Verantwoording College Uitvoeringsprogramma 2018-2022 - bijlage 1 Verantwoordingsdocument.pdf
Tekst van het document
'Samen bouwen aan Lingewaard' 2018 - 2022 Verantwoordingsdocument K.M. van Ginneken, N.C.H. Giesendorf 18 januari 2022 |
Naam opsteller
K.M. Van Ginneken,
Datum vaststelling
18-1-2022
N.C.H. Giesendorf Team
Staf
Vastgesteld door
College van B&W
Datum en versie
18 januari 2022
Eventueel publicatiedatum
18-1-2022
Zaaknummer
365691
Inhoudsopgave In Lingewaard is het goed wonen................................................................................................................. 9 Aantrekkelijk ondernemersklimaat.............................................................................................................. 12
1
Voorwoord Vier jaar lang bouwden we met plezier aan een mooi en leefbaar Lingewaard. Dit deden we niet alleen. We bouwden samen met inwoners, uw raad, de gemeentelijke organisatie en onze partners (bedrijven, verenigingen, instellingen). Dit leverde veel op en we zijn blij met de resultaten die we hier mogen presenteren. We maakten hierover afspraken aan de voorkant met elkaar. In ons collegeuitvoeringsprogramma (CUP) gaven we aan welke zaken we vanaf 2018 wilden oppakken. Maar dat was niet alles. We deden meer. Er zijn ook onderwerpen extra, (door voortschrijdend inzicht) op andere wijze, of eerder dan gepland uitgevoerd. Soms omdat de ontwikkelingen hierom vroegen, denk bijvoorbeeld aan de Taskforce Sociaal Domein of meer recent de mobiliteitsvisie. Maar ook uw raad nam hierin initiatief en leverde hieraan een bijdrage. Zo ontwikkelden we beleid voor woningbouw bij particuliere initiatieven en voor pre-mantelzorgwoningen. Dit alles uiteindelijk met als doel het voor ons mooie Lingewaard beter te maken. We hadden en hebben hoge ambities. Natuurlijk verliep niet alles zoals we aan de voorkant hadden voorzien. Denk bijvoorbeeld aan de COVID-19 pandemie en de stikstof- en PFAS crisis, dat tot vertraging in projecten leidde. We zijn trots op alles dat we samen met uw raad en de inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties bereikten.
Na vier jaar samen bouwen is het ook goed om verantwoording af te leggen. Wat is er van onze plannen terecht gekomen? Hebben we alles kunnen uitvoeren? En waarom zijn sommige dingen niet (helemaal) gelukt? Deze verantwoording sluit aan bij uw motie uit de raad van 24 mei 2018. Hierin verzoekt u het college om verantwoording af te leggen over haar werkzaamheden tijdens deze periode. In dit stuk vertellen we wat we hebben gedaan de afgelopen vier jaar. Wij wensen u veel leesplezier. Het college van B&W van de gemeente Lingewaard
2
Hoofdstuk 1 Inleiding Na de gemeenteraadsverkiezingen in 2018 zetten wij de coalitie voort. Onze plannen verwoordden we aan het begin van deze periode in het coalitieakkoord ‘Samen bouwen aan Lingewaard’. Daarna vertaalden we de plannen in een college uitvoeringsprogramma. Een dynamisch programma, dat de afgelopen vier jaar is geactualiseerd, geconcretiseerd en bijgesteld. In de jaarlijkse Kadernota / kaderbrief informeerden wij u steeds over de voortgang.
Ontwikkelingen In vier jaar tijd gebeurt er veel. In de wereld, in Nederland, in onze regio en in Lingewaard. Ons werkveld als gemeente is altijd dynamisch. Ontwikkelingen dichtbij en ver weg zorgen er continue voor dat we onze verwachtingen moeten bijstellen of kansen kunnen benutten. De afgelopen vier jaar gebeurde er in en rondom Lingewaard heel veel. Graag schetsen wij u een aantal belangrijke ontwikkelingen: COVID-19 COVID-19 drukt sinds het voorjaar van 2020 een grote stempel op onze maatschappij. Inwoners, bedrijven, verenigingen en maatschappelijke organisaties hebben allemaal moeten leren omgaan met de gevolgen van de pandemie. En zich steeds moeten aanpassen aan nieuwe regels. Ook wij als organisatie moesten ons aanpassen. Niet alleen door opnieuw vooral vanuit huis te werken en meer en meer digitaal contact te blijven houden met onze inwoners. Ook pakten we extra taken op zoals het ondersteunen van verenigingen en ondernemers en het regelen van noodopvang voor kinderen. We zetten ons extra in om inwoners en bedrijven te informeren en te adviseren over nieuwe regelgeving. We handhaafden de extra regels. Deze extra inzet ging voor een deel ten koste van de uitvoering van onze reguliere werkzaamheden. In 2020 stelden we het COVID-19 plan “Lingewaard herstelt stap voor stap” op.
We legden bij COVID-19 de nadruk op wat nog wel mogelijk was in plaats van wat niet meer kon. Zo legden we standplaatsenbeleid en terrassenbeleid vast, waarin we tot eind 2021 meer mogelijkheden boden aan horeca ondernemers en winkeliers voor het tijdelijk uitbreiden van terrassen en standplaatsen bij winkels. Stikstof, PFAS en woningbouwcrisis In mei 2019 zette de Raad van State een streep door het Programma Aanpak stikstof. Daarna volgde het besluit over de hoeveelheid toegestane hoeveelheid PFAS in de grond. Beide besluiten waren onvoorzien en hadden grote impact voor de bouw en de agrarische sector. Vergunningprocedures kwamen vrijwel tot stilstand. Inmiddels zijn er voor stikstof herstelplannen in gang gezet en is er voor PFAS een tijdelijke handelingskader opgesteld. Vergunningen kunnen weer worden afgeleverd. Wel heeft dit de afgelopen tijd veel gevolgen gehad voor (woning)bouwprojecten in onze gemeente. Er ontstond vertraging. Tegelijkertijd is er in heel Nederland juist een groeiend tekort aan betaalbare woningen. Inwoners staan steeds meer centraal Inwoners willen steeds meedenken over plannen die hen raken. Inwoners krijgen steeds meer ruimte om eigen initiatieven zelf uit te voeren. In ons coalitieakkoord hebben we de inwoner centraal gesteld. Wij vinden het cruciaal dat onze inwoners hun inbreng hebben in en actief meedoen aan de ontwikkeling van Lingewaard.
