Raadsvoorstel Jaarstukken 2025, begrotingswijziging 2026 en begroting 2027 ODA

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Van: Portefeuillehouder: Datum:

Jaarstukken 2025, begrotingswijziging 2026 en begroting 2027 Burgemeester en Zaaknummer: 2287349 wethouders Mevr. M. Eggink-Meuleman Opstellen: Sander Hofland <de griffie vult de datum van Uiterlijke besluitneming: de raadsvergadering in>

Voorstel 1. Geen zienswijze in te dienen op de begrotingswijziging 2026 2. Geen zienswijze in te dienen op de begroting 2027 Kernboodschap De Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) voert namens de deelnemende gemeenten taken uit op het gebied van vergunningverlening, toezicht, handhaving en advisering. Met deze taken dragen zij bij aan een veilige, duurzame en gezonde leefomgeving in de Achterhoek. De jaarstukken geven inzicht in de bedrijfsvoering. Met de begrotingswijziging 2026 zet de ODA een stap naar een actuele begroting. De ontwerpbegroting 2027 bouwt voort op de geactualiseerde uitgangspunten van 2026. De begroting is onderdeel van het traject waarin de ODA toewerkt naar een wettelijk verplicht niveau van een robuuste en toekomstbestendige organisatie. Daarbij al rekening houdend met de fusie met Omgevingsdienst Veluwe. De begroting heeft structurele financiële gevolgen voor Lochem doordat de jaarlijkse bijdrage stijgt. Inleiding Jaarlijks ontvangen wij van het Algemeen Bestuur (AB) van de ODA de jaarstukken en de begroting. Met de jaarstukken 2025 geeft de ODA inzicht in de bedrijfsvoering en de geleverde diensten. Dit jaar ontvingen wij ook een begrotingswijziging 2026. Daarmee wordt de begroting geactualiseerd. De ontwerpbegroting 2027 bouwt voort op de geactualiseerde uitgangspunten van 2026.

Het college en de gemeenteraad kunnen volgens de gemeenschappelijke regeling van de ODA en de Wet op de gemeenschappelijke regelingen hun zienswijze kenbaar maken op de gewijzigde begroting en de begroting. Het Algemeen Bestuur van de ODA stelt deze vervolgens vast. Door het aanbieden van deze stukken voldoet de ODA aan de voorschriften uit de Wet gemeenschappelijke regelingen en de samenwerkingsregeling. Jaarstukken 2025 U ontvangt deze jaarstukken ter kennisname. De ODA kent een negatief resultaat van € 687.000. Dit is verklaarbaar. Het was een bewogen jaar voor de ODA. Verhuizing naar het Hanzepand in Doetinchem, wisseling in de directie en verkenning van de fusie met de Omgevingsdienst Veluwe zijn onderwerpen die veel van medewerkers hebben gevraagd. De vraag naar dienstverlening en producten is toegenomen. Deze toename was niet begroot waardoor het tarief voor de dienstverlening te laag was om de kosten te dekken. Met de partners is afgesproken dit in de afrekening te verrekenen. De gerealiseerde jaarcijfers voor Lochem, € 412.400 hoger dan de begroting zijn verklaarbaar. Met name binnen Toezicht en Handhaving en Specialistische Adviezen zijn de kosten hoger uitgevallen dan begroot. Dit komt onder andere door een aantal langer lopende (handhavings) zaken, een gevonden drugslab en veel werk bij twee voormalig provinciale bedrijven.

Ook het aantal specialistische vragen neemt, mede door de komst van de Omgevingswet, nog steeds toe. Daarbij komt dat de problematiek waarover advies wordt gevraagd steeds complexer wordt. Lochem betaalt over 2025 een hogere bijdrage aan de ODA dan geraamd. Geraamde bijdrage Werkelijke bijdrage Saldo

2288287-1/4

€ 984.036 € 1.396.500 € 412.400

Beoogd maatschappelijk effect De Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) voert namens u taken uit op het gebied van vergunningverlening, toezicht, handhaving en advisering. Met deze taken dragen zij bij aan een veilige, duurzame en gezonde leefomgeving in de Achterhoek. Argumenten 1.1. De begroting wordt geactualiseerd. Het structurele verschil tussen begroting en uitvoering, dat al enkele jaren bestaat, wordt met de voorgestelde wijziging gecorrigeerd. De begroting 2026 wordt in overeenstemming gebracht met de feitelijke taken en verantwoordelijkheden van de ODA. 1.2 Sinds de oprichting van de ODA is het uitgebreide takenpakket niet doorgevoerd in hun begroting. De uitbreiding van taken is nooit volledig financieel ondergebracht in de begroting. Het gaat onder andere om de volgende taken: · Overgang provinciale bedrijven naar gemeentelijk bevoegd gezag · Strafrechtelijke milieuhandhaving · Taken rond gevaarlijke stoffen en Zeer Zorgwekkende stoffen (ZZS) · Energietaken · Ondermijningsaanpak · RO-advisering en toetsen van plannen · Uitbreiden van asbesttaken · Overname van provinciale bodemtaken · Watertaken uit Kaderrichtlijn Water (KRW) · Overname van gemeentelijke milieuadviestaken (o.a. bodem en geluid) · Toegenomen complexiteit door innovatie in bedrijven Deze opgaven vragen in de komende jaren extra inzet, geld en tijd.

