Bijlage 1 - Jaarstukken 2025 Regio Stedendriehoek

Jaarstukken

Jaarstukken 2025

1 1

Inhoud Voorwoord ............................................................................................................................................... 4 1 Wie zijn wij en waar werken wij aan .................................................................................................... 5 2 Programma 001: Uitvoeringsagenda 2023-2030.................................................................................. 7 2.1 Slimme Groene Verstedelijking ......................................................................................................... 7 2.2 Vitaal Landelijk Gebied .................................................................................................................... 12 2.3 Regionale Economie van de Toekomst ............................................................................................ 17 2.4 Ruimtelijke ontwikkeling.................................................................................................................. 22 2.5 Mobiliteit ......................................................................................................................................... 26 2.6 Energiesysteem van de Toekomst & RPE .........................................................................................

31 2.7 Business development……………………………………………………………………………………………………………… 35 2.8 Regio Deal Sterker in 3D .................................................................................................................. 35 2.9 RegioDealCleantech Regio……………………………………………………….…………………………………………….…...37 2.10 Investeringspla8orm ................................................................................................................... 38 3 Programma 002: Strategische Board, lobby en communica:e .......................................................... 40 4 Programma 003: Bestuur en Organisa:e ........................................................................................... 44 5 Verplichte Paragraaf ........................................................................................................................... 48 6 Jaarrekening........................................................................................................................................ 53

2

Leeswijzer De Regio Stedendriehoek is een samenwerkingsverband van Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Heerde, Lochem, Voorst en Zutphen. Als acht gemeenten werken wij samen in de gemeenschappelijke regeling Regio Stedendriehoek. Samen met onderwijsinstellingen, ondernemers en andere (maatschappelijke) organisaties in de regio werken wij via een integrale programma-aanpak aan de Uitvoeringsagenda 2023-2030. In dit jaarverslag delen wij onze inspanningen en resultaten over 2025. Wij volgen hiervoor grotendeels de opzet van de begroting 2025. Dit is in lijn met de financiële verantwoording achterin dit jaarverslag. Wanneer wij ‘we’ schrijven in dit jaarverslag, verwijzen wij naar het samenwerkingsverband Regio Stedendriehoek. Meer info is te vinden op regiostedendriehoek.nl/over ons. Naar de Uitvoeringsagenda 2023-2030

Naar Jaarplan 2025

Naar Begroting 2025

3

Groei in balans en groei in veerkracht: mooie stappen in 2025 Terugkijkend op 2025 ben ik echt trots op wat we samen hebben bereikt in onze mooie regio! En dat gaat niet alleen om de resultaten die in dit jaarverslag staan. Ook de samenwerking zélf is van betekenis. Ik ervaar dat in de onderlinge samenwerking tussen onze acht gemeenten en in die met de twee provincies en het Rijk. Ik merkte het ook op onze regioconferentie in mei en het inspirerende Regio Deal Festival in september 2025. De verbinding met inwoners, ondernemers, scholen en maatschappelijke organisaties levert initiatieven en projecten op die er écht toe doen voor onze regio. Krachtige samenwerking is een goede basis voor wat we te doen hebben in de Stedendriehoek. We willen onze regio mooi en leefbaar houden én groeien naar 500.000 inwoners en 50.000 bedrijven. Dat vraagt om een gezamenlijke visie op de toekomst van wonen, werken, natuur en bereikbaarheid. Daar werken we hard aan. Het Ontwikkelperspectief 2050 is in 2026 klaar voor besluitvorming. Geweldig om te zien hoe betrokken gemeenteraadsleden hierbij zijn, ook tijdens onze regionale raadsconferenties die we in 2025 organiseerden. Wij willen groeien in balans, met elkaar en met de natuur. Want dat is onze kracht. We koesteren onze historische steden, de diversiteit in landelijke streken en onze natuur.

Onze uitstekende bereikbaarheid als logistiek en economisch strategisch knooppunt is uniek, maar ook binnen onze regio heb je altijd een school, theater en andere voorzieningen dichtbij. Om dat ook allemaal zo te houden en veerkrachtig te blijven als regio, is economische groei nodig. Groei die nodig is om onze brede welvaart te behouden en te versterken. Om hier straks niet alleen woningen en voorzieningen te hebben, maar ook leuke banen en opleidingen, is mede op initiatief van de Economic Board een economische propositie gemaakt om onze bedrijvigheid te versterken: Smart Society & Smart Development. We willen hiermee bouwen aan een toekomstbestendige economie, waarin digitale veiligheid en oplossingen voor de fysieke leefomgeving hand in hand gaan. Zo versterken wij niet alleen onze brede welvaart, maar ook de weerbaarheid van onze regio. En dat is gezien alle ontwikkelingen op het wereldtoneel pure noodzaak. Met alles wat we willen – van betaalbare woningen tot duurzame energie, van innovatie tot ondernemen en van natuur tot goede bereikbaarheid – hebben we echt een uitdagende ruimtelijke puzzel te leggen in het Ontwikkelperspectief 2050. De resultaten die we afgelopen jaar hebben bereikt, geven veel vertrouwen! Keuzes maken is niet altijd makkelijk, maar in de samenwerking in onze regio merk ik dat onze houding vooral is: we doen het gewoon. Samen gaat het lukken!

Ron König,

VoorziMer algemeen bestuur Regio Stedendriehoek

4

1 Wie zijn wij en waar werken wij aan Samen sterk voor brede welvaart in de Stedendriehoek Centraal in Nederland, waar stad en natuur elkaar ontmoeten, ligt de regio Stedendriehoek. Hier vind je ruimte om te groeien, ademruimte in het groen en een dynamische economie die inzet op veiligheid, duurzaamheid en digitalisering. We omarmen de kracht van verscheidenheid, werken samen en pakken door om een sterke, toekomstbestendige regio te bouwen. We doen het sámen Regio Stedendriehoek is een samenwerkingsverband van Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Heerde, Lochem, Voorst en Zutphen. Als acht gemeenten werken wij samen in de gemeenschappelijke regeling Regio Stedendriehoek. Samen met onderwijsinstellingen, ondernemers en andere (maatschappelijke) organisa:es in de regio voeren wij de Uitvoeringsagenda 2023-2030 uit. Groei en ruimte Onze regio groeit de komende jaren zeker rich:ng de 500.000 inwoners. Voor al onze inwoners houden wij onze mooie regio graag aantrekkelijk. Met scholen, winkels, groen, openbaar vervoer, spor8aciliteiten, huisves:ng voor iedereen, cultuur en zorg. We willen dat bedrijven zich hier kunnen ves:gen en kunnen groeien. Dat vraagt om ruimte, goede vakmensen, goede fysieke en digitale bereikbaarheid en goed onderwijs. En alles moet een plek vinden in goede balans met ons mooie maar kwetsbare landschap van Veluwe en IJssel.

Voorbereiding Ontwikkelperspec%ef gestart Eind 2024 hebben we met provincies en Rijk afgesproken dat wij een Ontwikkelperspec:ef 2050 ontwikkelen voor onze regio. Daar is in 2025 hard aan gewerkt. Voor deze integrale verstedelijkingsstrategie lever(d)en alle programma’s van de Uitvoeringsagenda 20232030 bouwstenen aan. Bestuurders en gemeenteraden van onze gemeenten zijn er nauw bij betrokken. Met alle input kunnen we zorgen voor samenhang in ons perspec:ef op onze toekomst. Lees meer bij Programma Ruimtelijke Ontwikkeling, pagina 22. Ontwikkelsporen: Groei in balans en Groei in veerkracht In 2025 hebben wij met allerlei stakeholders (raadsleden, colleges van B&W, ondernemers en maatschappelijke organisa:es) gekeken naar onze ambi:e, visie en missie, onze kernwaarden en naar onze profilering. Dat leidde tot een aangescherpt verhaal van en voor onze Regio Stedendriehoek. Ook onze Economische Proposi:e geeO rich:ng aan onze economische en ruimtelijke ontwikkeling. We werken aan twee ontwikkelsporen: Groei in balans en Groei in veerkracht. Groei in balans betekent dat wij onze regio ruimtelijk zo inrichten dat onze inwoners een hoge kwaliteit van leven blijven ervaren. Dit werken wij uit in het eerdergenoemde Ontwikkelperspec:ef 2050.

