Bijlage 4 QuickScan gezonde leefomgeving

BIJLAGE 4 QUICKSCAN GEZONDE LEEFOMGEVING

63 | 72

QUICKSCAN Gorssel – Noordoost Juli 2025

1/22

DATUM AUTEUR

2/22

13 augustus 2025 N. Boushaba & T. Walstra

1. INTRODUCTIE Onze fysieke leefomgeving heeft grote invloed op onze persoonlijke gezondheidssituatie. De keuze hoe wij onze leefomgeving inrichten, doet ertoe. Daarmee is gezondheid een integraal onderdeel van onze leefomgeving. Voor u ligt de uitvoering van de Quickscan gezonde leefomgeving voor de woningbouwlocatie Gorssel-Noordoost. Het plan betreft het gefaseerd realiseren van 220 tot 250 woningen. De locatie is ongeveer 10 hectare groot en ligt oostelijk van de Kozakkenweg en noordelijk van de Elfuursweg. De scan is met grote zorg samengesteld om een zo goed, breed en snel mogelijk beeld te geven van wat de gezonde leefomgeving kan omvatten. Tegelijkertijd is de uitslag gebaseerd op openbare data. Het kan daarom nodig zijn om op specifieke onderdelen (bijvoorbeeld geluid) een vervolg of diepgaander onderzoek te doen en niet enkel te leunen op de resultaten van deze scan. In dit hoofdstuk staat de introductie van de quickscan centraal. Zo wordt het plangebied kort omschreven, wordt de werkwijze van de quickscan uitgelegd en wordt de opbouw van dit document uiteengezet. Het onderzoeksgebied Het onderzoeksgebied is gelegen in de buurten Verspreide huizen Gorssel en Gorssel. Het plangebied is gelegen aan de Dommerholtsweg, Elfuursweg en de Kozakkenweg. De uitsnede van het plangebied is in figuur 1 opgenomen.

Figuur 1: Onderzoeksgebied Gorssel – Noordoost.

3/22

Werkwijze De quickscan is gebaseerd op geo informatie en beschikbare kaarten. De score van de quickscan is gebaseerd op cijfers van de buurten Verspreide huizen Gorssel en Gorssel, op RIVM-modellen en op basis van lokale gegevens. Daarnaast is een belangrijk onderdeel van de beoordeling het landelijk gebied dat grenst aan de woningbouwlocatie, vanwege de invloed ervan op de omgevingskwaliteit. Het exacte onderzoeksgebied verschilt per parameter en is afhankelijk van het schaalniveau waarop gegevens beschikbaar zijn (buurtniveau of op een hoger schaalniveau). Er zijn verschillende onderdelen die bepalend zijn voor de gezondheid van een leefomgeving. De Quickscan gezonde leefomgeving is onderverdeeld in acht dimensies. De dimensies hebben in de roos ieder een eigen kleur. De volgende dimensies worden gehanteerd: gezonde bodem, gezond milieu, gezonde mensen, gezonde leefruimte, gezond verplaatsen, gezonde voorzieningen, gezonde waterbalans en gezonde temperatuur. Deze dimensies zijn onderverdeeld in vier meetbare onderdelen, de indicatoren. Zo zijn bij de dimensie ‘gezond milieu’ de indicatoren geluid, lichthinder, luchtkwaliteit en omgevingsveiligheid gebruikt. Elke indicator wordt gescoord op een 5 puntenschaal. Opbouw In de eerste plaats geeft hoofdstuk 2 van dit document de resultaten van de quickscan voor de bestaande situatie visueel weer in een roos.

Hierin heeft elke dimensie zijn eigen kleur en wordt de score voor elke indicator weergegeven. In de tweede plaats volgt in hoofdstuk 3 beschrijving van de beoordeling. Vervolgens geeft dit hoofdstuk een samenvatting van de resultaten en worden er aanbevelingen gegeven die kunnen worden gebruikt als input voor de geplande woningbouwontwikkeling. Tot slot heeft hoofdstuk 4 een verantwoording en vermelding hoe de scores tot stand zijn gekomen.

4/22

2. DE UITKOMST VAN DE QUICKSCAN In onderstaande roos is de uitkomst van de quickscan weergegeven. De Quickscan gezonde leefomgeving geeft een kwantitatieve beoordeling van 8 dimensies en 32 indicatoren, waarmee een beeld van de huidige situatie van het onderzoeksgebied wordt geschetst. De score wordt gegeven op een 5-puntenschaal. Hierin is 5 een bovengemiddelde score, 3 een gemiddelde score en is 1 een ondermaatse score. In de meeste gevallen kan een score 3 gezien worden als een score van het Nederlandse gemiddelde. Voor een verduidelijking van de onderzoeksvragen zie ‘beantwoording en bronvermelding’.

Figuur 2: Uitkomst van de Quicksan weergeven in een roos.