De nota ‘Ruimte voor Inwonersinitiatieven’ legt de basis om ruimte te geven aan initiatieven. Dorps- en wijkontwikkelingsplannen zijn mooie voorbeelden van de eigen verantwoordelijkheid van inwoners en de ondersteunende rol van de overheid. Stijgende kosten sociaal domein De uitgaven in het sociaal domein stonden, net als overal in Nederland, onder druk. Onze uitdaging was om de kwaliteit hoog te houden binnen de bestaande financiële kaders. De Taskforce Sociaal Domein vormt de basis van waaruit we blijven werken aan betaalbare en bereikbare zorg voor inwoners die dat nodig hebben.
3
Versterking regionale samenwerking Al deze ontwikkelingen leidden tot opgaven die niet stoppen bij de gemeentegrenzen. Het belang om zowel op het fysieke als op het sociale domein met onze buurgemeenten samen te werken, neemt toe. In januari 2021 werd de Groene Metropoolregio opgericht. Deze Gemeenschappelijke Regeling geeft een nieuwe impuls aan de regionale samenwerking. Zo werkten we samen aan het opstellen van een gemeenschappelijke regionale agenda. Samen met de regiogemeenten in Arnhem-Nijmegen en Foodvalley is een verstedelijkingsstrategie opgesteld en vastgesteld door de raad. Hiermee ontwikkelen we een aanpak voor leefomgeving, woningbouw, mobiliteit, en economie in onze regio op de langere termijn. Door gezamenlijk op te trekken hebben we een betere toegang tot middelen van Rijk en Provincie. In 2022 gaan we daarom werken aan een gebiedsuitwerking voor het middengebied samen met Overbetuwe. Brand in het gemeentehuis Al vroeg in deze periode werden we opgeschrikt door de brand in het gemeentehuis. Naast het persoonlijke leed, had dit ook forse gevolgen voor ons als gemeente. Het zorgde er in de zomer van 2018 voor dat we bij meerdere werkzaamheden en projecten lange tijd ons werk niet meer op de ‘normale’ wijze konden uitvoeren. Dit leidde in enkele gevallen tot vertraging. Maar het inspireerde ook tot creativiteit, saamhorigheid en grote betrokkenheid.
Het betekende ook dat we het gemeentehuis langere tijd niet meer konden gebruiken. In de herfst van 2020 werd het vernieuwde gemeentehuis opnieuw geopend.
Leeswijzer Voor dit verantwoordingsdocument is het college uitvoeringsprogramma (CUP) uit 2018 het vertrekpunt. We werken met dezelfde hoofdstukopbouw als het originele CUP. Dat betekent dat we in hoofdstuk 2 vooral beschrijven hoe wij de werkzaamheden uitvoerden. Dit deden wij samen met inwoners, instellingen, bedrijven, (regionale) samenwerkingspartners en met uw raad. Wat we hebben gedaan, beschrijven we op hoofdlijnen in hoofdstuk 3. De stand van zaken per actiepunt vindt u terug in bijlage 1. In hoofdstuk 4 staat de financiële paragraaf. Hier beschrijven we welke acties uit deze collegeperiode effect hebben op de Meerjarenbegroting 2022-2025. Het gaat om punten die nog niet (volledig) financieel zijn belegd en die in de volgende raadsperiode om financiële dekking vragen. In bijlage 2 leest u de stand van zaken voor de overige punten uit het coalitieprogramma. Dit zijn punten die niet in het college uitvoeringsprogramma als speerpunt zijn opgenomen. In bijlage 3 is de realisatie van de voorgenomen beleidsplannen in deze collegeperiode weergegeven.
4
Hoofdstuk 2 Hoe hebben wij gewerkt? Samen met inwoners In het college uitvoeringsprogramma staat per speerpunt hoe wij onze inwoners, organisaties, verenigingen en ondernemers betrekken. Deze interactie en participatie is in de loop van de afgelopen vier jaar conform onze wens steeds meer een regulier onderdeel van ons werk geworden. Door COVID-19 was inspraak en samenwerking niet meer mogelijk op de gebruikelijke manieren. Een inwonersavond kon bijvoorbeeld door de COVID-19 maatregelen niet meer doorgaan. Dit leidde tot nieuwe succesvolle vormen van samenwerking. Vanaf januari 2021 hebben we een digitaal platform, Samen Lingewaard. Hier kunnen inwoners digitaal reageren op plannen van de gemeente. Dit zetten we bijvoorbeeld in bij het project revitalisering Zilverkamp. Bewoners van straten konden op deze manier digitaal meedenken over het opnieuw inrichten van hun straat. Ook bij de ontwikkeling Aloysiuslocatie in Huissen was een intensief (digitaal) participatietraject. We legden bovendien interactie met inwoners vast in onze beleidsplannen. Zo is gebiedsgericht werken één van de pijlers van het beleidsplan sociaal domein. En in het beleidskader energietransitie is het faciliteren van initiatieven van inwoners en ondernemers een belangrijk onderdeel. Daarnaast maakten we samen met inwoners dorps- en wijkontwikkelingsplannen. Deze zijn in oktober 2021 met uw raad besproken.
