Bijlage 1. Inventarisatienota
Tekst van het document
Inventarisatienota Fietsplan Lochem 2024 Fietsplan | Gemeente Lochem
Inventarisatienota Fietsplan Lochem 2024
Aanleiding
Fase 2: Participatie
De gemeente Lochem heeft in 2022 het Mobiliteitsplan 2022-2030 vastgesteld. Fietsen heeft een belangrijke plek in het
Stakeholders, ondernemers en inwoners worden bevraagd naar knelpunten en wensen inzake het fietsnetwerk.
Mobiliteitsplan gekregen. De gemeente Lochem zet de komende jaren in het op het stimuleren van fietsgebruik en het verbeteren
Fase 3: Beleidsvorming
van het fietsnetwerk. In het Mobiliteitsplan is de hoofdambitie van de gemeente Lochem voor de fiets opgenomen: Het optimaliseren en stimuleren van de bereikbaarheid per fiets, zodat deze een volwaardig alternatief vormt voor de auto.
De opgave Om verdere invulling te geven aan de ambities op het gebied van fietsen, wil de gemeente Lochem als aanvulling op het Mobiliteitsplan een fietsplan opstellen. De gemeente Lochem heeft BonoTraffics benaderd om samen met de gemeente een fietsplan op te stellen.
Proces Projectnummer:
23.0178
Datum:
8 juli 2024
Status:
Definitief
Auteur(s)
E. Kloezen & M. Bentum | BonoTraffics
Het proces om te komen tot een Fietsplan gemeente Lochem is onderverdeeld in de volgende fasen Fase 1: Verkenning Uitvoeren van een brede verkenning van het actuele beleid en de situatie op straat (zowel utilitair als recreatief).
Er wordt een toekomstbeeld geschetst voor het fietsverkeer in de gemeente Lochem, op basis van de diverse bouwstenen die zijn verzameld.
Leeswijzer In deze rapportage staan de resultaten van de verkenning (fase 1) en participatie (fase 2) weergegeven. Hiermee geldt deze rapportage als bouwsteen en achtergrond voor het te vormen fietsbeleidsplan. In de opbouw van deze rapportage worden allereerst de thema’s benoemd, dit is het resultaat van de analyse en vormt de fundering voor de beleidsvorming. In de opeenvolgende hoofstukken worden de relevante beleidskaders, relevante richtlijnen, verkeersveiligheidsanalyse, relevante ruimtelijke ontwikkelingen, de positie van de gemeente Lochem in de meest recente Fietsgemeente verkiezing, fietstellingen in de gemeente, het resultaat van het veldonderzoek, bevindingen uit bijeenkomsten met stakeholders en de enquêteresultaten behandeld. Afgesloten wordt met bijlagen.
2
Inhoudsopgave 1
Thema’s
4
2
Beleidskaders
11
3
Richtlijnen en vormgeving
19
4
Verkeersveiligheid
23
5
Ruimtelijke ontwikkelingen
32
6
Fietsgemeente
35
7
Fietstellingen
39
8
Veldverkenning
41
9
Stakeholders
43
10
Enquête
50
11
Bijlagen
55
3
1
Thema’s
Op basis van de inventarisatie, analyse van onderzoeksresultaten en de wensen van de gemeente Lochem zijn 6 hoofdthema’s voor het het beleidsdeel van het Fietsplan Lochem gedefinieerd, namelijk: 1. Verkeersveiligheid 2. Ontbrekende fietsvoorzieningen 3. Onderhoud 4. Fiets & ruimtelijke ontwikkelingen 5. Veilig stallen & overstappen 6. Recreatie Op de hierna volgende pagina’s wordt ieder thema toegelicht. Daarbij wordt, indien daar sprake van is, ook aangegeven welke sub-thema’s er zijn. De thema’s volgen zoals gezegd uit de inventarisatie en analyse, waarvan de verschillende onderdelen te vinden zijn in deze rapportage (hoofdstukken 2 t/m 10).
4
Thema 1: Verkeersveiligheid Jongeren en ouderen
50 km/u wegen
Landbouwverkeer
Uit ongevalsgegevens blijkt dat veel jongeren en ouderen betrokken zijn bij fietsongevallen. Fietsongevallen waarbij ouderen
Uit de ongevalsgegevens blijkt dat er veel ongevallen plaatsvinden tussen fietsers en gemotoriseerd verkeer. Daarnaast blijkt dat in de
In het gesprek met de stakeholders kwam naar voren dat er in de gemeente een probleem is met betrekking tot landbouwverkeer
zijn betrokken hebben vaker letsel als gevolg of hebben zelfs een dodelijke afloop.
gemeente Lochem fietsers en gemotoriseerd verkeer op 50 km/u wegen nog relatief vaak gebruik maken van dezelfde ruimte. Dit is
en fietsers. De gemeente Lochem is een gemeente met veel landbouwverkeer, maar ook met veel fietsers. Daar waar deze
met het oog op verkeersveiligheid (Duurzaam Veilig) niet wenselijk. Dit wordt tevens bevestigd door de resultaten vanuit de enquête en de betrokken stakeholders.
twee modaliteiten gebruik (moeten) maken van dezelfde ruimte, wordt dat als onveilig en ook onwenselijk ervaren.
Snelheid gemotoriseerd verkeer Uit de enquête blijkt dat de snelheid van gemotoriseerd verkeer vaak als probleem wordt gezien in relatie tot de verkeersveiligheid van fietsers. Niet overal is het wenselijk of mogelijk om vrijliggende voorzieningen voor fietsers te realiseren. Daar waar dit niet mogelijk is moet aandacht zijn voor het beperken van de snelheid van het gemotoriseerde verkeer.
E-bikes/speedpedelecs Gebruikers van e-bikes (en naar verwachting ook speedpedelecs) zijn vaker betrokken bij ongevallen. Tevens hebben deze ongevallen vaker letsel als gevolg. Steeds meer mensen gebruiken een e-bike. Om te voorkomen dat het aantal ongevallen binnen deze groep gebruikers door blijft stijgen, moet hier specifiek aandacht voor komen.
Centrum Lochem In de enquête wordt het centrum van Lochem, in relatie tot verkeersveiligheid, vaak genoemd. Respondenten geven aan dat oversteken lastig is, er teveel verkeer rijdt, het onoverzichtelijk is en dat de voorrangssituaties onduidelijk zijn of dat er geen voorrang wordt verleend. Respondenten wijzen hierbij veelal de wegen direct rondom het centrum aan, zoals bijvoorbeeld de Nieuwstad, Graaf Ottoweg, Prins Bernhardweg en de Julianaweg. Uit de fietstellingen blijkt tevens dat deze wegen veel worden gebruikt door fietsers. Ook vinden er relatief veel fietsongevallen plaats op deze wegen.
5
Thema 2: Ontbrekende fietsvoorzieningen Vrijliggende fietsvoorzieningen Gemeente Lochem heeft een uitgebreid fietsnetwerk. Het fietsnetwerk van de gemeente lijkt redelijk compleet, kijkend naar de resultaten van de enquête en de gesprekken met stakeholders. In de enquête is ook gevraagd of er nog ontbrekende fietsvoorzieningen zijn in de gemeente. Volgens de respondenten zijn deze op een aantal locaties aanwezig. Het gaat hierbij over het algemeen over het ontbreken van vrijliggende fietsvoorzieningen langs wegen waar op dit moment fietsers en gemotoriseerd verkeer nog gebruik maken van dezelfde ruimte. Uit de ongevalscijfers blijkt dat een aanzienlijk deel van de ongevallen plaatsvinden op locaties waar fietsers geen eigen voorziening hebben en gebruik maken van dezelfde ruimte als het gemotoriseerde verkeer.
6
Thema 3: Onderhoud Staat van het onderhoud Uit de verkenning komt naar voren dat de staat van het onderhoud over het algemeen goed is, met uitzondering van een aantal wegen in het buitengebied. Uit de enquête komt echter een ander beeld naar voren, er springen een drietal locaties uit waar volgens de respondenten het onderhoud ondermaats is, namelijk: Fietspad Damlaan (Eefde) Albert Hahnweg (Lochem) Lochemsebrug (Lochem)
Quick wins Zowel uit de verkenning als uit de enquête komen een aantal locaties naar voren waar het onderhoud ondermaats is. De gemeente heeft de wens uitgesproken om daar waar mogelijk quick wins uit te voeren.
7
Thema 4: Fiets & ruimtelijke ontwikkelingen Woningbouwontwikkelingen In de gemeente vinden veel woningbouwontwikkelingen plaats. Bij de ontwikkeling van bouwlocaties moet aandacht zijn voor goede fietsbereikbaarheid. Op dit moment sluit het huidige fietsnetwerk bijvoorbeeld niet aan op de woningbouwontwikkeling Lochem-
Een afstand die gezien wordt als fietsafstand. Het inzetten op verbetering van de fietsvoorzieningen op en naar bedrijventerreinen kan bijdragen aan meer duurzame woon-werk bewegingen.