5/22

3. TOELICHTING OP DE QUICKSCAN 3.1 Toelichting per dimensie Gezond Milieu De dimensie gezond milieu bestaat uit de indicatoren ‘geluid’, ‘lichthinder’, ‘luchtkwaliteit’ en ‘omgevingsveiligheid’. De indicatoren ‘Geluid en ‘Externe veiligheid’ scoren bovenmaats. De indicatoren ‘lichthinder’ en ‘luchtkwaliteit’ scoren tussen gemiddeld en bovenmaats. Geluid Op de indicator ‘geluid’ scoort het onderzoeksgebied een 5. Met deze indicator wordt gemeten wat het percentage is van woningen en kwetsbare gebouwen dat meer geluid op de gevel heeft dan 55dB. In figuur 3 is weergegeven hoe hoog de geluidsbelasting in het onderzoeksgebied is. Hierop is duidelijk te zien dat er geen geluidoverlast boven de 55 dB in het onderzoeksgebied aanwezig is.

Figuur 3: Geluid in het plangebied.

Lichthinder Op de indicator ‘lichthinder’ scoort de buurt een 4. Deze indicator geeft weer hoeveel licht s ’nachts in 2023 zichtbaar was vanuit een bovenaanzicht van Nederland. Het plangebied ligt aan de rand van de bebouwd kom van Gorssel, maar bevindt zich grotendeels in het landelijk gebied en is momenteel nog onbebouwd. De score wijst op een relatief lage mate van kunstlicht in de omgeving. Deze beperkte lichthinder is te verklaren door het open, landelijke karakter van het gebied waar geen bebouwing of verlichte infrastructuur aanwezig is. Hoewel er enige invloed is van verlichting uit de aangrenzende dorpskern en verspreid liggende woningen of wegen in de omgeving, blijft de lichtemissie beperkt.

6/22

Luchtkwaliteit Op de indicator ‘luchtkwaliteit’ scoort het onderzoeksgebied ook een 4. Met deze indicator wordt gemeten hoeveel fijnstof er gemiddeld in de lucht zat in 2023. Hierbij gaat het om PM2,5 (deeltjes die kleiner zijn dan 2,5 micrometer). Mogelijke bronnen van emissies zijn beperkt en voornamelijk afkomstig van diffuse bronnen, zoals landbouwactiviteiten en regionaal verkeer (o.a N348). Omgevingsveiligheid Als laatste scoort de buurt voor de indicator ‘omgevingsveiligheid’ een 5. Deze indicator geeft aan of sprake is van de aanwezigheid van milieubelastende activiteiten met extern veiligheidsrisico, zoals aandachtsgebieden, plaatsgebonden risico’s en het vervoer van gevaarlijke stoffen. De score is te verklaren doordat er in het onderzoeksgebied geen contouren in het gebied aanwezig zijn.

Figuur 4: Omgevingsveiligheid in het plangebied.

Gezonde mensen De dimensie gezonde mensen bestaat uit de indicatoren ‘eenzaamheid’, ‘bewegen’, ‘veerkracht’ en ‘sociaaleconomische status’. De indicatoren ‘eenzaamheid’ en ‘bewegen’ scoren gemiddeld. Verder scoren de indicatoren ‘veerkracht en ‘sociaaleconomische status’ tussen gemiddeld en bovenmaats. Eenzaamheid De buurt scoort op indicator ‘eenzaamheid’ een 3. Deze indicator geeft het percentage weer van personen van 18 jaar en ouder dat zich enigszins tot (zeer) sterk eenzaam voelt. In de wijk Gorssel betreft dit 41,7%. Dit ligt onder het Nederlands gemiddelde van 49,2%. Eenzaamheid binnen de fysieke leefomgeving ontstaat onder andere door een tekort aan sociale voorzieningen en anonimiteit in stedelijke gebieden.

7/22

Bewegen Op de indicator ‘bewegen’ scoort de buurt een 3. Deze indicator geeft inzicht op het percentage mensen (18-65 jaar) dat voldoet aan de beweegrichtlijn. In de buurt Gorssel voldoet 45,9% zich aan de beweegrichtlijn. Dit ligt iets onder het Nederlands gemiddelde van 46,8%. Veerkracht Op de indicator ‘veerkracht’ scoort de buurt een 4. Deze indicator geeft het percentage mensen weer met een lage veerkracht. Hoe lager het percentage, hoe beter dit is. Dit is gemeten met een aantal uitspraken over hoe personen zich de afgelopen vier weken voelde uit de Nederlandse vitaliteitsmeter VITA-16. De buurt Gorssel ligt met een score van 13,0% onder het Nederlands gemiddelde van 17,3%. De buurt Verspreide huizen Gorssel heeft een score van 10,3%. Sociaaleconomische status Op de indicator ‘sociaaleconomische status’ scoort de buurt een 4. Deze indicator geeft de sociaaleconomische status (hierna: SES) van de mensen weer. SES betreft de mate waarin personen, gezinnen, huishoudens en geografische gebieden de mogelijkheid hebben om maatschappelijk gewaardeerde goederen te creëren of te consumeren. De gemiddelde SESWOA-score voor heel Nederland is ongeveer 0. De SES-WOA-score wordt beschreven in termen van de financiële welvaart, het opleidingsniveau en het recent arbeidsverleden van particuliere huishuishoudens.