Organisatie en bedrijfsvoering Door de brand in het gemeentehuis en de herbouw zijn er flinke stappen gezet in het digitaal werken. Daardoor waren we beter voorbereid op het thuis- en hybride werken door COVID-19. Wij verbeterden de digitalisering van onze dienstverlening. Hiermee sluiten we beter aan op de behoefte van onze inwoners. Zo is het sinds het najaar van 2021 mogelijk om digitaal het rijbewijs aan te vragen. Ook kwamen er meer mogelijkheden voor digitale aanvragen door inwoners via onze website. Een groot deel van de processen rondom begraafplaatsadministratie en vergunningen werden gedigitaliseerd. Voor de ICT dienstverlening sloten wij een samenwerkingsovereenkomst af met de gemeente Overbetuwe. Dat betekent intensieve samenwerking waarbij we over en weer diensten leveren aan elkaar. We zetten samen met interne en externe veiligheidspartners in op de bestrijding van cybercrime en blijft ook in de komende jaren veel aandacht vragen. Wij zijn continue bezig met het vakinhoudelijk en persoonlijk ontwikkelen van de ambtelijke organisatie. In een krappe en veranderende arbeidsmarkt is het belangrijk om betrokken werknemers te vinden, binden en boeien. Duurzame inzetbaarheid is hierin volgens ons een belangrijk speerpunt om de balans tussen de individuele perspectieven en het organisatieperspectief te behouden.
We boden faciliteiten aan om vitaliteit en inzetbaarheid van medewerkers te ondersteunen. En we troffen extra voorzieningen voor ondersteuning van medewerkers in COVID-19 tijd. Ook besteedden wij aandacht aan Inclusie & Diversiteit en hebben we bredere doelgroepen weten te bereiken in onze werving. Kaders en beleid Uw raad wilde zich deze periode buigen over een aantal grote thema’s en hierover aan de voorkant richting geven. Voor deze kaderstellende rol werkten wij met de systematiek van beeldvorming, oordeelsvorming en besluitvorming. Dit deden wij steeds twee keer. Eerst over de richting van de kaders (de startnotitie), vervolgens over uitwerking van de kaders (de visie, nota of beleidsplan). Samen met de griffie en uw raad werkten wij deze aanpak uit. De interactie met inwoners, organisaties, verenigingen en ondernemers was voor ons hierbij een belangrijk onderdeel. De inbreng van deze doelgroepen kreeg ook een plek in de drie fasen. Door deze samenwerking zijn er in de afgelopen periode verschillende beleidsplannen succesvol tot stand gekomen. We zijn er dan ook trots op dat vrijwel alle plannen uit het college uitvoeringsprogramma 5
gerealiseerd zijn. Een overzicht van de beleidsplannen die in het CUP genoemd staan en een korte omschrijving van de stand van zaken van elk beleidsplan is te vinden in bijlage 3. Omgevingswet De invoering van de Omgevingswet is door het Rijk meerdere malen uitgesteld. De wet treedt naar verwachting op 1 juli 2022 in werking. Voor het digitaal stelstel (DSO) zijn we afhankelijk van wat landelijk wordt geregeld. We bereidden ons voor op dit nieuwe wettelijke stelsel. Met de omgevingsdienst maakten we afspraken over aanpassingen in werkprocessen. Deze afspraken maken ook duidelijk welke software we zelf moeten aanschaffen en in hoeverre we kunnen leunen op het landelijke systeem. De Omgevingsvisie is op initiatief van uw raad uitgesteld. Wel maakten we de afspraak om samen met uw raad door te werken aan een ontwerp visie die we kunnen publiceren. In 2022 maken we een plan van aanpak om te komen tot een omgevingsplan. Intergemeentelijke samenwerking De intergemeentelijke samenwerking kreeg tijdens deze collegeperiode een belangrijke impuls. Zowel op bestuurlijk als op ambtelijk niveau werkten wij steeds meer samen. Een bijgestelde overkoepelende visie op samenwerking stelden wij niet vast. Wel stelden wij met de gemeente Overbetuwe een strategische agenda op het middengebied vast. Hiermee willen we onze positie in het middengebied van de regio ArnhemNijmegen verstevigen.
Daarnaast werken we met de gemeente Overbetuwe samen als het gaat om belastingen en ICT. In 2021 werd de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen opgericht. Daarin werken de gemeenten in de regio Arnhem-Nijmegen aan een jaarlijks door henzelf opgestelde agenda op de thema’s duurzaamheid, wonen, mobiliteit, economie en recreatie en leefbaarheid. Met als doel de regio ArnhemNijmegen landelijk beter te positioneren. Ook in het sociale domein werkten we nauw en op meer onderdelen samen.
6
Hoofdstuk 3 Wat hebben we gedaan? Lingewaard is goed en veilig bereikbaar Wat wilden we bereiken? We wilden stappen zetten in de verbetering van de ontsluiting van Lingewaard. Omdat er steeds meer verkeershinder is op onze regionale en lokale hoofdwegen. Maar ook omdat we kansen zien om aan te sluiten bij de doortrekking van de A15. Daarnaast wilden we de lokale verkeersveiligheid en infrastructuur verbeteren zoals opgenomen in het GMP. Wat hebben we gedaan?
