Raadsvoorstel Fietsplan 2164211

Aan de Raad van de gemeente Lochem Afdeling:

Fysiek domein

Kenmerk:

2006393

Informatie bij:

Manon Jansen Robin Lieftink

Portefeuillehouder: L. de Goede

Onderwerp:

Raadsvoorstel Fietsplan Lochem 2024 - 2035

Voorstel 1. 2. 3. 4.

Nota van zienswijzen vaststellen; Vaststellen van het Fietsplan Lochem 2024 – 2035; Vaststellen van de Fietsvisie ‘’Regio Stedendriehoek, natuurlijk de fiets!’’; Het beschikbaar stellen van de volgende budgetten en investeringskredieten voor de uitvoering van de voorgestelde projecten uit het kortlopende uitvoeringsprogramma (2025 – 2030): a. Investeringskrediet € 286.000 in 2025, met kapitaallasten vanaf 2026 van € 11.000 b. Incidenteel budget voor 2025 € 60.000.

Inleiding Ter vaststelling ontvangt u het Fietsplan Lochem 2024 - 2035 en de Fietsvisie “Regio Stedendriehoek natuurlijk de fiets!”. Aan het Fietsplan Lochem is een kortlopend uitvoeringsprogramma gekoppeld op basis van de gekozen ambities. Met beide fietsplannen leggen we de speerpunten van het fietsbeleid vast voor de komende jaren. Zowel binnen de regio Stedendriehoek (utilitair fietsen), binnen de regio Achterhoek (recreatief fietsen) als binnen de gemeente Lochem is er veel aandacht voor het thema fietsen. Er is meer en meer aandacht voor gezondheid, duurzaamheid en klimaat, waardoor het belang van de fiets is gegroeid. Door een toename in het gebruik van de e-bike en de speedpedelec zijn grotere afstanden steeds beter op de fiets af te leggen. Het stimuleren van fietsgebruik is voor de bereikbaarheid en leefbaarheid van groot belang, ook met het oog op de toekomstige ontwikkelopgaven. Daarnaast neemt de urgentie voor een grotere rol voor de fiets toe vanwege de (regionale) woningbouwopgave. De fiets kan een deel van de groei aan mobiliteit opvangen en de regio daarmee bereikbaar houden. Ten slotte is fietsen in de gemeente Lochem al decennia een prettige vorm van recreatie. De nieuwe (elektrische) fietsen en wensen van recreanten zorgen voor nieuwe en veranderende uitdagingen.

Regionale fietsvisie: Het huidige vigerende regionale fietsbeleid is verwoord in de Fietsvisie Regio Stedendriehoek van 2012. De fiets speelt bij alle acht gemeenten in de Stedendriehoek een belangrijke rol in de Omgevingsvisies. Daarom is de regionale fietsvisie geactualiseerd. Deze heeft een doorlooptijd van 2024 tot 2040. Het geeft een kader aan voor stimuleren van het fietsgebruik en de samenwerking tussen regio en gemeenten. De fietsvisie is een kader op hoofdlijnen. De regio heeft de betrokken gemeenten geadviseerd om de fietsvisie (uiterlijk zomer 2025) vast te laten stellen, zodat de fietsvisie in iedere gemeenten een gelijksoortig gewicht krijgt. Gemeentelijk fietsplan: Gelijktijdig met het actualiseren van de regionale fietsvisie werkten we aan het opstellen van een gemeentelijk fietsplan, waarbij we zoveel mogelijk de verbinding maakten tussen beide visies. In het