Een lagere score duidt op een lagere sociaaleconomische status, wat erop wijst dat de inwoners minder welvarend zijn, lager opgeleid, en/of minder lang in loondienst werken. De SES-WOA van de buurt Gorssel betreft 0,131. Verder is de SES-WOA van de buurt Verspreide huizen Gorssel 0,417. Dit is hoger dan het Nederlands gemiddelde. Gezonde leefruimte De dimensie gezonde leefruimte bestaat uit de indicatoren ‘beweegvriendelijkheid’, ‘groen in de buurt’, ‘groen en water recreatief’ en ‘overlast en veiligheid’. De indicatoren ‘beweegvriendelijkheid’ en ‘overlast en onveiligheid’ scoren gemiddeld. Verder scoort de indicator ‘groen in de buurt’ tussen gemiddeld en bovenmaats. De indicator ‘groen en water recreatief’ scoort bovenmaats. Beweegvriendelijkheid De buurt scoort op de indicator ‘beweegvriendelijkheid’ een 3. Deze indicator geeft de mogelijkheid voor mensen om te sporten en te bewegen in de omgeving weer. Deze indicator is enerzijds opgebouwd uit de diversiteit van sportaccommodaties, sport- en speelplekken, recreatief groen en blauw en andere basisvoorzieningen. Anderzijds is de indicator opgebouwd op de nabijheid van bovengenoemde voorzieningen. Hoe hoger de score, hoe meer inwoners in een buurt een goede bereikbaarheid, nabijheid of diversiteit van een deel indicator ervaren. Het Nederlands gemiddelde ligt op een schaal van 0 – 100 op 65.

De buurt Gorssel heeft een score van 60,0 van de 100. De buurt Verspreide huizen Gorssel heeft een score van 51,0 van de 100.

8/22

Groen in de buurt De buurt scoort op de indicator ‘groen in de buurt’ een 4. Deze indicator geeft het gemiddelde groenpercentage voor de hele buurt weer. In dit geval is sprake van een gemiddeld groenpercentage van 73,85%.

Figuur 5: Gemiddelde groenpercentage van de buurten Gorssel en Verspreide huizen Gorssel.

9/22

Groen en water recreatief Voor de indicator ‘groen en water recreatief’ scoort de buurt een 5. Deze indicator geeft de deelscore weer van de indicator beweegvriendelijke omgeving in relatie tot groen en blauw. Op een schaal van 0 – 100 heeft de buurt Verspreide huizen Gorssel een score van 99. De buurt Gorssel heeft een score van 75. De scores liggen ver boven het Nederlands gemiddelde van 62. Deze hoge scores zijn te verklaren door de liggen van het onderzoeksgebied aan de rad van de bebouwde kom en direct grenzend aan uitgestrekte bos- en natuurgebieden. Deze groene zones bieden volop mogelijkheden voor wandelen, fietsen en natuurbeleving. Daarnaast zijn er in de omgeving waterpartijen en sloten aanwezig, wat bijdraagt aan de ‘blauwe’ component van het recreatieve landschap.

Figuur 6 Scores groen en water recreatief in de buurten Gorssel en Verspreide huizen Gorssel.

Overlast en veiligheid Tot slot scoort de indicator ‘overlast en veiligheid’ in de buurt een 3. Deze indicator geeft op buurniveau de overlast en onveiligheid weer. Hierin speelt een negatieve óf positieve afwijking ten opzichte van het landelijk gemiddelde een rol in het bepalen van de score op deze indicator. Plekken die gemiddeld zijn wijken niet af en scoren rond de 0. Er is sprake van een kleine negatieve bijdrage tot kleine positieve bijdrage aan de overlast en onveiligheid in het onderzoeksgebied. Gezond verplaatsen De dimensie gezond verplaatsen bestaat uit de indicatoren ‘hoofdverkeersweg’, ‘fietsen en wandelen’, ‘trein’ en ‘verkeersveiligheid’. De indicatoren ‘verkeersveiligheid’ en ‘hoofdverkeersweg’ scoren bovenmaats. De indicatoren ‘fietsen en wandelen’ en ‘trein’ scoort ondermaats. Hoofdverkeersweg Voor de indicator ‘hoofdverkeersweg’ scoort de buurt een 5. Deze indicator geeft de afstand tot een oprit van een provinciale- of rijksweg weer. In dit geval is de afstand tot een oprit van de N348 ongeveer 0,7 km. Dit ligt ver onder het Nederlands gemiddelde van 1,9 km.