Wij maakten de verkeersknelpunten inzichtelijk. De mobiliteitsvraagstukken zoals beschreven in het Gemeentelijk Mobiliteitsplan (GMP 2017) vormden hiervoor de basis. Ook in het GMP lag het zwaartepunt bij veiligheid en verbetering van de leefbaarheid. We werkten met succesaan maar liefst 20 maatregelen uit het GMP voor de periode 2018-2021. In 2019 werd na onderzoek van de Provincie Gelderland nóg meer duidelijk dat de verkeersdruk op de A325 / N325 zal toenemen. Dit heeft ook gevolgen voor de bereikbaarheid van Lingewaard en onderstreept het belang om te zorgen voor verbetering van de ontsluiting. In 2018 en 2019 lag onze aandacht vooral op het uitvoeren van onderzoeken. We rondden veel onderzoeken af zoals de parallelweg langs de A15 en de aanpak Papenstraat in Bemmel. In 2020 lag de focus op het voorbereiden van maatregelen en de uitvoering van projecten. We pasten in 2020 het Rijnwaalpad nabij de kruising met de Ressensestraat aan en begonnen met planvoorbereidingen voor onder meer de realisatie van fietsvoorzieningen de Plak in Bemmel en de aanpak van het kruispunt Kapelstraat-Hegsestraat in Gendt.
In de afgelopen vier jaar voerden we meer dan 20 verkeersonderzoeken en projecten uit. We voerden reconstructies uit van onder meer Kruispunt Valom Huissen (2018), Loostraat Huissen (2019), Nijmeegsestraat, Gendt (20202021) en Kamervoort, Angeren (2021). Op dit moment zijn acht projecten in planvoorbereidingsfase. Deze zullen de komende jaren leiden tot herinrichting van straten en realisatie van fietsvoorzieningen. We schaften snelheidsdisplays aan, deden verkeersonderzoeken en positioneerden ons binnen Groene Metropoolregio door actief deel te nemen aan regionale werkgroepen en onze eigen ambities in de regionale speerpunten onder te brengen (A325). In het maatregelenprogramma GMP-plus legden we de knelpunten voor de korte termijn vast. Voor de langere termijn maakten we vervroegd een mobiliteitsvisie.
We legden in het GMP-plus vast welke knelpunten we gaan oppakken in de komende jaren tot 2025. De doortrekking van de A15, inclusief snelfietsroute zijn hier een voorbeeld van (uiteraard is dit afhankelijk van de beroepsprocedure). Ook bereiden we de realisatie van de Dorpensingel voor. Nadat het GMP-plus in 2021 was vastgesteld besloot uw raad om in 2022 te starten met de planvoorbereiding van de top-10 7
maatregelen. Dit zijn onder andere in Bemmel de rotonde Van der Mondeweg – Van Elkweg – Van Nispenlaan – Baalsestraat, herinrichting Papenstraat en in Huissen herinrichting van de Bredestraat (noord), herinrichting van de Huismanstraat. Hiermee zetten we een grote stap om de bereikbaarheid van Lingewaard voor de lange termijn te borgen. We legden als gemeente een solide basis voor toekomstige ontwikkelingen en geven het nieuwe college handvaten voor de toekomst. De afgelopen jaren is veel discussie geweest over de aanpak van de bochten Karstraat. Op verzoek van uw raad wordt de financiële haalbaarheid van meerdere varianten onderzocht. Medio 2022 komt hier meer duidelijkheid over. Welk beleid stelden we op? Om de bereikbaarheid en verkeersveiligheid in Lingewaard te borgen werden in 2021 twee mobiliteitsplannen opgesteld: het GMP-plus voor de korte termijn (2022-2025) en een mobiliteitsvisie voor de langere termijn (2030 en verder). Beide plannen zijn extra, bovenop de afspraken uit het CUP, uitgevoerd. Zie ook het kopje “wat deden we extra?”. Daarnaast stelden we de afgelopen periode ook uitvoerend beleid vast. Met de Nota Parkeernormen Lingewaard 2020 en de Parkeerfondsregeling boden we een transparant en uniform toetsingskader voor het bepalen van de parkeerbehoefte en parkeerinvulling van (ruimtelijke) ontwikkelingen in de gehele gemeente.
In maart 2020 stelden we het wegencategoriseringsplan vast. Hierin beschreven we een wensbeeld voor de inrichting van ons wegennet waarnaar we de komende jaren toe willen werken. Wat deden we extra? Om proactief in te kunnen spelen op de uitdagingen op het gebied van mobiliteit stelden we het Maatregelenplan GMP-plus en een mobiliteitsvisie op. Het Maatregelenplan GMP-plus is een actualisatie van het huidige Maatregelenprogramma van het GMP aangevuld met maatregelen voor de aanpak van actuele verkeersknelpunten. De knelpunten betreffen zowel capaciteit (bereikbaarheidsprobleem) als verkeersveiligheid. Niet alleen de maatregelen uit het CUP zijn hierin opgenomen. We richtten een mobiliteitsfonds in. Hiermee kunnen we kosten verhalen voor infrastructurele aanpassingen die door een ruimtelijke ontwikkeling worden veroorzaakt. Wij namen ook extra maatregelen in het plan mee zoals maatregelen voor rioolvervanging en groot onderhoud en maatregelen die inspelen op ruimtelijke ontwikkelingen in Lingewaard. De geplande mobiliteitsvisie besloten we naar voren te halen en nog in deze collegeperiode vast te stellen. In 2021 is, met input van onze inwoners, een concept visie opgesteld. Deze visie gaat in op duurzame mobiliteit in Lingewaard (in regionale context) voor de langere termijn, 2030 en verder.
Verschillende onderzoeken vormen input: onderzoek naar doorgaand (vracht) verkeer op de route tussen de Pleybrug en Gendt, het onderzoek naar een extra ontsluiting van Huissen op de A325 / Arnhem en de haalbaarheid van een parallelweg langs de A15. Daarnaast leggen we in de mobiliteitsvisie de link met de verstedelijkingsstrategie van de Groene Metropoolregio. De visie wordt in februari 2022 aan uw raad ter vaststelling aangeboden.
