Bijlage 4 Concept Programmabegroting 2027 GGD NOG
Tekst van het document
Raadbesluit d.d. 26 februari 2026: Geen zienswijze indienen.
Zutphen
Raadsbesluit d.d. 26 januari 2026: De raad ziet de GGD primair als publieke partner, die verantwoordelijkheid neemt voor de publieke gezondheid. De raad verwacht daarbij een proactieve rol als het gaat om het signaleren van landelijke en regionale ontwikkelingen op het gebied van (publieke) gezondheid. En ook dat de GGD proactief voorstellen doet ter bewaking, bescherming en bevordering van de gezondheid van hun inwoners, waar dat op grond van nieuwe signalen relevant is.
Ook wij zien ons als GGD als dé publieke dienst op het terrein van de publieke gezondheidszorg. Wij willen deze rol in nauwe samenspraak met onze opdrachtgevers, zijnde de gemeenten, en met andere ketenpartners vormgeven. Vanuit deze rol signaleren wij ontwikkelingen op dit terrein; bijvoorbeeld door het doen van onderzoek of het wijzen op wetenschappelijke artikelen. Op basis van deze kennis doen wij voorstellen over het te voeren gezondheidsbeleid van gemeenten en de activiteiten van de GGD.
De raad ziet graag dat de GGD meer zichtbaar is voor inwoners. De raad wil in de basisdienstverlening vanuit de inwonerbijdrage het accent verschuiven naar meer gezondheidsbevordering en actieve gezondheidsvoorlichting gericht op inwoners, waarbij de GGD ook zelf de afzender is.
Met de gemeente overleggen wij graag over de balans tussen gezondheidsbevordering en gezondheidsvoorlichting enerzijds en het signaleren van landelijke en regionale ontwikkelingen, zoals ook door de raad gevraagd, anderzijds. Van belang is dan dat de GGD voldoende toegerust is om beide rollen vorm te geven.
Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern
71
Gemeente
Samenvatting zienswijzen raden
Reactie dagelijks bestuur
De raad vraagt de middelen voor een eventuele aanpassing van de reiskostenregeling binnen de eigen reguliere begroting te zoeken.
In onze Uitgangspuntennota 2027 hebben wij aangegeven, dat wij tegemoet willen komen aan de wensen van diverse geledingen om de reiskostenregeling aan te passen. Op dit moment ligt er nog niet een concreet voorstel en zijn ook de effecten van een eventuele aanpassing nog niet bekend. Mocht dit leiden tot meerkosten voor de GGD dan zal naar een passende dekking worden gezocht; het is niet duidelijk of dit binnen onze eigen reguliere begroting mogelijk is. In het geval een voorstel wordt gedaan voor verhoging van de inwonerbijdrage, dan kunnen de raden hierover een zienswijze indienen.
Ten slotte vraagt de raad actief mee te denken over het hosten van uitvoeringstaken van samenwerkingsverbanden in het sociaal domein, aangezien dit goed aansluit bij de bestaande taken van de GGD en kan bijdragen aan de robuustheid van de GGD als organisatie.
Wij erkennen dat extra taken bijdragen aan de robuustheid van de GGD. Wanneer een verzoek aan de GGD wordt gedaan over het hosten van uitvoeringstaken van samenwerkingsverbanden, zullen wij dit beoordelen op basis van diverse aspecten, zoals kosten en financiering, uitvoeringsaspecten en governance.
Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern
72
14.3. Bijlage C: Eerste begrotingswijziging programmabegroting 2027
Het algemeen bestuur van GGD Noord- en Oost-Gelderland; ·
BESLUIT:
de 1e wijziging van de begroting 2027 vast te stellen.
