Bijlage 3 Concept plan van aanpak warmteprogramma

Warmteprogramma gemeente Lochem (2026) Plan van aanpak (concept) Inleiding De gemeente Lochem moet eind 2026 een warmteprogramma hebben. Dit concept plan van aanpak voor het warmteprogramma: • • •

Informeert over de wettelijke vereisten voor het proces en inhoud Presenteert een concept inhoudsopgave Schetst een globale planning voor het opstellen van het warmteprogramma

Heeft de raad het Startdocument Warmteprogramma met uitgangspunten vastgesteld, dan werken we dit plan van aanpak verder uit en ontvangt de gemeenteraad het ter informatie. Volgens geldende wetgeving is het einddoel om uiterlijk 31 december 2026 een vastgesteld warmteprogramma te hebben in combinatie met een uitgewerkt systeem voor monitoring.

Doelstelling en scope Gebouwde omgeving Het warmteprogramma gaat over het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving, zowel in de kernen als in het landelijk gebied. De gebouwde omgeving bestaat uit alle woningen en utiliteitsbouw. Utiliteitsbouw bestaat uit alle gebouwen die geen woning of industrie zijn. Hier valt het zakelijk of commercieel vastgoed onder en het maatschappelijk vastgoed, waaronder ook het gemeentelijk vastgoed en sportverenigingen. Dit vraagt om betrokkenheid van een gevarieerde groep stakeholders. Werken aan aardgasvrij In het warmteprogramma schrijft de gemeente op in welke gebieden zij de komende 10 jaar kansen ziet voor het ombouwen naar een aardgasvrije gebouwde omgeving en wat voor die gebieden de voorgenomen aanpak is. Die aanpak kan bestaan uit het ontwikkelen van alternatieve warmtebronnen ter vervanging van aardgas en het isoleren als voorbereiding daarop. Planproces Het planproces van de warmtetransitie is hieronder afgebeeld. De onderdelen van het planproces lichten we daaronder toe.

1

We beginnen met het opstellen van het warmteprogramma. Het warmteprogramma biedt de mogelijkheid om het ‘voornemen tot het inzetten van de aanwijsbevoegdheid’ voor gebieden te gebruiken. Dit is vastgelegd in de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw). In het concept Besluit gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Bgiw, de uitwerking van de Wgiw) staat deze bevoegdheid als volgt geformuleerd: "De aanwijsbevoegdheid houdt in dat een gemeente binnen haar grondgebied bepaalde wijken kan aanwijzen die overgaan op een duurzame energievoorziening ter vervanging van het aardgas1”. De aanwijsbevoegdheid moet worden vastgelegd in het omgevingsplan, vastgesteld door de gemeenteraad. Om de aanwijsbevoegdheid te kunnen inzetten voor een gebied, moet deze eerder wel in het warmteprogramma zijn opgenomen. Zo geeft het warmteprogramma direct invulling aan de uitvoering. Wel gelden hiervoor allemaal wettelijke waarborgen, waaronder op het gebied van participatie2. Daarnaast hebben individuele bewoners de keuzevrijheid om te kiezen voor een ander fossielvrij warmtealternatief, en moet binnen 5 jaar na vastlegging in het warmteprogramma het omgevingsplan gewijzigd zijn. Ook kan iedereen reageren op de ontwerp-wijziging van het omgevingsplan. Daarnaast kunnen belanghebbenden eventueel in beroep gaan.

1 2

Concept Bgiw Concept Bgiw

2

Na het wijzigen van het omgevingsplan door de gemeenteraad geldt een redelijke termijn van minimaal 8 jaar voordat de levering van aardgas daadwerkelijk stopt. Binnen die termijn kunnen individuele bewoners dus kiezen voor een ander, duurzaam alternatief. In deze periode moet de gemeente ook aan verschillende eisen voldoen om een haalbare overstap voor inwoners te garanderen. Bij het inzetten van de aanwijsbevoegdheid betekent dit wel dat iedereen in dat gebied eerder van het aardgas af moet dan 2050. Doelstelling Het einddoel is een aardgasvrije gebouwde omgeving in 2050. Hiervoor wordt het warmteprogramma iedere 5 jaar geactualiseerd. Om de voortgang te bewaken en inzicht te krijgen in de effectiviteit is er een monitoringsverplichting. Het op te stellen warmteprogramma dient daarbij als startpunt (nulmeting) richting de opvolgende programma's.

