Raadsvoorstel Garantie geldlening Stichting Accommodatie Armenkamp-Reigerskamp

Aan de Raad van de gemeente Lochem Team:

Financiën

Kenmerk:

2226510

Informatie bij:

L. Freij

Portefeuillehouder:

L. de Goede

Onderwerp:

Garantie geldlening Stichting Accommodatie Armenkamp-Reigerskamp

Voorstel 1. Vast te stellen dat deze garantstelling wordt aangemerkt als behorend tot de publieke taak van de gemeente Lochem, conform artikel 10 Treasurystatuut 2018. 2. Kennis te nemen van het voornemen van het college om een gemeentelijke garantie op een bancaire geldlening te verlenen van maximaal € 225.000 met een looptijd van 20 jaar aan Stichting Accommodatie Armenkamp Reigerskamp ten behoeve van de nieuwbouw van het clubhuis en het aanleggen van een nieuw veld.

Inleiding De in 1989 opgerichte Stichting Accommodatie Armenkamp-Reigerskamp (SAR) heeft ten doel het exploiteren van sportaccommodaties waaronder gebouwen en kunstgrasveld (-en). SAR is in het leven geroepen om dit sportcomplex duurzaam in stand te houden en richt zich uitsluitend op het accommoderen van de Lochemse Hockeyclub (LHC). Op dit moment is SAR eigenaar van de gronden en opstallen op de percelen Armenkamp-Reigerskamp. In de afgelopen 40 jaar is vaker gesproken over een gezamenlijk plan voor zowel de tennis- als de hockeyclub te maken op het complex Armenkamp-Reigerskamp. Het gaat er nu van komen en in het grotere plan wordt het huidige clubhuis van LHC, inclusief ondergrond en een deel van het perceel Armenkamp, verkocht aan de Lochemse Tennis Club (LTC). LTC verhuist van de Barchemse weg en legt op de Armenkamp tennis- en padelbanen aan. De locatie aan de Barchemseweg wordt gebruikt voor woningbouw. De SAR realiseert ten behoeve van LHC op het perceel de Reigerskamp een nieuw clubhuis en er wordt geïnvesteerd in een nieuw speelveld. Dit plan is ontstaan uit nauw overleg tussen de gemeente, SAR en beide sportverenigingen. Toekomstbestendig maken, verduurzaming clubhuis Lochemse Hockey Club Op verzoek van LHC heeft SAR een proces in gang gezet om tegen zo laag mogelijke kosten een gebouw te realiseren dat voldoet aan de hedendaagse eisen.

Het clubhuis is in 1992 gebouwd en verkeert inmiddels in verouderde staat. De huidige accommodatie voldoet niet langer aan hedendaagse eisen op het gebied van duurzaamheid, toegankelijkheid, comfort en hygiëne. Er is sprake van onder meer gebrekkige isolatie, terugkerende rioleringsproblemen en een inefficiënte indeling. De Lochemse Hockey Club LHC werd in 1934 opgericht en vierde afgelopen jaar haar 90-jarig bestaan. Leden van de vereniging hebben de mogelijkheid om zowel op recreatief als prestatief niveau te sporten. Het eerste damesteam komt in het seizoen 2024/2025 uit in de 3e klasse. In totaal zijn er bij de senioren 8 veldteams actief. Dat betreft vooral 30+ en 45+ teams. Voor de meisjes geldt dat er 15 teams zijn ingeschreven voor de competitie. Voor de jongens zijn dit er 7. Dat is exclusief de 'Benjamins' en de 'kabouterteams'. LHC streeft ernaar om een 'gastvrije attractieve familieclub' te zijn, die meer biedt dan hockey alleen, waar men graag komt en ook blijft, en waar eenieder gemakkelijk zijn of haar weg weet te vinden. De vereniging draait vooral op de inzet van vrijwilligers. Een kernteam van circa 25 vrijwilligers is op verschillende manieren actief om de organisatie rondom de club in goede banen te leiden. Daarnaast leveren oudere leden en ouders allerlei hand- en spandiensten.