10/22

Fietsen en wandelen Voor de indicator ‘fietsen en wandelen’ scoort de buurt een 1. De indicator geeft het percentage personen weer dat lopend of fietsend naar werk of school gaat. De score is te verklaren doordat in dit geval 13,7% van de personen (18 tot 65 jaar) lopend of fietsend reist. Deze percentage ligt onder het Nederlands gemiddelde van 20,4%. De score is te verklaren door de landelijke ligging van het onderzoeksgebied en de relatief grote afstanden tot werk- en onderwijsvoorzieningen. Trein Ook voor de indicator ‘trein’ scoort de buurt Verspreide huizen Gorssel een 2. Deze indicator geeft de afstand van het gebied tot een belangrijk (overstap) station weer. Het plangebied ligt op ongeveer 6,5 km van het station Deventer. Deze afstand ligt boven het Nederlands gemiddelde van 5,3 km. Verkeersveiligheid Op de indicator ‘verkeersveiligheid’ scoort de buurt een 5. Deze indicator geeft het aantal geregistreerde verkeersongevallen met minimaal één gewonde weer in de periode 2019-2023. In de nabijheid van het plangebied zijn de afgelopen jaren geen ongelukken geregistreerd. Gezonde voorzieningen De dimensie gezonde voorzieningen bestaat uit de indicatoren ‘zorgvoorzieningen’, ‘maatschappelijke voorzieningen’, ‘onderwijs’ en ‘dagelijkse voorzieningen’. De indicatoren ‘zorgvoorzieningen’ en ‘dagelijkse voorzieningen’ scoren tussen gemiddeld en bovenmaats.

De indicator ‘maatschappelijke voorzieningen’ scoort bovenmaats. Verder scoort de indicator ‘onderwijs’ het slechtst. Zorgvoorzieningen Voor deze indicator scoort de buurt een 4. Deze indicator geeft de afstand van de buurt tot een huisarts weer. De gemiddelde score tot een huisartsenpraktijk in de buurt Gorssel betreft 0,8 km afstand. De dichtstbijzijnde huisartsenpraktijk is Praktijk Den Oldenhof, gelegen aan de Hoofdstraat 45 in Lochem. Maatschappelijke voorzieningen Op de indicator ‘maatschappelijke voorzieningen’ scoort de buurt een 5. Deze indicator geeft de afstand van de buurt tot een bibliotheek weer. De dichtstbijzijnde bibliotheek Berkel & IJssel, gelegen aan de Molenweg 53-55 in Gorssel, ligt op een afstand van ongeveer 0,8 km. Onderwijs Op de indicator ‘onderwijs’ scoort de buurt een 3. Deze indicator geeft de afstand van de buurt tot een basisschool weer. Basisschool J.A. de Vullerschool ligt op een afstand van 1,5 à 2 km tot het plangebied. Dit is iets verder dan het landelijke gemiddelde van 0,8 km.

11/22

Figuur 7: Onderwijslocatie in de nabijheid van het plangebied.

Dagelijkse voorzieningen De buurt scoort op de indicator ‘dagelijkse voorzieningen’ een 3. Deze indicator geeft de afstand van de buurt tot een tot een grote supermarkt weer. De dichtstbijzijnde supermarkt, aan de Nijverheidsstraat 2, ligt op een afstand van ongeveer 1 à 1,5 km van het plangebied. In figuur 8 zijn de dagelijkse voorzieningen weergegeven. Deze afstand ligt boven het Nederlands gemiddelde van 0,9 km. Daarmee neemt de kans dat fietsend of lopend naar de voorzieningen wordt gegaan toe.

Figuur 8: Dagelijkse voorzieningen in de nabijheid van het plangebied.

12/22

Gezonde waterbalans De dimensie gezonde waterbalans bestaat uit de indicatoren ‘grondwateroverlast’, ‘hevige regenbuien’, ‘waterberging’ en ‘overstromingen’. De buurt scoort op de indicatoren ‘grondwateroverlast’, ‘waterberging’ en’ overstromingen’ gemiddeld. De indicator ‘hevige regenbuien’ scoort tussen gemiddeld en ondermaats. Grondwateroverlast Op de indicator ‘grondwateroverlast’ scoort de buurt een 3. Deze indicator meet hoe groot de kans is dat in de buurt grondwateroverlast optreedt. De uitslag van deze indicator geeft aan dat de kans voor grondwateroverlast binnen de buurt aanmerkelijk is. Dit kan grotendeels worden verklaard door de ligging van het plangebied binnen een overgangszone tussen de bebouwde kom van Gorssel en de meer landelijke ligging. De bodemgesteldheid in dergelijke zones is vaak wisselend. Hevige regenbui Op de indicator ‘hevige regenbui’ scoort de buurt een 2. De indicator geeft de gevolgen weer van een hevige bui van 2 uur, waarbij minimaal 70 millimeter neerslag valt. Figuur 9 geeft de situatie van de buurt weer bij een hevige regenbui. In de figuur is te zien dat er na een bui van meer dan 70 mm met name water blijft liggen op en rond de Dommerholtsweg, zowel ten westen als oosten van het plangebied. Ook binnen het plangebied zelf zijn op meerdere locaties (donker)blauwe zones zichtbaar.