8
In Lingewaard is het goed wonen Wat wilden we bereiken? We wilden ons blijven inspannen om het woonklimaat in Lingewaard verder te verbeteren door in alle kernen van Lingewaard te bouwen. Dit wilden we doen door versnelling van het woningbouwprogramma en door het realiseren van woningbouwprojecten. De woningbouw moest gericht zijn op doorstroming en dus woningen voor specifieke doelgroepen bevatten. Wat hebben we gedaan? In de periode 2018 tot eind 2021 realiseerden we 650 woningen. Voor 2022 zijn er ongeveer 180 woningen gepland (met name in Bemmel, Gendt en Huissen). Voor de kleine kernen Angeren, Doornenburg en Haalderen zijn er concrete plannen. Ondanks landelijke regelgeving omtrent PFAS en stikstof lukte het ons om Loovelden, Huissen
De landelijke krapte op de woningmarkt was en is ook in de gemeente Lingewaard te merken. Hiermee nam het belang om het woningbouwprogramma te versnellen in de afgelopen collegeperiode alleen maar toe. Onze regio is een van de krapste woningmarkten van Nederland. De toenemende vraag naar woningen bleek ook uit het in 2019 uitgevoerde woonbehoefteonderzoek. De woningen voor ouderen en starters zijn vooral een aandachtspunt. Dit namen we mee als uitgangspunt meegenomen in de Nota Wonen.
meer woningbouwplannen voor te bereiden dan gepland. Om tegemoet te komen aan de vraag om andere, meer flexibele woonvormen pasten we regelgeving aan. We stelden hiervoor het beleidsstuk “verruiming woonbeleid” vast en maakten beleidsuitgangspunten
voor pre-mantelzorg. Om versnelling te realiseren maakten we in 2018 en 2019 De eerste tijdelijke woningen regionale afspraken op het gebied van wonen. De drie worden dit jaar opgeleverd. subregio’s in de regio Arnhem-Nijmegen stelden Hiervoor maakten we met subregionale Woonagenda’s op. Daarin maakten we WaardWonen prestatieafspraken afspraken over de wijze waarop de kwaliteit van wonen en voor meer flexibele woonvormen. leefomgeving in de regio’s aantrekkelijk gehouden en verbeterd kan worden. Ook zijn het Uitvoeringsprogramma wonen en de regionale strategie wonen opgesteld. Van de Provincie ontvingen we de afgelopen vier jaar subsidie voor woningbouwprojecten onder de programma’s Actieplan Wonen en SteenGoed Benutten. We ontvingen SteenGoed Benutten subsidies voor onder andere de Martinuskerk Gendt, Dorpsstraat-Oostervelden Bemmel en Aloysiuslocatie en Raadhuisplein Huissen. Vanuit het Actieplan Wonen ontvingen we een bijdrage voor onder meer de sloop van de Aloysiuslocatie in Huissen en Hof van Klein Baal in Haalderen. Wij namen in 2020 deel aan de regionale woondeal waarin wij de samenwerking met Rijk, Provincie en Regio aangingen om de woningmarkt te verbeteren door een gezamenlijke inzet van instrumentarium en middelen. Onder de woondeal is een regionale bouwmonitor opgesteld.
Met onze deelname aan de woondeal committeren we ons tot een realisatie van 50% betaalbare woningen voor nieuwe plannen. Dit 9
legden we later ook vast in de Nota Wonen. Binnen de woondeal hebben en houden we blijvende aandacht voor kennisdeling, ontwikkelen instrumenten betaalbare koop en huur, regionaal woningmarktonderzoek, opzet flexpool voor personeel, verdere vormgeving circulair en klimaatadaptief bouwen. Naast regionale inzet deden we ook veel lokaal. We zetten extra capaciteit in voor stedenbouwkundige en juridische planvorming en beoordeling. We voerden regelmatig proactief overleg met ontwikkelaars over de voortgang van hun plannen en we waren in gesprek met wooncorporaties. In de periode 2018 tot eind 2021 realiseerden we 650 woningen. Voor 2022 zijn er ongeveer 180 woningen gepland. Er zijn daarmee minder woningen gerealiseerd dan de geplande 1000 woningen. Dit komt vooral door de verandering in regelgeving rondom stikstof en PFAS. Inmiddels zijn werkbare afspraken gemaakt voor de aanpak van stikstof en kan de woningbouw weer doorgaan. Er zijn plannen voor 1500 woningen die de komende zes jaar nog uitgevoerd gaan worden. Daarbij zitten ook nieuwe plannen die niet in het collegeuitvoeringsprogramma genoemd zijn. Er zijn veel verschillende woningbouwplannen gerealiseerd of in voorbereiding. Deze plannen zijn verspreid over alle kernen. De plannen zijn vooral kleinschalig, omdat we weinig mogelijkheden hebben voor grootschalige woningbouwprojecten.
Voorbeelden van woningbouwprojecten waar we aan werkten zijn herinrichting Sportpark de Poel in Angeren (44 woningen), Blauwe Hoek in Doornenburg (56 woningen) en ’t Hof van Klein Baal in Haalderen (55 woningen). Ook is na jarenlange voorbereiding een start gemaakt met de uitvoering van de Aloysiuslocatie in Huissen (30 a 40 woningen). Het bouwproces in het plangebied Plakse Wei in Bemmel rondden we af (37 woningen). Voor de locatie aan de Zandsestraat in Bemmel stelde uw raad de ontwikkelstrategie vast. We werkten aan een stedenbouwkundig plan. Twee grote woningbouwprojecten, die ook zijn opgenomen in de regionale woondeal, zijn Driegaarden in Huissen (500+ woningen) en Vleumingen-West in Gendt (200 woningen). Voor Vleumingen leverden wij de eerste fase op. Voor Driegaarden stelden uw raad het bestemmingsplan voor de eerste fase van 100 woningen vast. Op beide locaties wordt gebouwd. Welk beleid stelden we op? We stelden met de Nota Wonen in 2020 een nieuwe visie voor wonen op. Met deze visie onder de arm kunnen we beter inspelen op de sterk toegenomen woningvraag, de betaalbaarheid van woningen en de opgaven in de bestaande woningvoorraad (vergrijzing, leefbaarheid en verduurzaming).
