Raadsvoorstel Garantie geldlening Vereniging De Lochemse Golfclub

Aan de Raad van de gemeente Lochem Team:

Financiën

Kenmerk:

2178552

Informatie bij:

L. Freij/ A. Umans

Portefeuillehouder: L. de Goede

Onderwerp:

Garantie geldlening Vereniging De Lochemse Golfclub

Voorstel 1. Vast te stellen dat deze garantstelling wordt aangemerkt als behorend tot de publieke taak van de gemeente Lochem, conform artikel 10 Treasurystatuut 2018. 2. Kennis te nemen van het voornemen door het college van het verlenen van een gemeentelijke garantie op een bancaire geldlening van maximaal € 5.000.000 aan Vereniging De Lochemse Golf & Country Club 'De Graafschap' ten behoeve van de nieuwbouw van het clubhuis.

Inleiding De in 1987 opgerichte Lochemse Golf & Country Club 'De Graafschap' (hierna: "De Lochemse Golfclub") is een sportvereniging in de gemeente Lochem met als doel het bevorderen van de golfsport en het versterken van de samenhang tussen haar leden. Zij probeert dit doel te bereiken door het beschikbaar stellen van een golfbaan met bijbehorende accommodaties, het organiseren van evenementen en wedstrijden op het gebied van de golfsport of activiteiten die daarmee verband houden. De vereniging realiseert dit onder meer door het beschikbaar stellen van een 18-holes golfbaan met bijbehorende voorzieningen, en het organiseren van wedstrijden, evenementen en andere sportieve activiteiten. De golfbaan is ontworpen met respect voor het Achterhoekse coulisselandschap en beschikt over verschillende waterpartijen. De baan heeft de 'A-status', dit betekent dat op basis van objectieve maatstaven door de Koninklijke Nederlandse Golf Federatie (NGF) de hoogste beoordeling aan de baan is toegekend. De vereniging streeft ernaar de meest kwalitatieve golfbaan van Oost Nederland te zijn. Toekomstbestendig maken, verduurzaming clubhuis Het clubhuis met ondergrond is eigendom van de vereniging. Het clubhuis is in 1992 gebouwd en verkeert inmiddels in verouderde staat.

De huidige accommodatie voldoet niet langer aan hedendaagse eisen op het gebied van duurzaamheid, toegankelijkheid, comfort en hygiëne. Er is sprake van onder meer gebrekkige isolatie, terugkerende rioleringsproblemen, ongedierteoverlast en een inefficiënte indeling. Door De Lochemse Golfclub zijn, met behulp van ingenieursbureau Antea, de verschillende mogelijkheden tot verduurzaming onderzocht. In december 2023 heeft de Algemene Leden Vergadering (ALV) met circa 70% meerderheid ingestemd met de uitwerking van volledige nieuwbouw van het clubhuis. Deze nieuwbouw zal circulair en zoveel mogelijk energieneutraal worden gebouwd, met oog voor biodiversiteit en samenwerking met lokale partners. Maas Kristinsson Architecten uit Lochem is aangesteld als ontwerper. Om de nieuwbouw te kunnen financieren is een investering van € 7,2 miljoen nodig. De vereniging brengt € 800.000 in vanuit eigen middelen, ontvangt een BOSA-subsidie van € 700.000, kan circa € 700.000 aan btw terugvorderen en beoogt een bancaire geldlening van € 5 miljoen af te sluiten. Voor het verkrijgen van deze lening onder gunstige voorwaarden wordt, in samenwerking met Stichting Waarborgfonds Sport (SWS), een garantstelling van de gemeente Lochem gevraagd. De garantstelling door de gemeente stelt de vereniging in staat te lenen tegen een aanzienlijk lagere rente (circa 3% in plaats van 7-8%).

Dit vormt daarmee een belangrijk onderdeel van de financieringsconstructie.

