Bijlage 1 Plan van Aanpak Dorpendeal Almen

Plan van Aanpak Dorpendeal Almen Versie 27 september 2025

Inhoud 1.

Plan van Aanpak Dorpendeal Almen ...............................................................................................3

2.

Het proces .......................................................................................................................................3

3.

De kernthema’s en de projecten .....................................................................................................5 3.1

Ontmoeten .............................................................................................................................6

3.2

Sociaal welzijn ........................................................................................................................9

3.3

Verenigingen en vrijwilligers ................................................................................................11

3.5

Energie .................................................................................................................................13

4.

Begroting totaal .............................................................................................................................14

5.

Communicatie en uitvoering .........................................................................................................15

2

1. Plan van Aanpak Dorpendeal Almen Almenaar ben je en je kunt het worden! Almen vormt een open gemeenschap, waarbij inwoners elkaar ondersteunen en naar elkaar omkijken. Dat gebeurt niet vanzelf, daar hebben we een sterk staaltje noaberschap voor nodig. Én daar hebben we voorzieningen voor nodig. We willen toewerken naar een dorp dat zichzelf kan bedruipen op het gebied van vrijwilligers, hulp en sociale initiatieven. Waar mensen van alle leeftijden kunnen en willen wonen. Waar we gezond kunnen leven, waar beroepskrachten en vrijwilligers voor verbinding zorgen tussen alle leeftijdsgroepen en waar we zo activiteiten en ontwikkeling in stand houden. De komende jaren gebeurt er veel in de maatschappij en in ons dorp: dubbele vergrijzing (het aantal 65plussers stijgt en dit deel van de bevolkingsopbouw wordt ook steeds ouder), krapte in de zorg, tegenstrijdige ruimtelijke opgaven en toenemende druk op het verenigingsleven en vrijwilligersondersteuning. Dit is een greep uit de onderwerpen die invloed hebben op de leefbaarheid van ons mooie dorp. Projectmatig werken is nodig om een negatieve vicieuze cirkel voor te zijn. Almen is een klein dorp. Dat maakt dat we slim moeten omgaan met de (stenen) voorzieningen en de lokale menskracht. We willen samenwerken en de beschikbare voorzieningen zo veel als mogelijk voor meerdere doeleinden geschikt maken.

De provincie Gelderland geeft gelegenheid aan dorpen om subsidie aan te vragen in een zogenaamde dorpendeal. Een Dorpendeal is bedoeld om gedeelde belangen en behoeftes in beeld te brengen en een gezamenlijke agenda te benoemen. Lokale partners zoals verenigen en dorpsraden zijn belangrijke deelnemers in een Dorpendeal. De subsidie is bedoeld voor Dorpendeals met enige impact en omvang. Dit kan blijken uit de bijdrage die gevraagd wordt maar kan ook op andere manier. In het Dorpsplan 2023-2027 van Almen zijn drie kernthema’s benoemd waar we kansen en uitdagingen zien: Sociale cohesie in Almen, Almense activiteiten en Almen en haar omgeving. Vanuit die kernthema’s zijn met de verenigingen, inwoners, belangengroepen en ondernemers de onderwerpen voor de Dorpendeal Almen geïnventariseerd en vastgesteld. In dit plan van aanpak worden deze onderwerpen uitgewerkt. De jeugd heeft hierin bijzondere aandacht. Natuurlijk hebben alle inwoners belang bij de versterking van de leefbaarheid in ons dorp, maar voor de continuïteit op lange termijn moet Almen aantrekkelijk zijn, worden en blijven voor jongeren.

2. Het proces

De VAB (Vereniging Almens Belang) is de kartrekker van het Dorpsplan en van de werkgroepen die aan het Plan van Aanpak voor de Dorpendeal hebben gewerkt. Het Dorpsplan 2023-2027 vormt de basis. De Vereniging Almens Belang (VAB) vertegenwoordigt de brede belangen van Almen en zet zich in voor een leefbaar toekomstbestendig dorp. De VAB brengt daartoe alle belangen van verenigingen, voorzieningen (waaronder Ons Huis), ondernemers en inwoners bij elkaar. Het vrijwillige bestuur is niet gekozen, maar namens de ruim 270 leden gemandateerd om dit werk te kunnen doen. Er is elke maand een vergadering, waarbij er een inloopspreekuur is voor iedereen die wat wil inbrengen of vragen. Tweemaal per jaar is er een presentatie van de VAB aan de inwoners over de actuele onderwerpen en de voortgang van de realisatie van de plannen uit het Dorpsplan 2023-2027. In 2023 is, met ondersteuning van de gemeente Lochem en de provincie Gelderland, de Werkgroep Dorpendeal opgezet. In deze werkgroep zijn de kernthema’s benoemd uit het Dorpsplan, die verder

3

uitgewerkt zijn in dialoog met organisaties, inwoners of belanghebbenden. Dat heeft geresulteerd in een inventarisatie per thema en daaruit zijn 9 projectvoorstellen geformuleerd. Parallel aan deze inhoudelijke uitwerking in projecten, is er aandacht geschonken aan de jeugd, de cruciale doelgroep in het leefbaar houden van Almen. Jeugd is essentieel voor de continuïteit van en toekomst voor de verenigingen. Door voldoende jeugd kunnen er belangrijke voorzieningen in het dorp behouden blijven, zoals de school, de winkel, het dorpshuis. Er is een onderzoek onder de jeugd gehouden om te sonderen welke behoeften zij hebben. Ook is een jeugdlid aan de werkgroep toegevoegd.