Inbedding gemeentelijk beleid Dit voorstel beoogt de gemeenteraad vast te laten stellen dat deze garantstelling wordt aangemerkt als behorend tot de publieke taak van de gemeente Lochem conform artikel 10 van het Treasurystatuut 2018. Dit is een belangrijk besluit waartoe de gemeenteraad bevoegd is en voorwaarde om de garantie

2243632-1/5

te mogen verlenen. De bevoegdheid tot het verstrekken van een garantie is een privaatrechtelijke handeling. Op basis van artikel 160, onder d, van de Gemeentewet is dit een collegebevoegdheid. Artikel 8 van de Financiële Verordening 2023 geeft evenwel aan dat er een actieve informatieplicht van de gemeenteraad geldt als bedoeld in artikel 169, lid 4, van de Gemeentewet. Het college beslist niet over het verstrekken van leningen, waarborgen en garanties groter dan € 100.000, voor zover het niet bij begroting vastgestelde verplichtingen betreft, dan nadat de raad is geïnformeerd over het voornemen en hiertoe in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen. Op basis van het voorgaande vragen wij u kennis te nemen van ons voornemen tot het verlenen van een gemeentelijke garantie op een bancaire geldlening van maximaal € 225.000 aan SAR voor de nieuwbouw van het clubhuis en de aanleg van een nieuw veld. Daarbij biedt de Notitie garantstellingen geldleningen 2009 ons een gedetailleerd kader voor het verlenen van garanties op geldleningen. Zie bijlage 1 voor een checklist van de stapsgewijze beoordeling van aanvraag tot garantstelling. Beoogd maatschappelijk effect SAR levert een directe bijdrage aan gemeentelijke doelen op het gebied van sport, gezondheid, duurzaamheid en leefbaarheid.

Met de bouw van een toekomstbestendig en duurzaam clubhuis en een nieuw speelveld ontstaat een energiezuinige, circulaire sportaccommodatie die past binnen de duurzaamheidsdoelstellingen van de gemeente Lochem. Een nieuw speelveld betekent voor LHC een duidelijke kwaliteitsimpuls. Door garant te staan voor de benodigde bancaire lening, draagt de gemeente bij aan het behoud van een kwalitatief hoogwaardige sportvoorziening die zonder publieke steun niet gerealiseerd kan worden en maatschappelijk rendement oplevert. Financiële consequenties De gemeente Lochem wordt door SAR verzocht garant te staan voor een bancaire lening van € 225.000 met een looptijd van 20 jaar voor de nieuwbouw van het clubhuis. Stichting Waarborgfonds Sport (SWS) heeft de financiële haalbaarheid getoetst en is eveneens bereid om onder opschortende voorwaarden een garantstelling te verstrekken van € 225.000, lineair afgebouwd tot nihil in 20 jaar. SWS is een landelijke organisatie die garantstellingen verstrekt aan sportverenigingen om hen te helpen bij het verkrijgen van leningen voor de bouw, renovatie of verduurzaming van sport- accommodaties. Zonder de zekerheid van een gemeentelijke garantstelling zijn sportverenigingen veelal niet in staat om een bancaire lening aan te trekken. Om de nieuwbouw te kunnen financieren is een investering van € 1.525.000 nodig.

De stichting brengt € 557.000 in vanuit eigen middelen, ontvangt een BOSA-subsidie van € 283.000, en kan € 235.000 tegemoetzien aan subsidie en inkomsten uit acties en sponsoring. Daarnaast wordt beoogd een bancaire geldlening van € 450.000 af te sluiten. Voor het verkrijgen van deze lening onder gunstige voorwaarden wordt, in samenwerking met SWS, een garantstelling van de gemeente Lochem gevraagd. De garantstelling door de gemeente stelt de vereniging in staat te lenen tegen een aanzienlijk lagere rente (circa 3,9% in plaats van 6-7%). Dit vormt daarmee een belangrijk onderdeel van de financiering. De bank verlangt dat de gemeente voor 50% van de bancaire geldlening garant staat als SWS dat ook doet. Per saldo gaat het daarmee voor de gemeente om een garantie van maximaal € 225.000. De garantstelling brengt voor de gemeente beperkte financiële gevolgen met zich mee: 1. Ambtelijke kosten gemeente: Ter dekking van de ambtelijke inzet bij beoordeling, contracteren en monitoring wordt een eenmalige gemeentelijke bijdrage van 1% van het garantiebedrag gevraagd aan SAR, zijnde € 2.250. 2. Geen structurele financiële last voor de gemeente: Er wordt geen subsidie verstrekt voor de nieuwbouw en bij reguliere aflossing van de bancaire lening zijn er geen lasten voor de gemeente. De garantstelling wordt uitsluitend administratief verantwoord in de begroting. 3.

