Raadsvoorstel Bluswaterbronnen ten behoeve van natuurbrandbeheersing

Aan de Raad van de gemeente Lochem Team:

Inkoop & Juridische Zaken

Kenmerk:

2160591

Informatie bij:

Veronique Vroege

Portefeuillehouder: F. Backhuijs

Onderwerp:

Bluswaterbronnen ten behoeve van natuurbrandbeheersing

Voorstel: Een kredietbesluit te nemen voor de aanleg van bluswaterbronnen ten behoeve van natuurbrandbeheersing en de financiële consequenties op te nemen in de Begroting 2026.

Inleiding Op 22 juni 2023 besloot het Algemeen Bestuur (AB) van de Veiligheidsregio Noord- en OostGelderland (VNOG) tot een 2-sporenaanpak Gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbeheersing. Een aanpak met urgentie vanwege de effecten van de klimaatverandering. Het ene spoor betreft het natuurbrandveilig natuurbeheer en beheer van infratracées. Hiervoor heeft de provincie de regie. Het andere spoor betreft de risicovolle locaties/objecten waarvoor de gemeenten een regieverantwoordelijkheid hebben. De VNOG heeft in samenwerking met de gemeente een plan van aanpak voor de gemeente Lochem opgesteld en het afgelopen jaar is daar invulling aangegeven. Naast de adviezen aan ondernemers, inwoners en terreinbeheerders is in onze gemeente een aantal knelpunten geconstateerd. Knelpunten op het gebied van de beschikbaarheid van bluswater bij een aantal risicovolle natuurgebieden en de daarbij in de nabijheid gelegen risicovolle objecten zoals recreatieparken, zorginstellingen en vitale objecten (zoals bijvoorbeeld hoogspanningsleidingen). Op een aantal locaties in het buitengebied van Lochem moet de bluswatervoorziening worden versterkt om tot een betere dekking te komen van natuurgebieden met een zeer hoog brandrisico. Het boren van bronnen en deze voorzien van elektriciteit voor de noodzakelijke pompen kosten € 20.000 € 30.000 per put (afhankelijk van de locatie).

Berekend is dat met 6 extra putten de gemeente een voldoende dekking heeft. Deze activiteit staat per abuis niet in de Kadernota 2026, maar heeft wel urgentie gezien de risico op natuurbranden en de regionale aanpak in 2026. Volgens de reguliere werkwijze wordt nieuw beleid opgenomen in de kadernota, zodat een integrale afweging kan plaatsvinden. Gezien de urgentie en het belang van tijdige voorbereiding op natuurbrandrisico’s, wordt dit voorstel nu alsnog voorgelegd, met het verzoek om het op te nemen in de Begroting 2026. Beoogd maatschappelijk effect Voldoende bluswaterbronnen om de gevolgen van een natuurbrand te beperken. Dit is belangrijk voor de natuur en voor de veiligheid van mens en dier. Financiële consequenties De uitvoering vindt plaats in 2026. De uitgaven binnen dit voorstel bedragen € 150.000 met structurele kapitaallasten vanaf 2027 van € 10.000 per jaar. Wanneer u instemt met dit voorstel komen de kosten ten laste van het begrotingssaldo.

2201680-1/3

Argumenten 1.1 Er is geen structurele dekking voor deze activiteit. In de decembercirculaire 2024 en de meicirculaire 2025 hebben we als gemeente incidentele middelen ontvangen van het Rijk van € 150.000 die (deels) kunnen worden ingezet voor deze opgave. Dit betreffen echter geen geoormerkte gelden. Het is de bevoegdheid van de raad om te besluiten hoe het geld dat we ontvingen van het Rijk te besteden (budgetrecht raad). 1.2 Risico's van natuurbranden zijn met een goede dekking van bluswaterbronnen beter beheersbaar Een adequate bluswatervoorziening en een goede bereikbaarheid van zowel de bluswatervoorzieningen als de incidentlocatie zijn randvoorwaarden voor een effectieve en efficiënte incidentbestrijding door de brandweer. Met de uitbreiding van 6 bluswaterbronnen in en/of in de nabijheid van risicovolle gebieden zijn de gevolgen van een natuurbrand in onze gemeente beter beheersbaar. 1.3 Het is belangrijk om de bluswatervoorziening op korte termijn op orde te hebben Per abuis is het verzoek om middelen beschikbaar te stellen niet opgenomen in de Kadernota 2026. Wanneer we het verzoek opnemen in de Kadernota 2027 (en Begroting 2027) betekent dit dat er nog lang onzekerheid is over de uitvoering. Gezien de droge perioden die met regelmaat voorkomen is het niet verstandig om het boren van de putten uit te stellen.

Reden om u met dit raadsvoorstel te vragen de middelen voor 2026 beschikbaar te stellen zodat in 2026 met de uitvoering kan worden aangevangen. 1.4. Het risico op natuurbranden is hoger geworden omdat de perioden van droogte steeds vaker toenemen. De afgelopen jaren zijn er meerdere grote natuurbranden in Nederland geweest. Men wijdt dit vaak aan klimaatverandering (o.a. lange droge perioden, temperatuurstijging en veranderende neerslagpatronen). In hoeverre dat voor de natuurbranden in Nederland, bezien over een langere periode, daadwerkelijk opgaat is een wetenschappelijke vraag. Maar wel kan een natuurbrand in een dichtbevolkte omgeving als Nederland veel schade aanrichten en is het in belang van mens, dier en natuur, om dat zoveel als mogelijk te voorkomen. Kanttekening en risico Bijdrage in het gemeentefonds is geen geoormerkte bijdrage Lochem heeft via het gemeentefonds een rijksbijdrage ontvangen voor bluswatervoorzieningen in het kader van natuurbrandbeheersing. In 2024 € 90.000 en in 2025 € 60.000. Een bijdrage waar door de drie Gelderse Veiligheidsregio's in november 2023 om is verzocht. Het toenmalig ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) heeft € 4,7 miljoen toegekend voor Natuurbrandpreventie en – mitigatie. De bijdrage voor Lochem is via het gemeentefonds ontvangen. Een bedrag dat echter niet was geoormerkt en daarmee niet tijdig in beeld.

Onvoldoende dekking van waterbronnen betekent meer risico op schade. Wanneer de brandweer bij een natuurbrand niet over (voldoende) water kan beschikken neemt het risico op schade toe. Voor de natuur maar ook voor omwonenden. Integraal Dit voorstel is besproken met Financiën en Juridische Zaken. Uitvoering Wanneer u de middelen beschikbaar stelt kan aangevangen worden met een aanbestedingsprocedure en kan opdracht voor de uitvoering in de eerste maanden van 2026 worden verleend.

2201680-2/3

Lochem 22 juli 2025, Burgemeester en wethouders van Lochem,

D.C. Kerkdijk secretaris

2201680-3/3

F.T.J.M. Backhuijs burgemeester