4

3. De kernthema’s en de projecten

De dorpendeal kent vijf kernthema’s: Ontmoeten, Zorgzaam Almen, Verenigingen en vrijwilligers, Wonen, Energie. Volgens de werkwijze beschreven in de vorige paragraaf zijn de kernpunten opgehaald, die hierna in projecten worden beschreven. De projecten hebben onderling sterke samenhang. Een levendig dorp ontstaat immers uit veel facetten die van invloed zijn op elkaar. Sterke sociale cohesie vraagt om één of meer centrale ontmoetingsplaats(en) voor inwoners en bezoekers. Inwoners hebben in een toekomstbestendige samenleving oog voor elkaar en zijn in staat om voor elkaar te zorgen. Een levendig dorp vraagt ook om diversiteit in samenstelling van inwoners; mensen kunnen (blijven) wonen in een omgeving die past bij hun behoefte. Er is om die reden tussen de projecten geen volgorde qua belangrijkheid; de thema’s en projecten zijn allemaal belangrijk om balans in Almen te versterken en te behouden. , We willen hier wel uitlichten dat zonder betaalbare woningen voor jongeren en activiteiten voor jongeren de leefbaarheid van et dorp snel achteruit zal gaan.

Korte omschrijving van de thema’s en de uitwerking in projecten Thema Ontmoeten

Projecten Huiskamer van Almen

Eigen plek voor de jeugd Moderne keuken Modernisering overige ruimten Opknappen bankjes en tafels dorpsplein Kerk

Zorgzaam Almen

Zinvolle daginvulling Ontwikkelen sociale kaart en toekomstvisie op zorg en wonen Introductie voorzorgcirkels Kennisdeling Preventie door bewegingscoach

Toelichting Verbeteren van de zichtbaarheid van het dorpshuis Ons Huis en uitbreiding van de mogelijkheden voor activiteiten die passen bij de verschillende doelgroepen. Stimuleren van het gebruik van het dorpshuis voor de jeugd en creëren hangplek voor jongeren in Almen. Moderniseren van de keuken en uitbreiding van de mogelijke activiteiten in en met een moderne keuken. Verbeteren van de inrichting en aankleding van de overige ruimten De picknick tafels zijn versleten en niet geschikt voor senioren, de bankjes om de boom zijn ook versleten. Vernieuwen en geschikt maken voor senioren Kerk als huis van het dorp Stilteruimte Contact met Julianaschool en Jeugd Het stimuleren en faciliteren van zinvolle daginvulling voor ouderen. Vanuit een projectmatige aanpak in een tijdelijke periode. Onderzoek naar de beschikbare eigenschappen en vermogens in Almen en de toekomstvisie m.b.t. de behoefte aan zorg en wonen. Project om voorzorgcirkels (noaberschap) in Almen te introduceren een start maken met de realisatie. Structureel organiseren van cursussen en kennisbijeenkomsten. Beter benutten van de infrastructuur voor sporten voor ouderen.

5

Thema Verenigingen en vrijwilligers

Projecten Inrichten faciliteit/website

Ondersteuning vrijwilligers Zorgzaam Almen

Wonen

Visie

Actie

Energie

Energiecoöperatie Almen

Toelichting Ter beschikking brengen van expertise voor verenigingen op het gebied van

ledenadministratie, financieel beheer en communicatie. Er is behoefte aan vrijwilligers die de

voorzorgcirkels kunnen gaan bemensen. Ook zijn er vrijwilligers nodig die de verbinders moeten gaan ondersteunen. Dit project is meer beleidsmatig en richt zich op het ontwikkelen van een omvattende ruimtelijke visie voor Almen. Het is opgedeeld in 3 deelprojecten waarbij steeds meer in detail wordt ingezoomd. Project Ruimzicht: Ruimtelijke visie 2040 Project Verbindingsbrug: verbeteren verbinding Almen-Noord en Almen-Kern “van brug tot brug” Project Toekomstplein: Toekomstige inrichting dorpsplein. Ontwikkelen van een mix van betaalbare, duurzaam gebouwde woningen voor starters en levensloopbestendige woningen voor senioren, bij voorkeur rondom centraal gelegen gemeenschappelijke (buiten-)ruimten. Stichten van een energiecoöperatie om het opwekken en gebruik van energie in eigen beheer te monitoren en te sturen.

Hierna zullen de vijf thema’s verder worden uitgewerkt in concrete projecten.

3.1 Ontmoeten

Dit Plan van Aanpak Dorpendeal Almen gaat over sociale cohesie. Zelfredzaamheid, langer thuis wonen en een groter beroep op vrijwilligers zijn onderwerpen die in toenemende mate belangrijk zijn. Het Dorpshuis ‘’Ons Huis’’ vervult een belangrijke centrale rol in de sociale cohesie van ons dorp. Het dorpshuis is bij uitstek de locatie waar de ontmoetingen plaatsvinden voor álle Almenaren van alle verschillende leeftijden en groepen. Ons Huis doet dat niet alleen met het beschikbaar stellen van ruimten en faciliteiten. Nog belangrijker is dat het een plek is waar mensen graag naar toe gaan, waar men een praatje kan maken en waar men welkom is. Deze sociale verbindende functie beperkt zich niet alleen binnen de muren van het Dorpshuis. Het beheer en organisatie van de gemeenschappelijke ontmoetingsruimte van Woonzorgcombinatie de Linde valt bijvoorbeeld ook onder het beheer van Stichting Ons Huis. Gelukkig is de sociale cohesie in Almen goed te noemen. Toch gaat dat niet vanzelf en zal dat zeker in de nabije toekomst meer vragen van ons als inwoners, maar ook zeker van Ons Huis. Om een doorkijk te maken naar de nabije toekomst hebben de bestuursleden van Ons Huis in 2024 een uitgebreide inventarisatie gedaan.

