Jaarstukken 2024 en concept-programmabegroting 2026 GGD NOG

Aan de Raad van de gemeente Lochem Team:

Maatschappelijke Ontwikkeling & Vastgoed

Kenmerk:

2185587

Informatie bij:

Hinke van den Hoeven

Portefeuillehouder: W. Goodin

Onderwerp:

GGD NOG: Concept Programmabegroting 2026 en jaarstukken 2024

Voorstel 1. Kennis te nemen van de Concept Programmabegroting 2026 van de GGD NOG; 2. Kennis te nemen van de jaarstukken 2024 van GGD NOG; 3. Bijgevoegde zienswijze vast te stellen en in te dienen bij het bestuur van GGD NOG. Inleiding De gemeente is volgens de Wet publieke gezondheid (WPG) verplicht om een Gemeenschappelijke gezondheidsdienst (GGD) in stand te houden. Samen met 21 andere gemeenten bekostigen wij op, basis van een inwonerbijdrage, daartoe de GGD Noord- en Oost Gelderland (NOG). Op 11 april 2025 ontving u twee brieven van het Dagelijks Bestuur (DB) van de GGD NOG. De eerste brief betrof de Concept Programmabegroting 2026. De tweede brief betrof de jaarstukken 2024. Vanuit de controlerende rol van uw raad is het belangrijk kennis te nemen van de jaarstukken 2024 en Concept Programmabegroting 2026 van de GGD NOG. In dit voorstel geven wij u een samenvatting van onze bevindingen op deze financiële stukken. Hoewel het bestuur van de GGD NOG de begrotingen en jaarstukken vaststelt, hebben de gemeenteraden de bevoegdheid om een zienswijze in te dienen te maken. Dit kunt u doen op de Concept Programmabegroting 2026 van de GGD, maar dat hoeft niet. Een eventuele zienswijze moet de gemeente vóór 8 juli 2025 2025 indienen bij de GGD NOG. Het algemeen bestuur (AB) van de GGD betrekt eventuele gemeentelijke zienswijzen bij zijn besluitvorming over de Programmabegroting.

Deze besluitvorming vindt naar verwachting plaats op 10 september 2025. Wij adviseren u om een zienswijze in te dienen op de Concept Programmabegroting 2026 GGD NOG. Daarvoor is een conceptbrief aan de GGD NOG bij dit voorstel gevoegd (zie bijlage 2). De gemeente heeft op de Uitgangspuntennota 2026 GGD NOG een zienswijze ingediend. In die zienswijze heeft de gemeente de GGD NOG verzocht vóór 15 augustus 2025 inzichtelijk te maken welke mogelijkheden er zijn voor begrotings-ombuigingen. Uit de Concept Programmabegroting 2026 GGD NOG en de bijbehorende stukken blijkt dat de GGD NOG die deadline niet gaat halen. Hiervoor zijn twee redenen: · Het inzichtelijk krijgen van de mogelijkheden en de besluitvorming daarover kost tijd. · Op dit moment zijn er veel ontwikkelingen bij en rond de GGD NOG gaande. Die kúnnen gevolgen hebben voor de toekomstige positionering, het takenpakket en de bedrijfsvoering van GGD NOG. Het in samenhang bekijken van deze ontwikkelingen kost tijd. Onderzoek loopt nog en informatie wordt nog verzameld. Dit maakt het lastig om op inhoud of financiën een zienswijze in te dienen op de Concept Programmabegroting. De gevolgen van de mogelijke ombuigingen en ontwikkelingen voor de GGD NOG kunnen groot zijn. Gezien de afspraken in de Gemeenschappelijk Regeling is het belangrijk dat de gemeenteraad tijdig en zorgvuldig betrokken wordt bij de verdere besluitvorming.

Daarover gaat de zienswijze dan ook. Beoogd maatschappelijk effect Door de inzet van de GGD wordt de gezondheid op lokaal niveau in stand gehouden of verbeterd. Met de Concept Programmabegroting 2026 bepalen de deelnemende gemeenten de inhoudelijke beleidsprioriteiten en de financiële kaders voor de GGD in 2026.