2178554-1/6

Inbedding gemeentelijk beleid Dit voorstel beoogt de gemeenteraad vast te laten stellen dat deze garantstelling wordt aangemerkt als behorend tot de publieke taak van de gemeente Lochem. Conform artikel 10 van ons Treasurystatuut 2018. Dit is een belangrijk besluit waartoe de gemeenteraad bevoegd is. Daarmee voldoen wij aan de voorwaarde om de garantie te mogen verlenen. De bevoegdheid tot het verstrekken van een garantie is een privaatrechtelijke handeling. Op basis van artikel 160, onder d van de Gemeentewet is dit een collegebevoegdheid. Artikel 8 van de Financiële Verordening 2023 geeft evenwel aan dat er een actieve informatieplicht geldt als bedoeld in artikel 169, lid 4 van de Gemeentewet. Het college beslist niet over het verstrekken van leningen, waarborgen en garanties groter dan € 100.000, voor zover het niet bij begroting vastgestelde verplichtingen betreft, dan nadat de raad is geïnformeerd over het voornemen en hiertoe in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen. Op basis van het voorgaande vragen wij u kennis te nemen van ons voornemen tot het verlenen van een gemeentelijke garantie op een bancaire geldlening van maximaal € 5.000.000 aan De Lochemse Golfclub voor de nieuwbouw van het clubhuis.

Beoogd maatschappelijk effect De Lochemse Golfclub levert een directe bijdrage aan gemeentelijke doelen op het gebied van sport, gezondheid, duurzaamheid en leefbaarheid. Met de bouw van een toekomstbestendig en duurzaam clubhuis ontstaat een energiezuinige, circulaire sportaccommodatie die past binnen de duurzaamheidsdoelstellingen van de gemeente Lochem. Daarnaast is er sprake van werkgelegenheid, toeristische aantrekkingskracht en versterking van het lokale netwerk van ondernemers. Door garant te staan voor deze investering, draagt de gemeente bij aan het behoud van een kwalitatief hoogwaardige sportvoorziening. Die zonder publieke steun niet gerealiseerd kan worden en maatschappelijk rendement oplevert. Financiële consequenties De gemeente Lochem wordt verzocht garant te staan voor een bancaire lening van € 5 miljoen voor de nieuwbouw van het clubhuis van De Lochemse Golfclub. SWS heeft de financiële haalbaarheid getoetst en is bereid om onder opschortende voorwaarden een garantstelling te verstrekken van € 250.000, die in 15 jaar lineair wordt afgebouwd. SWS is een landelijke organisatie die garantstellingen verstrekt aan sportverenigingen om hen te helpen bij het verkrijgen van leningen voor de bouw, renovatie of verduurzaming van sportaccommodaties. Zonder de zekerheid van een garantstelling zijn sportverenigingen in de regel niet in staat om een lening aan te trekken.

Omdat SWS de garantstelling in dit geval zal verstrekken aan ons als gemeente, wordt bij aanvang van de lening het risico voor de gemeente verlaagd van € 5 miljoen naar € 4,75 miljoen. SWS staat zelf maximaal garant voor € 250.000 met een looptijd van 15 jaar. Dit betekent dat haar deel van de garantstelling in 15 jaar wordt afgebouwd naar nihil. Dit onder voorwaarde dat de gemeente voor 100% van de geldlening garant staat. Ons deel van de garantstelling, € 4,75 miljoen wordt in 40 jaar afgebouwd naar nihil. Deze termijn komt overeen met de 40 jaar waarin de bancaire lening wordt afgelost door De Lochemse Golfclub. De garantstelling brengt voor de gemeente beperkte financiële gevolgen met zich mee: 1) Afdracht aan SWS: Voor het verstrekken van de Akte van (Mede-) Borgtocht brengt SWS de gemeente 0,5% van het borgstellingsbedrag in rekening, zijnde € 1.250. 2) Ambtelijke kosten gemeente: Ter dekking van de ambtelijke inzet bij beoordeling, contracteren en monitoring wordt een eenmalige gemeentelijke bijdrage van 0,3% van het garantiebedrag gevraagd aan De Lochemse Golfclub, zijnde € 14.250. 3) Geen structurele financiële last voor de gemeente: Er wordt geen subsidie verstrekt en bij normale aflossing van de bancaire lening zijn er geen lasten voor de gemeente. De garantstelling wordt uitsluitend administratief verantwoord in de begroting.

4) Zekerheden en risicobeperking: Ter afdekking van risico’s wordt met SWS een gezamenlijk recht van eerste hypotheek gevestigd op de onderliggende grond en het te realiseren clubhuis met een gecombineerde waarde van naar schatting circa € 8,6 miljoen. Conclusie: De garantstelling brengt voor de gemeente geen directe lasten met zich mee en de risico’s zijn goed afgedekt via zekerheden.

