opgaves, thema’s en leidende principes. Met het vaststellen van de startnotitie biedt u het college de kaders voor de verdere uitwerking van het programma. 1.3 De adviezen van de commissie MER zijn meegenomen in de startnotitie De commissie MER heeft een advies uitgebracht over het Omgevingseffectrapport en de Lochemse Omgevingsvisie 2040. Als gemeente hebben we eerder onze waardering voor de adviezen van de commissie MER uitgesproken. De adviezen die betrekking hebben op de transitie van het landelijk gebied (buitengebied) zijn verwerkt in de startnotitie. 1.4 De startnotitie is besproken met de raadswerkgroep Omgevingswet Op 12 november 2024 heeft bureau 7TIEN een presentatie gegeven over de opzet en inhoud van de startnotitie voor het Programma Vitaal Buitengebied. Daarop heeft de raadswerkgroep gereageerd.

In de bijgevoegde Oplegnotitie ‘wijze van verwerking opmerkingen raadswerkgroep 12 november 2024’, bijlage 3, is aangegeven op welke wijze deze zijn verwerkt in de startnotitie. 1.5 De startnotitie beschrijft de rollen van raad en college bij de besluitvorming over het omgevingsprogramma Het vaststellen van een omgevingsprogramma is op basis van de Omgevingswet een bevoegdheid van het college. Het college stelt voor vanaf het eerste omgevingsprogramma te werken volgens de wettelijk vastgestelde taakverdeling tussen college en raad. Met de startnotitie stelt de raad de kaders vast voor de ontwikkeling van het omgevingsprogramma Vitaal Buitengebied. Wij zien het belang van een breed gedragen omgevingsprogramma door zowel de raad als de samenleving. Daar wil het college invulling aan geven door de raad adviserend te betrekken (3e trede participatieladder). De startnotitie beschrijft twee momenten waarop de raad betrokken wordt. Voor een overzicht van de stappen verwijzen we u naar de Startnotitie: Hoofdstuk 6, schema ‘stappen in proces’. 2.1 Het opstellen van het Programma Vitaal Buitengebied kost € 200.000 Op basis van de startnotitie is het benodigde projectbudget berekend voor het opstellen van het programma.

De inschatting is dat er € 130.000 nodig is voor externe ondersteuning, € 50.000 voor onderzoek, € 10.000 voor kaartmateriaal en € 10.000 werkbudget (communicatiemiddelen en zaalhuur etc). Daarom vraagt het college om een eenmalig projectbudget van € 200.000 in 2025. Het college begrijpt dat dit een groot bedrag is, helemaal in deze tijd van bezuinigingen. Maar het opstellen van het programma is een flinke opgave, zeker met de beoogde participatie en het aantal beleidsonderwerpen dat samenkomt in het programma. Risico’s en kanttekeningen 1. Dit project is omvangrijk en legt een aanzienlijk beslag op de interne capaciteit Een kanttekening bij dit raadsvoorstel is dat het opstellen van het programma naast de inhuur van een bureau ook forse ambtelijke inzet vraagt. Voor projectleiding, de integrale afstemming van de vele thema’s en de inhoudelijke inbreng vanuit de diverse vakdisciplines. Dit betekent dat er binnen de ambtelijke organisatie beperkt ruimte is voor andere (nieuw op te starten) beleidsopgaven in het ruimtelijk domein.

2159103-2/4

2. Onzekere procesfactoren hebben invloed op de doorlooptijd De geschatte doorlooptijd van het project bedraagt minimaal 15 maanden vanaf het moment dat de raad de startnotitie heeft vastgesteld. Deze planning voorziet in het raadplegen van de huidige raad over het ontwerpprogramma voor de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026. Echter, in het proces zitten een aantal onzekere procesfactoren, zoals de aanbesteding, de inwonersparticipatie en de inpassing van stukken in de raadsagenda, waardoor deze planning onder druk kan komen te staan. Na de aanbesteding lijnt het geselecteerde bureau de planning verder uit. De uitdaging is om een vlot en doorlopend proces te realiseren. Met aan de ene kant ruimte voor inbreng van inwoners, stakeholders en raad en aan de kant snelheid om duidelijkheid te geven aan de vele initiatieven in het buitengebied waarvoor de huidige regels beperkend zijn. 3. Het Programma Vitaal Buitengebied kan leiden tot aanpassing van de omgevingsvisie Bij het uitwerken van het Programma Vitaal Buitengebied kunnen nieuwe strategische keuzes en inzichten naar voren komen waarin de vastgestelde omgevingsvisie niet voorziet. Als dat het geval is, informeren wij u hierover. Dit vraagt dan dat we onze omgevingsvisie of deels actualiseren, of in zijn geheel omzetten naar een omgevingsvisie 2.0 zoals u gevraagd heeft in de motie van 9 september 2024.

Het college bereidt vervolgens een aanpassing voor de omgevingsvisie voor en legt de aangepaste omgevingsvisie voor uw oordeel aan u voor. Dit past bij het uitgangspunt van de Omgevingswet: dat beleidsstukken steeds actueel zijn en worden bijgesteld. Dit is ook beschreven in paragraaf 6.3 en 6.4 van de Omgevingsvisie Lochem 2040. Dit proces sluit aan bij de zogenoemde beleidscyclus onder de Omgevingswet. Uiterlijke besluitneming Het college streeft een zorgvuldig proces na waarbij het college aan uw oproep in de motie om haast te maken ook graag wil voldoen. Derhalve is besluitvorming in maart gewenst. Uitvoering Na vaststelling van de startnotitie en het toekennen van het projectbudget starten we met de aanbesteding voor het opstellen van het Programma Vitaal Buitengebied. De volgende stukken zijn voor u bijgevoegd:

De volgende stukken liggen voor u ter inzage:

RAAD_Bijlage 1 Startnotitie Programma Vitaal Buitengebied Lochem RAAD_Bijlage 2 Overzicht besluiten moties en amendementen FAB RAAD_Bijlage 3 Oplegnotitie wijze verwerking opmerkingen raadswerkgroep

Lochem 7 januari 2025, Burgemeester en wethouders van Lochem,

D.C. Kerkdijk secretaris

2159103-3/4

S.W. van ’t Erve burgemeester

2159103-4/4