Aldus besloten in de openbare vergadering van 9 september 2026
mw. drs. J.J. Baardman directeur publieke gezondheid
GGD Noord- en Oost- Gelderland
A. Prins, voorzitter
1e begrotingswijziging 2027
1e begrotingswijziging 2027 Het dagelijks bestuur van GGD NOG heeft de concept-programmabegroting 2027 opgesteld. Na bespreking in het algemeen bestuur op 9 april 2026 zendt het dagelijks bestuur de begroting aan de gemeenteraden. De raden kunnen desgewenst tot 7 juli 2026 hun zienswijzen naar voren brengen. Het algemeen bestuur besluit op 9 september 2026 over de Programmabegroting 2027. Tegelijk met de Programmabegroting 2027 heeft het dagelijks bestuur een voorstel voor de continuïteit van de uitvoering van de jeugdgezondheidzorg voorgelegd aan het algemeen bestuur en de gemeenteraden. Dit voorstel heeft invloed op de gemeentelijke inwonerbijdrage 2027. In het onderstaande overzicht staan per programma de programmabegroting 2027 en de 1e begrotingswijziging 2027 en de verschillen daartussen. Bedragen in € 1.000
Rekening van baten en lasten per programma
Programmabegroting 2027
1e begrotingswijziging 2027
afwijking
Jeugdgezondheid Baten Lasten Gerealiseerd saldo baten en lasten Dotatie reserve Onttrekking reserve Gerealiseerd resultaat
1.501 8.324 -6.823 0 0 -6.823
1.501 8.614 -7.113 0 0 -7.113
0 290 -290 0 0 -290
Algemene Gezondheid Baten Lasten Gerealiseerd saldo baten en lasten Dotatie reserve Onttrekking reserve Gerealiseerd resultaat
10.707 11.540 -833 0 0 -833
10.707 11.540 -833 0 0 -833
0 0 0 0 0 0
Kennis & Expertise Baten Lasten Gerealiseerd saldo baten en lasten Dotatie reserve Onttrekking reserve Gerealiseerd resultaat
2.197 2.874 -677 28 0 -705
2.197 2.874 -677 28 0 -705
0 0 0 0 0 0
Overhead Baten Lasten Gerealiseerd saldo baten en lasten Dotatie reserve Onttrekking reserve Gerealiseerd resultaat
299 10.395 -10.096 0 0 -10.096
299 10.395 -10.096 0 0 -10.096
0 0 0 0 0 0
Inwonerbijdrage en projecten Baten Lasten Gerealiseerd saldo baten en lasten Dotatie reserve Onttrekking reserve Gerealiseerd resultaat
18.814 357 18.457 0 0 18.457
19.104 357 18.747 0 0 18.747
290 0 290 0 0 290
74 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern
Toelichting: Jeugdgezondheid De uitkomsten van het onderzoek zijn op dit moment nog niet duidelijk. Dat betekent dat de uiteindelijk implementatie nog op zich laat wachten. In de tussentijd voert de GGD de JGZ in de huidige vorm uit. Dat betekent dat: •
de mogelijkheid om binnen de bestaande opdracht en kaders de JGZ 4-18 te flexibiliseren nagenoeg afwezig is;
•
de laagdrempeligheid van het contact vanaf 4 jaar vermindert;
•
er een inefficiënte werkwijze is en risico’s op kinderen niet in beeld; De digitale systemen wijken onderling van elkaar af. Gegevensoverdracht van dossiers vindt in belangrijke mate geautomatiseerd plaats, maar cruciale detailinformatie wordt niet automatisch van het ene in het andere systeem geladen;
•
personeel beperkt onderling inzetbaar is. De GGD maakt gebruik van verschillende systemen. Hierdoor is het minder makkelijk om stafartsen en verpleegkundigen (bij uitval) uit de verschillende regio’s onderling in te zetten.
We stellen voor om in afwachting van de definitieve uitkomsten van het onderzoek € 290.214 incidenteel aan extra kosten op te nemen in de inwonerbijdrage. Dit is nodig om de continuïteit van de dienstverlening niet in gevaar te brengen. Het aanvullende budget wordt ingezet voor extra formatie in de uitvoering, zoals artsen, verpleegkundigen en doktersassistenten. Dit geeft een sterkere basis om in te spelen op veranderende omstandigheden in de teams, zoals bij ziekte of vertrekkende medewerkers, waardoor de dienstverlening doorgang kan vinden en er minder kans is op achterstanden. Dit betekent een incidentele verhoging van de inwonerbijdrage van € 0,43 per inwoner in 2027 voor de deelnemende gemeenten, exclusief Apeldoorn. Dit nemen we op in de 1e begrotingswijziging 2027 die als bijlage is opgenomen in deze programmabegroting. Hiermee zijn de vier bovengenoemde knelpunten nadrukkelijk niet opgelost, maar worden enkele knelpunten enigszins verzacht. Inwonerbijdrage en projecten: De inwonerbijdrage is bij de 1e begrotingswijziging 2027 incidenteel € 290.214 hoger. Dit betreft de dekking van de extra kosten bij jeugdgezondheidszorg. Dit betekent een incidentele verhoging van de inwonerbijdrage van € 0,43 per inwoner in 2027 voor de deelnemende gemeenten, exclusief Apeldoorn.
Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept
75
Het overzicht voor de totale staat van baten en lasten van GGD Noord- en Oost-Gelderland. Programmabegroting 2027
Staat van baten en lasten
GGD Noord- en Oost Gelderland Baten Lasten Gerealiseerd saldo baten en lasten Dotatie reserve Onttrekking reserve Gerealiseerd resultaat
1e begrotingswijziging 2027
33.518 33.490 28 28 0 0
Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept
afwijking
33.808 33.780 28 28 0 0
290 290 0 0 0 0
76
Inwonerbijdrage deelnemende gemeenten 2027
Gemeente
Aantal Begroting Begroting incidentele inwoners 2027 2027 Begroting bijdrage 31-12-2025 Publieke Jeugd 2027 Borging incl Gezondheid Gezondheid Totaal in € continuïteit Apeldoorn in € in € JGZ
Totaal bijdrage 2027
Aalten Berkelland Bronckhorst Doetinchem Montferland Oost Gelre Oude IJsselstreek Winterswijk Regio Achterhoek
27.603 43.990 35.981 60.473 37.008 29.876 39.602 29.298 303.831
314.465 501.152 409.910 688.933 421.610 340.360 451.162 333.775 3.461.366
368.671 587.539 480.570 807.690 494.286 399.030 528.932 391.310 4.058.028
683.136 1.088.691 890.480 1.496.623 915.896 739.389 980.094 725.085 7.519.394
11.735 18.701 15.296 25.708 15.733 12.701 16.836 12.455 129.164
694.870 1.107.392 905.776 1.522.331 931.629 752.090 996.930 737.540 7.648.559
Apeldoorn Brummen Epe Hattem Heerde Lochem Voorst Korting Voorst Zutphen Regio Midden IJssel /Oost Veluwe
169.222 21.561 33.781 12.822 19.325 34.213 25.567 49.290
1.927.846 245.632 384.847 146.073 220.158 389.768 291.270 0 561.532
0 287.973 451.186 171.253 258.109 456.956 341.478 -8.777 658.327
1.927.846 533.605 836.033 317.327 478.267 846.724 632.748 -8.777 1.219.859
0 9.166 14.361 5.451 8.215 14.545 10.869 0 20.954
1.927.846 542.771 850.394 322.778 486.482 861.269 643.617 -8.777 1.240.813
365.781
4.167.126
2.616.505
6.783.630
83.561
6.867.191
Elburg Ermelo Harderwijk Nunspeet Oldebroek Putten Regio Noord Veluwe
24.039 28.191 50.661 29.686 24.529 25.169 182.275
273.862 321.163 577.151 338.195 279.444 286.735 2.076.551
321.070 376.525 676.639 396.492 327.614 336.162 2.434.502
594.932 697.688 1.253.789 734.687 607.059 622.898 4.511.053
10.219 11.985 21.537 12.620 10.428 10.700 77.489
605.151 709.673 1.275.326 747.307 617.486 633.598 4.588.541
Totaal GGD NOG 851.887 Korting Voorst ivm logopedie Totaal inwonerbijdrage Bijdrage per inwoner Bijdrage per inwoner Apeldoorn
9.705.043
9.109.035 18.814.077 8.777 8.777 9.117.812 18.822.854 13,356 24,749 11,392
290.214
19.104.291 17.554 19.121.846 25,174
9.705.043 11,392
Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept
0,425
11,392
77
14.4.
Bijlage D: Outcome-indicatoren en kengetallen
1. Inleiding Gemeenten werken aan het versterken van de gezondheid van hun inwoners. Dat vraagt om gerichte keuzes, een samenhangende aanpak en inzicht in wat werkt. De GGD ondersteunt gemeenten met betrouwbare informatie door inzicht te geven in de gezondheid van inwoners, de inzet van de GGD en de effecten daarvan. Op basis van deze inzichten kunnen we gericht sturen. In deze programmabegroting brengen we dat overzichtelijk in beeld aan de hand van drie onderdelen: •
Outcome-indicatoren: hoe staat het met de gezondheid van inwoners?
•
Kengetallen: wat doet de GGD concreet en welke prestaties leveren we?
•
Middelen: wat kost deze inzet?
Samen beantwoorden deze indicatoren drie kernvragen die richting geven aan beleid en uitvoering: •
Wat willen we bereiken? (het beoogde maatschappelijk effect)
•
Wat doen we daarvoor? (activiteiten en prestaties)
•
Wat vraagt dit aan middelen? (middelen en capaciteit)
De indicatoren zijn gebaseerd op landelijke en regionale gezondheidsmonitors en sluiten aan bij de Bestuursagenda 2023–2027. Daarbij realiseren we ons dat gezondheid door meerdere
Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept
Intern
78
factoren wordt beïnvloed. De inzet van de GGD is één van die factoren, naast gemeentelijk beleid, samenwerking met ketenpartners en bredere maatschappelijke ontwikkelingen. Effecten van preventie worden bovendien vaak pas op langere termijn zichtbaar. Daarom is het belangrijk om consistent te monitoren, resultaten in samenhang te duiden en te blijven leren en bijsturen waar nodig.