2178554-2/6

Bedragen in €, - = nadeel, I=incidenteel, S=structureel

Nieuw budget Kosten St. Waarborgfonds Sport Kosten ambtelijke inzet Totaal benodigd budget Nieuw dekking Bij Lochemse Golfclub in rekening te brengen Totaal dekking Saldo budget

2026

I/S

-1.250 -14.250 -15.500

I I

15.500 15.500 -

I

Argumenten 1.1 De raad bepaalt of deze garantstelling tot de publieke taak behoort De gemeenteraad is op grond van artikel 10 Treasurystatuut 2018 bevoegd om te bepalen of het verlenen van een garantie behoort tot de publieke taak van de gemeente. Daar behoort het toe als de raad zich de behartiging van een maatschappelijk belang aantrekt op grond van de overtuiging dat di belang anders niet goed tot zijn recht komt. De Lochemse Golfclub vervult een maatschappelijke functie op het gebied van sport, gezondheid, ontmoeting en leefbaarheid. De investering draagt bovendien bij aan de duurzaamheidsdoelen van de gemeente. Daarmee kan dit voorstel worden gezien als passend binnen het publieke belang. Om formeel te voldoen aan de wettelijke en financiële vereisten, is in het besluit opgenomen dat de gemeenteraad expliciet vaststelt dat de garantstelling past binnen de publieke taak. Daarmee is aan de voorwaarde voldaan voor het mogen verlenen van de garantie. 2.1 Gelegenheid tot uiten wensen en bedenkingen In de Notitie garantstellingen geldleningen 2009, onder handelwijze 2, staat het volgende. ‘Bij het aangaan van dergelijke verplichtingen (garantstellingen, geldleningen) geldt de actieve informatieplicht van het college aan de raad, zoals neergelegd in artikel 169, lid 4, Gemeentewet’.

Uit dat artikel blijkt dat het college vooraf inlichtingen aan de raad moet geven over de uitoefening van de bevoegdheid om privaatrechtelijke rechtshandelingen te verrichten, als de raad daarom verzoekt of als de uitoefening ingrijpende gevolgen kan hebben voor de gemeente. In het laatste geval mag het college geen besluit nemen dan nadat de raad zijn wensen en bedenkingen over het ontwerpbesluit ter kennis van het college heeft kunnen brengen. Ook artikel 8 van de Financiële Verordening 2023 bepaalt dit. Met dit raadsvoorstel voldoen wij aan onze informatieplicht en bieden wij u die gelegenheid. Wij zijn van mening dat tot het uiten wensen en bedenkingen geen aanleiding is. Zie onderstaande argumenten. 2.2 De investering in een nieuw clubhuis is noodzakelijk voor het behoud van een veilige, functionele en toekomstbestendige sportaccommodatie De investeringen in een nieuw clubhuis zijn noodzakelijk om de golfbaan toekomstbestendig te maken. Ook wordt invulling gegeven aan de gemeentelijke duurzaamheidsdoelstellingen, door onder andere energieneutraal en circulair te bouwen. 2.3 Sport & bewegen is een belangrijke ambitie voor de gemeente Een leven lang plezierig sporten en bewegen voor iedereen is een ambitie voor de gemeente. Dit stimuleren we door middel van een aantrekkelijke openbare ruimte en toekomstbestendige sportaccommodaties.

Zo verbetert de ontmoeting tussen bewoners en is het een preventief middel om gezondheidsproblemen te voorkomen. De Lochemse Golfclub speelt een belangrijke rol in het stimuleren van een actieve levensstijl voor jong en oud. Ze organiseert evenementen en draagt bij aan sociale ontmoeting en vitaliteit in de regio. 2.4 Instandhouding van de golfbaan biedt werkgelegenheid en kansen voor toerisme De golfbaan biedt op dit moment werkgelegenheid voor ongeveer 20 fte medewerkers, van greenkeepers tot golfpro’s en van horeca tot het secretariaat. In feite gaat om veel meer personen, vanwege deeltijd- en oproepkrachten. Daar zitten ook mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt bij. Bedrijven kijken vaak naar de voorzieningen voor medewerkers in een gemeente. Daarbij scoort de aanwezigheid van een golfbaan bovengemiddeld hoog. Zo draagt een golfbaan bij aan een goed vestigingsklimaat voor bedrijven. Verder is de schatting dat bezoeken aan de golfbaan op jaarbasis tot