Oost. Bij de woningbouwontwikkelingen in Harfsen, Gorssel en Eefde is de fiets maar beperkt concurrerend met de auto, gezien de ligging van de ontwikkellocaties. In mobiliteitsplan van de gemeente staat opgenomen dat de gemeente wil inzetten op stimuleren van schone vormen van vervoer. Dit wordt tevens onderstreept in het coalitieakkoord.
Bedrijven Bij de ontwikkeling van bedrijventerreinen speelt de fiets op dit moment een beperkte rol. Zo bleek uit de stakeholdersbijeenkomst en ook uit de enquête dat de beperkte fietsvoorzieningen op bedrijventerreinen mogelijk een obstakel kunnen zijn voor werknemers om per fiets naar het werk te gaan. Op basis van CBS-data weten we dat de gemiddelde woonwerkafstand in de Achterhoek relatief kort is, circa 8,5 kilometer.
8
Thema 5: Veilig stallen & overstappen Centrum Lochem
Elektrische fietsen
Uit de enquête blijkt dat er behoefte is aan meer stallingsmogelijkheden voor fietsen in het centrum van Lochem.
In de enquête geeft een aantal respondenten aan dat het fietsgebruik kan worden bevorderd door het realiseren van
Een deel van de respondenten heeft de wens om stallingen te realiseren in het centrum en een deel wenst het stallen te
elektrische fietsen. De ervaring van de gemeente is dat elektrische oplaadpunten voor fietsen niet goed worden gebruikt en dat
realiseren bij de randen van het centrum. Deze verdeeldheid is tevens aanwezig bij de stakeholders. Een deel wil fietsen in het centrum mogelijk maken en faciliteren en een deel wil de fiets juist
gebruiker van elektrische fietsen vooral hun fiets thuis of bij een horecagelegenheid opladen. Kansen hiervoor liggen naar verwachting dus voornamelijk bij de markt, eventueel samen met
zoveel mogelijk uit het centrum weren.
de gemeente.
Fietsenstalling station Lochem & bushaltes
Inrichtingseisen
Tijdens het overleg met stakeholders kwam naar voren dat er in de kernen buiten Lochem behoefte is aan stallingsvoorzieningen bij bushaltes. In Lochem is voornamelijk behoefte aan het optimaliseren van de fietsenstalling bij het station van Lochem. Bijvoorbeeld kan worden gedacht aan een bewaakte fietsenstalling en ruimere stallingsplaatsen, zodat ook ander soortige fietsen kunnen worden gestald.
Tijdens de stakeholdersbijeenkomst is een aantal keer genoemd dat fietsenstallingen voldoende ruim moeten zijn. Tevens is de wens stallingen zoveel mogelijk te concentreren en een herkenbare inrichting mee te geven. Bij het opstellen van inrichtingseisen moet tevens rekening word gehouden met verschillende soorten fietsen, als elektrische fietsen en bredere fietsen als bakfietsen. Daarnaast is het voor de stakeholders belangrijk dat fietsen veilig gestald kunnen worden, bijvoorbeeld door te zorgen dat de fiets eenvoudig ergens aan vast kan worden gezet.
9
Thema 6: Recreatief Fietspaaltjes
Richtlijnen
Er is nog een aantal fietspaaltjes aanwezig op het fietsnetwerk van de gemeente Lochem. Het merendeel van deze fietspaaltjes is nog
De gemeente Lochem heeft een uitgebreid netwerk aan recreatieve fietspaden. Op dit moment worstelt de gemeente met
niet ingericht conform de richtlijnen. De paaltjes die niet voldoen aan de richtlijnen staan in de meeste gevallen op fietspaden die
de inrichting van deze paden. De gemeente heeft de wens om in het fietsplan richtlijnen voor recreatieve fietsvoorzieningen op te
behoren tot het recreatieve fietsnetwerk.
nemen. In deze richtlijnen moet bij voorkeur ook worden opgenomen hoe om te gaan met zandwegen- en paden.
Recreatieve voorzieningen In de enquête is aan de respondenten gevraagd naar ontbrekende recreatieve voorzieningen, zoals bijvoorbeeld bankjes of prullenbakken. Hieruit komen niet één of meerdere locaties naar voren waar een sterke wens is voor recreatieve voorzieningen. Vanuit de stakeholders is er wel de wens om aan te slag te gaan met recreatieve voorzieningen. De stakeholders gaven echter ook aan dat niet op ieder punt voorzieningen noodzakelijk zijn en dat vooral gekozen moet worden voor kwaliteit. Recreatieve voorzieningen kunnen bijvoorbeeld gerealiseerd worden op fietsknooppunten of juist op mooie en bijzondere locaties. De VVV geeft aan ideeën te hebben op welke locaties extra voorzieningen getroffen kunnen worden.
10
2
Beleidskaders
Het fietsbeleidsplan heeft raakvlakken met andere beleidsplannen. In dit hoofdstuk worden doelstellingen uit relevante beleidsplannen van het Rijk, de provincie Gelderland en de gemeente Lochem benoemd. Deze doelstellingen voeden onder andere het fietsbeleidsplan van de gemeente Lochem.
Landelijk beleid Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte 2040 Hierin staan de ambities van het ruimtelijke beleid en mobiliteitsbeleid voor Nederland tot in 2040. Voor een aanpak die Nederland concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig maakt, moet het roer in ruimtelijk en mobiliteitsbeleid om. Het Rijk brengt de ruimtelijke ordening zo dicht mogelijk bij degene die het aangaat (burgers en bedrijven), laat het meer over aan gemeenten
Duurzaam Veilig
Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030
Duurzaam Veilig heeft bijgedragen aan afname van aantal verkeersslachtoffers. Toch vallen er jaarlijks nog honderden verkeersdoden en raken meer dan 20.000 mensen gewond. Daarnaast hebben diverse ontwikkelingen invloed op het verkeerssysteem. Daarom is het tijd om Duurzaam Veilig opnieuw kritisch tegen het licht te houden. Deze geactualiseerde visie noemen we ‘Duurzaam Veilig Wegverkeer 2018-2030’, ook wel DV3. DV3 is het kader voor het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030. De uitwerking van DV3 geeft onder meer vijf vernieuwde verkeersveiligheidsprincipes van Duurzaam Veilig.
Het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 kan worden gezien als een uitwerking van Duurzaam Veilig. Het SPV2030 volgt in grote lijnen 3 fases:
Vijf hernieuwde veiligheidsprincipes Duurzaam Veilig: 1. Functionaliteit van wegen
en provincies (‘decentraal, tenzij…’) en komt de gebruiker centraal te staan.
2. (Bio)mechanica (afstemming van snelheid, richting, massa, afmetingen en bescherming van de verkeersdeelnemer)
Doelstelling: Nederland concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig te houden.
3. Psychologica (afstemming van verkeersomgeving en competenties van verkeersdeelnemers)
Fase 1: Introductie en start. Provincies en gemeenten gaan de risico’s op het wegennet in kaart brengen en de eerste risicoanalyses uitvoeren. Op basis daarvan stellen alle regionale partners een gezamenlijk uitvoeringsprogramma op met concrete maatregelen om belangrijkste risico’s aan te pakken. Fase 2: Ervaren, leren en evalueren. Samen met regionale partners worden meetbare risico-indicatoren geformuleerd, beleidsplannen gemaakt en maatregelen uitgevoerd. Fase 3: Bijstellen en professionaliseren. Na een evaluatie in 2025 wordt bekeken of en hoe het SPV 2030 moet worden bijgesteld. Doelstelling: Nul verkeersdoden in 2050.
4. Effectief belegde verantwoordelijkheid 5. Leren en innoveren in het verkeerssysteem Doelstelling: Werken aan een maximale verkeersveiligheid voor iedereen, met nul verkeersdoden als ultieme ambitie.
11
Nationaal Toekomstbeeld Fiets Nederland staat voor een groot aantal maatschappelijke uitdagingen waarvoor de fiets een oplossing biedt. Om de fiets beter te gaan benutten is een forse ontwikkeling van de fietsnetwerken, fietsenstallingen en fietsstimulering nodig. Het Nationaal Toekomstbeeld Fiets wil zorgen dat de fiets, naast de auto en het openbaar vervoer, als gelijkwaardige modaliteit meegenomen wordt bij de beslissingen op het gebied van mobiliteit en ruimtelijke inrichting, op landelijk, regionaal en lokaal niveau, zowel in stedelijk als landelijk gebied. Doelstelling: Het geven van een krachtige impuls aan het fietsverkeer met als gezamenlijke* doelstelling om voor 2027 het fietsgebruik met 20% te laten groeien. * Met gezamenlijk wordt gedoeld op het rijk, provincies, vervoerregio's, en gemeenten samen met maatschappelijke partners.
12
Provinciaal beleid Omgevingsvisie Gaaf Gelderland In 2050 is Gelderland klimaatneutraal. Dit wordt bereikt door grootschalige besparing en opwekking uit verschillende duurzame bronnen van energie. Daarnaast wordt innovatie gestimuleerd en worden bewezen technieken uitgerold. Het tussendoel is dat in 2030 55% broeikasreductie is gerealiseerd.