Groei in veerkracht gaat over onze ambi:e om als regio veerkrach:g te reageren op grote trends en maatschappelijke opgaven, met een economische focus op veiligheid in brede zin, duurzaamheid en digitalisering. Regionale samenwerking steeds belangrijker Met alle kansen en uitdagingen die op ons aPomen, is regionale samenwerking belangrijker dan ooit. Rijk en provincies zoeken steeds meer aanslui:ng bij samenwerkingsverbanden op regionaal niveau, zoals de Regio Stedendriehoek. Zij sturen ook steeds meer op samenwerking tussen overheden, onderwijs en ondernemers, zoals wij die in onze regio al kennen. Wij pakken de grote maatschappelijke en ruimtelijke vraagstukken van nu en straks samen aan. Ook financieringsstromen vinden hun weg naar regio’s. Denk aan de Regio Deal, de Woondeal of investeringen in regionale mobiliteit. Om als individuele gemeente grote investeringen te kunnen doen, is regionale samenwerking noodzakelijk. Hoe sterker de regio, hoe krach:ger lokale gemeenschappen kunnen zijn. Samen sterk dus, voor een sterke Regio Stedendriehoek die hoog scoort op brede welvaart.

5

6

2 Programma 001: Uitvoeringsagenda 2023-2030 Inspanningen en resultaten integrale programma-aanpak in 2025 De Uitvoeringsagenda 2023-2030 is onze integrale programma-aanpak voor het werken aan de drie thema’s slimme, groene verstedelijking, vitaal landelijk gebied en regionale economie van de toekomst. Ondersteunend daaraan werken we aan mobiliteit en bereikbaarheid, ruimtelijke ontwikkeling en het energiesysteem van de toekomst en energietransi%e.

2.1 Slimme Groene Verstedelijking We wonen, leven en werken in één van de mooiste regio’s van Nederland. We hebben een aantal historische steden, fijne dorpen en kernen, zijn goed bereikbaar en hebben een aantrekkelijk landelijk gebied. Dit willen we graag zo houden. Daarom gaan we voor betaalbaar, bereikbaar en duurzaam wonen in een gezonde omgeving, voor een groeiend aantal inwoners. Onze ambi:e voor 2030: 24.000 nieuwe woningen en bestaande wijken verduurzamen. In 2030 zijn onze sta:onsgebieden en de spoorzone Voorst levendige woon-, werk-, onderwijs- en innova:ehotspots. Dit doen wij met aandacht voor klimaatadapta:e, natuurinclusiviteit en toepassing van nieuwe technologie. Beleid van het Rijk, provincies en gemeenten voor ruimtelijke ordening, bouwen, wonen, volkshuisves:ng en woonzorg geven rich:ng aan dit programma. In de uitvoering daarvan sturen wij op betaalbaar wonen en meer sociale woningen in onze regio. Voor wie en wat we bouwen, stemmen we goed af op de demografische ontwikkelingen in onze regio. Wat willen we in 2030 bereiken? • • •

24.000 nieuwe woningen en bestaande wijken verduurzamen sta:onsgebieden versterken goede bereikbaarheid voor inwoners, studenten en bedrijven

Wat wilden we daarvoor doen in 2025? 24.000 nieuwe woningen • • • • • • • • • •

geactualiseerde Woondeal (bouwsteen Ontwikkelperspec:ef 2050) rapport inzicht in demografische ontwikkeling en volkshuisves:ng in 2050 (bouwsteen Ontwikkelperspec:ef 2050) samenwerking(s)afspraken over grotere en complexere gebiedsontwikkelingen regionale woningbouwafspraken ‘doorvertalen’ in lokale visies, programmering en presta:eafspraken en monitoring daarvan versterken samenwerking Bouwsociëteit inrichten versnellingstafel regionale urgen:eregeling (en andere regionale afspraken voor speciale ‘aandachtgroepen’) uitvoering flexpool warmtetransi:e en warmteprogramma’s: lokaal en regionaal aanpak energietransi:e landelijk gebied

Sta:onsgebieden versterken • •

sta:onsgebieden meenemen in de verstedelijkingsstrategie, in aanvragen en in (woon)deals gemeenten ondersteunen (die zijn primair aan zet voor de ontwikkeling van sta:onsgebieden)

Goede bereikbaarheid voor inwoners, studenten en bedrijven •

dit valt onder het programma Mobiliteit

Wat hebben we gedaan en bereikt in 2025? 24.000 nieuwe woningen

7

Geactualiseerde Woondeal 2025 (bouwsteen Ontwikkelperspec ef 2050) De geactualiseerde Woondeal is in 2025 ondertekend. Hierin staan de afspraken voor 2025-2035 die wij met Rijk en provincies hebben gemaakt over het aantal woningen dat erbij komt in onze regio. We gaan zo’n 8000 extra woningen bouwen ten opzichte van de vorige Woondeal uit 2023. Rich:ng 2035 willen we ruim 30.000 woningen opleveren, rich:ng 2040 moeten dat er 40.000 zijn. Samen met de Regionale woonagenda is de Woondeal het regionale kader waarbinnen samenwerkende gemeenten in onze regio werken aan onze woningbouwopgave. Betaalbare woningen bouwen heeO daarin extra aandacht. Rapport inzicht in demografische ontwikkeling en volkshuisves ng in 2050 (bouwsteen Ontwikkelperspec ef 2050) Voor ons Ontwikkelperspec:ef kijken we naar 2050. We hebben in 2025 een rapport gemaakt waarin we de woningvraag en de woningbouwontwikkeling naast de varianten voor het Ontwikkelperspec:ef 2050 hebben gelegd. Dat geeO rich:ng aan het voorkeursmodel. Dit onderzoek loopt parallel met de ontwikkeling van het Ontwikkelperspec:ef 2050 en wordt in 2026 gedetailleerder uitgewerkt. We zijn op weg naar 500.000 inwoners, 50.000 bedrijven en 250.000 werkenden. Dat is nodig om onze voorzieningen op peil te houden, van onderwijs tot ziekenhuizen en van theaters tot openbaar vervoer. En ook om onze brede welvaart te versterken.

Wat vraagt dit aan woningbouw? Voor wie bouwen we en welk type woningen hebben we nodig? En waar, ook in rela:e tot leeTaarheid? Met dit rapport op tafel kunnen we die puzzel beter leggen. Partnerschap Rijk en regio: samenwerking(s)afspraken complexere gebiedsontwikkelingen Er zijn vijf grotere bouwloca:es aangewezen in onze regio, die na goede gesprekken met het Rijk en dankzij effec:eve lobby ook hun plek hebben gekregen in de landelijke Nota Ruimte. Het gaat in Apeldoorn bijvoorbeeld om de binnenstad, spoorzone, kanaalzone en Apeldoorn-Zuid. Zutphen bouwt ook bij de spoorzone en bij De Hoven en rond de binnenstad. Deventer bouwt op verschillende loca:es, waarvan de spoorzone er ook een is. Over de uitvoering van dit soort complexere gebiedsontwikkelingen hebben we in 2025 verdere samenwerkingsafspraken gemaakt met het Rijk, onder meer over ondersteuning, financiering en kennisdeling. We trekken als partners samen op, natuurlijk ook met provincies en woningbouwcorpora:es. We zijn blij met deze afspraken. Bij dit soort grote gebiedsontwikkelingen komt namelijk heel wat kijken, omdat bouwen in bestaand stedelijk gebied of spoorzones complex is.

Hoe voorzien we in de juiste voorzieningen, welke bereikbaarheids- en verkeersvraagstukken moeten we oplossen en hoe borgen we ruimtelijke kwaliteit? Hoe kunnen we data zo toepassen dat we gebiedsontwikkeling kunnen versnellen? Data-gedreven gebiedsontwikkeling is onderdeel van onze regionale economische proposi:e en we gaan hiermee aan de slag in pilotgebieden in de Stedendriehoek. Woningbouwafspraken in omgevingsvisies en -plannen en monitoring daarvan Sinds de komst van de Omgevingswet in 2024, werken gemeenten aan hun Omgevingsvisies en -plannen. Gemeenten vertalen hierin ook de regionale ambi:es voor woningbouw en leMen daarbij goed op behoud van ruimtelijke kwaliteit. Wij adviseren, ondersteunen en s:muleren om vooral natuurinclusief en klimaatadap:ef te bouwen. Naast goede voorbeelden delen we ook kennis, bijvoorbeeld over het programma STOER (Schrappen Tegenstrijdige en Overbodige Eisen en Regelgeving) dat regeldruk en stapeling van lokale regels en procedures vanaf 2026 moet verminderen. We monitoren hoe we in de regio op koers liggen met onze woningbouw. Helaas lopen we wat achter, onder meer overbelas:ng van het stroomnet en ‘s:kstof’ zorg(d)en voor vertraging. Ook kost het veel :jd om grootschalige en complexe gebiedsontwikkeling goed voor te bereiden.