2006634-1/6

Mobiliteitsplan Lochem 2022 - 2030, werkten we in hoofdlijnen de ambities en doelen op het gebied van fietsen uit. Zoals de ambitie om de bereikbaarheid per fiets te optimaliseren en stimuleren, zodat deze een volwaardig alternatief vormt voor de auto. Het fietsplan is een verdere vertaling van de ambities en doelen op het gebied van fietsen. Waarbij we verder inzoomen op de noodzaak van het vergroten van de fietsveiligheid en het fietsgebruik verder stimuleren. Het bevat bovendien de uitwerking van het project: ‘’Uitvoeren netwerkscan inrichtingskenmerken en sociale veiligheid fietsvoorzieningen incl. vastleggen prioritering en investeringskosten verbetermaatregelen’’ van het uitvoeringsprogramma Mobiliteitsplan. Er wordt budget en investeringskrediet voor 2025 gevraagd om de uitvoering van het fietsplan en de ambities op het gebied van fiets niet te laten stagneren en zo snel mogelijk te beginnen. Dit in het belang van de fietsveiligheid, stimulering fietsgebruik en de wens om in 2026 “fietsgemeente van het jaar” te worden. Om dit te bereiken willen we in 2025 onder andere de volgende projecten uitvoeren: - ‘’Verwijderen en of zichtbaar maken van fietspaaltjes’’ - ‘’Het verbeteren van het wegdek van diverse fietsroutes’’ Voor beide projecten is een subsidieaanvraag bij de provincie Gelderland ingediend.

De einddatum voor de uitvoering werkzaamheden voor deze subsidie is 31 december 2025. Het aangevraagde subsidiebedrag is nog niet verrekend met het investeringskrediet (Investeringskrediet € 286.000 € 155.000 subsidie). Het fietsplan heeft zes weken ter inzage gelegen. Er zijn veertien schriftelijke zienswijzen ingebracht. De zienswijzen zijn samengevat en beantwoord in de bijgevoegde Nota van Zienswijze (bijlage 5). Een groot aantal zienswijzen gaat over een mogelijke fietsverbinding over het woonerf Albert Hahnweg (kiwisluis). Dit betreft slechts één specifiek project dat onderdeel is van het uitvoeringsprogramma dat bij het Fietsplan 2024 - 2035 hoort. De uitwerking van dit deel van de fietsverbinding en de participatie met de omgeving daarbij worden meegenomen in project Fietsstraat Albert Hahnweg. Het college komt in het voorjaar van 2025 met een raadsvoorstel voor besluitvorming over dit project. In dit raadsvoorstel wordt ook de fietsverbinding over het woonerf meegenomen. De zienswijzen hebben, op enkele kleine aanpassingen na, niet geleid tot verandering van het fietsplan. Het fietsplan is opgedeeld in drie verschillende onderdelen, de inventarisatie, het beleidsplan en het uitvoeringsprogramma. Als bijlagen voor het gemeentelijk fietsplan zijn toegevoegd: Bijlage 1. Inventarisatienota Bijlage 2.

Het Fietsplan 2024 – 2035; de uitwerking van het beleid, inclusief ambities en opgaven Bijlage 3. Het uitvoeringsprogramma fietsplan Lochem 2025 - 2030. Bijlage 5. Nota van Zienswijzen Fietsplan Lochem Beoogd maatschappelijk effect In het collegeprogramma 2022 - 2026 is de doelstelling opgenomen om het fietsgebruik te stimuleren. En om ons in te zetten om in uiterlijk 2026 dé fietsgemeente van Nederland te zijn. Ook is opgenomen dat we onverminderd blijven investeren in de vrijetijdseconomie. Waarbij het ook noodzakelijk is te investeren in de kwaliteit van bestaande voorzieningen zoals onze fiets- en wandelpaden. Het regionale en gemeentelijke fietsplan geeft verdere invulling aan de gestelde doelen en ambities op het gebied van fietsen. Het resultaat van de regionale fietsvisie en het gemeentelijke fietsplan is om het fietsgebruik te laten groeien door fysieke maatregelen, zoals de realisatie van fietsroutes, stallingsvoorzieningen, verbeteren beheer en onderhoud en door maatregelen die zijn gericht op gedragsbeïnvloeding. Door het gebruik van de fiets te stimuleren kan een deel van de groei aan mobiliteit worden opgevangen die het gevolg is van de beoogde ruimtelijke ontwikkelingen. Het resultaat is daarnaast het verbeteren van de fietsveiligheid door het oplossen van knelpunten, verbeteren van de infrastructuur en door educatie.