Thema’s die in de Nota Wonen aandacht kregen zijn: versneld bouwen, flexibel nieuwbouwprogramma, actiever regisseren, doelgroepen senioren en starters, ook kleinere woningen en woningen in meerdere lagen realiseren. We pasten regelgeving aan om tegemoet te komen aan de vraag om andere, meer flexibele woonvormen. We stelden hiervoor het beleidsstuk “verruiming woonbeleid” vast. Ook gaan we tijdelijke woningen realiseren. Hiermee startten we in Haalderen. We verkennen momenteel de mogelijkheden voor zogenaamde friendscontracten; twee jongeren in één woning. Samen met WaardWonen kijken we ook het fysiek splitsen van woningen. Deze acties hebben betrekking op jongeren/starters. Opgestarte projecten voor starters/jongeren zijn onder meer Malenborch Huissen (starters) en De Hoefslag Bemmel (jongeren). Omdat de huisvestingsverordening in 2019 van rechtswege eindigde, stelden we een nieuwe huisvestingsverordening op. Hierin maakten wij afspraken om regionaal de schaarse woonruimte op een rechtvaardige, uniforme en transparante wijze te verdelen. Wat deden we extra? We bereidden meer woningbouwplannen voor dan afgesproken in het CUP. Wij ontwikkelden plannen voor bijvoorbeeld appartementen voor de Korte Loostraat en de Helmichstraat in Huissen. Daarnaast startten we met visievorming op plekken als OBC Bemmel, Bordbusters Huissen en Zilverzwaan in Huissen.
10
We realiseerden veel functieveranderingsplannen in het buitengebied. We startten een pilot voor ’t Zand waarbij initiatiefnemers de ruimte krijgen om andere woonvormen te ontwikkelen bij functieverandering. Deze pilot verlengden we in 2021 met drie jaar. Als gemeente willen we dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen, ook vóórdat er een zorgvraag ontstaat. Om dit te ondersteunen stelden we beleidsuitgangspunten voor pre-mantelzorg op. We stelden samen met Stichting Welzijn Lingewaard en met Waardwonen een wooncoach in die begin 2021 van start ging. Het doel van de wooncoach is ouderen goed en veilig te laten wonen en het bevorderen van doorstroming op de woningmarkt. We hebben meerdere plannen opgesteld die geschikt zijn voor ouderen. Zo is gebouwd in Gendt, St. Martinuskerk locatie en zijn plannen ontwikkeld voor Mariaplein in Haalderen en Op den Winkel in Angeren. Wij werkten aan een verstedelijkingsstrategie samen met de Groene Metropoolregio en de regio Food Valley. Hierin kijken we samen met onze regionale partners, gemeenten en provincie, naar mogelijke groeilocaties voor de toekomst. Het streven is het realiseren van een betaalbaar en aantrekkelijk woonaanbod in een groene en bereikbare gemeente.
Kaart woningbouwprojecten Lingewaard
11
Aantrekkelijk ondernemersklimaat Wat wilden we bereiken? We wilden het ondernemersklimaat verbeteren, met name voor het midden- en kleinbedrijf. Dit wilden we vooral realiseren door goede communicatie en een meedenkende houding. Wat hebben we gedaan?
NEXTgarden
De afgelopen vier jaar is er veel in gang gezet om Lingewaard voor ondernemers aantrekkelijk te maken. Het invoeren van bedrijfsinvesteringszones maakte het mogelijk op verschillende terreinen maatwerk te leveren. We voerden structureel overleg met ondernemerscollectieven, maar er was ook vaak rechtstreeks contact tussen de gemeente en individuele ondernemers. We weten elkaar ook steeds meer via digitale weg te vinden. Uit de resultaten van de enquête MKB-vriendelijkste gemeente blijkt dat onze aanpak zijn vruchten afwerpt. De gemiddelde waardering steeg van een 6,2 naar een 6,8 in de afgelopen periode.
Het overaanbod van 20 ha. op bedrijventerreinen verkochten we volledig. We ontwikkelen nieuwe bedrijventerreinen om aan de groeiende vraag te voldoen. We introduceerden Centrum Management Lingewaard en realiseerden Bedrijfs Investeringszones (BIZ). Voor veel ondernemers wierp de COVID-19 pandemie een schaduw over de laatste twee jaar van deze collegeperiode. Wij stonden ondernemers bij, niet alleen via de TOZO-regeling maar ook via een coronaloket en een coronahulplijn. Ook verruimden we het terrassen- en standplaatsenbeleid. Contact met ondernemers stond centraal – zowel persoonlijk als via de digitale weg. Wij introduceerden samen met winkeliersverenigingen het Lingewaard 10-tje, “groeten uit Lingewaard”, “wees loyaal koop lokaal” en “daten met de gemeente”.