Zekerheden en risicobeperking: Ter afdekking van risico’s wordt met SWS een gezamenlijk recht van eerste hypotheek gevestigd op de gronden (waaronder de speelvelden) en het nieuw te realiseren clubhuis van SAR met een gecombineerde waarde van naar schatting minimaal € 601.000. Conclusie: De garantstelling brengt voor de gemeente geen directe lasten met zich mee en de risico’s zijn geheel afgedekt via zekerheden. Argumenten 1.1 De raad bepaalt of deze garantstelling tot de publieke taak behoort 2243632-2/5

De gemeenteraad is op grond van artikel 10 Treasurystatuut 2018 bevoegd om te bepalen of het verlenen van een garantie behoort tot de publieke taak van de gemeente. Daar behoort het toe als de raad zich de behartiging van een maatschappelijk belang aantrekt op grond van de overtuiging dat dit belang anders niet goed tot zijn recht komt. SAR vervult een maatschappelijke functie op het gebied van sport, gezondheid, ontmoeting en leefbaarheid. De investering draagt bovendien bij aan de duurzaamheidsdoelen van de gemeente. Daarmee kan dit voorstel worden gezien als passend binnen het publieke belang. Om formeel te voldoen aan de wettelijke en financiële vereisten, is in het besluit opgenomen dat de gemeenteraad expliciet vaststelt dat de garantstelling past binnen de publieke taak. Daarmee is aan de voorwaarde voldaan voor het mogen verlenen van de garantie. 2.1 Gelegenheid tot uiten wensen en bedenkingen In de Notitie garantstellingen geldleningen 2009, onder handelwijze 2, staat het volgende. ‘Bij het aangaan van dergelijke verplichtingen (garantstellingen, geldleningen) geldt de actieve informatieplicht van het college aan de raad, zoals neergelegd in artikel 169, lid 4, Gemeentewet’.

Uit dat artikel blijkt dat het college vooraf inlichtingen aan de raad moet geven over de uitoefening van de bevoegdheid om privaatrechtelijke rechtshandelingen te verrichten, als de raad daarom verzoekt of als de uitoefening ingrijpende gevolgen kan hebben voor de gemeente. In het laatste geval mag het college geen besluit nemen dan nadat de raad zijn wensen en bedenkingen over het ontwerpbesluit ter kennis van het college heeft kunnen brengen. Ook artikel 8 van de Financiële Verordening 2023 bepaalt dit. Met dit raadsvoorstel voldoen wij aan onze informatieplicht en bieden wij u die gelegenheid. 2.2 Sport & bewegen is een belangrijke ambitie van de gemeente Een leven lang plezierig sporten en bewegen voor iedereen is een ambitie voor de gemeente. Dit stimuleren we door middel van een aantrekkelijke openbare ruimte en toekomstbestendige sportaccommodaties. Zo verbetert de ontmoeting tussen bewoners en is het een preventief middel om gezondheidsproblemen te voorkomen. SAR speelt een belangrijke rol in het stimuleren van een actieve levensstijl voor jong en oud. Ze organiseert evenementen en draagt bij aan sociale ontmoeting en vitaliteit in de regio. 2.3 Gemeentelijke garantie is een voorwaarde voor een bancaire lening Om investeringen mogelijk te maken moeten sportorganisaties dikwijls een deel bancair financieren.

Banken zijn doorgaans niet bereid een financiering te verstrekken aan een sportvereniging indien er geen zekerheden beschikbaar zijn. Banken moeten namelijk voldoen aan kapitaaleisen en risicobeheersingsregels. Dat maakt ze extra voorzichtig bij het verstrekken van leningen aan partijen zonder harde zekerheden. De gezamenlijke garantieverlening door de gemeente Lochem en SWS maakt een bancaire lening voor SAR mogelijk. 2.4 Er is sprake van cofinanciering en zelfwerkzaamheid De totale investering bedraagt € 1.525.000, inclusief BTW. De SAR zet € 557.000 in vanuit eigen middelen en trekt een BOSA-subsidie aan ter hoogte van € 283.000. Met subsidies van de gemeente ad €215.000 en inkomsten uit acties en sponsoring ad € 20.000, komt de benodigde bancaire geldlening op € 450.000. 2.5 De SAR kan de bancaire lasten goed dragen Naast de beoordeling door SWS hebben wij zelf ook de financiële haalbaarheid getoetst. Op basis van onze analyse is SAR meerjarig goed in staat de aflossingen op de bancaire geldleningen en de rente over het restant bancaire geldlening te voldoen. Mocht de begroting van de SAR op enig moment onder druk komen te staan, dan zijn er goede mogelijkheden om de huurinkomsten te verhogen. Zo biedt de hoogte van de ledencontributie van LHC, in vergelijking met andere sporten binnen de gemeente Lochem, en in vergelijking met hockey landelijk, ruimte voor verhoging.