Financiële consequenties Onderdeel van dit fietsplan is een uitvoeringsprogramma voor de jaren 2025 - 2030. We willen niet dat 2025 een verloren jaar is als het gaat om investeren in fietsveiligheid en stimuleren fietsgebruik. We voeren een aantal maatregelen voor 2025 op. In het voorjaar van 2024 (kadernota) hadden we nog onvoldoende in beeld wat precies nodig was op het gebied van stimuleren en verbeteren fietsveiligheid, reden waarom er nog geen bedragen aan gekoppeld konden worden.

2006634-2/6

In 2025 willen we diverse projecten uitvoeren. Voor een aantal projecten zijn voor de uitvoering middelen nodig. De benodigde (aanvullende) budgetten en investeringskredieten voor 2025 bedragen: a. Investeringskrediet € 286.000 in 2025, met kapitaallasten vanaf 2026 van € 11.000 b. Incidenteel budget voor 2025 € 60.000. Zie hieronder een totaaloverzicht van de financiële consequenties:

Gezien de urgentie zoals hierboven en hieronder aangegeven bij de argumenten vragen we nu extra budgetten en investeringskredieten beschikbaar te stellen om de uitvoering van het fietsplan en de ambities op het gebied van fiets niet te laten stagneren en zo snel mogelijk te beginnen. Dit in het belang van de fietsveiligheid, stimulering fietsgebruik en de wens om in 2026 “fietsgemeente van het jaar” te worden. De incidentele lasten komen ten laste van het begrotingssaldo. Daarnaast voeren we in 2025 nog een aantal projecten uit, waarvoor al middelen beschikbaar zijn in de begroting. Bijvoorbeeld doordat we aansluiten op provinciale projecten, het beheer en onderhoud programma wegen of omdat het project al is opgestart. Het gaat hier onder andere om de uitvoering Fietsstraat Albert Hahnweg, het verbeteren van de fietsveiligheid op de Tramstraat en de Larenseweg en de uitvoering van het project F348. Projecten 2026 en verder De budgetten en investeringskredieten voor de overige projecten uit te voeren vanaf 2026 voeren we op bij de Kadernota 2026. Na 2030 volgt een nieuw uitvoeringsprogramma. Subsidie Het is onze ambitie om naast de investeringsraming ook subsidies te werven. We ontvangen al subsidie voor de fietsstraat Albert Hahnweg, Tramstraat en Oosterwal.

We zijn daarnaast bezig met het aanvragen van subsidie vanuit IenW en de provincie Gelderland voor de realisatie van kleinschalige hubs in de kernen. Voor het verwijderen en of zichtbaar maken van fietspaaltjes en het verbeteren van het wegdek van diverse fietsroutes is een subsidieaanvraag bij de provincie Gelderland ingediend (aangevraagd subsidiebedrag bedraagt € 155.000). De einddatum voor de uitvoering werkzaamheden voor deze subsidie is 31 december 2025. Het aangevraagde subsidiebedrag is nog niet verrekend met het investeringskrediet. Argumenten 1.1 Het ‘Fietsplan Lochem 2024 – 2035’ heeft zes weken ter inzage gelegen. Het fietsplan heeft, van 30 oktober 2024 voor de duur van zes weken tot en met 11 december 2024, ter inzage gelegen. Tijdens deze termijn zijn er veertien zienswijzen ingediend. 1.2 De ontvangen zienswijzen zijn van een beantwoording voorzien. Er zijn veertien zienswijzen ontvangen. Voor de inhoud van de zienswijzen en de beantwoording ervan wordt verwezen naar de nota van zienswijzen (bijlage 5). Naar aanleiding van een aantal uitgebreide zienswijzen is ervoor gekozen een nota van zienswijzen op te stellen. 2.1 Met de regionale fietsvisie ’Regio Stedendriehoek, natuurlijk de fiets’ beschikt de regio Stedendriehoek over actueel fietsbeleid De huidige regionale fietsvisie van de regio Stedendriehoek is vastgesteld in 2012.