Met de gebruikers en stakeholders – nagenoeg alle verenigingen en organisaties in Almen - zijn gesprekken gevoerd om ideeën, wensen en toekomstbeelden op te halen, die bijdragen aan een toekomstbestendig Dorpshuis. Deze gesprekken hebben zeer waardevolle ideeën en toekomstvisies opgeleverd. Hierdoor waren we in staat om een hoofdlijn te destilleren van kansrijke maatregelen om maximaal bij te dragen aan de leefbaarheid van ons mooie Almen. Hieronder volgt een overzicht van de meest genoemde kansrijke maatregelen. Het 6

mooie hiervan is dat deze maatregelen door meerdere gebruikers en/of stakeholders zijn ingebracht en dus al op veel draagvlak binnen de Almense bevolking kunnen rekenen. 1. Huiskamer van Almen Een huiskamer met een gezellige ‘’café-achtige’’ sfeer, die vanaf de straat goed zichtbaar is. Dit nodigt uit om binnen te komen en gaat bijdragen aan een laagdrempeliger toegang. Dus meer spontane ontmoetingen, waarmee we eenzaamheid het hoofd kunnen bieden. De verbinding met het dorp en dorpsplein wordt met een open uitstraling van het pand tevens mee verbeterd. De huiskamer kan uitgebreid worden met wat zitplaatsen (tafels en stoelen) buiten, zodat de mogelijkheid tot verbinden en ontmoeten nog laagdrempeliger wordt. Een dergelijke aanpassing/ verbouwing biedt daarnaast mogelijkheden om een aantal functies toe te voegen aan en te verweven in het Dorpshuis. Denk aan een werkplek voor zzp-ers, een spreekkamer voor (zorg)professionals en een opbaarruimte zodat het ook in Almen mogelijk blijft om dicht bij huis afscheid te nemen van overleden dierbaren. Om een aantrekkelijke huiskamer te realiseren dienen de huidige bar/ontmoetingsruimte (foyer) en de kinderopvang aan de voorzijde van Ons Huis van plaats te wisselen. Daarmee ontstaat een winwin situatie.

De kinderopvang grenst dan aan de buitenspeelruimte en de bar/ontmoetingsruimte komt aan de voorzijde van het pand waardoor deze zichtbaar wordt vanaf de straat. Daarbij zou een aanpassing aan de voorgevel de entree aantrekkelijker moeten maken, waarmee de eerder benoemde laagdrempeligheid wordt vergroot. Of dit inderdaad de beste keuze is moeten we nader onderzoeken. Een en ander wordt sterk bepaald door de ontwikkelingen op het dorpsplein en de bestemming van de brandweerkazerne. 2. Eigen plek voor de jeugd Een plek voor de jeugd: uit gesprekken met de jeugd blijkt dat jongeren een plek willen waar ze zichzelf kunnen zijn; ze willen hier hangen, muziek spelen en vrij zijn in doen en laten (niemand tot last zijn). Een plek om te poolen en een filmpje te kijken. Maandelijks maakt de Jeugdraad Almen gebruik van ‘het Keldertje’; een benedenruimte in het Dorpshuis. Er worden activiteiten georganiseerd voor en door de Almense Jeugd. Dit Keldertje is verouderd en voelt kil aan. De ingang is ook in – het algemene gedeelte van - het dorpshuis. We willen onderzoeken hoe we deze of een andere ruimte geschikt kunnen maken voor de jeugd van nu en de toekomst. Dat vraagt een aanpassing van het dorpshuis. Er zijn in het verleden legendarische feesten georganiseerd in het Keldertje. De vraag is waarom deze plek daar nu niet meer voor gebruikt wordt.

Bevragen van de jeugd naar wensen en ideeën voor een nieuwe invulling, of hen aan te sporen om iets te organiseren is niet gemakkelijk. Het is belangrijk dat zij zelf aan de lat staan van deze ontwikkeling. Hiervoor willen we samenwerken met een professionele gemeenschapsmaker. Het is namelijk belangrijk niet alleen een fysieke ruimte, maar vooral ook de sociaal-emotionele ruimte kunnen bieden om hen een plek te laten creëren in ons dorp. 3. Moderne en grotere keuken Een veel gehoorde wens onder gebruikers van het Dorpshuis is het samen koken en samen tafelen. Met grotere groepen samen maaltijden bereiden en samen dineren. De ultieme manier om tussen verschillende leeftijdsgroepen en culturen saamhorigheid te creëren, eenzaamheid tegen te gaan en cohesie te vergroten. Dit biedt mogelijkheden om extra aandacht te geven aan gezond eten, biologisch, lokaal, duurzaam e.d., hetgeen weer bijdraagt aan een betere gezondheid en welbevinden. De huidige keuken is verouderd en te klein om in deze, maar ook andere behoeften (huiskamer, warme maaltijden) te kunnen voorzien en dient daarom gemoderniseerd en vergroot te worden. 4. Modernisering overige ruimten Gebruikers zijn in het algemeen tevreden over de faciliteiten die Ons Huis biedt, maar hebben toch een aantal stevige kritiekpunten. De ventilatie/klimaatbeheersing in bovenzaal en bestuurskamer is 7