Bouwsociëteit Stedendriehoek leverde input voor Ontwikkelperspec ef Bouwsociëteit Stedendriehoek is een netwerk waarin gemeenten, ontwikkelaars en woningcorpora:es samen optrekken. In 2025 stonden verschillende inspira:e- en kennisbijeenkomsten op de agenda, onder meer over biobased en circulair bouwen. Naast de Economic Board betrokken we ook de Bouwsociëteit Stedendriehoek bij het ophalen van input voor ons Ontwikkelperspec:ef 2050. De ‘groene’ draad? Bewaak het groene karakter van de Stedendriehoek bij het realiseren van onze woningbouwambi:es. Groeien in balans dus! Ook vroegen netwerkpartners aandacht voor bouwen voor inwoners van de regio zelf.

8

Versnellingstafel ingericht Om knelpunten voor woningbouw regionaal goed aan te pakken, wil het Rijk dat elke regio een versnellingstafel inricht voor gemeenten, woningcorpora:es en bouwbedrijven. In onze regio kenden we al het samenwerkingsnetwerk Bouwsociëteit Stedendriehoek en dat werd de basis voor de inrich:ng van de versnellingstafel in 2025. Regionale urgen eregeling (en andere regionale afspraken over specifieke groepen) Het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisves:ng zorgt ervoor dat overheden kunnen sturen op hoeveel, waar en voor wie er gebouwd wordt. Zo kunnen Rijk, provincies en gemeenten regie nemen op de volkshuisves:ng en woningbouw. In onze regio kijken wij nu al wat we samen slimmer kunnen regelen. Wij werken bijvoorbeeld aan eenzelfde regeling voor toewijzing van woonruimte aan mensen in de Stedendriehoek die urgent een sociale huurwoning nodig hebben. Zo bieden we gelijke kansen aan inwoners van onze regio. Gemeenten hebben in hun volkshuisves:ngsprogramma’s doelen opgenomen voor woningaanbod voor jongeren, en ook voor betaalbare woningen. Op basis van een demografische analyse zijn ook specifieke afspraken gemaakt voor ouderenhuisves:ng, samen met woningcorpora:es en zorginstellingen. Elke gemeente heeO eigen doelstellingen om ouderen langer zelfstandig te laten wonen. Zie ook bij het programma Vitaal Landelijk Gebied, pagina 12.

Uitvoering flexpool We proberen woningbouw op allerlei mogelijke manieren te versnellen. Dat doen we ook met de flexpool van specialisten waarvan gemeenten in onze regio met een tekort aan adviseurs dankbaar gebruikmaken. Omdat we merken dat gemeenten kampen met een tekort aan projectleiders, richten we de flexpool vanaf 2026 deels anders in, meer gericht op projectleiding binnen kleinere gemeenten. Warmtetransi e en warmteprogramma’s: lokaal en regionaal Met inzet van subsidie uit het Na:onaal Programma Lokale Warmtetransi:e (NPLW) hebben we mooie stappen gezet om gebouwen of hele wijken aardgasvrij te (gaan) maken door inzet van duurzame warmtebronnen. Wij helpen verkennen, ondersteunen, onderzoeken, delen kennis en inspirerende voorbeelden. Zutphen verkent bijvoorbeeld mogelijkheden voor een warmtenet met warmte uit de IJssel voor de twee wijken en een deel van Warnsveld. En in Eerbeek is de aanleg van een regionaal warmtenet in onderzoek, waarbij restwarmte wordt gebruikt die vrijkomt bij waterzuivering in de papierindustrie. Aanpak energietransi e landelijk gebied Waar het in steden vaak gaat om grootschalige warmteoplossingen, vraagt het landelijk gebied juist om kleinschaliger maatwerk. Ook hiernaar doen we onderzoek en we ondersteunen ini:a:even. Lees meer bij Energiesysteem van de Toekomst, vanaf pagina 31.

Versterken sta:onsgebieden Gemeenten zijn aan zet voor versterking van hun sta:onsgebieden, in combina:e met woningbouw. Wij ondersteunen ze hierbij, bijvoorbeeld met lobby voor plannen. Zie ook hierboven onder het kopje Partnerschap Rijk en Regio: samenwerking(s)afspraken complexere gebiedsontwikkelingen. In het Ontwikkelperspec:ef 2050 nemen we mogelijkheden van bestaande sta:onsloca:es mee en werken we met gemeenten aan een gezamenlijk plan, in samenhang met een netwerk voor openbaar vervoer. Goede bereikbaarheid voor inwoners, studenten en bedrijven In de eerdergenoemde afspraken die we maakten met het Rijk over grootschalige en complexe gebiedsontwikkeling, is goede bereikbaarheid ook een belangrijk thema. Zie verder ook bij het programma Mobiliteit vanaf pagina 26.

9

10

Wat heeft het gekost?

Omschrijving

Begroting 2025

Rekening 2025

Inzet Capaciteit

257.481

199.257

Agendabudget Week van de Circulaire Economie Woondeal Proces Woondeal Uitvoering Woondeal Oprichting Personele Pools Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie Regionale Routekaart

40.000 90.000 115.000 30.000 155.000 155.000

38.592 24.750 179.301 176.288 29.499 132.783 133.515

Subsidies & Activiteiten

545.000

676.136

Totale lasten

842.481

913.985

Bijdrage Gemeenten Bijdrage subsidies Bijdrage Woondeal Proces Bijdrage NPLW Bijdrage Regionale Routekaart

297.481 235.000 155.000 155.000

297.481 469.146 61.875 132.783 133.515

Totale baten

842.481

1.094.800

-

180.815

Resultaat na mutaties reserves Toelichting:

De onderschrijding van € 180.815,- op dit programma wordt met name veroorzaakt door: • Projectleiders niet ingevuld (+58k) • Week van de Circulaire Economie was niet begroot. (-22k) • Bij subsidies is een vrijval gerealiseerd doordat bij een van de subsidies over alle kosten inclusief de co-financiering 50% subsidie is gerealiseerd. (+143k)

11

2.2 Vitaal Landelijk Gebied Een grote kracht van onze regio is de combina:e van steden en een mooi en afwisselend landelijk gebied. Dat landelijk gebied willen we vitaal houden en klimaatbestendig maken. We werken aan een gezond water- en bodemsysteem, een hoge kwaliteit van het landschap, goede voorzieningen in het buitengebied, toekomstperspec:ef voor agrariërs en een duurzame voedselproduc:e. 

Vitaal Landelijk Gebied kent grote samenhang met programmaonderdeel Ruimtelijke ontwikkeling.

Wat willen we in 2030 bereiken? • • • • •

een gezond en robuust water- en bodemsysteem een leeTaar landelijk gebied hoge landschappelijke kwaliteit perspec:ef voor agrarisch ondernemerschap een duurzaam voedselsysteem

Wat wilden we daarvoor doen in 2025? Een gezond en robuust water- en bodemsysteem • •

inspira:edocumenten gezond en robuust bodem- en watersysteem 2120 (bouwsteen Ontwikkelperspec:ef 2050) uitwerking instrument water en bodem sturend als onderdeel van planvorming

Een leeTaar landelijk gebied •

discussienota func:everandering bedrijven/alterna:eve invullingen

Hoge landschappelijke kwaliteit • •

visie integrale benadering groen-blauwe-dooradering landschap en versterking landschappelijk netwerk en watersystemen (bouwsteen Ontwikkelperspec:ef 2050) ontwikkelen Regio Deal-aanvragen (bijvoorbeeld verdienmodel groenblauwe diensten door agrariërs)

Perspec:ef voor agrarisch ondernemerschap • •

verkenning toekomstvisie landbouwsysteem 2040 (bouwsteen Ontwikkelperspec:ef) partnerschap in Regio Deal-projecten

Een duurzaam voedselsysteem • • •

opstellen regionale voedselagenda en doorvertaling in gemeentelijke voedselagenda’s (bouwsteen Ontwikkelperspec:ef) ondersteuning diverse ini:a:even in de regio ontwikkelen Regio Deal-aanvraag ‘Voedsel van dichtbij’

Wat hebben we gedaan en bereikt in 2025? Een gezond en robuust water- en bodemsysteem Het Rijk heeO ‘water en bodem’ sturend gemaakt voor beslissingen over de inrich:ng van ons land. Niet alles kan overal: we zullen ons moeten aanpassen aan het natuurlijke bodem- en watersysteem om onze regio toekomstbestendig in te richten. Denk aan meer ruimte maken voor water, droogte tegengaan en bouwen op hogere, drogere plekken. Wat hebben we in 2025 gerealiseerd in en voor onze regio? Toekomstbeelden: rich nggevende inspira edocumenten (bouwsteen Ontwikkelperspec ef 2050) Voor de Zuidelijke en Noordelijke IJsselvallei zijn toekomstbeelden 2120 gemaakt. Die bieden bestuurders, beleidsmakers en ontwikkelaars inspira:e en aanbevelingen bij het maken van ruimtelijke keuzes. De toekomstbeelden blijken in de prak:jk echt helpend te zijn. Ze zijn al toegepast in een aantal gebiedsprocessen om tot plannen te komen waarbij water en bodem sturend zijn. Nu volgen ook toekomstbeelden voor Deventer en Lochem/Zutphen.