De ambitie is dat mensen zich in Gelderland veilig, snel, betaalbaar en klimaatneutraal kunnen verplaatsen. Het mobiliteitsnetwerk bepaalt mee waar het mogelijk en wenselijk is om te bouwen. Er wordt zoveel mogelijk nabij OV hubs en stations gebouwd om bestaande capaciteit maximaal te benutten.
In de uitvoeringsagenda verkeersveiligheid staan een viertal doelen omtrent verkeersveiligheid opgenomen.
Doelstelling: Bestaande infrastructuur als vertrekpunt.
•
Verbeteren veiligheid en doorstroming op provinciale infrastructuur
•
Verbeteren veiligheid en doorstroming fiets op gemeentelijke infrastructuur
•
Verbeteren verkeersveilig gedrag Gelderse verkeersdeelnemers
•
Regierol: kennis, innovatie, netwerk, onderzoek en risico ontwikkeling
In 2050 is de groei van mobiliteit op een slimme manier
Visie voor bereikbaar Gelderland
opgevangen en verplaatsen mensen in Gelderland zich veilig, snel, betaalbaar en klimaatneutraal. Snel en veilig internet fungeert
Iedere Gelderlander is bereikbaar en beschikt over mogelijkheden om zijn woon, werk-en recreatiebehoeften in te vullen. Bereikbaarheid vormt een voorwaarde om te kunnen wonen, voor het vestigen van bedrijven, de energietransitie en nadere doelen uit onze omgevingsvisie zoals biodiversiteit, circulaire economie en klimaatadaptatie.
daarbij als alternatief voor fysieke verplaatsingen. Doelstelling: In 2050 is Gelderland klimaatneutraal en wordt de groei van mobiliteit op een slimme manier opgevangen.
Koers Ruimte en Leefomgeving Deze nota gaat over de druk op de ruimte en de leefomgeving van Gelderlanders en hoe daar op een goede manier mee om te gaan. In de Koers Ruimte en Leefomgeving wordt beschreven dat de opgaven waarvoor Gelderland staat onderling sterk samenhangen en dikwijls samenkomen in dezelfde leefomgeving.
Uitvoeringsagenda Verkeersveiligheid Gelderland
Doelen:
Bouwstenen van bereikbaar Gelderland zijn: •
Realiseren kwalitatief hoogwaardige bus op de juiste locaties
•
Inzetten op de fiets op korte afstanden
•
Optimaliseren capaciteit op langere afstanden
•
Versterken van goederenvervoer
•
Bevorderen verkeersveiligheid
13
Coalitieakkoord provincie Gelderland 2023-2027
Fietsvisie Regio Stedendriehoek 2012
Deelnemen aan het verkeer moet veilig zijn. Om ook op de langere termijn de verkeersveiligheid te blijven verbeteren, is een gezamenlijke aanpak nodig. Deze aanpak moet tevens meer transparant zijn, zodat inwoners zien en snappen welke informatie wordt gebruikt en welke aandacht er is voor veiligheid in hun omgeving.
De Regio Stedendriehoek (Apeldoorn, Deventer en Zutphen) ligt centraal op een kruispunt van wegen en spoorwegen. Het fietsbeleid van de Regio Stedendriehoek richt zich op het versterken van de regio. De fiets levert daar een bijdrage aan door de sterke punten van de fiets te benutten en te benadrukken.
Gelderland werkt toe naar een goed netwerk van (snel)fietspaden en kiest ervoor om te investeren op die plekken die voor het netwerk essentieel zijn. Doelstelling: Deelnemen aan het verkeer in Gelderland moet veilig zijn. Doelstelling: Gelderland is en blijft bereikbaar, ook op de lange termijn.
Kadernota Gaan voor Gelderland
Doelstelling: Het verbeteren van de bereikbaarheid van steden, het versterken van de recreatieve aantrekkelijkheid, het verbeteren van de woonkwaliteit en het verbeteren van de leefbaarheid van steden en dorpen.
Op dit moment is de Regio Stedendriehoek bezig met het opstellen van een nieuwe fietsvisie. De ontwikkeling hiervan loopt gelijk op met het opstellen van het fietsplan gemeente Lochem. De doelstellingen en inhoud wordt op elkaar afgestemd voor zo doelmatig en functioneel mogelijke beleidsuitvoering.
Focussen op de kwaliteit van het bereikbaarheidsnetwerk, met als focus voorzien in mobiliteit zodat mensen in Gelderland zich veilig, snel, betaalbaar en klimaatneutraal kunnen verplaatsen. Doelstelling: Veilig, snel, betaalbaar en klimaatneutraal verplaatsen in Gelderland.
14
Gemeentelijk beleid Mobiliteitsplan samen op weg De gemeente Lochem heeft op het gebied van mobiliteit 4
De focus moet niet alleen liggen op de knooppunten of het centrum, maar ook op de verbindingen tussen wijken zelf en tussen de kernen onderling.
ambities:
Doelstelling: Goede bereikbaarheid van de kernen en voorzieningen voor alle doelgroepen.
1. Veilig, leefbaar en gezond
3. Duurzaam en klimaatbestendig
Het (landelijke) Strategische Plan Verkeersveiligheid 2030 streeft naar een proactief beleid om het aantal verkeersslachtoffers te verlagen tot nul. De gemeente Lochem zet in op eenduidige
Een groeiend deel van het Lochemse autobezit is duurzaam. Maar
ordening en inrichting van het wegennet, veilig fietsen binnen en buiten de bebouwde kom en een voorzetting van de inzet op educatie, gedragsbeïnvloeding en handhaving. Doelstelling: realiseren van een veilig wegennet en het stimuleren van schone vormen van vervoer die minder hinder geven.
2. Bereikbaar in balans De bereikbaarheid van voorzieningen in Lochem is belangrijk. Voor de langere afstanden, vrachtverkeer en gecombineerde ritten is en blijft de (vracht)auto een belangrijk en onmisbaar vervoersmiddel. Er is een goede balans nodig tussen de bereikbaarheid voor voetganger, fiets, auto, openbaar vervoer en mogelijke nieuwe vormen van mobiliteit.
er kunnen en moeten nog grote stappen gezet worden. Het feit is dat het overgrote deel van de verplaatsingen hooguit 15 kilometer lang is, biedt kansen om de duurzaamheidsdoelstellingen van de gemeente kracht bij te zetten. Voor de gemeente ligt de uitdaging bij de transitie naar een nieuw mobiliteitssysteem. In een duurzaam mobiliteitssysteem zijn uitstoot en energiegebruik van verkeer en vervoer geminimaliseerd, is er ruimte voor groene mobiliteitsvormen en maken inwoners duurzame mobiliteitskeuzes. Doelstelling: Het bewustzijn bevorderen door gebruik van duurzame, schone en gezonde vervoerswijzen zoals lopen, fiets, (elektrisch) openbaar vervoer en de elektrische auto.
4. Een mooi en slim ruimtegebruik De gemeente wil ook in de toekomst een aantrekkelijke en gezonde leefomgeving bieden. Mobiliteit vraagt ruimte, maar kan ook ruimtewinst opleveren door bijvoorbeeld in te zetten op vervoermiddelen die minder ruimte nodig hebben. Binnen de kaders (ruimte, middelen, beheer en onderhoud, leefbaarheid etc.) en naast de ambities (veiligheid, bereikbaarheid en leefbaarheid) proberen we tot plannen te komen die extra kwaliteit toevoegen aan de omgeving. Doelstelling: Streven naar een mooie, sociale en leefbare openbare ruimte.
Fietsnetwerk Het fietsnetwerk van de gemeente Lochem omvat alle wegen en paden die we openstellen voor het fietsverkeer. De gemeente onderscheidt een aantal wegen en paden die fietsers intensief gebruiken. Deze zijn gekenmerkt als primaire of secundaire fietsroute. Voor een groot deel vormen de primaire fietsroutes de verbindingswegen tussen de verschillende kernen. Aanvullend zijn er secundaire fietsroutes. Dit zijn lokale fietsroutes bijvoorbeeld naar voorzieningen. Deze verwerken minder fietsers. Op pagina 19 is het fietsnetwerk van de gemeente Lochem afgebeeld.
15
Coalitieakkoord 2022-2026
Motie Slimme Verlichting 19 juni 2023
Het college heeft aangegeven fietsgebruik te willen stimuleren en zet zich in om uiterlijk in 2026 fietsgemeente van Nederland te zijn. Daarnaast is de inzet van het college om Lochem als onderdeel van de Achterhoek op de Nederlandse en buitenlandse kaart te zetten als plek om te genieten van rust, natuur, cultuur en sportieve uitdagingen. Het college wil investeren in de kwaliteit van bestaande voorzieningen van o.a. fiets- en wandelpaden.
Verzoek aan het college het onderzoek naar het verbeteren van het fietsnetwerk uit te breiden met een onderzoek naar de kosten en mogelijkheden om de fietspaden van de gemeente Lochem te verlichten en voor deze verlichting van fietspaden gebruik te maken van duurzame oplossingen als bijvoorbeeld slimme LED verlichting met bewegingsdetectoren.
Doelstelling: Fietsgebruik stimuleren. Doelstelling: Uiterlijk in 2026 fietsgemeente van Nederland.