Wettelijke vereisten Voor de warmtetransitie zijn een aantal wetten ontwikkeld, deze worden per 1 januari 2026 van kracht. In het definitieve plan van aanpak werken we deze wettelijke basis uit. Daarnaast kan er voor het warmteprogramma sprake zijn een wettelijke verplichting voor het volgen van een procedure voor milieueffectrapportage (mer). Dit is een langdurige en kostbare procedure. Of deze wettelijke mer-plicht geldt voor het op te stellen warmteprogramma, hangt af van de alternatieve warmteoplossingen die in het warmteprogramma worden opgenomen. Dit moet nader beschouwd worden om tot een juridisch geborgde argumentatie te komen. Een vormvrije mer-beoordeling kan hierin volstaan.

Participatie Bij een programma onder de Omgevingswet geldt een motiveringsplicht voor participatie bij vaststelling. In het Startdocument Warmteprogramma is hierover een 3

uitgangspunt opgenomen. Op basis van dit uitgangspunt wordt het onderdeel participatie nader uitgewerkt.

Overzicht van de hoofdstukken in het programma (indicatief) Samenvatting 1. Inleiding 1.1. Aanleiding 1.2. Gevolgen voor de gemeente 1.3. Over dit warmteprogramma (nulmeting) 2. Voortgang warmtetransitie op basis van evaluatie TVW 3. Vastgestelde uitgangspunten 3.1. Participatie en communicatie 3.2. Rol gemeente 4. Totstandkoming programma 4.1. Planproces 5. Aanpak voor de hele gemeente 5.1. Maatregelen in individuele spoor 6. Aanpak per gebied (geselecteerde gebieden) 6.1. Gebiedsgerichte aanpak 6.2. Kaart met gebiedsgerichte aanpak uitgewerkt 7. Monitoring en evaluatie 7.1. Vooruitblik 7.2. Monitoring

Aanpak en fasering Fase 1: Voorbereiding (Q4 2025-Q1 2026) • • • •

Vaststellen Startdocument Warmteprogramma met uitgangspunten door raad Opstellen plan van aanpak, ter kennisgeving middels memo naar de raad Uitwerking participatie- en communicatie strategie op basis van ontwerpgemeentelijk participatiebeleid dat zal worden vastgesteld door de raad De klankbordgroep energietransitie van de raad wordt in deze en de komende fasen doorlopend geïnformeerd over de voortgang

Fase 2: Verkenning (Q1 2026) • • •

Uitvoeren gemeentelijk bronnenonderzoek Formeel betrekken stakeholders Informatie ophalen bij bewoners, ondernemers, en eigenaren van maatschappelijk vastgoed 4

•

Inwoners en stakeholders informeren over het concept-warmteprogramma

Fase 3: Uitwerken concept-warmteprogramma (Q2-Q3 2026) • • •

Uitwerken concept-warmteprogramma Voortgang met memo ter kennisgeving naar de raad Inwoners en stakeholders informeren

Fase 4: Toetsen en verfijnen warmteprogramma (Q3-Q4 2026) • • •

Juridische check mer – ter kennisgeving middels memo naar de raad Concept toetsen met stakeholders Inwoners en stakeholders informeren

Fase 5: Vaststelling warmteprogramma (Q4 2026) • • • • • • •

Openbare kennisgeving ontwerp-warmteprogramma Roadshows in kernen Delen ontwerp-warmteprogramma met raad ter kennisgeving Ter inzage periode (6 weken) Verwerken en beantwoorden zienswijzen College stelt het warmteprogramma vast Bekendmaking besluit en publicatie in digitaal stelsel omgevingswet

Fase 6: Uitvoering en monitoring (Q1 2027-doorlopend) • • • • • •

Opstellen uitvoeringsplannen Start uitvoering Inwoners en stakeholders informeren Uitvoeren monitoring Wijziging omgevingsplan Actualisatie warmteprogramma

5