12

Het toekomstbeeld IJsselvallei 2120 is één van de bouwstenen voor ruimtelijke keuzes in het Ontwikkelperspec:ef 2050. Wij hebben dit toekomstbeeld ook gepresenteerd :jdens de European Week of Regions and Ci:es in Brussel in 2025 en dit werd daar posi:ef ontvangen. Een leeTaar landelijk gebied Aandacht voor specifieke groepen in het landelijk gebied Samen met het programma Slimme Groene Verstedelijking zijn met woningcorpora:es en zorgorganisa:es afspraken gemaakt voor ouderenhuisves:ng. Elke gemeente heeO hier eigen doelstellingen voor geformuleerd. Ook richten gemeenten zich in hun volkshuisves:ngsprogramma’s specifiek op de bouw van betaalbare woningen en woningen voor jongeren. Zie ook bij programma Slimme Groene Verstedelijking, pagina 7. In gesprek over func everandering leegkomende agrarische gebouwen Leegkomende agrarische gebouwen bieden kansen voor nieuwe woningen. Na een ronde langs alle gemeenten in onze regio om ideeën op te halen, hebben we een discussienota gemaakt met aanbevelingen. Hierover is een eerste bestuurlijk gesprek gevoerd. Kern van de aanbevelingen: gemeenten willen graag van elkaar leren. Dat hebben we dus gedaan. Hoge landschappelijke kwaliteit Groenblauwe inspira ekaart klaar In juni 2025 presenteerden we de Inspira:ekaart Groen Blauwe Hoofdstructuur Stedendriehoek, die samen met provincies, gemeenten en waterschappen is gemaakt.

Op de kaart staat bestaande natuur (groen) en water (blauw) en hoe die samen een netwerk vormen, ook met verbindingen voor mens en dier. We hebben ook visueel gemaakt hoe we dit groenblauwe netwerk kunnen versterken om te komen tot (meer) landschappelijke kwaliteit en biodiversiteit en leeTaarheid. Uniek is dat er een regionale kaart ligt, die een belangrijke bouwsteen is in het Ontwikkelperspec:ef 2050. In 2026 brengen we op basis van de kaart verder in beeld wat gemeenten als eerste kunnen doen om de groenblauwe hoofdstructuur te versterken. Een fijnmazig netwerk van natuurlijke elementen als heggen, houtwallen, sloten en beken met natuurlijke oevers (de zogenoemde groenblauwe dooradering) biedt kansen voor een rijk en gevarieerd agrarisch cultuurlandschap waarmee inwoners zich verbonden voelen en dat zij waarderen. Onderzoeken naar vergoeden landschapsdiensten en ‘groen groeit mee’ Samen met landschapsnetwerk Brummen hebben we onderzocht welke mogelijkheden er zijn om agrariërs te vergoeden die ‘groenblauwe’ landschapsdiensten uitvoeren. Samen met bureau Rebel doen we ook onderzoek naar de juiste aanpak om hoge landschappelijke kwaliteit op een goede manier in het Ontwikkelperspec:ef 2050 te verankeren zodat we daadwerkelijk ontwikkelen in balans. Dit doen we onder de noemer ‘groen groeit mee’.

Perspec:ef voor agrarisch ondernemerschap Scenarioverkenningen toekomst melkveehouderij We zijn in 2025 gestart (en nog bezig) met scenarioverkenningen voor de melkveehouderij in onze regio. Dit doen we samen met onze ketenpartners in de agrifoodbranche. De melkveesector is met zo’n 500 bedrijven de grootste agrarische sector in onze regio en heeO veel gronden in gebruik. We zoeken naar de juiste balans in toekomstperspec:ef voor de sector en versterking van de landschappelijke kwaliteit. Tijdens drie gezamenlijke werkbijeenkomsten hebben we gekeken naar toekomstperspec:even voor de melkveehouders zelf, voor ketenpartners en voor andere organisa:es die met de melkveehouderij verbonden zijn. Hoe kunnen alle betrokken par:jen en de regio bijdragen aan een toekomstbestendige sector? De vierde en slotbijeenkomst is in het eerste kwartaal van 2026. Aanpak Veluwe Wat worden ruimtelijke keuzes voor de Veluwe? Provincie Gelderland brengt samen met gemeenten, Rijk en waterschappen lange termijnambi:es in kaart en kijkt hoe we hier kunnen werken aan een vitaal landelijk gebied. Er zijn voor de Stedendriehoek in 2025 19 voorstellen verzameld en ingediend die hieraan bijdragen. In 2026 gaan we verder met het uitvoeringsplan Aanpak Veluwe 2026.

13

Agritechniekhub De Agritechniekhub ging eind 2023 van start: een kennis- en leernetwerk van loonwerkers en mechanisa:ebedrijven in de Stedendriehoek. Een ander landbouwsysteem vraagt immers ook om andere landbouwwerktuigen en een andere manier van landbewerking. Er wordt nagedacht over de verduurzaming in de agritechniek en wat daar voor nodig is. Allerlei actuele thema’s komen aan bod. Van mest, bodem en s:kstof, tot nieuwe teelten. In 2025 ondersteunden we dit netwerk door een aantal kennisbijeenkomsten te organiseren. Scholings- en kennissessies toekomstbestendige landbouw We organiseerden in 2025 met subsidie van de provincie meerdere scholingsbijeenkomsten en begeleidingstrajecten die allemaal draaiden om een toekomstbestendige landbouw. We ondersteunen ook (leer)netwerken en ondernemers in de regio. Samenwerking Vitaal Landelijk Gebied Gelderland In 2025 verkenden we hoe agrarische bedrijven en organisa:es de vitaliteit van het landelijk gebied kunnen helpen versterken. We denken aan verschillende arrangementen vanuit de agrarische sector, zoals lokaal voedsel in bedrijfskan:nes, kerstpakkeMen, vergaderloca:es bij agrariërs en meewerkuitjes. We hebben verbinding gezocht met ambassadeurs van de Economic Board. Een duurzaam voedselsysteem Regionale voedselagenda klaar De regionale voedselagenda is afgerond in 2025.

Hierin staat hoe wij met inwoners, agrariërs, ondernemers en overheden samen willen werken aan een duurzaam, lokaal en eerlijk voedselsysteem en wat wij gaan doen. We willen toe naar meer gezond voedsel uit eigen regio (met meer plantaardige eiwiMen) en een directere rela:e tussen boer en burger (denk aan boerderijwinkels of voedselcoöpera:es). We zeMen in op bewustwording bij inwoners, zodat zij ook meer gaan kiezen voor duurzaam en regionaal voedsel. In onze visie verbinden wij een duurzaam voedselsysteem ook met andere beleidsthema’s, zoals gezondheid, zorg, brede welvaart, voedselomgeving en educa:e. Samen aan tafel: in gesprek over de voedseltransi e Samen met Impact Stedendriehoek organiseerden we netwerkbijeenkomsten (Transi:e Tafel en Tafel van Betekenis) over duurzaam voedsel voor mensen uit verschillende hoeken van de samenleving die willen werken aan onze voedseltransi:e. Dat leverde veel enthousiasme op: met de projec:deeën gaan we in 2026 verder. Op naar een samenwerkingspla5orm voor lokaal, duurzaam en gezond voedsel Samen werken aan innova:e in de voedseltransi:e: dat willen we graag. Na een verkenning van samenwerkingsini:a:even in andere regio’s, is nu een projectvoorstel ingediend. Organisa:es als Zorggroep Apeldoorn, Atlant Zorgorganisa:e en Gelre Ziekenhuis doen mee.