Beleidsplan verlichting Wat betreft verlichting hanteert de gemeente Lochem de volgende uitgangspunten: Recreatieve fietspaden: Deze worden niet verlicht. Als er verlichting staat, dan wordt deze aan het einde van hun levensduur in principe verwijderd als na onderzoek blijkt dat deze verlichting niet nodig is. Doorgaande fietspaden: Deze worden alleen verlicht als ze binnen de bebouwde kom liggen en de paden gezien worden als hoofdfietsroute.
16
Fietsnetwerk gemeente Lochem
Wat valt op? Stimuleren fietsgebruik Uit alle beleidsplannen blijkt de wens om fietsen te stimuleren. Dit omdat fietsen een duurzame verplaatsingsmethode is en omdat het ook gezond is. In veel beleidsplannen wordt de potentie van de fiets op afstanden tot circa 7,5 kilometer benadrukt en tevens aangegeven dat de e-bikes deze potentie vooral vergroten. De fiets wordt daarmee voor langere afstanden ook een interessant alternatief voor woon-werkverkeer. De fiets als belangrijk onderdeel van de bereikbaarheid van wijken en dorpen wordt ook belangrijk gevonden.
Verbeteren verkeersveiligheid Gelijktijdig blijkt uit de beleidsplannen dat er een grote opgave ligt op het verbeteren van de verkeersveiligheid en ook specifiek fietsveiligheid. De eenzijdige ongevallen en ongevallen waarbij ouderen betrokken zijn vragen specifieke aandacht.
18
3
Richtlijnen en vormgeving
Verschillende fietspaden hebben verschillende richtlijnen. In dit hoofdstuk worden de landelijke richtlijnen en de gemeentelijke richtlijnen weergegeven. De tabellen op deze en hiernavolgende pagina bevatten de richtlijnen zoals opgesteld door het kennisinstituut CROW
Richtlijnen CROW
19
20
Uitgangspunten gemeente Lochem Op verkeersaders wordt fietsverkeer gescheiden van het autoverkeer. In verblijfsgebieden ligt de snelheid lager en is menging van verkeer mogelijk. Het toepassen van voorzieningen is afhankelijk van de functie van de weg. Lochem wil zoveel mogelijk massa- en snelheidsverschillen voorkomen. Op erftoegangswegen type B past de gemeente in principe geen fietsvoorzieningen toe. Belangrijk: de gemeente heft geen fietspaden op daar waar nu vrijliggende fietspaden liggen. Fietspaden worden zoveel mogelijk uitgevoerd in asfaltverharding en voldoen wat betreft breedte en inrichting aan landelijk geldende richtlijnen. Primaire en secundaire fietsroutes liggen bij voorkeur in de voorrang, maar dit is geen vereiste. Op kruispunten zorgen we voor voldoende zicht van de automobilist op de fietser.
Bron: Mobiliteitsplan Lochem, 2022
We creëren meer ruimte voor de fiets, ook als dat ten koste gaat van de auto (uitgezonderd stroom- en gebiedsontsluitingswegen)
21
Wat valt op? Wel of geen fietsvoorziening? De gemeente Lochem hanteert het uitgangspunt dat gemotoriseerd verkeer en fietsverkeer daar waar de maximum snelheid 50 km/uur (binnen de bebouwde kom) en 80 km/uur (buiten de bebouwde kom) is wordt gescheiden van elkaar. Fietsers hebben bij voorkeur een eigen voorziening in de vorm van een fietspad op deze locaties. Daar waar de maximum snelheid 30 km/uur (binnen de bebouwde kom) en 60 km/uur (buiten de bebouwde kom) is wordt verkeer gemengd.
Meer ruimte voor de fietser De gemeente heeft in het mobiliteitsplan opgenomen dat meer ruimte moet komen voor de fiets, ook als dat ten koste gaan van het gemotoriseerde verkeer.
Aansluiten op landelijke richtlijnen De gemeente hanteert het uitgangspunt dat fietspaden zoveel mogelijk worden uitgevoerd in asfaltverharding. Daarnaast wordt als uitgangspunt aangegeven dat wat betreft breedte en inrichting aan landelijk geldende richtlijnen moet worden voldaan.
22
4
Verkeersveiligheid
Ongevallen
Overzicht kaarten fietsongevallen
In de periode 2014 -2022 zijn in totaal 1.643 ongevallen geregistreerd binnen de gemeentegrenzen van de gemeente
Betrokkenheid bij ongevallen
blz. 24
Fietsers betrokken bij ongeval
blz. 25
Fietsongevallen naar aard
blz. 26-28
Fietsongevallen naar leeftijd
blz. 29
Fietsongevallen op fietsnetwerk
blz. 30
Fietsongevallen op (niet)vrijliggende fietspaden
blz. 60
Fietsongevallen op 60 km/u wegen
blz. 61
Fietsongevallen naar leeftijd (kaart)
blz. 62
Fietsongevallen op wegennetwerk
blz. 63
Lochem. Uit deze registraties zijn verschillende opvallende, fietsgerelateerde zaken te filteren. In dit hoofdstuk worden deze opvallende aspecten nader toegelicht. Algemene informatie over de ongevallen welke hebben plaatsgevonden in de gemeente Lochem staat weergegeven in dit hoofdstuk. Kaarten met daarop de locaties van ongevallen zijn terug te vinden in de bijlage (pagina 60 t/m 63).
23
Betrokkenheid bij ongeval (2014-2022) | alle wegen binnen gemeente Lochem
In de periode 2014 – 2022 zijn 1.643 ongevallen geregistreerd binnen de gemeentegrenzen van Lochem (alle wegen, ook andere wegbeheerders).
2000
Bij de meeste ongevallen waarbij slachtoffers zijn gevallen, was een gemotoriseerd voertuig betrokken. Met name de personenauto is vaak betrokken, maar ook bestelauto’s en vrachtauto’s komen vaak voor in de ongevalscijfers. Bij de eerdergenoemde 1.643 ongevallen waren in totaal 2.204 personen betrokken. Daarvan zijn 311 behandeld aan letsel en 22 betrokkenen overleden. Het grootste deel van de ongevallen liep af met uitsluitend materiele schade (UMS).
1000
Doden
500
Letsel UMS
0 ik e E-b
tor Mo
Personenauto
Railvoertuig
Voetganger
Vrachtauto
o er to ge u ig aut er i t au ang ert n h g e o t c Ov v l e son Vra Vo Rai Per
Overige
ts
Motor
F ie
Fiets
ts + fi e m Br o
E-bike
to lau
Bromfiets+
te Bes
Bestelauto
Opvallend is het relatief hoge aandeel slachtoffers op een fiets. In de periode 2014-2022 zijn 110 fietsers betrokken geweest bij een ongeval, daarnaast nog eens 67 bromfietsbestuurders en 27 e-bike bestuurders. Hiervan zijn 97 betrokkenen gewond geraakt en 7 betrokkenen overleden. Dit komt neer op 47% van de betrokkenen.
1500
Doden
0
0
2
5
3
1
11
0
0
0
Letsel
11
20
16
54
29
42
127
1
6
5
UMS
211
47
9
51
21
38
1404
2
7
79
24
Fietsers betrokken bij ongeval (2014-2022) | alle wegen binnen gemeente Lochem
120 5
100
80
60
54
Doden Letsel
20
UMS 40
20
47
2
51
16 9
0 Bromfiets +
E-bike
Fiets
25
Fietsongevallen naar aard (2014-2022) | alle wegen binnen gemeente Lochem
120
100
2
80
40
Doden
60
Letsel UMS
40
2 58
19
14
20 2 7
0
24
23
5
Eenzijdig
Flank
Frontaal
Geparkeerd voertuig
4 5
3 3
Kop/staart
Los voorwerp
Onbekend
Vast voorwerp
Voetganger
26
Fietsongevallen naar aard (2014-2022) | alle wegen binnen gemeente Lochem
Interessant is om te achterhalen hoe deze fietsongevallen tot stand zijn gekomen. Het figuur hiernaast geeft daarvan een overzicht. Deze statistieken gaan om alle fietsongevallen binnen de gemeentegrenzen, dus inclusief de ongevallen op de wegen in provinciaal eigendom.
120 100
2
Het blijkt dat veruit in de meeste gevallen een andere (rijdende) partij betrokken was. Het aandeel flankongevallen is verreweg het grootste en ook het aandeel frontale botsingen is groot. Helaas is voor een fors deel van de ongevallen de aard onbekend.
80
40
2 14
58
Letsel
19
UMS
20
Vo et ga ng er
er p
st vo or w
nd
3 3
Va
Ko p/ st aa
rd pa rk ee
24
rt Lo sv oo rw er p
4 5
vo er tu ig
al Fr on ta
nk Fla
0
23
On be ke
2 7 5
Ge
Op hiernavolgende pagina’s worden de geregistreerde ongevallen op wegen in beheer van de gemeente Lochem weergegeven.
40
nz ijd ig
Voor wat betreft de aard van de ongevallen is het grootste verschil waar te nemen in de frontale en flankongevallen. Bijna de helft van de frontale en flank ongevallen heeft plaats gevonden op provinciale wegen. In de gemeente Lochem is het aantal kilometer aan provinciale wegen vele malen lager dan het aantal kilometer gemeentelijke wegen.
