Raadsvoorstel Actualisatie Verordening Starterslening

Aan de Raad van de gemeente Lochem Team:

Ruimtelijke & Economische Ontwikkeling

Kenmerk:

2250313

Informatie bij:

Ingrid Bosch

Portefeuillehouder: M. Eggink

Onderwerp:

Actualisatie Verordening Starterslening

Voorstel 1. De Verordening Starterslening gemeente Lochem 2016 in te trekken. 2. De Verordening Starterslening gemeente Lochem 2026 vast te stellen. 3. Een bedrag van € 1.500.000 beschikbaar te stellen aan SVn voor het verstrekken van startersleningen en de financiële gevolgen hiervan structureel te verwerken in de begroting vanaf 2026.

Inleiding Een starterslening is een aanvullende lening die starters helpt hun eerste koopwoning te financieren. De lening overbrugt het verschil tussen de maximale hypotheek die zij kunnen krijgen en de aankoopprijs van de woning. De gemeente stelt de voorwaarden vast in een verordening en stelt geld beschikbaar. Het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederland (SVn) regelt de uitvoering. In de gemeente Lochem geldt dat een starterslening kan worden gebruikt voor woningen tot 90% van de NHG-grens. Voor 2026 betekent dit een maximale woningprijs van € 423.000. De hoogte van de lening was nu maximaal € 35.775. Tijdens de behandeling van de begroting 2026 op 10 november 2025 heeft u de motie Starterslening versterken aangenomen. Deze motie vraagt om drie aanpassingen:  het verhogen van het maximale leenbedrag van € 35.775 naar € 50.000.  het aanvullen van het budget zodra het plafond is bereikt en  het beter onder de aandacht brengen van de regeling. Met dit raadsvoorstel stellen wij u voor de op basis van de motie aangepaste en daarmee nieuwe verordening vast te stellen. Ook is daarin de mogelijkheid van een energiebespaarbudget toegevoegd. Met dit energiebespaarbudget kunnen starters bij de aankoop van een woning tot 6% extra lenen voor energiebesparende maatregelen, zoals isolatie, HR++ glas, zonnepanelen of een warmtepomp.

Op deze manier krijgen starters meer financiële ruimte om een vaak oudere en minder duurzame woning direct te verbeteren. Beoogd maatschappelijk effect Met het actualiseren van de starterslening beogen we dat meer jonge huishoudens en andere koopstarters toegang krijgen tot de koopwoningmarkt in de gemeente Lochem. Het behouden en aantrekken van jonge inwoners draagt bij aan een evenwichtige bevolkingsopbouw. De regeling past binnen het gemeentelijk woonbeleid. Financiële consequenties De bestedingsruimte per 1-1-2026 bedraagt € 556.438. Daarmee kunnen nog maximaal 11 leningen worden verstrekt met het nieuwe maximale leenbedrag. Om de startersleningen te kunnen voortzetten, stellen wij u voor om het fonds aan te vullen met € 1.500.000. Dit bedrag wordt revolverend ingezet: aflossingen en rente komen terug in het fonds en kunnen opnieuw worden uitgeleend. De jaarlijkse beheervergoeding aan SVn bestaat uit een vast bedrag (€ 3.500 per jaar) en een variabel deel (0,61%) van het uitstaande saldo van de leningenportefeuille. De variabele beheervergoeding, de rentelasten (0,5 %) en rentebaten (afhankelijk van het moment van aanvragen) kunnen jaarlijks fluctueren. De kosten worden gedekt door de baten, daarom is de begrotingswijziging als in de tabel hieronder aangegeven budgetneutraal.

2250315-1/3

Bedragen in €, - = nadeel

Benodigd budget bij verstrekking aan SVn van € 1.500.000 extra Beheervergoeding SVn (vast deel) Beheervergoeding SVn (variabel deel, 0,61%) Rentekosten (0,5%)