Zutphen Biostad We ondersteunden het burgerini:a:ef Biostad Zutphen, dat gericht is op het vergroten van de bekendheid, afzet en produc:e van lokaal en biologisch voedsel. Het resultaat is mooi: het college van burgemeester en wethouders nam het ac:eplan aan dat de enthousiaste Zutphenaren maakten. Zutphen riep zichzelf uit tot Biostad van Nederland. Andere ondersteuning in 2025 • • • •

we ondersteunden meerdere regionale voedselini:a:even (denk aan onderlinge samenwerking, professionalisering, financiering) zoals De Pantry, Local Farmers, Erve Kiekebos en Van Onze Grond we organiseerden (met Natuur en Milieu Gelderland en andere organisa:es) een bijeenkomst over Voedsellandschap van de toekomst we verkenden samenwerking met brancheorganisa:e LTO over mul:func:onele landbouw – dit krijgt in 2026 een vervolg we ondersteunen een projectaanvraag bij LEADER (het Europese subsidieprogramma voor plaMelandsontwikkeling) van S:ch:ng IJsselvallei Boert en Eet Bewust om de verbinding tussen burgers en bedrijven in de regio te versterken

14

15

Wat hee3 het gekost? Omschrijving Inzet Capaciteit

Begroting 2025 319.121

Rekening 2025 224.163

Agendabudget

100.000

116.646

Klimaatadaptatie Oost-Veluwe

31.404

11.199

Subsidies & Activiteiten

31.404

11.199

Totale lasten

450.525

352.008

Bijdrage gemeenten Bijdrage subsidies Bijdrage agendabudget

419.121 31.404 -

419.121 31.404 23.021

Totale baten

450.525

473.546

-

121.538

Saldo baten en lasten

Toelichting: De onderschrijding van € 121.538,- op dit programma wordt met name veroorzaakt door: • Het niet invullen van een projectleidersvacature.(+59k) • Projectleider die begroot was en om niet beschikbaar is gesteld door derden. (+36k) • Subsidieopbrengst hoger uitgevallen waardoor kosten uit voorgaande jaren alsnog meegenomen konden worden in de subsidie.(+20k)

16

2.3 Regionale Economie van de Toekomst Een sterke economie met gezonde bedrijven creëert werk en inkomen. Dat is belangrijk voor de bestaanszekerheid van onze inwoners. Daarom investeren wij in de regionale economie van de toekomst, waarin het midden- en kleinbedrijf onze drijvende kracht is. Voor meer groene en digitale groei zijn meer toekomstbestendige werkloca:es nodig. De bron van die nieuwe bedrijvigheid: innova:e. Daarom investeren we in plekken waar die innova:eruimte mogelijk is. Ook zorgen we ervoor dat we logis:ek een sterke en aantrekkelijke regio blijven. De energietransi:e, digitalisering en een sterke arbeidsmarkt zijn hiervoor belangrijke thema’s. Wat willen we in 2030 bereiken? • • • • •

ruimte voor werk door uitbreiding van bedrijventerreinen toekomstbestendige bedrijventerreinen een veerkrach:ge arbeidsmarkt een logis:ek ecosysteem A1/IJssel kweekplaatsen voor groene en digitale groei in het midden- en kleinbedrijf

Wat wilden we daarvoor doen in 2025? Ruimte voor werk door uitbreiding van bedrijventerreinen • •

Regionale visie Ruimtelijke Economische Bouwsteen vaststellen (bouwsteen Ontwikkelperspec:ef 2050) uitvoering Regionaal Programma Werkloca:es (bouwsteen Ontwikkelperspec:ef 2050)

Toekomstbestendige bedrijventerreinen • • • •

aanhaken op Programma Verduurzaming Bedrijventerreinen Nederland: ondersteunen en delen kennis en instrumentarium organisa:egraad bedrijventerreinen versterken slimme energieoplossingen voor bedrijventerreinen groene en gezonde bedrijventerreinen

Een veerkrach:ge arbeidsmarkt • • • •

een breed gedragen regionale arbeidsmarktagenda vaststellen focus op kansrijke arbeidsmarktsectoren Human Capital Agenda en meerjarenprogramma met arbeidsmarktregio Veluwe Stedendriehoek Leven Lang Ontwikkelen is onderdeel van onze regionale agenda

Een logis:ek ecosysteem A1/IJssel • •

oprich:ng logis:ek netwerk Stedendriehoek lobbystrategie ontwikkelen

Kweekplaatsen voor groene en digitale groei in het midden- en kleinbedrijf • •

brede ondersteuning mkb uitvoering regionaal programma Krach:g MKB en uitrol naar de hele regio

Wat hebben we gedaan en bereikt in 2025? Safe Society & Smart Development Economische Proposi e opgeleverd (bouwsteen Ontwikkelperspec ef 2050) Niet genoemd in ons jaarplan, maar wél gemaakt in 2025: onze Economische Proposi:e. Samen met de Economic Board hebben we stevig neergezet waarin onze regio zich onderscheidt. Met deze proposi:e verbinden wij onze economische ontwikkeling aan de ruimtelijke keuzes die we maken in het Ontwikkelperspec:ef 2050. Het is ons vertrekpunt voor samenwerking in onze regio, investeringen en lobby rich:ng Rijk en Europa.

17

Safe Society & Smart Development is de :tel van onze Economische Proposi:e. We zeMen in op slimme informa:etechnologie voor de samenleving. Ondernemers, onderwijs en overheden werken samen aan slimme oplossingen voor een leeTare en toekomstbestendige samenleving: veiligheid, voedselzekerheid, waterkwaliteit en -management en energie. Rond deze thema’s groeit een ecosysteem van slimme technologie, toepasbare kennis en ondernemerschap dat zichtbaar bijdraagt aan brede welvaart. Ruimte voor werk door uitbreiding van bedrijventerreinen Ruimte voor werk: visie en regionaal programma werkloca es (RPW) vastgesteld (bouwsteen Ontwikkelperspec ef 2050) Een mooie mijlpaal in 2025! Alle acht gemeenten en provincie Gelderland stelden de regionale visie Ruimtelijke Economische Bouwsteen (REB) vast. Samen zorgen we voor voldoende, duurzame en toekomstbestendige werkplekken die passen bij economische groei, vernieuwing en circulaire economie. Omdat de visie ook ingaat op de ‘ruimtelijke puzzel’, is de visie een bouwsteen voor het Ontwikkelperspec:ef 2050. Voor de visie hebben we gebruikgemaakt van het rapport Ruimtevraag naar bedrijventerreinen in Regio Stedendriehoek. Hierin brachten wij in beeld hoeveel ruimte we ook op de langere termijn nodig hebben – en welke soort ruimte. In het Regionaal Programma Werkloca:es 2030-2040 staan de concrete afspraken over bedrijventerreinen.

Toekomstbestendige bedrijventerreinen De regionale samenwerking tussen bedrijven en gemeenten is georganiseerd in een publiek-private samenwerking, met een eigen regionale stuurgroep en werkgroep. Die samenwerking is in maart 2025 geformaliseerd. We werken aan vergro:ng van het organiserend vermogen op bedrijventerreinen, slimme energieoplossingen en klimaatadap:eve maatregelen. Organisa egraad bedrijventerreinen versterken Dankzij subsidie van het Rijk hebben we op twaalf bedrijventerreinen de organisa:egraad een flinke boost kunnen geven. Denk aan parkmanagement, of aan ini:a:even die bedrijven met elkaar verbinden, zoals gezamenlijk afvalbeleid. Slimme energieoplossingen Op zo’n twaalf bedrijventerreinen zoeken bedrijven samen naar slimme energieoplossingen. Om problemen met netconges:e op te lossen, realiseert een aantal bedrijven bijvoorbeeld gezamenlijk energieopslag. Zo zijn er veel meer mooie voorbeelden in de regio. Groene en gezonde bedrijventerreinen Vier bedrijventerreinen zijn aan de slag met maatregelen om zich aan te passen aan de gevolgen van de klimaatverandering. Zij zorgen dat zij extreme waterpieken kunnen opvangen en water kunnen bergen voor drogere :jden. Ook vergroenen zij hun terreinen om hiMestress te verminderen. Dit komt voort uit het landelijke Programma Verduurzaming Bedrijventerreinen waarvan we subsidie kregen.