Doden
Ee
Op het gemeentelijk netwerk zien de ongevalscijfers er anders uit. Het totaal aantal ongevallen is behoorlijk lager (964), evenals het aantal gewonden (171). Het voornaamste deel van de dodelijke ongevallen (13 van 22) heeft echter wel plaatsgevonden op gemeentelijke wegen.
60
27
Fietsongevallen naar aard (2014-2022) | wegen in beheer gemeente Lochem
70 60 50 23
40
Doden Letsel
30
UMS 20
35
7
10 6
0
13
2
3
Eenzijdig
4
10
Flank
Frontaal
14
2
4
2 3
Geparkeerd voertuig
Kop/staart
Los voorwerp
Onbekend
Vast voorwerp
Voetganger
28
Fietsongevallen naar leeftijd (2014-2022) | wegen in beheer gemeente Lochem
30 2
25
20 2
15
5
5
8
Letsel UMS
4
7
11
Doden
18
5
2
10
12
5 9
7
10
9
7
4
0 12 t/m 15 jaar 16 t/m 17 jaar 18 t/m 24 jaar 25 t/m 39 jaar 40 t/m 49 jaar 50 t/m 59 jaar 60 t/m 69 jaar 70 en ouder
2
Onbekend
4
Niet ingevuld
29
Ongevallen op fietsnetwerk (2014-2022) | wegen in beheer gemeente Lochem
30
Wat valt op? Bij de meeste geregistreerde ongevallen in de gemeente Lochem (alle wegen) in de periode 2014 tot en met 2022 zijn personenauto’s betrokken. De groep die hierna het meest betrokken is bij ongevallen zijn de bestelauto’s. Daarna volgen de fietsers en de bromfietsers. Bij veel fietsongevallen was een gemotoriseerd voertuig de botspartner. In de afgelopen jaren (2014 tot en met 2022) zijn meer dan 70 ongevallen met fietsers geregistreerd. Bijna de helft van deze ongevallen resulteerde bovendien in letsel. Opvallend is dat bij e-bikers het aandeel ongevallen met letsel als gevolg behoorlijk hoger ligt dan bij ‘gewone’ fietsers. In beide groepen zijn ook enkele ongevallen met dodelijke afloop geregistreerd. De groepen die het meest zijn betrokken bij ongevallen waarbij een fiets betrokken is zijn jongeren en de ouderen. Bij ouderen is tevens het risico op een dodelijke afloop of letsel een stuk hoger. De meeste fietsongevallen in de gemeente Lochem vinden plaats op de volgende locaties: Op de hoogwaardige fietsroute tussen Zutphen en Deventer In de kern Lochem In de kern Barchem
31
5
Ruimtelijke ontwikkelingen
Woningbouw
Infrastructuur
Tot en met 2030 heeft de gemeente Lochem plannen om circa 1300 woningen te bouwen. Een deel van deze opgave wordt
Naast woningbouwontwikkelingen is er ook nog een belangrijke infrastructurele ontwikkeling aanstaande, namelijk de ontwikkeling
opgevangen in zes grote woningbouwlocaties, namelijk:
van de FN348. Onderdeel van deze ontwikkeling is de ontwikkeling van een nieuw vrijliggend fietspad lans de N348 ter hoogte van
Gorssel noordoost (50 woningen) Harfsen west (50 woningen)
Gorssel. In de afbeelding hiernaast staat het voorstel van maatregelen weergegeven.
Lochem oost (300 woningen)
Er moeten nog een aantal stappen worden doorlopen voordat er
Detmerskazerne (110 woningen)
kan worden gestart met de uitvoering, namelijk het opstellen van het schetsontwerp, opstellen definitief ontwerp en aanvraag
Laren zuid (80 woningen)
vergunningen. In 2025 gestart met de uitvoering.
Kop van oost (120 woningen) Dit zijn niet alle woningbouwontwikkelingen. Naast deze ontwikkelingen zijn er ook nog tal van kleinschalige in- en uitbreidingsontwikkelingen.
32
Woningbouw ontwikkelingen en fietsnetwerk
33
Wat valt op? De ontwikkeling Lochem Oost sluit nog niet aan op het huidige hoofdfietsnetwerk. In de verdere ontwikkeling van deze uitbreidingslocatie is het belangrijk dat goed na te denken over de ontsluiting van het fietsverkeer, zodat de concurrerende positie van de fiets ten opzicht de auto wordt verbeterd. Verder valt ook op dat woningbouwontwikkeling in verschillende kernen plaatsvindt, ook in kleinere kernen. Gezien het gegeven dat niet in alle kleine kernen het voorzieningenniveau hoog is, zorgt dit voor nodige extra verkeersbewegingen tussen kernen. Gelet op de uitgestrektheid van de gemeente is het een uitdaging om de fiets bij dergelijke ontwikkelingen als goed alternatief te positioneren.
34
6
Fietsgemeente
Het college heeft beschreven fietsgebruik te willen stimuleren en zet zich in om uiterlijk in 2026 fietsgemeente van Nederland te zijn. Elke gemeente in Nederland maakt kans op de titel ‘Fietsgemeente’, zolang minimaal 50 enquêtes worden ingevuld voor de betreffende gemeente. Deels wordt bepaald wie de titel Fietsgemeente wint door te kijken naar objectieve data. Daarnaast is een belangrijk onderdeel een enquête. Deze enquête moet worden ingevuld door fietsers uit de gemeente. De mening van deze fietsers telt zwaarder mee dan de objectieve data. Vijf hoofdonderwerpen in de enquête zijn:
8-80 Dit onderwerp vertelt hoe het is om in de gemeente te fietsen als kwetsbare fietsers. Denk hierbij aan 8-jarigen of 80-jarigen. Beleving Beleving haakt in op hoe fietsers het ervaren om in de gemeente te fietsen. Onderhoud Onderhoud gaat over het onderhoud aan de infrastructuur, zoals het verwijderen van blad, winteronderhoud, kuilen in de weg en afwatering.
8-80
Netwerk
Beleving
Het onderwerp netwerk gaat over het fietsnetwerk in de gemeente. Is dit logisch? Kan je je route vinden en/of moet je veel omrijden?
Onderhoud Netwerk Infrastructuur
Infrastructuur Infrastructuur haakt onder andere in op hoe goed verkeersvoorzieningen geregeld zijn. Denk hierbij aan voldoende comfortabele verharding van wegen of voldoende parkeerplekken.
35
Score fietsgemeente 2022 (aanliggende gemeenten) Gemeente
Ten opzichte van andere gemeenten
Score
Gemeente Lochem
Gemiddeld
3,5
Gemeente Deventer
Gemiddeld
3,4
Gemeente Rijssen-Holten
Hoog
3,9
Gemeente Hof van Twente
Gemiddeld
3,5
Gemeente Berkelland
Bovengemiddeld
3,6
Gemeente Bronckhorst
Bovengemiddeld
3,6
Gemeente Zutphen
Bovengemiddeld
3,7
Gemeente Voorst
Bovengemiddeld
3,7
36
Score fietsgemeente 2022 (ten opzichte van top 3) Gemeente Lochem 8-80 3,6 Beleving 3,7 Onderhoud 3,6 Netwerk 4,1 Infrastructuur 3,5 Omrijdfactor 3,4 Rotondes 5 50 km/uur 1,9 Stedelijke dichtheid 1,5
Gemeente Houten 8-80 4,2 Beleving 4,1 Onderhoud 4,1 Netwerk 4,5 Infrastructuur 4,0 Omrijdfactor 3,4 Rotondes 5,0 50 km/uur 2,4 Stedelijke dichtheid 5,0
Gemeente Veenendaal 8-80 3,9 Beleving 4,0 Onderhoud 4,0 Netwerk 4,3 Infrastructuur 4,0 Omrijdfactor 3,4 Rotondes 5,0 50 km/uur 2,3 Stedelijke dichtheid 5,0
Gemeente Schiermonnikoog 8-80 4,3 Beleving 4,3 Onderhoud 4,1 Netwerk 4,6 Infrastructuur 4,1 Omrijdfactor 3,4 Rotondes x 50 km/uur 5,0 Stedelijke dichtheid 4,0
37
Wat valt op? Gemeente Lochem scoorde in 2022 gemiddeld in deze verkiezing ‘Fietsgemeente van Nederland’. Om bij een volgende verkiezing hoger te scoren liggen vooral kansen bij 50 km/uur wegen i.c.m. de fiets en bij onderhoud.