2189679-1/5

Met de jaarrekening legt de GGD NOG financiële verantwoording af over het jaar 2024. Concept Programmabegroting 2026 (bijlagen 3 t/m 8) en Financiële consequenties De Concept Programmabegroting is in lijn met het (financiële) meerjarenbeleid van de GGD. Dit beleid is uitgewerkt in de vastgestelde Bestuursagenda 2024-2027 en de Uitgangspuntenbrief 2026 GGD NOG. En de huidige Concept Programmabegroting 2026 in lijn is met de afgesproken indexering, zijnde 4.57%. Dit betekent dat deze Concept Programmabegroting 2026 financieel in lijn met de gemaakte afspraken in binnen de GR Als we de geschetste veranderingen in de Concept Programmabegroting 2026 vertalen naar Lochem komen we tot het volgende beeld. De gevraagde gemeentelijke inwonerbijdrage stijgt voor de gemeente Lochem naar € 23,441. De gevraagde bijdrage stijgt voor onze gemeente naar € 804.381. Deze stijging past niet geheel binnen ons budget voor de GGD. De hiervoor benodigde bijstelling van de onze begroting nemen wij op als financiële mutatie bij de Bestuursrapportage 2025. Uw raad heeft een zienswijze2 ingediend op de Uitgangspuntenbrief 2026 GGD NOG. In de reactie van de GGD op alle zienswijze, zie bijlage 8, geeft de GGD aan dat ze in 2025 verschillende bezuinigingsscenario’s uitwerkt.

Argumenten voor zienswijze op Concept Programmabegroting 2026 1.1 + 2.1 door kennis te nemen van de financiële documenten geeft de gemeenteraad invulling aan zijn kaderstellende en controlerende rol In de gemeenschappelijke regeling is vastgelegd dat de GGD NOG onder andere haar Concept Programmabegroting en haar jaarstukken deelt met de deelnemende gemeenten. Door kennis te nemen van deze stukken kan uw raad controleren of de financiën aansluiten bij de kaders die u heeft gesteld als raad. Met de Concept Programmabegroting kijkt u, vanuit uw kaderstellende rol, naar volgend jaar. Belangrijke kaders hierin zijn: de gemeentebegroting, gemeentelijke beleid, Bestuursagenda 2024-2027 GGD NOG en de Uitgangspuntennota 2026 GGD NOG. Met de jaarstukken kijkt u, in uw controlerende rol, terug naar het voorgaande jaar. 3.1 Met het indienen van de zienswijze geeft de gemeenteraad invulling aan zijn kaderstellende en controlerende rol naar de GGD NOG Uw raad heeft een kaderstellende en controlerende rol. In die rol stuurt uw raad op concrete en meetbare resultaten, gezondheidsbevordering en effectieve ondersteuning voor inwoners. Wij stellen u voor om een zienswijze in te dienen zoals deze is beschreven in bijgevoegde conceptbrief (bijlage 2). Graag leggen wij uit waarom we deze zienswijze voorstellen.

De GGD NOG geeft gehoor aan de zienswijze van de gemeente Lochem en verschillende andere gemeenten op de Uitgangspuntennota 2026 GGD NOG. Ze werkt op dit moment verschillende mogelijkheden voor begrotingsombuigingen uit. De resultaten hiervan worden verwerkt in de eerste begrotingswijziging 2026. Daarbij worden mogelijk keuzes aangegeven, zoals taken of taakonderdelen niet-uitvoeren of de kwaliteit van de taakuitvoering verlagen en wordt inzicht gegeven in de effecten ervan en een duiding gegeven van de effecten. De planning is dat het AB hierover in november 2025 een besluit neemt. Op dit moment vindt nog overleg plaats tussen DB, AB, en ambtelijke overleggen hoe de besluitvorming voor de eerste begrotingswijziging 2026 zal plaatsvinden. Dit betekent dat de deadline die de gemeente Lochem in haar zienswijze op de Uitgangspuntennota 2026 stelde, niet haalt. Wij stellen voor om de planning, die de GGD NOG voorstelt in haar Concept Programmabegroting 2026, over te nemen. Het in beeld brengen van de mogelijkheden en de beeldvorming daarover met 22 gemeenten kost tijd. Daar komt bij dat de gewenste bezuinigingen voor de gemeenschappelijke regelingen van Lochem in de bezuinigingscenario’s zijn opgenomen per 2027. Dit geeft ruimte in de termijn voor besluitvorming. 1

De afspraken rondom de indexering leiden tot een indexeringspercentage van 4,57%. Dit resulteert in een inwonerbijdrage Publieke Gezondheid van € 11,137 en een inwonerbijdrage Jeugdgezondheid van € 12,304. 2 Zie brief met documentnummer: 2160983