Het college gaf hoge prioriteit aan de verkoop van kavels op bedrijventerreinen. Ook om financieel nadeel voor de gemeente te voorkomen. De provincie stelde het Regionaal Werkprogramma Werklocaties vast met hierin afspraken over de hoeveelheid te verkopen kavels. Eind 2021 waren alle kavels verkocht. Terwijl de vraag onverminderd blijft bestaan. Daarom werken we aan de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen zoals Agropark III binnen het gebied van NEXTgarden. In 2019 stelden we in samenwerking met ondernemers een verbeterplan dienstverlening op. Hiervan realiseerden we al 60%. We organiseerden workshops met ondernemers, stelden een ondernemersloket in en maakten nieuwsbrieven. Als één van de eerste gemeenten in de regio realiseerden we glasvezel in het buitengebied. NEXTgarden heeft bijgedragen aan het doel om de regio koploper te maken in duurzaamheid, circulaire economie en innovatie. Regelmatig was en is NEXTgarden hét visitekaartje en voorbeeld voor andere regio’s en het Rijk. Het huidige programma van NEXTgarden is eind 2021 afgerond. Uw raad stelde eind 12
2021 een gebiedsvisie en een strategische visie NEXTgarden vast, met de daarbij behorende middelen voor de komende twee jaar. We gaven uitvoering aan het actieplan uit de nota toerisme en recreatie “Betuwe, een dijk van een landschap”. Hierin werkten we aan recreatieve fietsroutes en het wandelkeuzenetwerk. De komst van de voetveer Bemmel-Ooij bereidden wij voor. Realisatie is nu nog afhankelijk van besluitvorming bij de gemeente Berg en Dal. We legden de nadruk op samenwerking met regionale en lokale partners. We werkten nauw samen met de gemeente Overbetuwe en met het bureau Toerisme Veluwe Arnhem Nijmegen (TVAN) voor marketing en promotie. Binnen de Groene Metropoolregio kreeg recreatie en toerisme in de opgave Ontspannen Regio een stevige plek. Welk beleid stelden we op? Begin 2022 wordt het Economisch beleidsplan aan uw raad gepresenteerd. In dit plan stippelen we de koers uit voor de komende jaren. Een koers waarin we blijven inzetten op een goed draaiende economie die klaar is voor de toekomst waarin veranderingen zoals veranderend consumentengedrag en klimaatopgave een plek krijgen. Wat deden we extra? Het toenemende vraagstuk rondom (winkel)leegstand en de manier waarop gemeente Lingewaard hier samen met haar partners mee om gaat hebben we bij de kop gepakt in het beleidsdocument “Het versterken van compacte en aantrekkelijke centra”.
Hierin streven wij naar meer beleving en “reuring” in het centrum en kozen wij er voor om samen met marktpartijen te koersen op compacte en aantrekkelijke centrumgebieden/kernwinkelgebieden in Huissen, Bemmel en Gendt. We voerden Centrummanagement Lingewaard in, een samenwerkingsverband van publieke en private partijen als ondernemers, pandeigenaren, gemeente en overige betrokkenen. Deze partijen werken met een gezamenlijke inzet van middelen aan het versterken van de aantrekkingskracht van de centrum gebieden. Hiervoor werd een centrummanager aangesteld. Om het bedrijfsleven ruimte te bieden voor nieuwe huisvesting en/of doorgroeimogelijkheden bereidden we de uitbreiding van Agropark in Huissen voor. Een deel van Bergerden, ca.14 hectare, dat aansluit op Agropark II bestemmen we om van glastuinbouw naar bedrijventerrein. Dit wordt een duurzaam bedrijventerrein dat als toonbeeld voor de regio gaat dienen. Fort Pannerden is samen met Kasteel Doornenburg een van de toeristische parels van de gemeente. Fort Pannerden verkreeg in 2021 zelfs de status van Unesco-Werelderfgoed als onderdeel van de Hollandse Waterlinie. Ook de Romeinse Limes, waar onze gemeente onderdeel van uitmaakt, is in 2021 werelderfgoed geworden. De vondsten van de Limes die in Lingewaard gevonden zijn, maken we toegankelijk voor een breder publiek.
COVID-19 heeft zowel voor het Fort als voor het Kasteel grote gevolgen gehad voor de exploitatie. Als gemeente boden wij hierin financiële steun. COVID-19 had forse gevolgen voor veel ondernemers in onze gemeente. Niet alleen stonden wij ondernemers financieel bij, maar wij ondersteunden ook op andere vlakken. Zo verruimden we het terrassen en standplaatsenbeleid en richtten we een coronaloket en een corona hulplijn in. Ook introduceerden en versterkten wij samen met winkeliersverenigingen initiatieven als het Lingewaard 10-tje, “groeten uit Lingewaard”, “wees loyaal koop lokaal” en “daten met de gemeente”.
13
Lingewaard is in 2050 energieneutraal Wat wilden we bereiken? De duurzaamheidsopgave is een van de grootste opgaven voor de komende jaren. Deze periode wilden wij de voorwaarden creëren om de transitie aan te kunnen gaan. Dit wilden we doen door zelf het goede voorbeeld te geven. Daarnaast wilden wij vooral ook lokale initiatieven ondersteunen. Wat hebben we hiervoor gedaan?
Drijvend zonnepark
We werkten in de eerste helft van deze collegeperiode vooral aan het creëren van de randvoorwaarden die nodig zijn om deze opgave te realiseren. We riepen de ‘duurzaamheidsparagraaf’ in het leven om meer zicht te geven in begroting en jaarverslag. Als organisatie deden we een nulmeting vanuit de methodiek CO2-prestatieladder. Dit geeft inzicht in waar we als organisatie nu staan op duurzaamheid in onze bedrijfsvoering. Het geeft handvatten om in de toekomst stapsgewijs verduurzamingsacties uit te voeren. Onze vastgestelde ambitie is dat na een besluit op het accommodatiebeleid per kern, het gemeentelijk vastgoed binnen tien jaar energieneutraal is. We zetten ons eigen vastgoed in om de warmtetransitie aan te jagen.