1.1.
Belangrijk om te weten
De kengetallen en outcome-indicatoren geven richting en inzicht, maar vragen ook om een zorgvuldige interpretatie. 1. Niet alle cijfers zijn jaarlijks beschikbaar Veel gezondheidsgegevens zijn afkomstig uit landelijke en regionale gezondheidsmonitors. Deze worden eens per vier jaar uitgevoerd. Dat betekent dat niet voor elk thema jaarlijks nieuwe cijfers beschikbaar zijn en dat trends soms pas op langere termijn zichtbaar worden. 2. Gezondheid is het resultaat van meerdere factoren De ontwikkeling van gezondheid wordt niet alleen beïnvloed door de inzet van de GGD. Ook gemeentelijk beleid, de inzet van ketenpartners, landelijke maatregelen en maatschappelijke ontwikkelingen spelen een rol. Hierdoor is de bijdrage van de GGD zichtbaar, maar niet altijd één op één terug te zien in de outcome-indicatoren. 3. Preventie vraagt tijd De effecten van preventie worden vaak pas na meerdere jaren zichtbaar. Grote verschuivingen in gezondheidsuitkomsten binnen één begrotingsjaar zijn daarom niet te verwachten. De indicatoren laten vooral zien of we op de juiste koers zitten. 4. De set indicatoren blijft zich ontwikkelen De kengetallen en indicatoren worden stap voor stap doorontwikkeld. Waar mogelijk worden nieuwe kengetallen toegevoegd en bestaande indicatoren aangescherpt.
Voor een volgende cyclus kan het helpend zijn om de beleidsindicatoren gezamenlijk met gemeenten en andere betrokken partners te evalueren. Daarbij kan worden verkend in hoeverre de indicatoren aansluiten bij de ambities en opgaven, en waar aanvulling of aanscherping wenselijk is. Ook kan worden gekeken naar de aansluiting op een eventuele nieuwe bestuursagenda van het algemeen bestuur. 5. Dit overzicht is niet uitputtend In deze programmabegroting zijn per prioriteit de belangrijkste producten, diensten en indicatoren opgenomen. Het volledige aanbod van de GGD is terug te vinden in de producten en dienstencatalogus en op het Kompas Volksgezondheid.
Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept
79
1.2.
Kengetallen en indicatoren
In de volgende hoofdstukken zijn per prioriteit uit de Bestuursagenda 2023–2027 de belangrijkste outcome-indicatoren en kengetallen opgenomen. Deze indicatoren geven inzicht in de gezondheid van inwoners en in de inzet en prestaties van de GGD. De Bestuursagenda kent 4 prioriteiten: 1. Vergroten van gelijke kansen op gezondheid 2. Mentale gezondheid 3. Gezonde leefstijl 4. Gezonde fysieke en sociale leefomgeving
Deze prioriteiten geven richting aan de inzet van de GGD. De activiteiten en kengetallen in dit hoofdstuk sluiten hierop aan. De jaartallen bij de streefcijfers zijn gekoppeld aan het moment waarop nieuwe resultaten uit de eerstvolgende gezondheidsmonitor beschikbaar komen. Niet alle outcome-indicatoren zijn daarom jaarlijks te actualiseren. Alle percentages en aantallen hebben betrekking op Noord- en Oost-Gelderland. Sommige activiteiten van de GGD dragen bij aan meerdere prioriteiten. De gekozen indeling is daarmee richtinggevend, maar niet absoluut.
Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept
80
Prioriteit: Vergroten van gelijke kansen op
2.
gezondheid 2.1.
Waar werken we aan?
We zetten ons in om gezondheidsverschillen tussen groepen inwoners niet te laten toenemen en waar mogelijk te verkleinen.
2.2.
Welke indicatoren meten we?
2.2.1.
Ervaren gezondheid van jongeren (2e en 4e klassers vmbo en havo/vwo)
Beoogd doel Vmbo In 2030 ervaart 80% van de vmbo-leerlingen (klas 2 en 4) in Noord- en Oost‑Gelderland de gezondheid als goed of zeer goed (2023: 79%). Havo/vwo In 2030 ervaart 83% van de havo/vwo-leerlingen (klas 2 en 4) in Noord- en Oost-Gelderland de gezondheid als goed of zeer goed (2023: 83%).