zeer slecht. Deze moet absoluut verbeterd worden. Daarnaast vinden veel gebruikers de inrichting van Ons Huis gedateerd. Meubilair zou vernieuwd kunnen worden, een nieuw behang of verfje zijn op verschillende plekken gewenst, de podia in boven- en benedenzaal kunnen eventueel verwijderd worden om ruimte te winnen, de vloer in de benedenzaal kan vernieuwd worden. Kortom, om aan de eisen van de tijd te voldoen, is een aantal aanpassingen dringend gewenst. 5. Dorpsplein Op het dorpsplein, de centrale ontmoetingsplek in ons dorp, gebeurt van alles. Onder de oude lindebomen komen dorpsgenoten samen voor een gezelschapsspel, picknick of een ijsje. Helaas zijn de tafels en bankjes volledig versleten. We willen deze vervangen en dan meteen zorgen dat de picknicktafels levensloopbestendig zijn zodat ook senioren er gebruik van kunnen maken. 6. De kerk In fysieke zin is de kerk het centrale punt van het dorp. Het gebouw uit de 14e eeuw vormt samen met dorpshuis Ons Huis, museum STAAL, hotel-restaurant De Hoofdige Boer en de Julianaschool het centrum van Almen. Maar de kerk is niet alleen in fysieke zin het centrale punt van het dorp. Veel inwoners voelen zich verbonden met de kerk, ook al komt men er niet vaak. De kerk hoort voor veel mensen bij het dorp. Veel belangrijke momenten in het leven zijn en worden in de kerk beleefd. De kerk hoort bij het dorp en het dorp bij de kerk.

Ook in Almen bezoeken steeds minder mensen de kerkdiensten op zondag. Daarnaast vergrijst de groep die wekelijks in de kerk komt. Toch is en blijft een groot deel van de inwoners lid: 330 mensen op een aantal van 1.245 inwoners (2023). Ook zijn veel mensen als vrijwilliger bij de kerk betrokken. Ruim honderd inwoners, leden en niet-leden, helpen waar dat nodig is. Ook daaraan kan men zien dat mensen de kerk in het dorp waardevol vinden en deze een warm hart toedragen. De kerk wordt niet alleen op zondag gebruikt voor de wekelijkse kerkdienst. Regelmatig wordt de kerk verhuurd voor trouwerijen, concerten ed. en plaatselijke toneelproducties. Ook wordt er samengewerkt met andere organisaties in het dorp als museum STAAL en dorpshuis Ons Huis. Sinds vele jaren is de kerk in de zomermaanden in de middag geopend voor iedereen. En door samenwerking met museum STAAL is de kerk de laatste twee jaar in de zomerperiode zelfs de hele dag geopend voor de tentoonstelling van een kunstwerk van dit museum. Ook is er veelvuldig contact met dorpshuis Ons Huis. Door het ontbreken van andere ruimtes bij de kerk, gebruikt de kerk regelmatig ruimtes in het dorpshuis en wordt de foyer gebruikt voor de gezamenlijke zondagse koffie en de nazit van concerten. Jammer genoeg is de kerk het contact met de jeugd verloren. Aan het begin van deze eeuw was er sprake van een bloeiende Zondagsschool.

Maar steeds minder kinderen bezochten de Zondagsschool, zodat deze in 2012 sloot. We hebben de volgende projecten benoemd.

1. De kerk als huis van het dorp

In het recent verschenen Beleidsplan 2024-2028 stelt de kerk dat zij uiteraard het Huis van de ziel is en wil zijn, maar de kerk daarnaast zich ook meer zou willen ontwikkelen als Huis van het dorp. De kerk zet haar gebouw en activiteiten graag in als verbindende schakel in het dorp, zodat zij een integraal onderdeel is en blijft van het dorp en bijdraagt aan de sociale cohesie binnen het dorp. De kerk zou graag onderzoeken op welke wijze haar gebouw breder gebruikt kan worden en welke aanpassingen daarvoor gedaan moeten worden, zodat de kerk een aanvulling kan zijn op het gebruik van het dorpshuis. Onderzoek zou uitgevoerd kunnen worden door iemand uit het dorp die beroepsmatig thuis is in de wereld van trainingen en cursussen. In het plan van aanpak is opgenomen o.a. het impregneren van de oude vloertegels. 8

2. Stilteruimte

De inwoners van Almen willen binnen de kerkmuren een stilteruimte ontwikkelen die dagelijks open is, zodat iedereen die daarvoor behoefte heeft binnen kan lopen voor bezinning en stilte; alleen of samen. Het gaat om verbouwing van de huidige ruimte en de aankleding daarvan.

3. Contact met de jeugd van de Julianaschool

Er is reeds een voorzichtig begin gemaakt met het herstellen van het contact met de Julianaschool. De kerk stelt zich ten doel dat de kinderen van Almen enkele malen per jaar de kerk bezoeken en zo het gebouw ook van binnen kennen, sfeer proeven en eventueel Bijbelverhalen leren kennen, bijvoorbeeld binnen een kinderkerstdienst. Zo leren zij het gebouw ook van binnen kennen waarnaast zij op het schoolplein spelen. Het plan om dit doel te behalen zou geschreven kunnen worden door iemand die affiniteit heeft met kinderen van de basisschoolleeftijd. In het plan worden in ieder geval opgenomen: aanschaf van een geluidsinstallatie en kinderstoeltjes. Begrote kosten thema Ontmoeten: 1.