Die is door VNO-NCW Midden aangevraagd; de brancheorganisa:e is ook penvoerder. Veerkrach:ge arbeidsmarkt Regionale arbeidsmarktagenda: meer focus In 2025 is de no::e Economische Verkenning Veerkrach:ge Arbeidsmarkt vastgesteld door het algemeen bestuur. In deze no::e staat onder meer onze focus voor de komende jaren en is ook een aantal kansrijke sectoren benoemd waarop wij ons kunnen richten. We ontwikkelden in opmaat naar onze nieuwe arbeidsmarktagenda ook een vernieuwde analyse om arbeidsmarktdata te duiden – een methodiek waar we de komende jaren van kunnen profiteren. Dankzij onze Economische Proposi:e is onze focus nog scherper geworden, omdat we ons willen richten op thema’s als veiligheid en digitale leefomgeving. Dit heeO impact op onze regionale arbeidsmarktagenda en ook op het regionale onderwijsaanbod. In 2026 maken we mede daarom een (brede) kennis- en innova:eagenda (KIA), met een belangrijke rol voor onze Economic Board. Er gebeurt natuurlijk ook al veel. Zo vind je in Apeldoorn een cluster van ondernemers, onderwijs en overheid dat zich richt op (digitale) veiligheid en in Deventer concentreert zich een cluster technologie in de leefomgeving (data-gedreven gebiedsontwikkeling). Zo zijn er meer voorbeelden.

Wij lobbyen bij de Europese Unie, het Rijk en de provincie om te investeren in broedplaatsen voor innova:e op het gebied van veiligheid, duurzaamheid en digitalisering. Denk aan het Learning District in Apeldoorn en de Kien in Deventer.

18

Samenwerking Werkcentrum Veluwe Stedendriehoek Met de arbeidsmarktregio Veluwe Stedendriehoek werken we aan een Regionale Meerjarenagenda Arbeidsmarkt (RMJA). In onze krappe arbeidsmarkt zijn verschillende oplossingen nodig om het werk gedaan te krijgen. Bijvoorbeeld door produc:viteitsgroei: meer doen met dezelfde hoeveelheid mensen. Dat kan door technologie, efficiënter inrichten van het werkproces of met scholing. Onbenut talent inzeMen door alle groepen een kans te geven en meer te werven op vaardigheden dan diploma’s, kan ook helpen. Het werkcentrum Veluwe Stedendriehoek en de Human Capital Agenda (HCA) ondersteunen werkgevers bij het inzeMen van dit soort oplossingen. Vanuit het perspec:ef van de arbeidsmarktregio ligt de nadruk op het aan het werk krijgen en houden van meer mensen. Vanuit het perspec:ef van de Human Capital Agenda op verhoging van de arbeidsproduc:viteit. Logis:ek ecosysteem A1/IJssel De A1-corridor is een onderdeel van een belangrijk interna:onaal transportnetwerk waar bedrijven elke dag gebruik van maken: spoor, water en snelwegen rich:ng binnenlandse en buitenlandse markten. Onze regio is een logis:eke hotspot in Nederland.

Wij willen het vervoer over water in plaats van over de weg s:muleren door de bevaarbaarheid van de IJssel op peil te houden, de bereikbaarheid van de binnenhavens van Lochem, Deventer en Zutphen te garanderen en de havens te versterken en te verduurzamen. Hiermee geven we ook invulling aan de (Europese) ambi:es voor de North Sea Bal:c Corridor – de strategische Europese transportroute die de havens aan de Noordzee verbindt met de Oostzee via spoor, weg en binnenwateren. TriPort Valley van start Wij hebben (mede) logis:eke bedrijven en de maakindustrie bij elkaar gebracht en die hebben zich nu verenigd in de regionale netwerkorganisa:e TriPort Valley. Goed nieuws: zij kunnen samen een krach:ge stem laten horen. Voor ons als regio is het fijn om een stevige regionale gesprekspartner te hebben. Het logis:ek netwerk richt zich op alle uitdagingen die op de logis:ek aPomen, maar focust zéker op de arbeidsmarkt. Met onder meer logis:eke evenementen voor scholieren en studenten wil het netwerk de logis:eke branche op de kaart te zeMen om het arbeidstekort aan te pakken. Versterking (lobby) logis eke sector: aan de slag met een regionaal plan (bouwsteen Ontwikkelperspec ef 2050) De in 2024 vastgestelde posi:on paper en roadmap voor de binnenvaart in de Stedendriehoek waren de basis voor onze lobbystrategie om de binnenvaart te versterken en te verduurzamen.

Aanvullend hebben we een analyse uitgewerkt: ‘Binnenvaart als essen:eel onderdeel voor de logis:ek en bereikbaarheid van Regio Stedendriehoek’. Nu werken we aan het bredere regionale plan. In onze strategische lobbystrategie staat logis:ek hoog genoteerd. Wij pleiten voor investeringen in (inter)na:onale weg- en spoorverbindingen. Binnen de North Sea-Bal:c Corridor willen we onze posi:e versterken door te investeren in regionale waterinfrastructuur. We vragen aandacht voor de doorvaarbaarheid van de IJssel en gerichte investeringen in de sluis Deventer, de kades in Lochem en de spoorbrug in Zutphen. De economische goederencorridor North Sea Bal:c Corridor zal zich moeten doorontwikkelen en robuust en weerbaar moeten worden. Kweekplaatsen voor groene en digitale groei in het midden- en kleinbedrijf Brede ondersteuning mkb Het Ondernemershuis Deventer ondersteunde in 2025 ondernemersgemeenschappen (kweekplaatsen) in het midden- en kleinbedrijf (mkb) in de hele regio. Ook is het ondersteuningsaanbod voor starters uitgebreid en geven we energieadvies, samen met provincie Gelderland en lokale energiecoöpera:es. Krach g MKB Stedendriehoek: transi emakelaars geven terplekke advies Met een flinke bijdrage uit de Regio Deal gaan transi:emakelaars (ook ondernemers) vanaf 2025 in vier jaar :jd zo’n 8000 ondernemers in het midden- en kleinbedrijf persoonlijk spreken.

De centrale vraag: hoe bereiden mkb’ers zich voor op hun toekomst en wat hebben zij daarvoor nodig? Denk aan thema’s als personeel, digitalisering of verduurzaming. De eerste ervaringen met deze vraaggerichte aanpak zijn heel posi:ef: ondernemers vinden een luisterend oor en krijgen passend advies en ondersteuning. We maken gebruik van slimme AI-tools om ondernemers vooral ook snel en ter plekke te kunnen helpen. Sinds 2025 vindt de methodiek haar weg naar álle gemeenten in onze regio.

19

20

Wat hee3 het gekost? Omschrijving Inzet Capaciteit

Begroting 2025 441.803

Rekening 2025 283.318

Agendabudget

87.500

71.385

Regionaal Logisiek Netwerk

45.000

44.774

Ontzorgingsprogramma verduurzaming MKB

85.000

60.481

Subsidies & Activiteiten

130.000

105.255

Totale lasten

659.303

459.958

Bijdrage gemeenten Bijdrage subsidies

529.303 130.000

529.303 105.878

Bijdrage agendabudget Totale baten Saldo baten en lasten

-

3.263

659.303

638.444

-

178.486

Toelichting: De onderschrijding van € 178.486,- op dit programma wordt met name veroorzaakt door: • Het niet en niet tijdig invullen van projectleidersvacatures (+159k) • Het agendabudget is niet volledig gebruikt (+19k) • De afwijking bij de subsidie Ontzorgingsprogramma verduurzaming MKB aan de lasten kant is gelijk aan de afwijkingen van deze subsidie aan de batenkant en is dus budgetneutraal.

21

2.4 Ruimtelijke Ontwikkeling Samen met het Rijk, provincies Gelderland en Overijssel, drie waterschappen en onze acht gemeenten, werken wij aan het Ontwikkelperspec:ef 2050. Dit is onze gezamenlijke ruimtelijke visie op de toekomst van wonen, werken, natuur en bereikbaarheid. We kijken verder vooruit dan de termijn van onze Uitvoeringsagenda 2023-2030 en dat is niet voor niets. Om onze regio toekomstbestendig in te richten, willen en moeten we doordacht omgaan met onze ruimtelijke ontwikkeling. Onze grootste uitdaging voor ruimtelijke ontwikkeling is de ruimte zelf! Als we alle ambi:es voor wonen, werken, natuur, landbouw, mobiliteit, klimaat en energie willen realiseren, dan hebben we ongeveer 1,8 keer aan oppervlakte nodig. We moeten dus keuzes maken. Niet alles kan en niet alles kan overal. Het komt aan op slimme combina:es en nieuwe, samenhangende oplossingen bedenken. En daar zijn we volop mee bezig.

