hoofddocument ontwerp RPE april 2025

langetermijn-ambities vast, die verder uitgewerkt kunnen

geen los dossier meer is, maar onderdeel van het

worden in een omgevingsprogramma. In het omgevingsplan

totaalplaatje. In een integrale benadering wordt bij het

of de omgevingsverordening worden vervolgens regels

bouwen van een nieuwe wijk bijvoorbeeld meteen

opgenomen voor vergunningen over bijvoorbeeld zonne- en

nagedacht over aardgasvrije verwarming en aansluiting op

windenergie of warmtenetten.

een warmtenet.

Snellere en eenvoudigere procedures

Betere participatie

Voorheen moest een ontwikkelaar meerdere vergunningen

De wet legt nadruk op het vroegtijdig betrekken van

aanvragen bij verschillende overheden. Nu kan dat in één

belanghebbenden. Hierdoor is er meer draagvlak voor

keer. De Omgevingswet vereenvoudigt en bundelt namelijk

duurzame energieprojecten en worden knelpunten en

tientallen wetten en regels over ruimte, milieu, natuur en

bezwaren eerder gesignaleerd en opgelost.

water. Daardoor worden vergunningstrajecten korter en kunnen projecten voor duurzame energie (zoals wind- en

Ruimte voor innovatie

zonneparken) sneller van de grond komen. Ook is er één

De wet biedt experimenteerruimte, bijvoorbeeld via het

loket voor initiatiefnemers: het Omgevingsloket.

programma Innovatieve Aanpak Energietransitie. Daarmee kunnen innovatieve energieoplossingen sneller worden getest en toegepast en kunnen regels tijdelijk worden versoepeld om nieuwe technieken te proberen.

86

Er is verschillende wet- en regelgeving in de maak om gemeenten instrumenten en bevoegdheden te geven ter ondersteuning van de warmtetransitie. Bijvoorbeeld de Wet collectieve warmte (Wcw) en de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw). Onderdelen van die nieuwe wet- en regelgeving zijn onlosmakelijk verbonden met de Omgevingswet. Beide wetten treden per 1 januari 2026 in werking.

Regionaal Programma Energievoorziening, ontwerp

De Wet collectieve warmte en de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie

In de gemeentelijke warmteprogramma’s wordt nader op de Wcw en Wgiw ingegaan. Hier staan wij stil bij de kern van deze nieuwe wetgeving, die net als de Omgevingswet en de nieuwe Energiewet, de energietransitie beter ondersteunt en daarin gemeenten een belangrijke rol geeft.

De Wet Collectieve Warmte vervangt de huidige Warmtewet energietransitie te bevorderen. Maar ook om betaalbaarheid,

De Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie geeft gemeenten de bevoegdheden die nodig zijn om de wijk- of gebiedsgerichte aanpak van de warmtetransitie te regisseren

betrouwbaarheid en duurzaamheid van collectieve

In een eerste stap naar aardgasvrij verwarmen hebben

warmtelevering te waarborgen. Dat gebeurt onder andere

gemeenten een transitievisie warmte opgesteld. Daarin

door gemeenten meer regie over de warmtetransitie te

geven ze aan in welke gebieden zij de komende jaren aan

geven. En via het ‘Niet-Meer-Dan-Anders-principe’: wie

de slag gaan met verduurzaming of het aardgasvrij maken

aangesloten is op een warmtenet, betaalt niet meer dan in

van gebouwen. En wanneer zij willen dat er in specifieke

een vergelijkbare situatie met aardgas. In de herziene wet

gebieden ook daadwerkelijk geen aardgas meer wordt

komt er bovendien meer ruimte voor publieke regie, lokale

gebruikt. Deze visie moet in 2026 verplicht worden vertaald

zeggenschap en eerlijke, transparante tarieven.

in een warmteprogramma onder de Wgiw. Vanaf dan worden

Het doel van de nieuwe wet is om de ontwikkeling van nieuwe warmtenetten te vergemakkelijken en zo de

warmteprogramma’s iedere 5 jaar geactualiseerd. en toegankelijkheid van duurzame warmte te waarborgen.

87