2.

3.

4. 5. 6.

Projecten Huiskamer van Almen: - Ontwerp architect - Technische uitwerking - Vergunningen - Realisatie huiskamer van Almen (functiewisselingen binnen Dorpshuis) - Glazen pui Eigen plek voor de jeugd: - Aparte entree maken - Aanpassen ruimte kelder - Inzet jongerenwerker / gemeenschapsmaker Nieuwe keuken: - Bouwkundige aanpassingen - Apparatuur en keuken - bar Modernisering overige ruimten: ventilatie, inrichting Bankjes dorpsplein De Kerk (offerte) 1. Kerk als huis van het dorp 2. Stilteruimte 3. Contact met de jeugd van de Julianaschool TOTAAL

Kosten per onderdeel

Totaal per project

€ 10.000 € 25.000 € 10.000 € 150.000 € 135.000

€ 330.000

€ 5.000 € 5.000 € 5.000

€15.000

€ 20.000 € 30.000 € 10.000

€ 5.000 € 30.000 € 5.000

€ 60.000 € 110.000 € 6.500

€ 40.000 € 561.500

3.2 Sociaal welzijn

We streven naar een leefbare, zorgzame samenleving in Almen. Daarom willen we investeren in de ontwikkeling van gemeenschappen. Dat doet Vereniging Zorg en Welzijn Almen nu al met de pilot zinvolle daginvulling waarbij mensen uit hun isolement worden gehaald en weer deelnemen aan een gemeenschap. En als ze eenmaal deelnemen aan één gemeenschap dan staat de weg open naar andere gemeenschappen. Daardoor gaan we een sterkere sociale basis in Almen realiseren. Uit onderzoek blijkt dat de kracht van gemeenschappen grote invloed heeft op de gezondheid van bewoners. Deze sterke gemeenschappen zijn nodig om de vraag naar complexe zorg mede als gevolg van de dubbele vergrijzing, oplopende wachtlijsten, stijgende kosten, personeelstekorten etc. het hoofd te bieden. Die problemen kunnen we het hoofd bieden door ons te richten op: 9

Verbetering van de zelfredzaamheid van mensen, Verbetering van het zelf organiserend vermogen van mensen, Verbetering van de kwaliteit en toegankelijkheid van sociale-, zorg-, welzijns- en leefbaarheidsvoorzieningen Iedere Almenaar zal een bijdrage kunnen leveren aan deze gemeenschappen, hoe klein of groot dit ook is. Samenwerking met professionals is daarin van wezenlijk belang. Denk aan de huisarts, fysiotherapie en coördinatoren/welzijnsmedewerker. Kortom, met elkaar gaan we een sterke sociale basis in het dorp creëren waardoor eenieder prettig en zo lang mogelijk kan leven in dit dorp. -

1. Zinvolle daginvulling De pilot voor zinvolle daginvulling is geslaagd maar loopt in 2026 ten einde. We willen activiteiten in de geest van de pilot voortzetten, maar dan met nadruk op meer begeleiding door en betrokkenheid van Almenaren zelf (dus niet betaalde krachten). In het beleidsplan van de vereniging VZWA is te lezen dat we in het creatief café ook andere Almenaren hun expertise willen laten inbrengen om zo te zorgen voor een meer divers aanbod. Daarnaast willen we, na de verbouwing van ons huis, een huiskamerfunctie creëren. Een ruimte die uitnodigend en laagdrempelig is voor ontmoetingen. Door verschillende activiteiten te organiseren in deze huiskamer bedien je meer inwoners en breng je meerdere leeftijden samen. Daarvoor is iemand nodig die initiatieven neemt om dit allemaal op te zetten in een jaar. Op projectbasis zal er een aanjaagfunctie voor een jaar worden gecreëerd om dit op te zetten. 2. Ontwikkelen sociale kaart en toekomstvisie op zorg en wonen Het streven is een website te maken waarbij alle verenigingen, stichtingen en initiatieven op gebied van wonen, zorg en welzijn (maar ook andere verenigingen) in kaart zijn gebracht. De welzijnscoördinator kan helpen bij het vinden van de juiste hulp en ondersteuning. In dit onderwerp is er een overlap met het thema wonen. Het ontwikkelen van de visie op wonen wordt daar uitgewerkt. 3.

Introductie voorzorgcirkels Op basis van de sociale kaart en de toekomstgesprekken een aanpak organiseren om voorzorgcirkels te introduceren. Het grote voordeel van de voorzorgcirkels is dat ieder mens van jong tot oud betrokken wordt bij het invullen van vragen, gelijkwaardig is, op zijn / haar manier een betekenisvolle bijdrage aan zorg, hulp, ondersteuning, gezelligheid kan leveren waardoor je echt werkt aan een krachtiger gemeenschap. Voor de bijeenkomsten van de startende voorzorgcirkels worden vergaderkosten begroot. Inmiddels is gestart met de opzet van de eerste voorzorgcirkels in Almen. Daarnaast is er belangstelling vanuit andere kernen en gemeenten in de regio, waarmee de ervaringen worden uitgewisseld. 4. Kennisdeling Almen moet dementie vriendelijk worden. We willen werken aan preventie en positieve gezondheid. We willen de ABCD-methode (Asset Based Community Development) hanteren om alle kennis en expertise die er in Almen te vinden en te delen zodat we positieve gezondheid bevorderen. 5.