Om zo te groeien in balans! Uitgangspunten voor het Ontwikkelperspec:ef 2050 zijn: • brede welvaart vasthouden en versterken – welzijn, wonen en werk in balans • iden:teit voorop – bouwen op de unieke kwaliteiten van onze regio • meervoudig ruimtegebruik – func:es slim combineren in een schaarse ruimte • bodem en water leidend – ruimtelijke keuzes maken in samenhang met het natuurlijk systeem Na een eerste verkenning in 2024 met de Contourenschets Verstedelijking in Balans, zijn we gestart met het maken van het Ontwikkelperspec:ef 2050. De formele aOrap is in november 2024 gemarkeerd met de minister van Volkshuisves:ng, in het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving. Via het P-beraad en de werkgroep Ruimtelijke Ontwikkeling (RO) wordt het regionale geluid ingebracht bij het maken van het Ontwikkelperspec:ef 2050, naast dat van het Rijk, provincies en waterschappen. We zorgen dat gemeenten en gemeenteraden betrokken zijn. De programmamanager verbindt processen en ‘overheidslagen’ en zorgt voor integrale inbreng van onze regio bij ambtelijke en bestuurlijke tafels. De programmamanager is betrokken bij de ontwikkeling van het Ontwikkelperspec:ef 2050 en is voorziMer van de klankbordgroep. Wat wilden we in 2025 bereiken? Bestuurlijk en ambtelijk draagvlak creëren •

gemeentelijke inbreng leveren vanuit de regio voor het Ontwikkelperspec:ef 2050 en eigenaarschap versterken van de betrokken gemeenten

Tussenproducten op weg naar het Ontwikkelperspec:ef 2050 toetsen •

zorgen voor toetsing door de klankbordgroep (waarin gemeenten, waterschappen en provincies ambtelijk vertegenwoordigd zijn) en door de werkgroep RO waarin beleidsstukken van andere overheden worden besproken en waarin wordt afgestemd over gezamenlijke zienswijzen of reac:es

Bestuurders betrekken •

regio-ochtenden met verdiepende werksessies organiseren voor bestuurders van de P-beraden over overlappende ruimtevragen en ‘schurende’ opgaven (grens-ontkennend samenwerken)

Inbreng uit onze regio in provinciale Omgevingsvisies en Nota Ruimte

Uitvoeringsagenda 2023-2030 verbinden met het Ontwikkelperspec:ef 2050

22

Wat hebben we gedaan en bereikt in 2025? Bestuurlijk en ambtelijk draagvlak creëren Ambtelijke klankbordgroep toetste ‘tussenproducten’ We ontwikkelen ons Ontwikkelperspec:ef 2050 in een flink tempo. En dat lukte in 2025 goed, mede dankzij de hoge inzet van betrokken ambtenaren. Vanuit de gezamenlijke governance met Rijk, provincies en waterschappen, zorgden we vanuit ons programma vooral voor toetsing van ‘tussenproducten’ in de klankbordgroep. Die klankbordgroep met ambtenaren van gemeenten, provincies en waterschappen kwam gemiddeld twee keer per maand bij elkaar en boog zich over: • • • • •

een feitenrelaas een verdieping op brede welvaart (indicatoren en afwegingskader) een regionale biografie (landschap & ontstaansgeschiedenis) een variantenstudie met meerdere toekomstbeelden met inbreng van de acht gemeenten hebben we een college- en raadsvoorstel gemaakt zodat besluitvorming tegelijk kan plaatsvinden in alle colleges en gemeenteraden Bestuurders nauw betrokken We organiseerden in 2025 vijf regio-ochtenden voor bestuurders in onze regio. We namen ze mee in actuele ontwikkelingen en studies, nodigden externe sprekers uit (onder andere de directeur van trendbureau Overijssel) en lichMen ook de variantenstudie Ontwikkelperspec:ef 2050 toe. Raadsconferen es In 2025 stonden de twee raadsconferen:es in het teken van het Ontwikkelperspec:ef 2050. In mei stond het afwegingskader brede welvaart centraal, vooruitlopend op de consulta:eronde in individuele raden. Raadsleden gaven aan wat zij belangrijk vinden om mee te nemen in dat instrument. De raadsconferen:e in november draaide om de variantenstudie. In een ‘Lagerhuisdebat’ bespraken raadsleden de voor- en nadelen van de verschillende varianten en oefenden ook met gemeentegrens-overs:jgend samenwerken. Advies Economic Board Ook de Economic Board brengt in het voorjaar van2026 advies uit over de varianten in het Ontwikkelperspec:ef 2050.

Inbreng beleid Rijk en provincie De programmamanager Ruimtelijke Ontwikkeling nam deel aan het coördina:eteam van de provincie Gelderland dat zorgde voor inbreng van de provincie aan de landelijke Nota Ruimte. In werksessies met het Rijk en twee andere verstedelijkingsregio’s MiddenLimburg en Twente, hebben wij als Stedendriehoek ook meegedacht, kennis uitgewisseld en inbreng geleverd. De werkgroep Ruimtelijke Ontwikkeling verzorgde meerdere zienswijzen op beleidsstukken van hogere overheden, onder meer op het ontwerp Nota Ruimte. Programma’s verbinden Om de week organiseerden wij een zogenoemde ‘integrale tafel’ voor alle programmamanagers en de projectleider Ontwikkelperspec:ef 2050, onder voorziMerschap van de programmamanager Ruimtelijke Ontwikkeling. Hier bespraken we samenhangende thema’s om zo te komen tot goede integrale inbreng in het Ontwikkelperspec:ef 2050.

23

24

Wat hee3 het gekost Het programma heeO budget voor de inhuur van deskundigheid en de organisa:e van bijeenkomsten. Daar is in 2025 beperkt gebruik van gemaakt. De kosten voor het maken van het Ontwikkelperspec:ef 2050 komen niet ten laste van dit programma.

Omschrijving

Begroting 2025

Rekening 2025

Inzet Capaciteit

112.173

138.100

Agenda buget

25.000

5.234

Totale lasten

137.173

143.334

Bijdrage gemeenten

137.173

137.173

Totale baten

137.173

137.173

-

-6.161

Begroting 2025 57.000

Rekening 2025 57.291

Doorberekende kosten

343.000

352.216

Totale lasten

400.000

409.507

Bijdrage Partners

335.000

Totale Baten

335.000

344.507 344.507

Saldo baten en lasten

-65.000

-65.000

Onttrekking Bestemmingsreserve Ontwikkelperspectief

65.000

65.000

Bijdrage uit reserves

65.000

65.000

-

-

Saldo baten en lasten Toelichting: De overschrijding van € 6.161,- op dit programma wordt met name veroorzaakt door: Inzet programmamanager uitgebreid naar 24 uur (-26k) • • Het agendabudget bijna niet gebruikt is.(+20k).

Het Ontwikkelperspectief: Omschrijving Inzet Capaciteit

Resultaat na mutaties reserves

Toelichting: Het ontwikkelperspectief wordt vergoed door bijdragen vanuit gemeenten, beide provincies en een drietal waterschappen.

25

2.5 Mobiliteit Goede, slimme en duurzame bereikbaarheid via weg, spoor en water is belangrijk voor inwoners en bedrijven. En ook voor het aantrekken van arbeidskrachten én het verminderen van de CO₂-uitstoot. Programma Mobiliteit richt zich op betere bereikbaarheid van de regio en de overschakeling naar slimme en schone mobiliteit. Een goede bereikbaarheid is niet vanzelfsprekend. Zonder aanvullende maatregelen leiden de plannen die er zijn voor de regio tot extra knelpunten. Daarom werken we aan de bereikbaarheid met omliggende regio’s, het verlichten van regionale knelpunten en het verbeteren van de bereikbaarheid binnen de (nieuwe) verstedelijkte gebieden. Ook willen we dat de mobiliteit veilig, slim en duurzaam is én bijdraagt aan de kwaliteit van de leefomgeving. We leggen verbinding met de thema’s wonen en werken en met het organiseren van geschikte woon- en werkloca:es, bijvoorbeeld in de buurt van sta:ons. Zo s:muleren we lopen, fietsen en het gebruik van openbaar vervoer. We proberen de nadelige effecten van autogebruik te verminderen. Dat komt ten goede van de bereikbaarheid en leeTaarheid voor ons allemaal. Wat willen we in 2030 bereiken? • • •

verbetering van de bereikbaarheid met omliggende regio’s regionale knelpunten op het wegennet verlichten bereikbaarheid binnen de (nieuwe) verstedelijkte gebieden versterken