Daarnaast treedt ook langs de Elfuursweg en nabij de bebouwing ten zuiden van het plangebied duidelijke waterophoping op.

Figuur 9: Gevolgen na een hevige regenbui van 2 uur, waarbij minimaal 70 mm neerslag valt (bron: Klimaateffectatlas.nl).

13/22

Waterberging De buurt scoort op de indicator ‘waterberging’ een 3. Deze indicator geeft aan hoeveel millimeter berging er mogelijk is in de ondergrond. In de buurt is het mogelijk om tussen de 250 – 500 mm water te bergen in de ondergrond. Overstromingen De buurt scoort op de indicator ‘overstromingen’ ook een 3. Deze indicator geeft aan of in het plangebied een kans is op overstromingen. Op deze locatie is de kans op een overstroming klein. Gezonde temperatuur De dimensie gezonde temperatuur bestaat uit de indicatoren ‘hittestress’, ‘grijs oppervlak’, ’koele plekken’ en ‘kwetsbaarheid’. Binnen deze dimensie scoren de indicatoren ‘hittestress’ en ‘kwetsbaarheid’ gemiddeld. De indicatoren ‘grijs oppervlak’ en ‘koele plekken’ scoren tussen gemiddeld en bovenmaats. Hittestress Op de indicator ‘hittestress’ scoort de buurt een 3. De indicator geeft de toename van de temperatuur van het hitte-eilandeffect weer. Het hitte-eilandeffect of ‘Urban Heat Island effect’ (UHI) is het fenomeen dat de temperatuur in een stedelijk gebied gemiddeld hoger is dan in het omliggende landelijk gebied. Verstening of ‘grijs oppervlak’ in een stedelijke omgeving versterkt dit effect. In de buurt is sprake van een toename van gemiddeld 0.203 graden Celsius met betrekking tot het hitteeilandeffect. Grijs oppervlak Op de indicator ‘grijs oppervlak’ scoort de buurt een 4.

Deze indicator geeft het percentage grijs oppervlak in de buurt weer, ofwel de mate van verstening. Het percentage grijs oppervlak voor de buurt Gorssel bedraagt 32%. Hoe hoger dit percentage, hoe meer warmte blijft hangen op een zomerse dag en hoe sterker het hitte-eilandeffect.

Figuur 10: Percentage grijs oppervlak in het plangebied.

14/22

Koele plekken De buurt scoort voor de indicator ‘koele plekken’ een 4. Deze indicator geeft een score op basis van de gemiddelde afstand van woningen tot een afstand aan een koele plek weer. Op minder dan 300 meter afstand van het onderzoeksgebied bevinden zich koele plekken. In het plangebied zelf zijn geen koele plekken aanwezig.

Figuur 11: Koele plekken in het plangebied.

Kwetsbaarheid Op de indicator ‘kwetsbaarheid’ scoort de buurt een 3. Deze indicator meet wat de impact van hittestress op de sociale kwetsbaarheid is. Binnen de definitie ‘kwetsbaarheid’ verwijst de sociale kwetsbaarheid naar kenmerken van individuen, zoals leeftijd, gezondheid, inkomen en sociale netwerken. Voor hitte zijn verschillende groepen mensen extra kwetsbaar. De buurt scoort op broosheid matig (onder andere ouderen en mensen met een zwakke gezondheid) en op minima matig. Gezonde bodem De dimensie gezonde bodem bestaat uit de indicatoren ‘droogte’, ‘neerslagtekort’, ‘ondergrondsverdichting’ en ‘bodemdaling’. De indicator ‘droogte’ scoort bovenmaats. De indicatoren ‘droogte’ en ‘bodemdaling’ scoren een 5. De indicator ‘neerslagtekort’ scoort tussen gemiddeld en ondermaats. Voor de indicator ‘ondergrondsverdichting’ is geen data beschikbaar. Droogte Voor de indicator ‘droogte’ scoort de buurt een 5. Deze indicator geeft de kans op droogtestress weer. Voor deze indicator wordt gekeken hoeveel opbrengstderving optreedt. Deze derving komt door een tekort aan water. De uitslag van deze indicator geeft aan dat de kans op droogtestress in de buurt laag is.