% 90
88 86 84 82 80 78 76 74
2019
2021
2023
2030 (doel)
VMBO
85
83
79
80
HAVO/VWO
89
83
83
83
VMBO
HAVO/VWO Bron: Gezondheidsmonitor Jeugd
Toelichting Volgens de VTV 2024 blijft het aandeel mensen dat de eigen gezondheid als goed of zeer goed ervaart tussen 2024 en 2050 grotendeels stabiel. Voor vmbo-leerlingen streeft de GGD naar een lichte verbetering. Voor havo/vwo-leerlingen is het doel stabilisatie. De verschillen tussen vmbo
Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept
81
en havo/vwo nemen daarbij niet toe. De Gezondheidsmonitors Jeugd vinden plaats in 2026 en 2030. De resultaten zijn beschikbaar in het voorjaar van 2027 en 2031.
2.2.2.
Ervaren gezondheid van volwassenen en ouderen (lage versus midden/hoge sociaaleconomische positie (SEP))
Beoogd doel In 2028 ervaart 65% van de volwassenen en ouderen met een lage SEP in Noord- en OostGelderland de gezondheid als goed of zeer goed (2024: 63%). In 2028 ervaart 81% van de volwassenen en ouderen met een midden of hoge SEP in Noord- en Oost‑Gelderland de gezondheid als goed of zeer goed (2024: 81%).
% 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0
2016
2020
2022
2024
2028 (doel)
Lage SEP
67
70
58
63
65
Midden/Hoge SEP
82
84
78
81
81
Lage SEP
Midden/Hoge SEP
Bron: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen, GGD’en, CBS en RIVM
Toelichting Volgens de VTV 2024 blijft het aandeel mensen dat de eigen gezondheid als goed of zeer goed ervaart tussen 2024 en 2050 grotendeels stabiel. Voor volwassenen en ouderen met een lage SEP streeft de GGD naar een lichte verbetering. Voor de groep met een midden of hoge SEP is het doel stabilisatie. De verschillen tussen beide groepen nemen daarbij niet toe. De Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen vindt plaats in 2028. De resultaten zijn beschikbaar in het voorjaar van 2029.
Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept
82
2.2.3.
Vaccinatiegraad bij kinderen
Beoogd doel In 2027 is de dalende trend in de vaccinatiegraad onder schoolkinderen omgebogen naar een lichte stijging tot 84% voor DKTP en 85% voor BMR.
% 92 90 88
86 84 82 80 78
2019
2024
2025
2027
DKTP gerevaccineerd 10 jaar
90,4
84,5
82,2
84
BMR volledig (10 jaar)
90,3
85,3
82,9
85
DKTP gerevaccineerd 10 jaar
•
BMR volledig (10 jaar)
Bron: RIVM, via Kompas Volksgezondheid NOG
Toelichting Tussen 2019 en 2024 is de vaccinatiegraad binnen het Rijksvaccinatieprogramma in Noord- en Oost-Gelderland gedaald, net als landelijk. In 2025 zet deze daling door bij kinderen in de basisschoolleeftijd en bij adolescenten. In de jongere leeftijdsgroepen lijkt de vaccinatiegraad te stabiliseren. De GGD streeft naar een lichte verbetering in 2027 voor alle doelgroepen.
2.3. •
Wat laten de cijfers zien?
De ervaren gezondheid is over het algemeen stabiel, maar blijft lager bij vmbo-leerlingen en inwoners met een lage SEP.
•
De vaccinatiegraad is gedaald, met tekenen van stabilisatie bij jongere leeftijdsgroepen.
•
De verschillen tussen groepen worden niet groter, maar vragen blijvende inzet.
2.3.1.
Toelichting
Gezondheidsverschillen worden niet alleen beïnvloed door de inzet van de GGD, maar ook door gemeentelijk beleid, landelijke maatregelen en maatschappelijke ontwikkelingen. Daardoor zijn veranderingen in de outcome-indicatoren niet altijd direct toe te schrijven aan één partij.
Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept
83
2.4.
Kengetallen: vergroten van gelijke kansen op gezondheid
voor iedereen 2.4.1.
Wat laten deze cijfers zien?
Onderstaande tabellen laten zien in hoeverre de GGD kwetsbare groepen bereikt en ondersteunt. Ze geven inzicht in bereik, inzet en toezicht, en vormen input voor gesprekken met gemeenten over prioriteiten en keuzes.
2.4.2.
Wat doet de GGD?