Sindsdien is er veel veranderd, waardoor een herziening van de fietsvisie noodzakelijk is. Met een toename in het gebruik van de e-bike en de speedpedelec zijn grotere afstanden in de regio steeds beter op de fiets af te leggen. Ook is er meer aandacht voor gezondheid, duurzaamheid en klimaat, waardoor het belang van de fiets is gegroeid. Daarnaast neemt de urgentie voor een grotere rol voor de fiets toe vanwege de regionale woningbouwopgave. Reden te meer om de regionale fietsvisie uit 2012 te

2006634-3/6

herzien. De regionale fietsvisie wordt door alle acht gemeenten in de regio Stedendriehoek vastgesteld. Dit is omdat de fietsvisie een kaderstellend document is, die één van de uitgangspunten vormt voor het gemeentelijk fietsbeleid. De verwachting is dat een vastgesteld beleid leidt tot snellere realisatie van fietsroutes en gemeentegrens- overstijgende maatregelen. 2.2 Met het Fietsplan Lochem 2024 – 2035 beschikken we over het benodigde lokale fietsbeleid Het gemeentelijk fietsbeleid staat beschreven in het Mobiliteitsplan 2022 – 2030. Hoewel het beleid nog actueel is, geeft het slechts op hoofdlijnen de visie op fietsen weer. Gezien de hoge ambities van de gemeente op het gebied van fietsen, is er behoefte aan een verdere vertaling van het fietsbeleid. Door middel van een uitgebreide inventarisatie bij de inwoners en andere belanghebbenden zijn per thema ambities en opgaven bepaald. 2.3 We geven uitvoering aan de ingediende moties Motie Slimme fietspadenverlichting: In juni 2023 is de motie ‘’Slimme fietspadenverlichting’’ aangenomen. In het fietsplan hebben we de noodzaak en mogelijkheden met betrekking tot verlichting langs fietspaden onderzocht. In de inventarisatie en verkenningsfase voor het fietsplan hebben we gekeken naar het onderwerp sociale veiligheid en verkeersveiligheid, in relatie tot verlichting langs fietsroutes.

Hieruit blijkt niet dat op bepaalde routes een sterke behoefte is aan het plaatsen van verlichting, omdat daar nu problemen met betrekking tot (sociale) veiligheid zijn. Fietsroutes buiten de bebouwde kom van de gemeente Lochem worden in de huidige situatie niet verlicht, met uitzondering van een aantal fietsvoorzieningen langs provinciale wegen. Er zijn geen specifieke locaties in het buitengebied naar boven gekomen die als sociaal onveilig worden ervaren. In de inventarisatie is wel de wens voor betere verlichting langs de N348 (op het traject FN348) gekomen. Motie bredere fietspaden op onverharde paden: in juli 2024 is de motie ‘’bredere fietspaden op onverharde paden” aangenomen. De motie roept op om het fietsgebruik te bevorderen door een beperkt aantal pilots met bredere fietspaden op te nemen. Het betreft vooral recreatieve fietsroutes. In het fietsplan zetten we in op het verbeteren van de inrichting van recreatieve fietspaden, met name vanuit verkeersveiligheidsperspectief, maar ook om de fietsbeleving en inclusiviteit een impuls te geven. We streven naar een ideale inrichting, volgens de richtlijnen van het CROW, maar wegen dat altijd af tegen landschappelijke inpassing. Samen met de Fietsersbond, Achterhoek Toerisme en de VVV brengen we in kaart welke recreatieve fietspaden druk zijn en waar mogelijkheden zijn om fietspaden te verbreden.