2189679-2/5

Er is nog een reden waarom we dit voorstellen. Het verzoek voor begrotingsombuigingen van de gemeenten staat in financiële optiek niet op zichzelf. In de Concept Programmabegroting 2026 schetst de GGD NOG een aantal ontwikkelingen en uitdagingen die gevolgen kúnnen hebben voor de toekomstige positionering, het takenpakket en de bedrijfsvoering van GGD NOG. En daarmee voor de dienstverlening aan onze inwoners. Een deel van dit ontwikkelingen zijn reeds toegelicht in het raadsvoorstel aan uw raad over de Uitgangspuntennota 2026 GGD NOG. Hierbij gaat het om ontwikkelingen voor onder andere: · Veiligheid en gezondheid; · Aangekondigde bezuinigingen op preventiebudgetten en pandemische paraatheid door het huidige kabinet; · Veranderingen in landelijke (kwaliteits)eisen en financiering voor o.a het landelijke rijksvaccinatieprogramma, lijkschouw en dienstverlening voor seksuele gezondheid. · Regionaal lopend onderzoek naar de uitvoering van de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) in onze GGD-regio. De resultaten van dit onderzoek worden medio 2025 verwacht. Daarna kunnen gemeenten hun conclusies aan dit onderzoek verbinden en tot verdere besluitvorming komen. Op dit moment is nog onduidelijk van de mogelijke consequenties zijn van deze ontwikkelingen en uitdagingen voor de GGD NOG die allemaal tegelijk plaatsvinden nu.

Deze ontwikkelingen en uitdagingen zijn voor de gemeente echter onvermijdbaar en onuitstelbaar. De inhoudelijke en financiële onduidelijkheid geeft nu nog onvoldoende aanknopingspunten voor een zienswijze. Toch adviseren wij u een zienswijze in te dienen. Die gaat over het verdere proces. Het is immers belangrijk dat de gemeenteraad haar controlerende en kaderstellende rol goed kan invullen. Dat is dan ook de reden dat wij u voorstellen om de zienswijze in te dienen die met name gaat over de rol van de gemeenteraad in de verder besluitvorming op de verschillende ontwikkelingen en uitdagingen. Hiermee geeft uw raad invulling aan haar kaderstellende rol én ze geeft aan dat ze oog heeft voor de ontwikkeling bij haar samenwerkingspartner, verbonden partij. Risico’s en kanttekeningen voor zienswijze op Concept Programmabegroting 2026 3.1 Gevolgen van de mogelijkheden voor begrotingsombuigingen en de geschetste ontwikkelingen en uitdagingen zijn nog niet bekend Bij argument 3.1 is reeds aangegeven dat nog onduidelijk is wat mogelijke consequenties zijn van alle ontwikkelingen en uitdagingen. Dit betekent ook dat potentiële risico’s nog niet duidelijk zijn. Hierbij gaat het om risico’s in termen van financiën, toekomstige positionering, het takenpakket en de bedrijfsvoering van GGD NOG. Waar mogelijk worden deze verwerkt in een 1e begrotingswijzing 2026.

Hoe besluitvorming daarover plaatsvindt, is onderwerp van gesprek in DB, AB en ambtelijk overleg (financieel en beleidsambtenaren Publieke Gezondheid). Dat maakt dat wij u voorstellen een zienswijze in te dienen die zich richt op de samenwerking, verhouding tot elkaar, grip op de besluitvorming voor zover dat binnen de invloedsfeer van de gemeente ligt. De gemeente heeft immers de wettelijke taak tot het in stand houden van een GGD. Jaarstukken 2024 (bijlagen 9 t/m 13) Het AB van de GGD NOG heeft de jaarstukken op 10 april 2025 vastgesteld. U heeft de vastgestelde jaarstukken 2024 ter informatie ontvangen. De jaarrekening (bijlage 11) kent een negatief saldo van €170.000. Dit is € 91.000 nadeliger dan begroot. Dit is een incidenteel negatief resultaat. In de adviesnota (bijlage 12), die bij de stukken is gevoegd, is aangegeven hoe het bestuur van de GGD NOG het negatief saldo wil dekken. Zijnde: · € 46.000 te onttrekken aan de algemene reserve, waarmee de weerstandscapaciteit 100% is, en · € 124.000 op basis van inwoneraantallen te betalen door de deelnemende gemeenten, exclusief de gemeente Apeldoorn, aangezien deze gemeente geen jeugdgezondheid bij GGD NOG afneemt. Voor Lochem gaat dit naar verwachting om dusdanig laag bedrag dat daarvoor geen mutatie in de Bestuursrapportage 2025 nodig is.