•
Jeugdgezondheidszorg voor nieuwkomers en speciaal onderwijs
•
Voorlichting aan statushouders
•
Programma Nu Niet Zwanger
•
Verpleegkundig spreekuur voor dak- en thuislozen
•
Toezicht op kwaliteit binnen de Wmo
Bereik jeugd en onderwijs Indicator %
2025
Doel 2027
89%
90%
88%
90%
80%
85%
82%
90%
Nieuwkomers jeugdgezondheid Opkomst eerste contactmoment Opkomst contactmomenten op indicatie Speciaal onderwijs Opkomst standaard contactmomenten Opkomst contactmomenten op indicatie
Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept
84
Preventie & ondersteuning kwetsbare groepen Indicator #
2025
Doel 2027
Voorlichtingen statushouders
90
1222
Trainingen Nu Niet Zwanger
6
8
Casussen Nu Niet Zwanger
99
100
2.4.3.
Wat betekent dit voor gemeenten?
•
Betere bereikbaarheid van kwetsbare groepen
•
Ondersteuning bij preventie en toezicht
•
Betrouwbare cijfers voor lokaal beleid en verantwoording
3.
Prioriteit: Mentale gezondheid
3.1.
Waar werken we aan?
We streven naar mentale weerbaarheid en het terugdringen van psychische klachten, met speciale aandacht voor jeugd en jongvolwassenen.
3.2.
Welke indicatoren meten we?
•
Psychosociale gezondheid van kinderen en jongeren
•
Angstige en depressieve gevoelens bij jongvolwassenen
•
Psychische gezondheid van volwassenen en ouderen
3.2.1.
Psychosociale gezondheid kinderen en jongeren(normaal)
Beoogd doel Kinderen In 2029 is het doel dat 90% van de kinderen in Noord- en Oost-Gelderland in de categorie ‘normaal’ scoort op het terrein van de psychosociale gezondheid (2021: 89%). Jongeren In 2030 is het doel dat 76% van de jongeren in Noord- en Oost-Gelderland in de categorie ‘normaal’ scoort op het terrein van de psychosociale gezondheid (2023: 73%).
2 Op basis van verdeelsleutel 2026.
Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept
85
% 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 Kinderen
2017
2021
88
89
Jongeren
2023
2029 (doel kinderen)
2030 (doel jongeren)
90
73
73 Kinderen
76
Jongeren Bron: Kindmonitor en Jeugdmonitor GGD NOG
Toelichting Kinderen Tussen 2017 en 2021 nam de psychosociale problematiek bij kinderen niet verder toe, na een sterke stijging tussen 2013 en 2017. Daarom is stabilisatie het uitgangspunt, met een streefwaarde van 90% in 2029. De laatste Kindermonitor vond plaats in 2025 (resultaten voorjaar 2026). De volgende meting is in 2029, met resultaten in het voorjaar van 2030. Jongeren Het aandeel jongeren met psychische problemen is de afgelopen jaren toegenomen, vooral sinds corona. In 2023 is een stabilisatie zichtbaar. De GGD streeft naar verbetering richting 2030. De Gezondheidsmonitors Jeugd vinden plaats in 2026 en 2030, met resultaten in het voorjaar van 2027 en 2031. NB: In 2019 is psychosociale gezondheid op een andere wijze gemeten.
3.2.2.
Jongvolwassenen met angstige of depressieve gevoelens
Beoogd doel In 2027 is het doel dat 77% van de jongvolwassenen in Noord- en Oost-Gelderland angstige of depressieve gevoelens heeft (2024: 79%).
Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept
86
% 2027 (doel) 2024
2022 2019 0 Jongvolwassenen
10 2019 63
20
30
40 2022 81
50
60 2024 79
70
80
90
2027 (doel) 77
Jongvolwassenen
Bron: Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen
Toelichting Tussen 2019 en 2022 nam het aandeel jongvolwassenen met psychische problemen sterk toe. Sinds 2022 is een lichte daling zichtbaar. De GGD streeft naar verdere verbetering in 2027, wat betekent dat het aandeel jongvolwassenen met angstige of depressieve gevoelens afneemt.
3.2.3.
Volwassenen en ouderen met een laag of matig risico op een angststoornis of een depressie
Beoogd doel In 2028 is het doel dat 94% van de volwassenen en ouderen in Noord- en Oost‑Gelderland geen, een laag of matig risico heeft op een angststoornis of depressie (2024: 92,3%).
Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept
87
% 2028 (doel)
2024 2022 2020 2016 90,5
Volwassenen en ouderen
91
2016 94,5
91,5
92
92,5
2020 94,3
93
2022 92
93,5
94
2024 92,3
94,5
95
2028 (doel) 94
Volwassenen en ouderen
Bron: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen, GGD’en, CBS en RIVM
Toelichting Het aandeel volwassenen en ouderen met psychische problemen is de afgelopen jaren toegenomen, maar lijkt in 2024 te stabiliseren. De GGD streeft naar verdere verbetering richting 2028.