Wat wilden we daarvoor doen in 2025? Verbetering van de bereikbaarheid met omliggende regio’s • • •

A1-corridor: verkennen, corridorbenadering en quick wins goederencorridor Noordoost Europa A50-corridor

Regionale knelpunten op het wegennet verlichten • fietss:mulering regionale fietsvisie • • regionale werkgeversaanpak • communica:e logis:ek makelaar • • smart mobility • publieke mobiliteit deelname Loket Deelmobiliteit • • mobiliteitshubs • inbreng mobiliteit in Ontwikkelingsperspec:ef 2050

Wat hebben we gedaan en bereikt in 2025? Verbetering van de bereikbaarheid met omliggende regio’s A1-corridor Eind 2024 werd de verbrede A1 Oost geopend, tussen Apeldoorn en Azelo. Een mooi resultaat waar wij ook intensief bij betrokken waren. Helaas werd een aantal knelpunten op de A1-corridor gepauzeerd: A1/A28 Hoevelaken en A1/A30. Dit is slecht voor onze bereikbaarheid. Daarom lobbyden we in 2025 met andere regio’s in het oosten en midden van het land om deze knelpunten wél aan te pakken. Ook hebben we bereikbaarheid per spoor onder de aandacht gebracht, onder meer bij de NS voor de nieuwe dienstregeling. We zien dat verbeteringen steeds zijn/worden doorgevoerd. Zo rijden er meer treinen aan het einde van de dag en gelden er daluren tussen Deventer, Apeldoorn en Amersfoort. Ook lobbyden we zeer succesvol voor een duurzame inpassing ICE Amsterdam-Berlijn. Hoewel de middelen hiervoor er nog niet zijn, hebben we wel afspraken gemaakt over het verkennen van mogelijkheden voor een vierde perronspoor in Deventer.

26

Goederencorridor Noordoost Europa Samen met andere regio’s in Oost-Nederland en provincies Gelderland en Overijssel zijn we betrokken bij het onderzoek naar een toekomstbestendige goederencorridor voor Noordoost Europa. Dit onderzoek naar nut en noodzaak is in 2025 gestart. Bestuurders en ambtenaren uit onze regio zijn hierbij betrokken. Wij hebben gezorgd voor een goede deelname vanuit onze regio aan een landelijke raadpleging voor het onderzoek. A50-corridor Om de verkeersdruk(te) op de A50 te verminderen, zeMen we met het Rijk, provincie Gelderland en gemeenten Apeldoorn, Epe, Heerde en HaMem in op een brede aanpak: het fietsgebruik s:muleren, het autogebruik spreiden en logis:eke bedrijven betrekken bij vervoersspreiding. We lanceerden onder meer campagnes om verkeersdeelnemers te s:muleren om de spits te vermijden. Regionale knelpunten op het wegennet verlichten Regionale fietsvisie klaar (bouwsteen Ontwikkelperspec ef 2050) We werkten in 2025 aan onze nieuwe regionale fietsvisie: ‘Regio Stedendriehoek, natuurlijk de fiets!’ maakt duidelijk dat fietsen gezond, duurzaam, goedkoop, ruimte-efficiënt en verbindend is. We presenteerden de fietsvisie op de City Deal Fiets in Apeldoorn. De fiets is voor het verduurzamen en verbeteren van onze bereikbaarheid een belangrijk vervoermiddel. Daarom heeO de fiets een prominente plek in onze aanpak.

Zéker in het licht van verdere verstedelijking van onze regio. Fietss mulering: fietsen voor een beloning op de app Via allerlei middelen en kanalen werden inwoners via de campagne ‘Da’s zo gefietst’ in al onze gemeenten aangemoedigd om meer te gaan fietsen. We zeMen ook gedragsinterven:es in op zes basisscholen, in centra van zeven gemeenten en bij verschillende bedrijven. Vaker de fiets pakken: dat s:muleren wij ook door fietsers via de nieuwe app’ Da’s zo gefietst’ beloningen aan te bieden voor elke rit. Zij sparen punten om in te wisselen voor kor:ngen, cadeaus of dona:es aan een goed doel. Extra punten kun je verdienen door mee te doen met speciale fietsuitdagingen. In 2025 lanceerden we de app, samen met onder meer Koninklijke Van der Most en 23 regionale partners die de beloningen verzorgen. We hebben de app ook specifiek ingezet toen er werkzaamheden waren aan de N348 en we het fietsverkeer wilden s:muleren. In 2026 zeMen we verder in op het s:muleren van het appgebruik onder individuele gebruikers, bedrijven en (sport)verenigingen. Regionale werkgeversaanpak In 2025 ondersteunden we werkgevers via onze aanpak Slim en Schoon Reizen. Met gerichte communica:e, ac:verende middelen en maatwerkondersteuning s:muleren we duurzame mobiliteit en duurzaam reisgedrag van medewerkers.

Zo is een stevige basis gelegd voor verdere verduurzaming van de woon-werkmobiliteit in de Stedendriehoek. We brengen de mogelijkheden voor slimme en schone mobiliteit con:nu gericht onder de aandacht. Zo’n 3000 bedrijven namen kennis van onze informa:e en nieuws. Honderden bedrijven gingen daarmee aan de slag en we brachten 31 bedrijven met elkaar in contact om samen te werken of kennis en ervaringen uit te wisselen. In onze regio zijn 26 organisa:es ‘rolmodel’ op het gebied van duurzame mobiliteit. We bieden bedrijven gra:s mobiliteitsscans aan die inzicht bieden in het reisgedrag van medewerkers of de kansen voor mobiliteitsmaatregelen: bij 20 waren of zijn die in uitvoering. Naast deze mobiliteitsscans kunnen werkgevers ook gebruikmaken van andere ondersteuning, zoals de mobiliteitsindex en hulp bij het maken van mobiliteitsbeleid. We voerden ook tal van andere ac:viteiten uit die bijdragen aan slimme en schone mobiliteit, van advies over fietsbeleid tot bandenspanningsac:es en van e-bike-uitprobeerac:es tot intervisietrajecten. We gaven ook subsidieadvies. Om kennis te delen en werkgevers te ac:veren werk te maken van slimme en schone mobiliteit waren we aanwezig bij Werken in Beweging op de Ecofactorij in Apeldoorn. Zelf organiseerden we ook een aantal bijeenkomsten: • • • •

Webevent GRIP op duurzame mobiliteit (30 juni) Fietsintervisie Ecofactorij (13 mei) Workshop Do’s & Don’ts Fietsbeleid (4 juni) Event Cleaner and Greener (samen met onder meer MKB Deventer)

27

Communica e Onze website, nieuwsbrief en LinkedIn werden in 2025 goed gevonden. Het aantal (nieuwe) websitegebruikers steeg, mede doordat campagnepagina’s de aandacht trokken. Ook steeg ons bereik op LinkedIn flink. Vooral interviews, prak:jkverhalen en video’s zijn populair. Onze nieuwsbrief wordt goed gelezen. Logis ek Makelaar Strategisch advies, bedrijven verbinden en prak:sche ondersteuning: daarmee ondersteunde de Logis:ek Makelaar bedrijven in 2025 bij de overgang naar zero-emissie vervoer, duurzaam vervoer en toekomstbestendige logis:eke processen. Zo wordt de logis:ek in onze regio steeds slimmer, schoner en efficiënter. Een greep uit de resultaten: • • • • •

in 2025 schaOen regionale bedrijven zes elektrische vrachtwagens aan mede dankzij advies van de Logis:ek Makelaar over routeplanning en tankinfrastructuur rijdt er nu weer een nieuwe waterstofvrachtwagen rond ondersteuning bij de aanvraag van de Milieu-investeringsaOrek voor elektrische bussen en subsidieregelingen voor apotheek MediGoed ondersteuning bij de subsidieaanvraag voor verduurzaming vervoer (verplaatsen van 10.000 vrachtwagenriMen per jaar naar vervoer over water) samen met Rouwmaat en Ignite Group nieuwe samenwerking woonbedrijf ieder1 (verduurzaming stadslogis:ek), KAVO (op:malisa:e logis:eke processen en schone voertuigkeuzes), Deventrade (zero-emissie inzet en logis:eke op:malisa:e), Albert van de Scheur (duurzaam zwaartransport en AI-toepassingen), Hanos (efficiënte logis:eke processen met AI-gedreven planning) en Hörmann (verkenning schoon en efficiënt transport)