2178554-3/6

400-500 toeristische overnachtingen leiden. Dit zorgt voor een aanzienlijke spin-off voor onze lokale economie. 2.5 Bloeiende vereniging met wachtlijst De Lochemse Golfclub is een bloeiende vereniging met ondernemende leden, waaronder ook veel jeugdleden. Volgens opgave van de vereniging is sinds drie jaar op de ALV besloten om niet meer leden aan te nemen. De grens is gesteld op maximaal 950 leden. Hiermee is de vereniging een van de grootsten binnen onze gemeente. Op dit moment is er sprake van een wachtlijst van ongeveer 190 personen. De vereniging verwacht dat het ledental, rekening houdend met het maximum van 950 leden, de komende jaren stabiel zal blijven. Eventuele terugval in leden zou opgevangen kunnen worden door het toelaten van meer ‘green-fee’ spelers (betalende gasten), dan waar nu ruimte voor is (ca 3.500 gasten per jaar). 2.6 Er is sprake van cofinanciering en zelfwerkzaamheid De totale investering bedraagt € 7,2 miljoen, inclusief BTW. De vereniging zet € 800.000 in vanuit eigen middelen, kan dankzij afspraken met de Belastingdienst ruim € 700.000 BTW terugvorderen, trekt een BOSA-subsidie aan ter hoogte van € 700.000 en sluit een bancaire geldlening af voor € 5 miljoen.

2.7 Met een bancaire lening vangt de stichting een deel van de investeringen binnen de eigen exploitatie op De vereniging stelde een financieringsplan op waarbij zij keek naar de hoogte van de lening zonder dat dit een negatieve exploitatie oplevert. Om de totale investeringen te kunnen bekostigen zonder een bijdrage van de gemeente te vragen is een bancaire lening noodzakelijk. Dankzij een garantstelling van de gemeente kan een lening met gunstigere rente en voorwaarden worden afgesloten. 2.8 Stichting Waarborgfonds Sport heeft aanvraag voor garantstelling getoetst SWS toetste de aanvraag voor de garantststelling op de bancaire geldlening aan de omvang van de investering en de financiering. Ook analyseerde zij de financiële positie en de risico’s in de exploitatie. Op grond van haar beoordeling gaat SWS akkoord met de garantstelling op de geldlening. SWS staat zelf maximaal garant voor € 250.000 met een looptijd van 15 jaar. Bovendien is de BOSA-subsidie als voorwaarde opgenomen, waarbij nu het grootste deel van de beoogde subsidie door btw aftrek wordt vervangen. Ook nemen wij voorwaarden op het besluit. Zoals bijvoorbeeld het besteden van de bancaire lening waar deze voor is bedoeld en het jaarlijks toesturen van de jaarrekening van De Lochemse Golfclub.

2.9 Waarde onderpand is minimaal gelijk aan de hoogte van de gemeentelijke garantstelling Ter afdekking van risico’s wordt met SWS een gezamenlijk recht van eerste hypotheek gevestigd op de onderliggende grond en het te realiseren clubhuis. Een grote mate van zekerheid en minimalisatie van het risico wordt verkregen door de waarde van het onderpand. Deze waarde is minimaal gelijk aan de hoogte van de gemeentelijke garantstelling, zelfs fors hoger. De taxatiewaarde van de ondergrond was in 2021 ruim € 3,8 miljoen. De nieuwbouwwaarde van het clubhuis bedraagt ongeveer € 4,8 miljoen. Samen heeft het onderpand daarmee een waarde van circa € 8,6 miljoen bij oplevering van het nieuwe clubhuis. 2.10 Eerste recht van hypotheek De gemeente zal zekerheden instellen voor nakoming van de garantstelling. Onder meer door het vestigen van het eerste recht van hypotheek op het nieuw te bouwen clubhuis, inclusief de ondergrond. De kredietverlener zal geen recht van hypotheek vestigen, omdat de gemeente tegenover de kredietverlener onvoorwaardelijk garant staat voor rente en aflossing. 2.11 Voorstel past binnen Mededingingswet Dit voorstel past binnen het raadsbesluit ‘Aanwijzingsbesluit Activiteiten in het algemeen belang van de Mededingingswet” van 8 december 2014.