15/22

Neerslagtekort Voor de indicator ‘neerslagtekort’ scoort de buurt een 2. De indicator geeft aan wat het potentieel maximaal neerslagtekort is voor de buurt. De uitslag van deze indicator geeft weer dat sprake is van een huidig neerslagtekort van 120 tot 150 mm. Het neerslagtekort in 2050 zal tussen de 180 en 210 mm bedragen.

Figuur 12: Neerslagtekort in het plangebied (huidig vs. 2050).

Ondergrondsverdichting Het onderzoeksgebied scoort op de indicator ‘bodemdaling’ een 5. Deze indicator geeft op lokaal niveau het aantal millimeter bodemdaling weer voor het scenario ‘Hoog’ in de periode 2020 -2100. Hoe meer bodemdaling, hoe lager de score op deze indicator. Er is sprake van geringe tot geen bodemdaling in het onderzoeksgebied. Derhalve scoort het onderzoeksgebied maximaal op deze indicator.

16/22

3.2 Samenvatting resultaten In het vorige hoofdstuk van dit document zijn de uitslagen van de nulmeting per dimensie en indicatoren besproken. De beschreven dimensies geven een beeld van het thema ‘gezondheid’ in de fysieke leefomgeving voor de buurt Gorssel en het onderzoeksgebied Gorssel – Noordoost. In onderstaand tabel is per dimensie de gemiddelde score van bijbehorende indicatoren benoemd. Vervolgens is aangegeven welke indicatoren in aanmerking komen voor verbetering. Tabel 1: Samenvatting resultaten.

Dimensie

Gemiddelde score van de indicatoren

Gezond milieu

4,5

Gezonde mensen

3,5

Gezonde leefruimte

3,5

Gezond verplaatsen

3,0

Gezonde voorzieningen

3,8

Gezonde waterbalans

2,8

Gezonde warmte

3,7

Gezonde bodem

4,0

Uit hoofdstuk twee komen een aantal indicatoren naar voren die in ieder geval in aanmerking komen voor verbetering van de gezonde leefomgeving in het plangebied. Met deze indicatoren kan de meeste winst worden behaald. 3.2.1 Indicator ‘Lichthinder’ Beperking van lichthinder draagt bij aan een gezonde slaapomgeving, vermindert verstoring van het bioritme en voorkomt stressklachten. Daarnaast ondersteunt beperking van lichthinder het behoud van biodiversiteit doordat flora- en fauna minder worden verstoord. Door bij de verdere uitwerking van het plangebied zorgvuldig om te gaan met verlichting, kan de natuurlijke nachtritmes van mens en dier worden gerespecteerd, wat het algemene leefklimaat van de buurt ten goede komt. 3.2.2 Indicator ‘Eenzaamheid’ Het creëren van diverse voorzieningen versterkt het sociaal netwerk in de wijk. Het tegengaan van eenzaamheid draagt sterk bij aan een gezonde leefomgeving doordat het sociale verbindingen en het gevoel van samenhorigheid versterkt. Dit bevordert niet alleen het mentale welzijn van bewoners, maar stimuleert ook een actieve leefstijl en onderlinge ondersteuning. Een sociale, verbonden wijk vermindert stress en voorkomt gezondheidsproblemen die samenhangen met isolement. Daardoor ontstaat een omgeving waarin bewoners zich veiliger, gelukkiger en gezonder voelen.

3.2.3 Indicator ‘Bewegen’ Als beweging laagdrempelig onderdeel wordt van het dagelijks leven, brengt dit direct gezondheidsvoordelen met zich mee. Hierbij kan gedacht worden aan een betere fysieke conditie en een verminderde kans op chronische ziekten. Bovendien draagt het bij aan mentale veerkracht, stressvermindering en het welzijn van bewoners. 3.2.4 Indicator ‘Hevige regenbuien’ Door hevige neerslag binnen het plangebied op te vangen en vertraagd af te voeren, wordt effectief voorkomen dat wateroverlast leidt tot onveilige situaties in de openbare ruimte. Het borgen van de fysieke leefbaarheid onder dergelijke omstandigheden is van groot belang voor het welzijn van bewoners. Door risico’s op natte of gladde verkeerssituaties, binnendringend water of langdurige plassen te minimaliseren, wordt de veiligheid vergroot en stress onder bewoners beperkt. Dit