Rentebaten SVn Saldo ter beschikking te stellen budget

2026

2027

2028

2029

2030

I/S

-3.500 -3.500 -9.000 -9.000 -7.500 -7.500 -20.000 -20.000

-3.500 -9.000 -7.500 -20.000

-3.500 -9.000 -7.500 -20.000

-3.500 -9.000 -7.500 -20.000

S S S S

20.000

20.000

20.000

20.000

20.000

S

-

-

-

-

-

Argumenten 1.1 Om voorwaarden aan te passen is een nieuwe verordening nodig De Verordening Starterslening gemeente Lochem 2016 moet worden vervangen zodat het maximale leenbedrag kan worden verhoogd en het energiebespaarbudget kan worden toegevoegd. Dit is een raadsbevoegdheid. 2.1 Een maximaal leenbedrag van € 50.000 sluit beter aan bij de huidige woningmarkt Het huidige maximale leenbedrag van € 35.775 dateert uit 2016 en sluit niet meer aan bij de woningmarkt van nu. Het landelijke maximum leenbedrag bij SVn is € 50.000. Dit bedrag is inclusief een eventueel energiebespaarbudget. Door het maximale leenbedrag te verhogen naar € 50.000 krijgen starters meer kans om een woning te financieren. Dit is in lijn met de door de raad aangenomen motie Starterslening versterken. 2.2 Het energiebespaarbudget stimuleert om woningen energiezuiniger te maken Veel starters kopen een oudere woning met een lage energieklasse. Door een energiebespaarbudget toe te voegen, krijgen zij direct financiële ruimte om maatregelen te nemen zoals isolatie, HR++-glas, zonnepanelen of een warmtepomp. Starters hebben vaak geen andere financieringsmogelijkheden. Dit zorgt voor een structurele verbetering van de woningvoorraad. Het energiebespaarbudget maakt deel uit van het maximale leenbedrag van € 50.000.

2.3 We actualiseren de verordening op basis van de meest recente modelverordening De huidige Verordening Starterslening gemeente Lochem is uit 2016 en was destijds gebaseerd op de modelverordening van SVn. Inmiddels is de landelijke modelverordening gewijzigd. SVn adviseert daarom om onze verordening te actualiseren, zodat de bepalingen weer aansluiten bij de huidige werkwijze van SVn. Zo blijft de verordening goed uitvoerbaar. 2.4 Er is behoefte aan het instrument de Starterslening De afgelopen jaren zijn er gemiddeld 15 startersleningen per jaar verstrekt, wat laat zien dat de regeling goed werkt. Omdat er de komende jaren meer betaalbare nieuwbouwwoningen bijkomen, willen we de starterslening blijven inzetten. 3.1 Dit voorkomt dat de regeling tijdelijk stilvalt door tijdig extra middelen te reserveren Bij een hoger maximaal leenbedrag is de kans groter dat het budget sneller op raakt. Ook goede communicatie zorgt ervoor dat meer starters de regeling kennen en gebruiken. De huidige bestedingsruimte is beperkt. Daarom stellen we bij de nieuwe verordening voor om direct extra middelen beschikbaar te stellen. Zo blijft de regeling goed toegankelijk en zorgt voor gelijke kansen. Risico’s en kanttekeningen 2.1 Het betaalrisico voor starters neemt toe Met een hoger maximaal leenbedrag kunnen starters meer schulden maken.

Daardoor stijgen de woonlasten en neemt het risico op betalingsproblemen toe. SVn doet daarom een financiële toets om te kijken of starters hun verplichtingen begrijpen en aankunnen. Zo voorkomen ze dat iemand te veel leent en in de financiële problemen komt. Hierdoor blijft de starterslening een verantwoord instrument.

2250315-2/3

2.2 De starterslening heeft geen direct of indirect effect op de koopprijs Soms wordt gesuggereerd dat de starterslening prijsopdrijvend werkt. Uit onderzoek van het Kadaster (januari 2023) blijkt echter dat dit niet zo is1. Door de voorwaarden zijn er beperkingen ten aanzien van overbieden. 3.1 Het fonds werkt alleen als er voldoende middelen worden gestort De startersleningen kunnen worden voorgezet wanneer er extra middelen in het revolverend fonds worden gestort. Dit is een eenmalige investering. Omdat starters hun lening in de jaren daarna terugbetalen, komt het geld weer beschikbaar voor nieuwe leningen. Door de uitvoering via SVn en het revolverende karakter zijn de financiële risico’s voor de gemeente beperkt en beheersbaar. Uiterlijke besluitneming Niet van toepassing Uitvoering De regeling wordt gepubliceerd op overheid.nl. Om meer starters te bereiken en hen gebruik te laten maken van de regeling, besteden we extra aandacht aan communicatie. We brengen de regeling onder de aandacht bij gemeentelijke woningbouwprojecten en via onze eigen communicatiekanalen, zoals de nieuwsbrief Wonen in Lochem. Zo vergroten we de bekendheid en stimuleren we het gebruik van de starterslening.

Het Energiehuis Lochem biedt daarnaast advies en praktische hulp bij energiebesparing, waardoor het energiebespaarbudget efficiënt kan worden ingezet en starters zowel financiële middelen als de juiste kennis hebben om te verduurzamen. De volgende stukken zijn voor u bijgevoegd: Verordening Starterslening gemeente Lochem 2026

De volgende stukken liggen voor u ter inzage:

Lochem, 10 februari 2026, Burgemeester en wethouders van Lochem,

D.C. Kerkdijk secretaris

1

onderzoek-kadaster-prijseffecten-startersleningen.pdf

2250315-3/3

F.T.J.M. Backhuijs burgemeester