Onderhoud
50 km/uur wegen In Lochem zijn nog relatief veel 50 km/u wegen aanwezig zonder aparte voorzieningen voor fietsers. Hierdoor scoort de gemeente relatief laag op dit onderdeel in deze verkiezing. Hoge snelheidsverschillen zorgen voor gevaarlijke situaties. Het is
De gemeente Lochem scoort lager op het onderdeel onderhoud in deze verkiezing in vergelijking met de top 3 gemeenten. Bij onderhoud gaat het over onderhoud aan de infrastructuur, zoals
daarom veiliger om langs wegen waar 50 km/u wordt gereden, aparte fietspaden aan te leggen. De score voor 50 km/u geeft aan of gemeenten aparte fietspaden hebben aangelegd naast 50 km/u
het verwijderen van blad, winteronderhoud, kuilen in de weg en afwatering.
wegen. Als fietsers de weg moeten delen met automobilisten en geen apart fietspad beschikbaar is, dan scoort een gemeente lager
In de verkenning is ook gekeken naar onderhoud. Hieruit bleek dat het hoofdfietsnetwerk over het algemeen goed is. Echter, uit de enquête komt naar voren dat het onderhoud nog een
voor dit onderdeel.
aandachtspunt is. Om concreet met dit onderwerp aan de slag te kunnen moet eerst worden onderzocht op welk onderdeel van onderhoud de gemeente Lochem ondermaats scoort, aangezien dat op dit moment nog niet voldoende duidelijk is.
38
7
Fietstellingen
39
Wat valt op? Door de gemeente Lochem zijn in de periode van 2021 tot en met 2023 op verschillende locaties fietstellingen uitgevoerd. Het betreft het gemiddeld aantal getelde fietsers per etmaal. Niet van alle wegen en fietspaden zijn fietstellingen bekend. Echter geven deze telcijfers al goed beeld van de fietsroutes die veel worden gebruikt, namelijk: Hoogwaardige fietsroute tussen Zutphen en Deventer, via Eefde (zowel Doctor van de Hoevenlaan als Kapperallee) Barchemseweg, tussen Barchem en Lochem Rengersweg, tussen Laren en Lochem Zutphenseweg (buiten Lochem) Albert Hahnweg (Lochem) Koedijk (Lochem) Tramstraat (Lochem) Stuw Berkel (Lochem) Graaf Ottoweg, t.h.v. de Berkel (Lochem)
40
8
Veldverkenning
In september 2023 is een veldverkenning uitgevoerd. Tijdens deze verkenning zijn de belangrijkste fietsroutes in de gemeente Lochem in beeld gebracht. In totaal is voor circa 310 km aan fietsnetwerk de huidige inrichting in kaart gebracht. De meest opvallende resultaten staan hierna toegelicht. De kaarten behorend bij dit hoofdstuk zijn terug te vinden in de bijlage (pagina 65t/m 77).
Overzicht kaarten veldverkenning Staat van het onderhoud
blz. 65
Bulten en kuilen in het wegdek
blz. 66
Scheuren in het wegdek
blz. 67
Overhangend groen
blz. 68
Fietstellingen en onderhoud
blz. 69
Fietspaaltjes
blz. 70
Profiel van de berm
blz. 71
Verlichting
blz. 72
Begroeiing tussen fietspad en wegvak
blz. 73
Bewegwijzering
blz. 74
Recreatieve voorzieningen
blz. 75
Netwerk landbouwverkeer
blz. 76
Netwerk landbouwverkeer en niet vrijliggende fietspaden
blz. 77
41
Wat valt op? Onderhoud
behoren tot het recreatieve fietsnetwerk.
Tijdens de veldverkenning is de staat van het fietsnetwerk in beeld gebracht. Over het algemeen wordt de staat van het onderhoud als goed beoordeeld. De staat van het onderhoud is bepaald door te kijken naar aantal bulten en kuilen in het wegdek, scheuren in het wegdek en het overhangend groen dat fietscomfort beïnvloedt. Een duidelijk verband tussen het aantal fietsers dat gebruikt maakt van een route en de staat van het onderhoud is niet geconstateerd.
Verlichting
De wegvakken die slecht beoordeeld zijn: Oxerweg (Epse) Ravensweerdsweg (Gorssel) Witzand (Barchem)
Alle hoofdfietsroutes binnen de bebouwde kom in de gemeente Lochem worden verlicht. Dit komt overeen met de uitgangspunten die gemeente hanteert om de afweging te maken waar wel verlichting te plaatsen en waar niet. In deze uitgangspunten staat voor wegen buiten de bebouwde kom opgenomen dat geen verlichting wordt geplaatst, tenzij er een dringende aanleiding is. De situatie op straat komt grotendeels overeen met deze uitgangspunten. Er zijn enkele uitzonderingen, namelijk provinciale wegen buiten de bebouwde kom. Langs deze wegen is vaak wel verlichting aanwezig voor fietsers.
Hazelberg (Barchem)
Recreatieve voorzieningen
Olde Diek (Laren)
Op het recreatieve fietsnetwerk van de gemeente Lochem zijn veel
Fietspaaltjes
recreatieve voorzieningen aanwezig, voornamelijk bankjes. Niet op elk wegvak zijn recreatieve voorzieningen aanwezig
Er is nog een aantal fietspaaltjes aanwezig op het fietsnetwerk van de gemeente Lochem. Het merendeel van deze fietspaaltjes is nog niet ingericht conform de richtlijnen. De paaltjes die niet voldoen aan de richtlijnen staan in de meeste gevallen op fietspaden die
42
9
Stakeholders
Op 14 november 2023 heeft er ’s avonds (19:00- ca. 21:00 uur) een bijeenkomst plaatsgevonden voor stakeholders op het gemeentehuis voor het nog op te stellen fietsplan van de gemeente Lochem. De stakeholders representeren de dorpen en relevante stichtingen en organisaties. Het doel van deze bijeenkomst was tweeledig. Enerzijds zijn de stakeholders geïnformeerd over de uitkomsten van de enquête en de verkenning die is uitgevoerd. Anderzijds is de stakeholders gevraagd om mee te denken en input te leveren aan de hand van aantal vragen, stellingen en kaarten.
43
Stellingen
Stelling 1: Naast zandwegen die onderdeel zijn van een (hoofd)fietsroute moet een fietspad van voldoende breedte (2 meter) liggen. Als paden verbreed worden, mag dit niet ten koste gaan van groen. De paaltjes tussen zandwegen en fietspaden zijn noodzakelijk. Zandpaden moeten goed worden onderhouden. Voldoende ruimte om elkaar te passeren is gewenst.
Stelling 2: Door het realiseren van mobiliteitshubs op strategische locaties (bij bijvoorbeeld nieuwe woonwijken of vervoersknooppunten) worden duurzame vervoerswijzen als bijvoorbeeld het OV en de fiets een volwaardig alternatief voor de auto.
• Stay Okay bij Kring van Dorth, ten opzichte van bushalte. • Station Lochem. • In aansluiting op bestaande voorzieningen dorpen.
Huidige openbaar vervoer in de gemeente Lochem is niet van voldoende kwaliteit voor realiseren hubs. Station is enige locatie waar mobiliteitshub een optie is.
Verhardingstype moet passen bij de omgeving.
Wel investeren in stallingsmogelijkheden bij haltes en voorzieningen.
Smalle paden langs zandwegen passen bij charme van het gebied.
Deelauto is wellicht een optie.
Verbreden van paden niet overal op nodig, alleen op paden die ook utilitair worden gebruikt.
Bijvoorbeeld op volgende locaties:
Inzetten op elektrische OV fietsen bij station. Hangt van locatie af of het goed idee is, afhankelijk van vraag en locatie. Niet perse alternatief voor auto. Op punt waar goed fietsroutes en OV-netwerk elkaar kruisen kan dit goed werken.
44
Stelling 3: In de Achterhoek en Lochem werken gemiddeld gezien meer mensen op fietsafstand dan in de rest van het land. Uit CBS-data blijkt dat de gemiddelde woon-werkafstand in de Achterhoek circa 8 km bedraagt. De gemeente Lochem moet inzetten op het stimuleren van het fietsgebruik voor woonwerkverkeer door middel van een werkgeversaanpak of een educatiecampagne. Voordat kan worden ingezet op stimuleren fietsgebruik, eerst zorgen voor kwalitatief goed en veilig fietsnetwerk. Herkomst- en bestemmingen in gebied in kaart brengen. Waar zitten de werkgevers? Waar wonen de werknemers? Eerst goed inventariseren: wat houdt men tegen om niet op de fiets te gaan? Belangrijk om te faciliteren en niet te dwingen.
Stelling 4: Op ieder recreatief fietsknooppunt moeten recreatieve voorzieningen komen, ten minste een bankje of picknicktafel, prullenbakken en een watertappunt.
Stelling 5: Het is belangrijk dat fietsers vlot en veilig tot aan het centrum van Lochem kunnen komen, maar fietsen in het centrum is niet nodig.
Recreatieve voorzieningen realiseren op knooppunten of mooie locatie.
De fiets moet uit het centrum. Wel moeten er dan voldoende kwalitatief goede stallingen worden gerealiseerd bij de poorten van het centrum.
Als er meer behoefte is aan prullenbakken, moet worden onderzocht of dit mogelijk is. Bewust van impact op beheer en onderhoud. VVV heeft ideeën op welke locaties extra voorzieningen moeten worden getroffen. Niet op ieder punt voorziening nodig. Kiezen voor kwaliteit. Fiets-reparatieset is ook goede voorziening, wel hufterproof. Mooie kans om verbinding te realiseren: sociaal aspect, fietsroutes en cultuur.