De accountant heeft de jaarstukken gecontroleerd en haar bevindingen beschreven in het accountantsverslag (bijlage 13). De accountant van de GGD NOG is voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken als de GGD NOG de jaarrekening ongewijzigd vaststelt. Naar het oordeel van e accountant geeft de jaarrekening 2024 een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van de baten en lasten over 2024 en van het vermogen op 31 december 2024, in 2189679-3/5

overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording. In de Sisa-en de WNTverantwoording zijn geen afwijkingen. Het DB stelt vast dat de omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen, € 1.544.210 bedraagt. Dit is hoger dan de daarvoor gestelde grens van € 1.109.000. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is volgens het DB een bedrag van € 1.493.000 acceptabel op basis van door het AB vastgestelde afspraken in de financiële verordening. Uiterlijke besluitneming Het DB van de GGD NOG geeft in haar brief (bijlage 4) aan dat de deadline voor het indienen van een zienswijze 8 juli 2025 is. Uitvoering Als het voorstel wordt aangenomen dan volgt daarna zo spoedig mogelijk de verzending van de brief aan het DB GGD NOG. 11 apr – 8 juli 2025: Zomer 2025:

10 sept 2025:

termijn zienswijze gemeenteraden. Deadline zienswijze: vóór 8 juli 2025. DB GGD NOG: vaststelling reacties op zienswijzen en verzending aan gemeenten. DB GGD NOG: verzending Concept Programmabegroting 2026 aan het AB met het voorstel deze vast te stellen. vaststelling Programmabegroting door het AB GGD NOG.

In de Concept Programmabegroting 2026 geeft de GGD aan dat een groot aantal gemeenten de GGD NOG heeft gevraagd mee te denken over de financiële opgave die in 2026 op de gemeenten afkomt. Dit door inzichtelijk te maken welke mogelijkheden er zijn voor de GGD voor begrotingsombuigingen. In maart 2025 is de GGD NOG hiervoor een traject gestart. DB, AB en beleidsambtenaren van de 22 gemeenten worden hier in meegenomen. Ieder overleg wordt de stand van zaken in dit traject besproken. In het AB en in het ambtelijk overleg wordt steeds aandacht gevraagd voor zorgvuldige besluitvorming over deze ombuigingen en de rol van de colleges van B&W en gemeenteraden hierin. Daarnaast worden technische sessies georganiseerd voor portefeuillehouders, financieel adviseurs en beleidsadviseurs waarin zij input kunnen geven op de geschetste mogelijkheden. De planning is dat het algemeen bestuur hierover in november 2025 een besluit neemt. De resultaten hiervan worden verwerkt in de eerste begrotingswijziging 2026. Het proces voor verdere besluitvorming is op dit moment onderwerp van gesprek in DB en AB. De volgende stukken zijn voor u bijgevoegd:

De volgende stukken liggen voor u ter inzage:

1. Concept raadsbesluit “GGD NOG: Concept Programmabegroting 2026 GGD NOG” 2. Concept Brief aan GGD NOG met zienswijze Concept Programmabegroting 2026 3. Concept Progr Begr 2026 GGD NOG - Brief aan colleges Toezending Concept-Programmabegroting 2026 GGD NOG aan raden dd 11 april 2025 (doc nummer 2185592) 4. Concept Progr Begr 2026 GGD NOG - Brief aan raden Toezending Concept-Programmabegroting 2026 GGD NOG dd 11 april 2025 (doc nummer 2185593) 5. Concept Progr Begr 2026 GGD NOG_ConceptProgrammabegroting 2026_adv.not AB dd 10 april 2025 (doc nummer 2185591) 6. Concept - Programmabegroting 2026 GGD Noord- en OostGelderland (doc nummer 2185590) 7. Concept Progr Begr 2026 GGD NOG_Verzamelbundel zienswijzen raden op de Uitgangspuntennota 2026 GGD NOG (doc nummer 2185589) 8. Concept Progr Begr 2026 GGD NOG_Zienswijzen gemeenten per onderwerp op Uitgangspuntennota 2026 (doc nummer 2185588) 9. Jaarstukken 2024 GGD NOG - Brief aan de colleges over

geen

2189679-4/5

toezending jaarstukken 2024 aan raden dd 11 april 2025 (doc nummer 2189610) 10. Jaarstukken 2024 GGD NOG_- Brief aan raden Toezending vastgestelde jaarstukken 2024 dd 11 april 2025 (doc nummer 2189611) 11. Jaarrekening 2024 GGD NOG (doc nummer 2189612) 12. Jaarstukken 2024 GGD NOG - adviesnota AB vergadering dd 10 april 2025 (doc nummer 2189613) 13. Jaarstukken 2024 GGD NOG - Accountantsverslag 2024 GGD NOG (doc nummer 2189614)

Lochem 06 mei 2025, Burgemeester en wethouders van Lochem,

D.C. Kerkdijk secretaris

2189679-5/5

F.T.J.M. Backhuijs burgemeester