In het uitvoeringsprogramma fiets vragen we extra middelen om veelgebruikte recreatieve fietsroutes verder te optimaliseren (bijvoorbeeld door ze te verbreden of een andere verharding toe te passen). Ook gaan we binnen het project “reconstructie diverse wegen’’ aan de slag met het verbeteren van de Olde Diek in Laren (onverharde weg). 3.1. Het Fietsplan Lochem en de Regionale fietsvisie sluiten inhoudelijk op elkaar aan We stellen voor om het Fietsplan Lochem en de Regionale fietsvisie gelijktijdig vast te stellen. Het Fietsplan Lochem en de Regionale fietsvisie zijn in dezelfde periode opgesteld. De Regionale fietsvisie is de koersnota voor de regio en is gebruikt als input voor het gemeentelijk fietsbeleid. De gemeente Lochem is nauw betrokken geweest bij het opstellen van de Regionale fietsvisie en maakte zowel ambtelijk als bestuurlijk onderdeel uit van de werkgroep. De ambities en doelen sluiten op elkaar aan. Zo ziet de regio Stedendriehoek zich in de toekomst als dé fietsregio van Nederland. En wil Lochem fietsgemeente van Nederland worden. De doelgroepen waar we ons op richten zijn op elkaar afgestemd. Datzelfde geldt voor de ambities per thema. Zo is er de overkoepelende ambitie om het aantal fietsverplaatsingen te laten toenemen, te streven naar nul fietsslachtoffers.

En om het STOMP (Stappen, Trappen, OV, Mobility as a Service, Priveauto) principe het uitgangspunt bij (nieuwe) ruimtelijke ontwikkelingen te laten zijn. De projectbladen die onderdeel zijn van de regionale fietsvisie zijn verweven in het gemeentelijk uitvoeringsprogramma. 4.1. Een deel van de projecten voeren we binnen bestaand/regulier werk uit Ook in het Mobiliteitsplan Lochem en het bijbehorende uitvoeringsprogramma was fietsen al een belangrijk thema. Een aantal uitvoeringsprojecten rondom fiets nemen we daarom over uit het uitvoeringprogramma van het Mobiliteitsplan. Daarnaast vloeit een aantal nieuwe projecten voort uit eerder opgenomen fietsplannen. Zoals het verder invulling geven aan de hoofdfietsroute centrum Lochem en het uitwerken van de toevoerroutes van de F348. Naast de meer algemene werkzaamheden zoals bijvoorbeeld advisering bij ruimtelijke plannen (o.a. toepassen STOMP principe) worden de projecten uit het uitvoeringsprogramma in principe binnen de reguliere uren uitgevoerd. Voor het uitvoeren van bepaalde verkenningen en onderzoeken vragen we (deels)

2006634-4/6

middelen om dit door adviesbureaus uit te laten voeren. Een aantal projecten zijn reeds opgenomen in de begroting of het betreft uitvoering binnen reguliere budgetten. Dit geldt bijvoorbeeld voor de realisatie van de fietsverbinding langs Aalsvoort en (deels) educatie op het gebied van fiets. 4.2 Met het uitvoeringsplan prioriteren we de investeringen die nodig zijn Om invulling te kunnen geven aan de ambities op het gebied van fietsen is er voor 2025 een aantal nieuwe budgetten en kredieten nodig. Die budgetten en kredieten zijn nodig om op korte termijn een impuls te kunnen geven aan fietsveiligheid en stimuleren fietsgebruik. Om goed te kunnen scoren bij de fietsverkiezing in 2026 is extra aandacht voor fietsen in 2025 noodzakelijk. Eind 2025 worden fietsers al gevraagd naar hun mening over fietsen. Die resultaten tellen mee bij de eindscore. Uit de inventarisatie is een aantal fietsroutes naar voren gekomen die op korte termijn aangepakt moeten worden. Het betreft de Olde Diek te Laren, Ravensweerdweg in Gorssel, Nengersteeg in Laren en Oxerweg in Joppe. Het gaat hier om het aanpassen van de verharding, waardoor er na aanpak comfortabel gefietst kan worden. Voor de financiële consequenties zijn geen middelen beschikbaar binnen de begroting.