3.3.
Wat laten de cijfers zien?
•
Bij kinderen is de psychosociale gezondheid stabiel
•
Bij jongeren en jongvolwassenen zien we een toename sinds corona, met recente lichte verbetering
•
Bij volwassenen en ouderen lijkt de situatie te stabiliseren
3.4.
Wat doet de GGD?
•
Groepslessen Kinderrechten NU
•
Groepsgesprekken en veerkrachtworkshops in het voortgezet onderwijs
•
Coördinatie en ondersteuning van de gemeentelijke aanpak suïcidepreventie
Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept
88
3.5.
Kengetallen: mentale gezondheid
Indicator # Klassen groepsles Kinderrechten NU Klassen groepsgesprek klas 2 VO Klassen workshop veerkracht klas 3 of 4 VO
2025
Doel 2027
117
120
210
200
59
60
Deelnemers bereikt met trainingen coördinatie aanpak
n.n.b.
suïcidepreventie
3
Lotgenoten groepen coördinatie gemeentelijke aanpak
n.n.b.
suïcidepreventie
3.5.1.
Wat betekent dit voor gemeenten?
•
Ondersteuning van scholen en lokale netwerken
•
Inzicht in mentale gezondheid voor lokaal beleid
•
Versterking van preventieve aanpak en vroegsignalering
4.
Prioriteit: Gezonde fysieke en sociale leefomgeving
4.1.
Waar werken we aan?
Een leefomgeving die gezondheid ondersteunt en risico’s beperkt.
4.2.
Wat doet de GGD?
•
Advisering binnen de Omgevingswet
•
Afhandeling van meldingen over leefomgeving
•
Ondersteuning via Vangnet Informatie en Advies
3 Dit is een plusproduct waarmee in 2026 is gestart en waarvoor in 2027 nog geen afspraken met gemeenten zijn
gemaakt. Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept
89
4.3.
Kengetallen: Gezonde fysieke en sociale leefomgeving
Indicator #
2025
2027
Adviezen omgevingswet
71
100
199
200
187
185
Adviezen na melding over de leefomgeving Actieve casussen vangnet informatie en advies (maatschappelijke zorg)
4.3.1.
Wat betekent dit voor gemeenten?
• Gezondheid structureel meegenomen in ruimtelijke keuzes • Snelle en deskundige ondersteuning bij signalen uit de leefomgeving
5.
Prioriteit: Gezonde leefstijl
5.1.
Waar werken we aan?
We stimuleren een gezonde leefstijl en streven naar stabilisatie of verbetering op roken, alcoholgebruik, bewegen en overgewicht.
5.2.
Welke indicatoren meten we?
• Roken en vapen bij jongeren • Alcoholgebruik bij jongeren en volwassenen • Bewegen en overgewicht • Deelname aan preventieve activiteiten
5.2.1.
Wekelijks rook- en vapegebruik jongeren
Beoogd doel In 2030 is het doel dat 8% van de jongeren in Noord- en Oost-Gelderland wekelijks rookt en 9% wekelijks vapet (2023: 7,8% respectievelijk 9,3%).
Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept
90
% 12 10 8 6 4 2 0
2019
2021
2023
2030 (doel)
Roken
5
5,3
7,8
8
Vapen
1,9
9,9
9
Roken
Vapen
Bron: Gezondheidsmonitor Jeugd
Toelichting Na een toename in 2023 is het doel stabilisatie. De Gezondheidsmonitors Jeugd vinden plaats in 2026 en 2030. De resultaten zijn beschikbaar in het voorjaar van 2027 en 2031.
5.2.2.
Alcoholgebruik jongeren (laatste 4 weken)
Beoogd doel In 2030 is het doel dat 31% van de jongeren in Noord- en Oost-Gelderland in de afgelopen vier weken alcohol heeft gedronken (2023: 33%).
% 2030 (doel)
2023 2021 2019 29,5 Jongeren
30
30,5
2019 31
31
31,5
32
2021 34
32,5 2023 33
33
33,5
34
34,5
2030 (doel) 31
Jongeren
Bron: Gezondheidsmonitor Jeugd
Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept
91
Toelichting Na de toename tussen 2019 en 2021 is het doel een lichte verbetering in de komende jaren. De Gezondheidsmonitors Jeugd vinden plaats in 2026 en 2030. De resultaten zijn beschikbaar in het voorjaar van 2027 en 2031.
5.2.3.
Jongeren die dagelijks minimaal 1 uur bewegen
Beoogd doel In 2030 is het doel dat 15% van de jongeren in Noord- en Oost-Gelderland dagelijks minimaal een uur beweegt (2023: 15%).