Het verstrekken van garanties en leningen aan maatschappelijke organisaties is een activiteit die plaatsvindt in het algemeen belang als bedoeld in de Wet Markt en Overheid.

2178554-4/6

Risico’s en kanttekeningen 1.1 Gemeente is geen bank Hoewel de gemeente geen financiële middelen verstrekt, brengt garantstelling altijd risico’s met zich mee. De gemeente staat onherroepelijk en onvoorwaardelijk garant voor de juiste nakoming van de verplichting tot betaling van al hetgeen de geldverstrekker van De Lochemse Golfclub, dan wel haar rechtsopvolgster, onder algemene titel, uit hoofde van de overeenkomst van geldlening, te vorderen heeft of zal hebben. Dat houdt in rente en aflossing van een bancaire lening van € 5 miljoen (minus € 250.000 garantstelling door SWS). Het risico op daadwerkelijke aanspraak op de garantie wordt op dit moment als beperkt beoordeeld gelet op: - De positieve beoordeling door SWS; - De waarde van het onderpand (taxatie grond + nieuwbouw = circa € 8,6 miljoen); - De spreiding van financieringsbronnen (eigen inbreng, subsidie, btw-teruggave). Als zekerheid wordt een eerste recht van hypotheek gevestigd op het clubhuis en de onderliggende grond. De gemeente behoudt daarmee verhaalrecht bij wanbetaling. Om het risico verder te beheersen, worden aanvullende voorwaarden gesteld aan de vereniging, waaronder: - Besteding van de lening uitsluitend voor het beoogde doel; - Jaarlijkse toezending van de jaarrekening en financiële rapportages.

Het college adviseert terughoudendheid en het treffen van waarborgen passend bij het publieke karakter van de gemeente. 1.2 Wet Bibob en gemeentelijke vergunningen Voor de bouw van een nieuw clubhuis moet een omgevingsvergunning voor de bouwactiviteit en een Alcoholwetvergunning aangevraagd worden. Hierop is de Wet Bibob van toepassing. Dit is een integriteitsbeoordeling door het bestuursorgaan. Het geeft de gemeente de mogelijkheid aanvragers te screenen. Dit om te voorkomen dat de overheid criminele activiteiten faciliteert en om de concurrentiepositie van bonafide natuurlijke of niet-natuurlijke personen te beschermen. Dit zal als ontbindende voorwaarde in de garantstelling worden opgenomen. 1.3 Gevaar van precedentwerking Het voorkomen van precedentwerking bij het verlenen van bankgaranties door de gemeente vereist een zorgvuldige aanpak. Wij passen daartoe de volgende mechanismen toe: - Individuele beoordeling - elke aanvraag beoordelen wij op zijn eigen merites, eerdere besluiten creëren geen automatische rechten voor nieuwe aanvragers. - Motivering van besluiten - wij zorgen ervoor dat elk besluit goed wordt onderbouwd en gemotiveerd. Waarbij wij aangegeven waarom een bepaalde garantie wel of niet wordt verleend. Hierbij betrekken we ook ons actuele beleid, dit helpt bij het afwenden van claims op basis van precedentwerking.

- Juridische toetsing - wij zorgen voor toetsing van besluiten door juridische experts om te waarborgen dat ze niet leiden tot ongewenste precedentwerking en dat ze in lijn zijn met de geldende wet- en regelgeving. Uiterlijke besluitneming Voor een tijdige voortgang van de plannen van De Lochemse Golfclub is besluitvorming vóór het zomerreces wenselijk. Dit stelt de vereniging in staat om financieringsaanvragen op te starten en na de zomer definitief te besluiten over de nieuwbouw. De feitelijke realisatie van sloop en nieuwbouw is voorzien vanaf begin 2026, met ingebruikname in het voorjaar van 2027. De gemeenteraad behoudt vanzelfsprekend de ruimte voor een zorgvuldige afweging. Uitvoering Vereniging De Lochemse Golfclub informeren.

2178554-5/6

De volgende stukken zijn voor u bijgevoegd: De volgende stukken liggen voor u ter inzage: - Notitie garantstellingen geldleningen 2009 - Treasurystatuut 2018 - Verordening financieel beleid, beheer en organisatie 2023 (art. 212) Lochem, 27 mei 2025, Burgemeester en wethouders van Lochem,

D.C. Kerkdijk secretaris

2178554-6/6

F. Backhuijs burgemeester