We stellen voor deze ten laste van het begrotingssaldo voor 2025 en verder te brengen, omdat we naast bovenstaande argumenten vermoedelijk in aanmerking komen voor een aanzienlijk subsidiebedrag (€ 155.000) van de provincie Gelderland. Op dit moment is er een subsidieaanvraag ingediend. De voorwaarden van de subsidie maken wel dat de werkzaamheden in 2025 moeten worden uitgevoerd. 4.3 Het nut van het investeren in fietsinfrastructuur bestrijkt een lange periode Investeren in fietsinfrastructuur biedt voordelen op de lange termijn. Het sluit aan bij de brede uitgangspunten zoals het verbeteren van duurzame mobiliteit, inzet op economische groei, verbeteren verkeersveiligheid etc. Nieuwe fietsinfrastructuur volgens de nieuwste richtlijnen, gaat langjarig mee. Risico’s en kanttekeningen We vragen nu middelen buiten de integrale afweging om voor het begrotingsjaar 2025 Omdat we 2025 geen verloren jaar op het gebied van fietsen willen laten zijn en we voor het behalen van onze ambities en doelstellingen op het gebied van fiets (zoals fietsveiligheid en stimuleren fietsgebruik) de gevraagde financiële middelen nodig hebben. Aan de vaststelling van de regionale fietsvisie zijn niet direct financiële middelen gekoppeld. Maar om de doelstellingen die in de visie zijn genoemd te realiseren, zullen gemeenten maatregelen moeten nemen, hetgeen financiële consequenties zal hebben.

Deze vertaling van de regionale fietsvisie is opgenomen in het gemeentelijke fietsplan. Investeren in aanpak verharding vereist afstemming Voor de aanpak van zandpaden naar ‘padvast’ zoals de Olde Diek en Oxerweg dient nadere afstemming plaats te vinden met betrekking tot de landschappelijke facetten en met aanwonenden. Reconstructie van de Ravensweerdweg vereist vanwege de ligging in de uiterwaarden van de IJssel afstemming met Rijkswaterstaat. Mogelijk zijn hier additionele eisen aan verbonden. Uitvoering en communicatie De diverse projecten worden ingepland in de jaarwerkplanning. De vertaling van de regionale projectbladen is verwerkt in ons uitvoeringprogramma. Daarnaast zal de Regio Stedendriehoek aanvullend op deze visie een eigen uitvoeringsprogramma opstellen, waarin alle voorgenomen projecten van een planning worden voorzien. Vervolgens zullen deze projecten door de regio, gemeenten, provincie en andere stakeholders worden opgepakt. Het fietsplan Lochem is samen met inwoners en stakeholders (zoals dorpsraden, VVV, Achterhoek Toerisme, Fietsersbond etc.) tot stand gekomen. We hielden een enquête onder inwoners en ondernemers en we spraken met verschillende betrokken organisaties. We maakten een samenvatting van de belangrijkste uitkomsten van de enquête en plaatsten die op onze website.

Voor het opstellen van de regionale fietsvisie werd een zogenaamd ‘’fietscafé ‘’ gehouden. Hierbij werden raadsleden en stakeholders als politie, fietsersbond en VVN uitgenodigd om input te leveren. Ook zetten we de Inventarisatie, het Fietsplan en het Uitvoeringsprogramma op de website van de gemeente Lochem, zodat geïnteresseerden hier kennis van kunnen nemen.

2006634-5/6

Het Fietsplan lag van 30 oktober tot 11 december 2024 ter inzage. Er zijn veertien schriftelijke zienswijzen ingebracht. Op basis van de binnengekomen zienswijzen is het Fietsplan op enkele punten aangepast. De volgende stukken zijn voor u bijgevoegd: Bijlage 1. Inventarisatienota Bijlage 2. Fietsplan Lochem 2024 - 2035 Bijlage 3. Uitvoeringsprogramma Fietsplan Lochem 2025 - 2030 Bijlage 4. Fietsvisie regio Stedendriehoek 2024 -2040 Bijlage 5. Nota van zienswijzen Fietsplan Lochem

Lochem 4 februari 2025, Burgemeester en wethouders van Lochem,

D.C. Kerkdijk secretaris

2006634-6/6

S.W. van ’t Erve burgemeester