Om ondernemers tegemoet te komen extra stallingen op en rondom de markt realiseren. Fietsenstallingen moeten voldoende ruim zijn. Tot aan winkel met fiets belangrijk. Hierbij uitgaande van: als het druk is stapt de fietser af, als het rustig is kun je prima door het centrum fietsen. Mogelijkheid om fiets naast de winkel te stallen. Stallingen concentreren, i.p.v. zo verspreid als nu.
45
Fietsgemeente 2026
Wat moet de gemeente Lochem doen om in 2026 fietsgemeente van Nederland te worden? Inzetten op stallingsmogelijkheden bij voorzieningen Kernen inrichten als 30 km/uur Meer inzetten op fietsstraten Fietsgemeente 2026 gebruiken als kapstok en stok achter de deur Belangrijk om campagne te voeren, om de fiets zo goed en positief mogelijk onder de aandacht te brengen Investeren op wegen en punten waar 50 km/uur en fietsers samenkomen Zet in op quick wins die meteen een positief resultaat geven, zoals voorzieningen op een drukke recreatieve route
46
Opmerkingen op kaart (stakeholders)
47
Opmerkingen op kaart (fietsersbond)
48
Wat valt op? Zandpaden
Fiets in centrum
Verbreden van zandpaden niet overal nodig. Alleen noodzakelijk op paden die ook utilitair worden gebruikt. Mag niet ten koste
Verschillende belangen. Eén groep wil fietsen verbieden en stallingen realiseren bij de poorten. De andere groep wil fietsen
gaan van groen.
toestaan in het centrum en stallingen zo veel mogelijk realiseren bij de winkels. Dit vraagt nadere uitwerking.
Mobiliteitshubs Station Lochem is een goede plek om door te ontwikkelen tot volledige mobiliteitshub. Afhankelijk van vraag en locatie of andere hubs in de gemeente haalbaar zijn. Unaniem dat hubs geen alternatief vormen voor de auto.
Fietsgemeente 2026 Fietsgemeente 2026 gebruiken als kapstok en stok achter de deur om maatregelen gedaan te krijgen.
Stimuleren woon-werkverkeer te fiets Eerst zorgen voor kwaliteit goed en veilig fietsnetwerk. Volgende stap is het in kaart brengen van de herkomst- en bestemmingslocaties en waarom er nu geen gebruik wordt gemaakt van de fiets. Pas daarna moet gemeente denken aan faciliteren en stimuleren van fietsgebruik. De gemeente mag werknemers niet dwingen.
Recreatieve voorzieningen Niet op ieder knooppunt recreatieve voorzieningen nodig. Kiezen voor kwaliteit, op mooie locaties.
49
10
Enquête
In september 2023 is in het kader van het fietsplan gemeente Lochem een online enquête verspreid onder inwoners en ondernemers. In de enquête is gevraagd naar de knelpunten en wensen inzake het fietsnetwerk. In dit hoofdstuk worden de resultaten van deze enquête op hoofdlijnen weergegeven en daar waar nodig toegelicht. De enquête is ruim 500 keer ingevuld.
Overzicht kaarten en tabellen enquête
De resultaten van de enquête staan weergegeven in de bijlage (pagina 79 t/m 111).
Woonplaats
blz. 79
Huidige fietsroutes (gemeente Lochem)
blz. 88
Leeftijd
blz. 80
Huidige fietsroutes (kern Lochem)
blz. 89
Gebruik
blz. 81
Reden gebruik fietsroute
blz. 90
Doel
blz. 82
Ontbrekende fietsverbindingen
blz. 91
Type fiets
blz. 83
Ontbrekende fietsenstallingen
blz. 92
Type fiets/gebruik per week
blz. 84
Ontbrekende recr. voorzieningen (gem. Lochem)
blz. 93
Type fiets/type gebruik
blz. 84
Ontbrekende recr. voorzieningen (kern. Lochem)
blz. 94
Type fiets/leeftijd
blz. 84
Knelpunten
blz. 95
Beoordeling fietsvoorziening
blz. 85
Knelpunten en fietsnetwerk
blz. 96
Bevorderen fietsgebruik
blz. 86
Knelpunten en (niet)vrijliggende fietspaden
blz. 97
Stelling 1 en 2
blz. 87
Probleem 1 t/m 14
blz. 98 t/m 111
50
Wat valt op? Woonplaats
Type fiets gebruik
De enquête is het meest ingevuld door inwoners van Lochem, Gorssel, Almen en Laren. Een aantal kernen is
De fietssoorten die het meest worden gebruikt zijn de elektrische fiets en de reguliere fiets. De elektrische fiets wordt meer gebruikt
ondervertegenwoordigd in de resultaten, bijvoorbeeld Epse, Exel, Joppe en Kring van Dorth.
door ouderen en de reguliere fiets meer door jongeren. Echter is het aandeel elektrische fietsen in elke leeftijdscategorie
Leeftijd De groep respondenten die de enquête het meest heeft ingevuld is de groep van 50 t/m 59 jaar. De jongeren zijn niet goed vertegenwoordigd in deze enquête, dus de enquête geeft geen afspiegeling van de inwoners van Lochem weer.
Doel fietsritten Het doel van de meeste fietsritten is recreatief, zo blijkt uit de enquêteresultaten. Daarna volgt winkelen en woon/werk. Het vermoeden bestaat dat er sprake is van een sterke relatie tussen het type fietsritten en de leeftijd van respondenten. Hierdoor is niet per definitie sprake van een representatief beeld van de fietsritten in Lochem.
aanzienlijk.
Beoordeling fietsvoorzieningen De meeste respondenten beoordelen de fietsvoorzieningen in de gemeente Lochem met een 7. Echter is er ook een flink aantal respondenten dat een aanzienlijk lager cijfer geeft, variërend van een 3 tot een 6.
Stimulering fietsgebruik Respondenten geven aan dat het fietsgebruik het beste kan worden bevorderd door in te zetten op het verbeteren en verbreden van bestaande fietsvoorzieningen en het het aanleggen van nieuwe fietspaden. Tevens wordt het in de voorrang brengen van fietsers op oversteeklocaties en kruispunten vaak benoemd.
51
Stellingen
Ontbrekende fietsverbindingen
Er staan twee stellingen opgenomen in de enquête, namelijk:
Naast huidige fietsroutes, was er ook de mogelijkheid om ontbrekende fietsverbindingen aan te geven op een kaart.
Er zijn goede fietsverbindingen in de gemeente Lochem De verharde fietspaden in en rondom de kern waar ik (het dichtstbij woon) zijn over het algemeen comfortabel In de zomer van 2021 is er in het kader van het opstellen van een nieuw mobiliteitsplan een enquête uitgezet over mobiliteit in Lochem, met daarin ook fiets gerelateerde vragen. Deze enquête is verspreid in het inwonerpanel ‘Lochem spreekt’. De resultaten zijn daardoor niet één op één met elkaar te vergelijken, aangezien het niet duidelijk is of de onderzoeksgroepen zijn te vergelijken met elkaar.
Fietsroutes Respondenten hadden de mogelijkheid hun huidige fietsroutes in te tekenen. Het resultaat hiervan is een spinnenweb aan lijnen. Hieruit is op te maken dat de respondenten grotendeels dezelfde routes aangeven als staan opgenomen in het hoofdfietsnetwerk van de gemeente Lochem.
Conclusie is dat er geen ontbrekende schakels zijn, maar wel een aantal verbindingen waar fietsvoorzieningen voor fietsers ontbreken. Dit zijn voornamelijk wegen waarop dit moment fietsers en gemotoriseerd verkeer gebruik maken van dezelfde rijbaan.
Aandachtspunten fietsenstallingen Ook is gevraagd naar aandachtspunten voor fietsenstallingen. De meeste aandachtspunten zijn rond het centrum van Lochem. Het probleem is volgens de respondenten dat er een fietsenstalling ontbreekt of dat er te weinig stallingsplaatsen voor fietsers aanwezig zijn. Er wordt onderscheid gemaakt tussen fietsenstallingslocaties aan de randen van het centrum en stallingsplaatsen in het centrum.
52
Ontbrekende recreatieve voorzieningen In de enquête konden respondenten laten zien op een kaart waar volgens hen nog recreatieve voorzieningen ontbreken. Respondenten hebben hierbij te kennen gegeven dat over het algemeen het aantal recreatieve voorzieningen voldoende zijn, aangezien er niet veel locaties zijn aangewezen op de kaart.
Knelpunten In de enquête zijn veel knelpunten gemarkeerd op de kaart. De aangegeven locatie van de knelpunten wijkt soms af van de exacte locatie, daardoor is het beeld voor wat betreft knelpuntlocaties enigszins diffuus. Desondanks is geprobeerd inzichtelijk te maken welke locaties vaker worden benoemd dan andere locaties. Er is hierbij onderscheid gemaakt tussen locaties in de kern Lochem en locaties buiten de kern Lochem.
Overige kernen: Hoofdstraat (Gorssel) Ooldselaan (Laren) Fietspad Damlaan (Eefde) Er worden diverse redenen gegeven waarom een knelpunt onprettig of onveilig is. Vaak genoemde problemen zijn dat er hard word gereden, de locaties onoverzichtelijk en onduidelijk zijn, er teveel verkeer rijdt en het onderhoud ondermaats is.