Preventie door bewegingscoach Wat moeten we ondernemen om te zorgen voor samenhang tussen versterking van een gezonde leefstijl enerzijds en preventie door een bewegingscoach zoals een fysiotherapeut anderzijds? Hoe kunnen ook onze sportverenigingen helpen? Op langere termijn willen we streven naar het uitbreiden van zorgpersoneel in Almen om de huisarts te kunnen ontlasten en reserve wooncapaciteit te realiseren voor calamiteiten (voorbeeld naar Austerlitz). 10

Begrote kosten thema Sociaal Welzijn: 1. 2. 3. 4. 5.

Projecten Zinvolle daginvulling, tijdelijke aanjaagfunctie op projectbasis Ontwikkelen sociale kaart, toekomstvisie zorg en wonen (offerte) Introductie voorzorgcirkels (offerte) Kennisdeling Preventie door bewegingscoach

Kosten per onderdeel

Totaal per project € 38.000 € 1.500 €1.500 € 2.000 € 4.000

TOTAAL

€ 47.000

3.3 Verenigingen en vrijwilligers

Almen heeft een rijk verenigingsleven: een keur aan clubs, culturele initiatieven en verenigingen is aanwezig. Er is voor elk wat wils. Dat (aanbod) willen we graag behouden en waar mogelijk versterken. Over de toekomst zijn de verenigingen niet zonder meer positief. Er is onderzoek gedaan naar de behoeften die de verenigingen hebben. Alle bevraagde verenigingen (en vooral ook de VZWA) vinden een support desk een goed idee om toekomstige ontwikkelingen (dubbele vergrijzing, minder jongeren) beter het hoofd te bieden en het nabuurschap 2.0 zo te kunnen invullen. De ondersteuningsbehoeftes van de verenigingen zijn verschillend, al is deskundigheid op financieel gebied (mensen die het financieel beheer of de boekhouding willen doen) een wens van veel verenigingen. Daarnaast kost het steeds meer moeite om bestuursfuncties in te vullen. Ook zou samenwerking tussen verenigingen kunnen worden versterkt. Met name is het moeilijk om vrijwilligers te vinden bij het bemensen van de voorzorg cirkels en het ondersteunen van de verbinders van die cirkels (zie Zorgzaam Almen). We denken aan twee concrete projecten. 1.

Inrichten gezamenlijke faciliteit / website Uitwerken concrete behoeften (is deels al gerealiseerd) en opzetten en inrichten van een faciliteit / website waarin alle verenigingen kunnen worden ondergebracht met betrekking tot ledenadministratie, financieel beheer en communicatie. Dit is mede een proef om ervaringen op te doen die kunnen doorwerken naar andere kernen. 2. Ondersteuning vrijwilligers Zorgzaam Almen Er is behoefte aan vrijwilligers die de voorzorgcirkels kunnen gaan bemensen. Ook zijn er vrijwilligers nodig die de verbinders moeten gaan ondersteunen. We willen daarnaast graag gebruik maken van ervaringen van Lochem Doet / Welzijn Lochem: als zij deze ondersteuning al kunnen bieden hoeven we niet opnieuw het wiel uit te vinden. We koppelen dan met dit/hun initiatief. Doel is het Inrichten van een gezamenlijke faciliteit/ website en ondersteuning vrijwilligers. Zorgzaam Almen is ook een proef om ervaringen op te doen die kunnen doorwerken naar andere kernen.

Begrote kosten thema Verenigingen en vrijwilligers: 1. 2.

Projecten Inrichten faciliteit/website Ondersteuning vrijwilligers Zorgzaam Almen TOTAAL

Kosten per onderdeel

Totaal per project € 20.000 € 20.000 € 40.000

3.4 Wonen 11

Voor het thema Wonen binnen de Dorpendeal onderscheiden wij twee hoofdcomponenten: Visie en Actie. We werken in dit traject samen met Katalys, die ons adviseert en begeleidt bij het uitvoeren van de verschillende projecten. Binnen het uitvoeringsproject Generatiebrug streven we naar nauwe samenwerking met belangrijke stakeholders zoals de Gemeente Lochem en Stichting IJsseldal Wonen. Ons Plan van Aanpak voor de Dorpendeal Almen heeft tot doel strategisch én praktisch te werken aan een toekomstbestendig dorp, met behoud van voorzieningen en het versterken van verbindingen tussen mensen en generaties. Visie: Naar een toekomstbestendig Almen De visie richt zich op het ontwikkelen van een sociaal-ruimtelijke langetermijnvisie: Almen 2030 met een doorkijk naar 2040. Deze visie is uitgewerkt in drie samenhangende deelprojecten: 1. Project Ruimzicht – Ruimtelijke Visie Almen 2040 Project Ruimzicht bouwt voort op eerdere analyses, zoals de Kernvisie Wonen Almen, het project “Bouwstenen nieuwe Dorpsplan Almen” en het Dorpsplan. Hieruit blijkt breed draagvlak voor beperkte groei ter ondersteuning van de leefbaarheid. De visie vertaalt dorpse wensen en beleidsuitgangspunten uit de Omgevingsvisie naar een concreet kaartbeeld richting 2040.