Daarnaast kan worden gedacht aan het genereren van hogere barinkomsten of meer sponsorgelden. 2.6 Met een bancaire lening vangt SAR een deel van de investeringen binnen de eigen exploitatie op De SAR stelde een financieringsplan op waarbij zij keek naar de hoogte van de lening zonder dat dit een negatieve exploitatie oplevert. Om de totale investeringen te kunnen bekostigen is een bancaire lening noodzakelijk. Dankzij een garantstelling van de gemeente en SWS kan een lening met gunstigere rente en voorwaarden worden afgesloten. 2.7 Stichting Waarborgfonds Sport heeft aanvraag voor garantstelling getoetst SWS toetste de aanvraag voor de garantststelling op de bancaire geldlening aan de omvang van de 2243632-3/5

investering en de financiering. Ook analyseerde zij de financiële positie en de risico’s in de exploitatie. Op grond van haar beoordeling gaat SWS akkoord met de garantstelling op de geldlening. SWS staat garant voor € 225.000 met een looptijd van 20 jaar. Bovendien is de BOSA-subsidie als voorwaarde opgenomen. Ook wij nemen voorwaarden op in het besluit. Zoals bijvoorbeeld het besteden van de bancaire lening waar deze voor is bedoeld en het jaarlijks toesturen van de jaarrekening van SAR. De voorwaarden vloeien (mede) voort uit de Notitie garantstellingen geldleningen. 2.8 Waarde onderpand is minimaal gelijk aan de hoogte van de gemeentelijke garantstelling Ter afdekking van risico’s wordt met SWS een gezamenlijk recht van eerste hypotheek gevestigd op de gronden en het te realiseren clubhuis. Een grote mate van zekerheid en minimalisatie van het risico wordt verkregen door de waarde van het nieuwe clubhuis. Deze waarde is minimaal gelijk aan de hoogte van de gezamenlijke garantstelling. De totale waarde van de gronden en het nieuw te bouwen clubhuis komt op € 601.000. De nieuwbouwwaarde van het clubhuis bedraagt € 769.000. Als uitgangspunt voor de executiewaarde wordt algemeen een percentage van 60-70% gehanteerd: daarmee komt deze op € 461.000 (60% van €769.000). De waarde van de gronden in eigendom van SAR wordt door Tribuut getaxeerd op € 140.000.

Het gaat om 28.700 m2 aan gronden met een waarde van € 4,90 per m2, zie bijlage 2 voor een specificatie van de gronden in eigendom van de SAR. 2.9 Eerste recht van hypotheek De gemeente zal zekerheden stellen voor nakoming van de garantstelling. Onder meer door het, samen met SWS, vestigen van het eerste recht van hypotheek op het nieuw te bouwen clubhuis, inclusief de gronden (groot 28.700 m2). De kredietverlener zal geen recht van hypotheek vestigen, omdat de gemeente samen met SWS tegenover de kredietverlener onvoorwaardelijk garant staat voor rente en aflossing. 2.10 Voorstel past binnen Mededingingswet Dit voorstel past binnen het raadsbesluit ‘Aanwijzingsbesluit Activiteiten in het algemeen belang van de Mededingingswet” van 8 december 2014. Het verstrekken van garanties en leningen aan maatschappelijke organisaties is een activiteit die plaatsvindt in het algemeen belang als bedoeld in de Wet Markt en Overheid. Risico’s en kanttekeningen 1.1 Gemeente is geen bank Hoewel de gemeente geen financiële middelen verstrekt, brengt garantstelling altijd risico’s met zich mee. De gemeente staat onherroepelijk en onvoorwaardelijk garant voor de juiste nakoming van de verplichting tot betaling van al hetgeen de geldverstrekker van SAR, dan wel haar rechtsopvolger, onder algemene titel, uit hoofde van de overeenkomst van geldlening, te vorderen heeft of zal hebben.