17/22

draagt bij aan de gezondheid van de leefomgeving. Daarnaast wordt schade aan woningen, tuinen en infrastructuur voorkomen of sterk beperkt. 3.2.5 Indicator ‘Kwetsbaarheid’ Kwetsbaarheid binnen het plangebied wordt bepaald door de indicatoren broosheid en minima. In gebieden met veel ouderen, mensen met een lagere sociaaleconomische positie of beperkte mobiliteit is de invloed van omgevingsfactoren op de gezondheid groter. Deze groepen zijn gevoeliger voor hittestress en kennen vaak een hogere zorgvraag. Door hier in de inrichting van het plangebied rekening mee te houden, kunnen gezondheidsrisico’s worden beperkt en de weerbaarheid van bewoners worden vergroot. 3.2.6 Indicator ‘Neerslagtekort’ Neerslagtekort kan ik het plangebied leiden tot verdroging van groenvoorzieningen, verminderde natuurlijke verkoeling en een verhoogde kans op hittestress. Dit speelt vooral een rol bij kwetsbare groepen. Dit tast niet alleen het fysieke comfort aan, maar kan ook de sociale interactie verminderen doordat buitenruimten minder aantrekkelijk en bruikbaar worden. Door maatregelen te treffen zoals droogtebestendige beplanting en wateropvang, kan de leefomgeving ook in droge perioden gezond, veilig en prettig blijven functioneren.

18/22

4. VERANTWOORDING EN BRONVERMELDING Voor het tot stand komen van de scores van de quickscan gezonde leefomgeving is per indicator een vraag gesteld. Deze vraag is met een onafhankelijke bron beantwoord. Onderstaande lijst geeft per indicator een overzicht van de gestelde vraag en de gebruikte bron.

Gezond Milieu Geluid Vraag: Worden in het plangebied geen geluidsnormen overschreden? Definitie: Percentage van woningen en kwetsbare gebouwen dat meer geluid op de gevel heeft dan 55dB. Bron: Kaarten | Atlas Leefomgeving Lichthinder Vraag: Is de lichthinder in het plangebied acceptabel? Definitie: De lichtemissie ’s nachts bedraagt tussen < 6 tot 25. Bron: Kaarten | Atlas Leefomgeving Luchtkwaliteit Vraag: Is de luchtkwaliteit in het plangebied op orde? Definitie: Het jaarlijks gemiddelde van de luchtkwaliteit bedraagt PM2,5. Bron: Kaarten | Atlas Leefomgeving Omgevingsveiligheid Vraag: Zijn in het plangebied geen externe veiligheidsrisico’s? Definitie: Geen aanwezigheid milieubelastende activiteiten met extern veiligheidsrisico, aandachtsgebied, plaatsgebonden risico. Bron: Kaarten | Atlas Leefomgeving

Gezonde mensen Eenzaamheid Vraag: Voelen mensen zich in het plangebied eenzaam? Definitie: % personen van 18 jaar en ouder dat zich enigszins tot (zeer) sterk eenzaam voelt. Bron: Eenzaamheid | Buurtatlas (vzinfo.nl) Bewegen Vraag: Bewegen de mensen in het plangebied voldoende? Definitie: % mensen dat voldoet aan de beweegrichtlijn. Bron: Beweegrichtlijnen | Buurtatlas (vzinfo.nl) Veerkracht Vraag: Wat is de veerkracht van de mensen in het gebied? Definitie: % mensen met lage veerkracht. Bron: Veerkracht laag | Buurtatlas (vzinfo.nl) Sociaaleconomische status Vraag: Wat is de sociaaleconomische status van de mensen in het gebied? Definitie: Sociaaleconomische status per buurt. Bron: SES-WOA scores per buurt en wijk

Gezonde leefruimte

19/22

Beweegvriendelijkheid Vraag: Zijn in het plangebied voldoende mogelijkheden om te sporten en te bewegen? Definitie: De kaart geeft aan in % de mogelijkheid voor mensen om te sporten en te bewegen. Bron: Beweegvriendelijke omgeving | Buurtatlas (vzinfo.nl) Groen in de buurt Vraag: Wat is het groenpercentage van het plangebied? Definitie: De kaart geeft voor heel Nederland het gemiddelde groenpercentage voor de hele buurt weer. Bron: Kaarten | Atlas Natuurlijk Kapitaal Groen en water recreatief Vraag: Is het groen en water in het plangebied gericht op recreatief gebruik? Definitie: De kaart presenteert de deelscore van de beweegvriendelijke omgeving over groen en water recreatief. Bron: Recreatief groenblauw | Buurtatlas (vzinfo.nl) Overlast en onveiligheid Vraag: Is er overlast en/of onveiligheid in de buurt? Definitie: De kaart geeft weer, zeer grote negatieve tot zeer grote positieve bijdrage overlast en onveiligheid. Bron: Leefbaarometer | Kaart