Dit vlekkenplan benoemt niet alleen potentiële locaties, maar ook randvoorwaarden voor ontwikkeling, met aandacht voor: - Ruimtelijke/ecologische kwaliteit - Stedenbouwkundige en cultuurhistorische kenmerken - Verkeerstechniek en duurzaamheid - Demografie en voorzieningen. We vragen hiervoor ondersteuning van een ruimtelijk adviesbureau. Dit bureau helpt om tot een gedragen kaartbeeld en een inspirerende visie te komen, waarmee toekomstige ontwikkelingen gestuurd en afgestemd kunnen worden. Het resultaat biedt een leidraad voor behoud van voorzieningen en leefkwaliteit. 2. Project Verbindingsbrug – Van Brug tot Brug De verbinding tussen Almen Kern en Almen Noord (Scheggertdijk) kent uitdagingen, mede door het Twentekanaal en onveilige oversteeklocaties. Ook de geplande woningbouw langs de Scheggertdijk kan leiden tot verdere sociale en ruimtelijke scheiding. Doel van dit project is het versterken van verbindingen: - Verkeersveiligheid: veilige routes voor fietsers en voetgangers - Landschappelijke verbinding: groene corridors en recreatieve paden - Sociale integratie: gezamenlijke ontmoetingen, gemeenschapsevenementen, versterking voorzieningen. Het project beslaat de route van brug tot brug, inclusief de verbinding met Ehzerwold en de verkeersdrukte rond Hotel Ehzerwold en villapark Ehzerburg.

Belangrijke thema’s zijn landschapsinrichting, verkeersbeheersing, en het tegengaan van fysieke en sociale fragmentatie. 3. Project Toekomstplein – De Hartslag van Almen Het dorpsplein is het kloppende hart van Almen. Rondom het plein bevinden zich voorzieningen als de kerk, huisarts, school, museum en dorpshuis. Door recente ontwikkelingen (o.a. verkoop brandweerkazerne, opening Museum STAAL, plannen dorpshuis, verkeersproblematiek) is het moment gekomen om opnieuw na te denken over de toekomst van het plein. 12

Doel van dit project is het opstellen van een Programma van Eisen en een Schetsontwerp van het toekomstbeeld van het plein. Belangrijke aandachtspunten zijn: - Verkeersveiligheid en parkeren - Behoud van groene structuren (zoals de lindebomen en Marijkeboom) - Versterken van het publieke en multifunctionele karakter - Aansluiting bij plannen van gebruikers (kerk, dorpshuis, ondernemers). We werken via een interactief proces onder begeleiding van een bureau toe naar een gedragen ruimtelijk plan. Dit plan kan stapsgewijs worden gerealiseerd en afgestemd op gemeentelijke meerjarenbegrotingen. Actie: Van visie naar realisatie Naast beleidsontwikkeling willen we ook concreet aan de slag. Binnen het thema Wonen is dat Project Generatiebrug. 4. Project Generatiebrug – Samen Wonen, Samen Leven Generatiebrug is een innovatief woonproject dat inzet op verbinding tussen generaties. We willen een mix van betaalbare, duurzaam gebouwde woningen realiseren voor starters en senioren, geclusterd rond een gemeenschappelijke (buiten)ruimte. Dit concept bevordert: - Woonkansen voor jongeren in het dorp - Geschikte woonvormen voor ouderen die zelfstandig willen blijven wonen - Sociale cohesie en informele zorg - Duurzaamheid, energieneutraliteit en gedeelde voorzieningen. Het project wordt bij voorkeur gezamenlijk opgezet met Gemeente Lochem, Stichting IJsseldal Wonen en andere relevante partners.

We willen onder begeleiding van een extern bureau het volledige projectontwikkeltraject doorlopen: van haalbaarheidsstudie tot realisatie. Begroting Kosten Thema Wonen Begrote kosten thema Wonen 1. 2.

Projecten Visie Actie TOTAAL

Kosten per onderdeel

Totaal per project € 80.000 € 25.000 € 105.000

3.5 Energie

In het Dorpsplan 2023-2027 is de ambitie met betrekking tot de energietransitie summier genoemd. In een werkgroep van de VAB is het thema verder uitgewerkt en er zijn twee speerpunten: het geven van voorlichting (in samenwerking met Lochem Energie) aan inwoners van het dorp met betrekking tot de mogelijkheden voor isolatie, zonnepanelen, warmtepompen, energieopslag, elektrisch rijden etc. én het ontwikkelen van een dorpsvisie op duurzaamheid en energie. Dit tweede onderwerp is hieronder uitgewerkt. In een aantal bijeenkomsten met inwoners uit Almen zijn deze ideeën besproken en om onze ambitie “Almen energieneutraal met grip op het opwekken en gebruiken van energie” te realiseren willen we, in nauwe samenwerking en afstemming met Lochem Energie, een energiecoöperatie Almen oprichten. Uiteraard willen we dat alleen op basis van de behoeften en ambities van de inwoners van Almen realiseren. Daartoe zullen we samen met Lochem Energie een plan van aanpak opstellen in dialoog met het dorp. De kosten van ondersteuning door Lochem Energie worden geraamd op € 30.000. Lochem Energie is hierbij aangesloten op Energie Samen. 13

Om het draagvlak in het dorp te creëren willen we in 2025 en 2026 een jaar proefdraaien: met een groep van ongeveer 50 deelnemers, inwoners, bedrijven en verenigingen en organisaties, een virtuele coöperatie vormen om het gebruik en het opwekken van energie van de deelnemers aan de pilot zichtbaar te maken. Doelstellingen: het voelbaar en merkbaar maken van het met elkaar werken met energie én het streven naar gedragsverandering om het energieprofiel van het dorp gunstiger te maken. Daar hebben we hardware voor nodig. We ramen de kosten daarvan op € 10.000,00.