Lochem: Larenseweg – Koedijk Nieuwstad – Graaf Ottoweg Nieuwstad – Barchemseweg
53
Verder valt op dat: Veel knelpunten op het hoofdfietsnetwerk liggen, specifiek op niet vrijliggende fietspaden. Het wegdek in de kern van Lochem relatief vaak als oncomfortabel wordt ervaren. Volgens respondenten zijn hinderlijke obstakels aanwezig op de Dillenburg in Lochem. Te veel sluipverkeer gebruik maakt van de Dollehoedsdijk. Respondenten van mening zijn dat bijna overal in de gemeente te hard wordt gereden door gemotoriseerd verkeer. Het onderhoud ondermaats is op de volgende locaties:
Rondom het centrum van Lochem diverse problemen worden ervaren, namelijk: • De weg is te smal. • Fietsvoorzieningen ontbreken. • Oversteken is lastig. • Te veel verkeer. • Sociaal onveilig. • Onoverzichtelijk. • Voorrangssituatie onduidelijk of er wordt geen voorrang verleend.
• Fietspad Damlaan (Eefde). • Albert Hahnweg (Lochem). • Lochemsebrug (Lochem). De voorrangssituatie onduidelijk is of er wordt geen voorrang verleend op de: • Ooldselaan. • Parallelweg Zutphenseweg.
54
Bijlagen: Beleidskaders Vrijliggende fietspaden
blz. 56
Fietsnetwerk en utilitaire bestemmingen
blz. 57
Max. toegestane snelheid
blz. 58
55
Vrijliggende fietspaden
56
Fietsnetwerk en utilitaire bestemmingen
57
Maximum toegestane snelheid
58
Bijlagen: Verkeersveiligheid Fietsongevallen op (niet)vrijliggende fietspaden
blz. 60
Fietsongevallen op 60 km/u wegen
blz. 61
Fietsongevallen naar leeftijd (kaart)
blz. 62
Fietsongevallen op wegennetwerk
blz. 63
59
Ongevallen op (niet)vrijliggende fietspaden (2014-2022) | wegen in beheer gemeente Lochem
60
Ongevallen op 60 km/u wegen (2014-2022) | wegen in beheer gemeente Lochem
61
Ongevallen naar leeftijd (2014-2022) | wegen in beheer gemeente Lochem
62
Fietsongevallen op wegennetwerk | wegen in beheer gemeente Lochem
63
Bijlagen: Veldverkenning Staat van het onderhoud
blz. 65
Bulten en kuilen in het wegdek
blz. 66
Scheuren in het wegdek
blz. 67
Overhangend groen
blz. 68
Fietstellingen en onderhoud
blz. 69
Fietspaaltjes
blz. 70
Profiel van de berm
blz. 71
Verlichting
blz. 72
Begroeiing tussen fietspad en wegvak
blz. 73
Bewegwijzering
blz. 74
Recreatieve voorzieningen
blz. 75
Netwerk landbouwverkeer
blz. 76
Netwerk landbouwverkeer en niet vrijliggende fietspaden
blz. 77
64
Staat van het onderhoud
De staat van het onderhoud van het hoofdfietsnetwerk is bepaald door te kijken naar scheuren in het wegdek, kuilen en/of bulten in het wegdek en of er sprake is van overhangend groen die het fietscomfort beïnvloeden. Per wegvak zijn punten toegekend. Hoe vaker er sprake is van scheuren, kuilen en/of bulten of overhangend groen, hoe lager de score.
65
Bulten en kuilen in het wegdek
66
Scheuren in het wegdek
67
Overhangend groen
68
Fietstellingen en onderhoud
69
Fietspaaltjes
70
Profiel van de berm
71
Verlichting
72
Begroeiing tussen fietspad en wegvak
73
Bewegwijzering
74
Recreatieve voorzieningen
75
Netwerk landbouwverkeer
76
Netwerk landbouwverkeer en niet vrijliggende fietspaden
77
Bijlagen: Enquête Woonplaats
blz. 79
Huidige fietsroutes (gemeente Lochem)
blz. 88
Leeftijd
blz. 80
Huidige fietsroutes (kern Lochem)
blz. 89
Gebruik
blz. 81
Reden gebruik fietsroute
blz. 90
Doel
blz. 82
Ontbrekende fietsverbindingen
blz. 91
Type fiets
blz. 83
Ontbrekende fietsenstallingen
blz. 92
Type fiets/gebruik per week
blz. 84
Ontbrekende recr. voorzieningen (gem. Lochem)
blz. 93
Type fiets/type gebruik
blz. 84
Ontbrekende recr. voorzieningen (kern. Lochem)
blz. 94
Type fiets/leeftijd
blz. 84
Knelpunten
blz. 95
Beoordeling fietsvoorziening
blz. 85
Knelpunten en fietsnetwerk
blz. 96
Bevorderen fietsgebruik
blz. 86
Knelpunten en (niet)vrijliggende fietspaden
blz. 97
Stelling 1 en 2
blz. 87
Probleem 1 t/m 14
blz. 98 t/m 111
78
Wat is uw woonplaats?
250
200
150
100
50
0 Almen
Barchem
Eefde
Epse
Exel
Gorssel
Harfsen
Joppe
Kring van Dorth
Laren
Lochem
Andere gemeente
79
Wat is uw leeftijd?
300
250
200
150
100
50
0 21 jaar of jonger
22 t/m 34 jaar
35 t/m 49 jaar
50 t/m 69 jaar
70 jaar of ouder
80
Hoeveel dagen per week maakt u gemiddeld gebruik van de fiets?
300
250
200
150
100
50
0 1 of 2 dagen per week
3 of 4 dagen per week
5 of meer dagen per week
Ik maak nauwelijks of geen gebruik van de fiets
81
Wat is het doel van de meeste fietsritten?
200 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0 Woon / Werk
Sociaal
Onderwi js
Recreatief
Winkelen
Overig
82
Van welk type fiets maakt u overwegend gebruik?
1% 5%
2%
3%
Bakfiets Elektrische fiets 45%
Reguliere fiets Mountainbike Racefiets
44%
Speed Pedelec
83
Type fiets gebruik per week
Type fiets per leeftijd
Speed Pedelec
Pe de lec
5 of meer dagen Ik maak nauwelijks per week of geen gebruik van de fiets
he
3 of 4 dagen per week
Ele kt ris c
1 of 2 dagen per week
Ba kf ie
ts
50 t/m 69 jaar 70 jaar of ouder
Sp ee d
Reguliere fiets
0
41 t/m 50 jaar fie ts
Racefiets
20
35 t/m 49 jaar
Re gu lie re
Mountainbike
40
ts
60
22 t/m 34 jaar
Ra ce fie
Elektrische fiets
ike
80
21 jaar of jonger
ta in b
Bakfiets
ou n
100
M
120
140 120 100 80 60 40 20 0 fie ts
140
Type fiets per type gebruik 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0
Bakfiets Elektrische fiets
/W er k W oo n
ek Be zo iaa l/
/O
nd e
rw ijs So c
Sc h
oo l
Re cr ea tie f
Ov er ig
Racefiets Reguliere fiets Speed Pedelec
Bo
od s
ch ap p
en /
W ink e…
Mountainbike
84
Hoe beoordeelt u de fietsvoorzieningen in de gemeente Lochem op een schaal van 1 (slecht) tot en met 10 (zeer goed)?
60
50
40
30
Total
20
10
0 1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
85
Hoe kan de gemeente het fietsgebruik in de gemeente Lochem bevorderen?
Weet ik niet / Geen mening Niet nodig Anders, namelijk Meer educatiev e programma's zoals bijvoorbeeld opfriscursussen voor ouderen of stimuleren van helmgebruik bij kinderen Op meer locaties voorrangssituaties creëren voor fietsers Meer oplaadpunten voor elektrische fietsen Meer/betere bewegwijzering langs routes Meer (bewaakte)fietsenstallingen Meer fietspaden aanleggen Verbeteren van de verlichting langs de fietspaden Verbreden van de v erharde paden Verbeteren wegdek verharde fietspaden 0
20
40
60
80
100
120
86
2021
2023
Stelling 1: Er zijn goede fietsverbindingen in de Gemeente Lochem
Stelling 1: Er zijn goede fietsverbindingen in de Gemeente Lochem 1%
2% 5% 8%
5%
11%
6%
12%
13% 45% 31% 61%
Zeer eens
Eens
Niet eens, niet oneens
Oneens
Zeer oneens
Geen mening
Stelling 2: De verharde fietspaden in en rondom de kern waar ik (het dichtstbij) woon zijn over het algemeen comfortabel
Zeer eens
Eens
Niet eens, niet oneens
Oneens
Zeer oneens
Weet ik niet / Geen mening
Stelling 2: De verharde fietspaden in en rondom de kern waar ik (het dichtstbij) woon zijn over het algemeen comfortabel 2%
3% 4%
10%
9%
4%
10% 21%
13%
42%
60%
Zeer eens
Eens
Niet eens, niet oneens
Oneens
22%
Zeer oneens
Geen mening
Zeer eens