%
2030 (doel)
2023
0
2
4
6
8
10
12
2023 15
Jongeren
14
16
2030 (doel) 15 Jongeren Bron: Gezondheidsmonitor Jeugd
Toelichting In 2023 is de vraagstelling over bewegen aangepast. Daardoor zijn cijfers van eerdere jaren niet één op één vergelijkbaar. Tussen 2019 en 2021 was sprake van een dalende trend. We zetten in op stabilisatie. De volgende Gezondheidsmonitors Jeugd vinden plaats in 2026 en 2030; de resultaten komen beschikbaar in respectievelijk 2027 en 2031.
5.2.4.
Volwassenen/ouderen die (weleens) roken
Beoogd doel In 2028 is het doel dat 13% van de volwassenen en ouderen in Noord- en Oost-Gelderland (weleens) rookt (2024: 14%).
Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept
92
% 2028 (doel)
2024 2022 2020 2016 0
2
4
6
2016 19
Volwassenen/ouderen
8
10
2020 15
12
14
2022 15
16
2024 14
18
20
2028 (doel) 13
Volwassenen/ouderen
Bron: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen, GGD’en, CBS en RIVM
Toelichting Tussen 2016 en 2024 is het percentage rokers gedaald. Volgens de VTV 2024 zet deze daling door tot 2050. Daarom wordt ook in 2028 een lichte afname verwacht.
5.2.5.
Volwassenen/ouderen met matig of ernstig overgewicht
Beoogd doel In 2028 is het doel dat 52% van de volwassenen en ouderen in Noord‑ en Oost‑Gelderland matig of ernstig overgewicht heeft (2024: 52%).
% 2028 (doel) 2024 2022 2020 2016 51,4 Volwassenen/ouderen
51,6 2016 52
51,8
52 2020 52
52,2
52,4 2022 53
52,6
52,8
2024 52
53
53,2
2028 (doel) 52
Volwassenen/ouderen
Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept
93
Bron: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen, GGD’en, CBS en RIVM
Toelichting In de afgelopen jaren is het aandeel volwassenen en ouderen met overgewicht in de regio gestabiliseerd. Het doel is deze stabilisatie vast te houden in 2028. Volgens de VTV 2024 wordt op langere termijn tot 2050 een lichte toename van overgewicht verwacht.
5.2.6.
Voldoen aan alcoholnorm – volwassenen/ouderen Norm: niet drinken of max. 1 glas per dag
Beoogd doel In 2028 is het doel dat 46% van de volwassenen en ouderen in Noord- en Oost-Gelderland voldoet aan de norm voor alcoholgebruik (2024: 44%).
% 2028 (doel) 2024 2022 2020 2016 37 Volwassenen/ouderen
38
39
2016 40
40 2020 43
41
42
43
2022 41
44 2024 44
45
46
47
2028 (doel) 46
Volwassenen/ouderen
Bron: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen, GGD’en, CBS en RIVM
Toelichting Na een afname tussen 2020 en 2022 is in 2024 weer een toename zichtbaar in het aandeel volwassenen en ouderen dat aan deze norm voldoet. De GGD streeft naar een verdere lichte toename in 2028. Volgens de VTV 2024 zet deze ontwikkeling op langere termijn door tot 2050.
5.3.
Wat laten de cijfers zien?
1. Roken en vapen onder jongeren is toegenomen, maar stabiliseert 2. Overgewicht bij volwassenen is stabiel 3. Alcoholgebruik laat lichte verbetering zien
Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept
94
5.4.
Wat doet de GGD?
•
Jeugdgezondheidszorg en preventieve contactmomenten
•
Gezonde School-aanpak
•
Spreekuren en activiteiten seksuele gezondheid
•
Advisering gezondheidsbevordering
•
Wijkaanpak Rookvrij Leven
5.5.
Kengetallen: Gezonde Leefstijl
Indicator Opkomst reguliere JGZ-contacten (VO/BO) Opkomst JGZ-contact op indicatie Klassen les gezonde leefstijl (groep 7 BO) Scholen ondersteund bij Gezonde School- thema’s Deelnemers activiteiten seksuele gezondheid Bezettingsgraad spreekuur seksuele gezondheid
5.5.1.
2025
Doel 2027
93%
90%
84%
90%
281
280
221
225
8.805
10.000
85%
85%
Wat betekent dit voor gemeenten?
•
Inzet op bewezen preventie
•
Ondersteuning van scholen en lokale initiatieven
•
Betrouwbare monitoring van leefstijlthema’s
Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept
95