Dat houdt in rente en aflossing van een bancaire lening van € 225.000 gedurende een looptijd van 20 jaar. Het risico op daadwerkelijke aanspraak op de garantie wordt op dit moment als beperkt beoordeeld gelet op: - De positieve beoordeling door onszelf en SWS; - De waarde van het onderpand (executiewaarde nieuwbouw + waarde gronden in eigendom= circa € 601.000); - De spreiding van financieringsbronnen (eigen inbreng, subsidie). Als zekerheid wordt een eerste recht van hypotheek gevestigd op het clubhuis en de gronden. De gemeente behoudt daarmee verhaalsrecht bij wanbetaling. Om het risico verder te beheersen, worden aanvullende voorwaarden gesteld aan de Stichting, waaronder: - Besteding van de lening uitsluitend voor het beoogde doel; - Jaarlijkse toezending van de jaarrekening en financiële rapportages. 1.2 Wet Bibob en gemeentelijke vergunningen Voor de bouw van een nieuw clubhuis, de aanleg van het veld en de tennis- en padelbanen moet een omgevingsvergunning aangevraagd worden. Voor het nieuwe clubhuis is een Alcoholwetvergunning nodig. Hierop is de Wet Bibob van toepassing. Dit is een integriteitsbeoordeling door het bestuursorgaan. Het geeft de gemeente de mogelijkheid aanvragers te screenen. Dit om te voorkomen dat de overheid criminele activiteiten faciliteert en om de concurrentiepositie van bonafide natuurlijke of niet-natuurlijke personen te beschermen.

Dit zal als ontbindende voorwaarde in de garantstelling worden opgenomen.

2243632-4/5

1.3 Voorgenomen plannen zijn inhoudelijk en financieel met elkaar verweven Alle in dit raadsvoorstel genoemde ontwikkelingen zijn met elkaar verbonden. Als één ontwikkeling niet doorgaat, gaat de rest ook niet door. De plannen, te weten nieuw hockeyveld, verkoop van een gedeelte van het perceel aan LTC, de bouw van een nieuw clubhuis, nieuwe tennis- en padelbanen en ontwikkeling bouwlocatie aan de Barchemseweg, zijn inhoudelijk met elkaar verweven. Het ene project maakt het andere mogelijk. Majeure tegenslag op één front brengt het hele plan in gevaar. 1.4 Gevaar van precedentwerking Het voorkomen van precedentwerking bij het verlenen van bankgaranties door de gemeente vereist een zorgvuldige aanpak. Wij passen daartoe de volgende mechanismen toe: - Individuele beoordeling - elke aanvraag beoordelen wij op zijn eigen merites, eerdere besluiten creëren geen automatische rechten voor nieuwe aanvragers. - Motivering van besluiten - wij zorgen ervoor dat elk besluit goed wordt onderbouwd en gemotiveerd waarbij wij aangegeven waarom een bepaalde garantie wel of niet wordt verleend. Hierbij betrekken we ook ons vigerende beleid, hetgeen ondersteunend werkt bij het afwenden van claims op basis van precedentwerking.

- Juridische toetsing - wij zorgen voor toetsing van besluiten door juridische experts om te waarborgen dat ze niet leiden tot ongewenste precedentwerking en dat ze in lijn zijn met de geldende wet- en regelgeving. Uiterlijke besluitneming Uitvoering Stichting Accommodatie Armenkamp Reigerskamp informeren.

De volgende stukken zijn voor u bijgevoegd: -

De volgende stukken liggen voor u ter inzage:

Raad_Notitie garantstellingen geldleningen 2009 Raad_Treasurystatuut 2018 Raad_Verordening financieel beleid, beheer en organisatie 2023 (art. 212) Raad_Bijlage 1 – Checklist richtlijnen gemeentegarantie SAR Raad_Bijlage 2 – Overzicht gronden in eigendom SAR

Lochem, 22 december 2025, Burgemeester en wethouders van Lochem,

D.C. Kerkdijk secretaris

2243632-5/5

F. Backhuijs burgemeester