Gezond verplaatsen Hoofdverkeersweg Vraag: Wat is de afstand tot een A- of N-weg? Definitie: Afstand tot oprit hoofdverkeersweg in km. Bron: StatLine - Nabijheid voorzieningen; afstand locatie, wijk- en buurtcijfers 2022 (cbs.nl) Fietsen en wandelen Vraag: Hoeveel inwoners van de buurt gaat lopend of fietsend naar werk/school? Definitie: Percentage personen dat lopend of fietsend naar werk of school gaat. Bron: Lopen naar school of werk | Buurtatlas (vzinfo.nl) Trein Vraag: Wat is de afstand van het plangebied tot een belangrijk overstapstation? Definitie: Afstand tot treinstation in km. Bron: StatLine - Nabijheid voorzieningen; afstand locatie, wijk- en buurtcijfers 2022 (cbs.nl) Verkeersveiligheid Vraag: Zijn er in de in de omgeving van het plangebied verkeersongevallen geweest? Definitie: Aantal ongevallen met minimaal één gewonde in de periode 2019 – 2023. Bron: STAR: Smart Traffic Accident Reporting

20/22

Gezonde voorzieningen Zorgvoorzieningen Vraag: Wat is de afstand van het plangebied tot een huisartsenpraktijk? Definitie: Afstand tot huisartsenpraktijk in km. Bron: StatLine - Nabijheid voorzieningen; afstand locatie, wijk- en buurtcijfers 2022 (cbs.nl) Maatschappelijke voorzieningen Vraag: Wat is de afstand van het plangebied tot een bibliotheek? Definitie: Afstand tot bibliotheek in km. Bron: StatLine - Nabijheid voorzieningen; afstand locatie, wijk- en buurtcijfers 2022 (cbs.nl) Onderwijs Vraag: Wat is de afstand van het plangebied naar een bassischool? Definitie: Afstand tot bassischool zoals bekend bij DUO. Bron: StatLine - Nabijheid voorzieningen; afstand locatie, wijk- en buurtcijfers 2022 (cbs.nl) Dagelijkse voorzieningen Vraag: Wat is de afstand van het plangebied naar een grote supermarkt? Cafe, supermarkt, boodschappen aanbod (bakker slager, groentewinkel ect.) Definitie: Afstand tot grote supermarkt in km. Bron: StatLine - Nabijheid voorzieningen; afstand locatie, wijk- en buurtcijfers 2022 (cbs.nl)

Gezonde waterbalans Grondwateroverlast Vraag: Hoe groot is de kans dat in het plangebied grondwateroverlast optreedt? Definitie: Kans op grondwateroverlast. Bron: Grondwateroverlast - Klimaateffectatlas Hevige regenbuien Vraag: Wat zijn de gevolgen van een regenbui met een neerslag van 70 mm in twee 2 uur? Definitie: Het plangebied is voldoende ingericht dat bij een hevige bui van 2 uur en 70 mm er geen sprake is van ernstige wateroverlast. Bron: Kaartviewer - Klimaateffectatlas – waterdiepte hevige bui | 70 mm/ 2 uur Waterberging Vraag: Hoeveel mm aan berging is mogelijk in de ondergrond? Definitie: Mm aan berging in de ondergrond. Bron: Kaarten | Atlas Leefomgeving Overstromingen Vraag: Is er in het plangebied kans op overstromingen? Definitie: Plaatsgebonden overstromingskans met een overstromingsdiepte van 20 cm >. Bron: Kaarten | Atlas Leefomgeving

21/22

Gezonde temperatuur Hittestress Vraag: Is in het plangebied kans op hittestress? Definitie: Toename temperatuur van het hitte-eilandeffect. Bron: Kaarten | Atlas Leefomgeving – stedelijk hitte-eiland effect Grijs oppervlak Vraag: Hoeveel oppervlakte van de buurt is 'grijs'? Definitie: % grijs in de buurt. Bron: Kaartviewer - Klimaateffectatlas – grijs per buurt Koele plekken Vraag: Wat is de gemiddelde afstand tot aan een koele plek? Definitie: Woningen zijn relatief koel of in de nabije omgeving is een koele plek gelegen. Bron: Afstand-tot-koeltekaart - Klimaateffectatlas Kwetsbaarheid Vraag: Wat is de impact van hittestress op de sociale kwetsbaarheid? Definitie: Sociale kwetsbaarheid door hitte. Bron: Sociale kwetsbaarheid hitte - Klimaateffectatlas

Gezonde bodem Droogte Vraag: Is het plangebied gevoelig voor droogte? Definitie: Kans op droogtestress. Bron: Droogtestress - Klimaateffectatlas Neerslag tekort Vraag: Wat is het potentieel maximaal neerslag tekort in het plangebied? Definitie: Hoeveelheid mm te kort aan neerslag. Bron: Kaartviewer - Klimaateffectatlas – potentieel maximaal neerslag tekort (gemiddeld) Ondergrondsverdichting Vraag: Is de bodem gevoelig voor ondergrondverdichting? Definitie: Kans op ondergrondverdichting. Bron: Kaartviewer - Klimaateffectatlas – risico op ondergrondverdichting Bodemdaling Vraag: Is er sprake van bodemdaling in het plangebied? Definitie: Bodemdaling in mm. Bron: Bodemdalingsvoorspellings-kaarten - Klimaateffectatlas

22/22