1.3 De ODA moet voldoen aan de robuustheidscriteria die voortkomen uit het Interbestuurlijk Programma (IBP). Deze criteria waarborgen dat de ODA zijn wettelijke taken duurzaam, kwalitatief en betrouwbaar kan uitvoeren. Het voldoen aan de robuustheidscriteria brengt financiële gevolgen met zich mee en vraagt de komende jaren een extra investering. Dit hangt samen met de beoogde fusie met Omgevingsdienst Veluwe. 1.4 De begrotingswijziging zorgt voor een realistischer en voorspelbaarder financieel kader. Zonder de actualisatie blijft het verschil tussen begroting en realisatie bestaan. Het blijft een outputbegroting. Dit houdt in dat er uiteindelijk wordt afgerekend op basis van de daadwerkelijke afname. De eerste stap is de huidige begroting in lijn te brengen met de daadwerkelijke jaarlijkse kosten. De structurele kosten zullen daardoor de komende jaren stijgen. 1.5 Om toe te werken naar een gelijkwaardige uitgangspositie is actualisatie van de begroting nodig. Van de ODA wordt verwacht toe te werken naar een gelijkwaardige uitgangspositie met Omgevingsdienst Veluwe. Onderdeel van de fusieverkenning is dat de ODA in drie jaar tijd gaat doorgroeien naar een organisatie waar voldoende financiële middelen worden besteed aan de uitvoeringsdienst. In de verkenning is hiervoor een indicatief bedrag berekend voor de begroting van € 18,1 miljoen.

Om dit te bereiken is ervoor gekozen om in drie jaar de begroting stapsgewijs te verhogen. 2.1 De begroting 2027 bouwt voort op de gewijzigde begroting. De begroting is onderdeel van het traject waarin de ODA toewerkt naar een wettelijk verplicht niveau van een robuuste en toekomstbestendige organisatie. Passend bij een fusie met Omgevingsdienst Veluwe. 2.2 De begroting geeft een realistisch beeld De afgelopen jaren werden door ons structureel meer producten afgenomen dan in de begroting opgenomen. Dit leidde telkens tot een naheffing. Met het realistischer begroten willen we dit zoveel mogelijk proberen te voorkomen.

2288287-2/4

2.3 De begroting geeft geen aanleiding tot inhoudelijke bezwaren. Met de gewijzigde begroting 2026 en de begroting 2027 werkt de ODA toe naar een wettelijk verplicht niveau van een robuuste en toekomstbestendige organisatie. Daarbij rekening houdend met de fusie met Omgevingsdienst Veluwe. Risico’s en kanttekeningen n.v.t. Financiële consequenties De gewijzigde begroting geeft het onderstaande beeld: UurVergunning- Toezicht & tarief verlening handhaving Begroting 2026 Gewijzigde begroting 2026

Specialismen

Overhead

Totaal

€ 85

€ 224.282

€ 519.661

€ 129.229

€ 372.638

€ 1.245.811

€ 85

€ 187.200

€ 547.800

€ 130.500

€ 536.100

€ 1.401.600

Overhead

Totaal

€ 602.700

€ 1.658.400

De ontwerpbegroting 2027 geeft het onderstaande beeld: UurVergunning- Toezicht & Specialismen tarief verlening handhaving Begroting 2027

€ 79

€ 235.600

€ 612.100

€ 208.000

De bijdrage van de gemeente Lochem voor de jaren 2028 e.v. op basis van het aandeel 2027.

Begroot totaal Lochem Bijdrage cf begroting ODA Verschil Begr. ODA - Lochem

2027 1.163.221 1.658.400 495.000

2028 1.163.221 1.783.595 620.000

2029 1.163.221 1.868.110 705.000

2030 1.163.221 1.941.573 778.000

2027 69.000 426.000 495.000

2028 135.000 485.000 620.000

2029 209.000 496.000 705.000

2030 285.000 493.000 778.000

Stijging loon en prijs Stijging overig Bijstelling bijdrage ODA Bovenstaande verwerken we in de P&C cyclus.

Communicatie en participatie Op 23 juni 2025 en op 24 november 2025 heeft de ODA tijdens de politieke avonden een presentatie gehouden waarin zij aangaven wat ze doen en hoe de toekomst eruitziet. Op 18 november 2025 bent u met een raadsmemo geïnformeerd over de fusie van de ODA met de Omgevingsdienst Veluwe. Het college informeert de ODA over het genomen raadsbesluit. Planning en evaluatie Wanneer de gemeenteraden van alle deelnemende gemeenten instemmen met de begroting wordt deze door het Algemeen Bestuur in september vastgesteld.

2288287-3/4

De volgende stukken zijn voor u bijgevoegd: 1. RAAD_ 1 Aanbiedingsbrief ODA 2. RAAD_ 2 Jaarstukken 2025 3. RAAD_ 3 Gewijzigde begroting 2026 4. RAAD_ 4 Begroting 2027 5. RAAD_ 5 Aanbiedingsbrief jaarstukken 2025 6. RAAD_ 6 ODA impact 2025-infografic

De volgende stukken liggen voor u ter inzage: -

Dorique Kerkdijk

Frans Backhuijs

Secretaris

Burgemeester

2288287-4/4