Begrote kosten thema Energie: 1. 2.

Projecten Ondersteuning Lochem Energie Apparatuur pilotjaar TOTAAL

Kosten per onderdeel

Totaal per project € 30.000 € 6.000 € 36.000

4. Begroting totaal

Hierboven zijn de thema’s uitgewerkt in projecten en zijn de kosten begroot. Hieronder is de totale begroting weergegeven. Toegevoegd zijn enkele algemene posten, die niet onder een specifiek thema vallen. Daarna is aangegeven welke financiering er is of wordt verwacht. Thema

Projecten

Ontmoeten

Huiskamer van Almen Eigen plek voor de jeugd Moderne keuken Modernisering overige ruimten Bankjes en tafels dorpsplein Kerk 1 als huis van het dorp 2 stilteruimte 3 contact met jeugd en Julianaschool

Kosten per project € 330.000 € 15.000 € 60.000 € 110.000 € 6.500

Kosten per thema

€ 5.000 € 30.000 € 5.000 € 561.500

Zorgzaam Almen

Zinvolle daginvulling (tijdelijke invulling op projectbasis) Ontwikkelen sociale kaart en toekomstvisie op zorg en wonen en introductie voorzorgcirkels Introductie voorzorgcirkels Kennisdeling Preventie door bewegingscoach

€ 38.000

Inrichten faciliteit/website

€ 20.000

Ondersteuning vrijwilligers Zorgzaam Almen

€ 20.000

€ 1.500 € 1.500 € 2.000 € 4.000 € 47.000

Verenigingen en vrijwilligers

€ 40.000 Wonen

Visie Actie

€ 80.000 € 25.000

Energie

Energiecoöperatie Almen, ondersteuning Lochem Energie

€ 30.000

€ 105.000

14

Apparatuur pilotjaar

€ 6.000

Kennis delen Promotie en communicatie Bijeenkomsten / werkgroepen dorpendeal

€ 2.500 € 2.000 € 6.000

€ 36.000 Algemeen

€ 10.500 € 800.000

Totaal

In onderstaand overzicht wordt aangegeven hoe de bijdragen over de samenwerkende partijen zijn verdeeld. Thema

Ontmoeten Kerk Zorgzaam Almen Verenigingen en vrijwilligers Wonen Energie Algemeen Totaal

Dorp, vereni-gingen, Lochem Energie en ondernemers Uren vrijwilligers niet berekend Kerk: 20.000 Ons Huis: 100.000 Uren vrijwilligers niet berekend

Fondsen

Gemeente Lochem

Provincie Gelderland

Totaal

Oranjefonds: 30.000 Unive: 10.000 VSB:

10.000

30.000

150.000

50.000

200.000

400.000

800.000

5. Communicatie en uitvoering

Het Dorpsplan is ontwikkeld in samenspraak met de verenigingen en inwoners. Ook dit plan van aanpak is op die manier tot stand gekomen. De uitvoering van de Dorpendeal zal op dezelfde manier worden besproken. Vereniging Almens Belang (regievoerder) De VAB vergadert maandelijks en zal de voortgang van de verschillende projecten vast op de agenda zetten en de samenhang en de voortgang bespreken en stimuleren. De VAB zal de financiële afhandeling als penningmeester van de Dorpendeal oppakken in de vorm van een nog op te richten stichting. De VAB zal de formele communicatie en het overleg naar de Provincie Gelderland en de Gemeente Lochem verzorgen. De thema-werkgroepen in de Dorpendeal (voortgang en advisering) Per thema wordt een kleine werkgroep opgezet, die de regie voert op de projecten binnen het thema. Per thema zal een eigenaar worden benoemd, die verantwoordelijk is voor de uitvoering. Dat zal per project verschillend kunnen zijn. Soms is een organisatie of vereniging duidelijk de eigenaar, soms moet er een eigenaar worden benoemd. Eigenaren van de projecten (uitvoering) Thema Ontmoeten

Eigenaar Stichting Ons Huis / VAB 15

Zorgzaam Almen Verenigingen en vrijwilligers Wonen Energie Kerk

Zorg & Welzijn Almen en de VAB-werkgroep wonen VAB VAB-werkgroep wonen VAB-werkgroep energie Kerk

Vanuit de eigenaren lopen er directe lijnen naar de VAB. Periodiek wordt in de VAB de totale samenhang besproken en worden er eventueel voorstellen voor bijsturing gedaan. Elk half jaar zal er in een presentatie van de VAB aan de inwoners worden gerapporteerd wat de voortgang is. Betrokkenheid van de inwoners De Almense Dorps Informatie (ADI), de mailservice voor alle inwoners van Almen die een belangrijke functie heeft in de communicatie van nieuws en nieuwtjes in Almen, zal actief worden benut om de onderwerpen in de belangstelling te houden. Daarnaast maken we gebruik van de papieren uitgave van het huis aan huisblad Almenak. Periodiek zullen de verschillende werkgroepen en de VABvoorlichtingsavonden organiseren om de stand van zaken te bespreken. Eens per halfjaar is er in de vorm van een informatieavond of ledenvergadering een moment om het geheel van de uitvoering van de dorpendeal te bespreken.

16