We verduurzaamden onze gemeentelijke panden en brachten deze naar energielabel B. We legden op 6 gebouwen 3.222 zonnepanelen met een totale capaciteit van bijna 1 miljoen kWH per jaar. We richtten het Energietransitiefonds op. We reikten bespaarpakketten uit aan inwoners. In Lingewaard legden wij 30% meer zonnepanelen dan in de rest van de regio. We richtten het Lingewaardse Warmte Infrabedrijf op. We voerden een proefboring uit naar Hoge Temperatuur Opslag. De Zilverkamp werd wijk van de Toekomst. Voor het aardgasvrij maken van de wijk Zilverkamp ontvingen wij een bijdrage van het Rijk van 4,13 mlj euro. Doornenburg werd recent gemeenschap van de toekomst.
Op het thema energietransitie zetten we een forse stap. De doelen en kaders legden wij vast in beleid en een routekaart, zowel lokaal (het beleidskader energietransitie en de transitievisie warmte) als regionaal. In de Regionale Energie Strategie (RES) werken we samen met de 16 regiogemeenten, 3 waterschappen, de provincie en 500 stakeholders aan de pijlers duurzame opwek en warmtetransitie. In 2021 stelde uw raad het RES 1.0. vast. Met de 16 regiogemeenten werken we aan duurzaamheid binnen het thema Circulaire Regio van de groene Metropoolregio. Een van de uitgangspunten in onze lokale aanpak is het faciliteren van initiatieven van inwoners en ondernemers. Bij de realisatie van onze actiepunten werkten we meer samen met inwoners en organisaties dan we bij de start van deze collegeperiode gepland hadden. Financieel richtten we ons op het binnenhalen van financiering, dat is goed gelukt met de Regeling Reductie Energieverbruik (RRE), Regeling Reductie Energieverbruik Woningen (RREW) en de bijdrage uit het Programma Aardgasvrije Wijken (PAW) voor het aardgasvrij maken van de Zilverkamp. In totaal goed voor een kleine vijf miljoen aan financiering. Wij richtten het Energietransitiefonds op. Dit is een fonds om incidentele kosten te dekken om de energietransitie aan te 14
jagen. Hiermee realiseren we projecten van energiebesparing en opwek van duurzame energie van de gemeente zelf en we steunen van projecten van derden. Met de middelen uit het fonds kunnen we regelingen benutten (cofinanciering) waarmee de energietransitie kan worden aangejaagd. Op het vlak van Energiebesparing gaven we zelf het goede voorbeeld door onze gemeentelijke panden te verduurzamen en de duurzame energie met zonnepanelen op te wekken. Ook bereidden wij een routekaart voor om het glastuinbouwgebied energieneutraal te maken. Deze routekaart nemen we mee in de uitwerking van de visie NEXTgarden. We continueerden en verbeterden het Energieloket Lingewaard . Het kreeg de afgelopen jaren steeds meer bekendheid. Met de RRE en RREW regelingen hebben we vele inwoners bespaarpakketten uitgereikt, voorzien van maatwerkadvies om hun huis te verduurzamen en uiteraard tips voor gedragsverandering. De samenwerking met energie coöperatie Lingewaard Energie is versterkt. In het beleidskader energietransitie stelden wij als doel voor energiebesparing een besparing van minimaal 1,5% per jaar. Energieverbruik kan echter toenemen door externe ontwikkelingen. De toename van de productie in kassen is hiervan een voorbeeld. Wij informeerden uw raad hierover. Dit vraagt nog meer inzet van ons. Een strategie bepalen wij bij het actualiseren van het beleidskader energietransitie in 2022.
Zonnepanelen op het dak van het gemeentehuis
Wij hebben een draagvlakonderzoek laten doen. Daaruit bleek dat onze inwoners gemiddeld meer interesse en inzet hebben voor duurzaamheid dan elders in de regio. Op het vlak van duurzame opwek zijn twee grootschalige projecten gerealiseerd: het drijvende zonnepark en zonnepark Lingewal. Dit zijn de eerste zonneparken in de regio en zijn ook zo benoemd in het voorwoord van de RES 1.0. In Lingewaard liggen mede daardoor gemiddeld per inwoner 30% meer zonnepanelen dan in de regio. Ook ondersteunden we onderzoek naar energie uit waterkracht bij Fort Pannerden. We faciliteerden duurzame initiatieven vanuit inwoners, wijk- en dorpsontwikkelingsplannen en ondernemers. Zo hebben we een draagvlakonderzoek gefaciliteerd op verzoek van een van de werkgroepen op t Zand binnen-buiten. Dit onderzoek peilde hoe inwoners aldaar over de energietransitie denken en geeft een basis om verder te brainstormen welke acties gepast zijn. Bij de warmtetransitie sluiten we aan bij initiatieven in de samenleving. Zo werkten we, naast de wijk Zilverkamp, ook in Doornenburg aan de warmtetransitie. Ook Waardwonen en Woonstichting Gendt zijn 15
belangrijke partners waar we goed mee samenwerken. Eind 2021 tekenden we met eigenaren van de coöperatie Duurzaam Zilverkamp en Waardwonen de intentieovereenkomst. Hiermee zetten we samen vervolgstappen voor de warmtetransitie in de wijk. In Doornenburg werken we samen met de themagroep Doornenburg Duurzaam met Energie. We werken samen met solide partners in het Duurzaam Energie Netwerk Gelderland, bestaande uit Alliander/Firan en Oost NL (DENG), aan een warmtenetwerk. Hiervoor richtten wij het Lingewaardse Warmte Infra Bedrijf op. We hebben een proefboring laten uitvoeren naar Hoge Temperatuur Opslag. Een groot en uniek project voor een gemeente als Lingewaard. We onderzoeken nu welke mogelijkheden dit verder kan bieden. Welk beleid stelden we op? In 2019 stelden wij de beleidskaders Wind en Zon vast. In 2020 stelden bovendien wij het beleidskader energietransitie vast. Dit rust op drie pijlers: energiebesparing, duurzame opwek en warmtetransitie. De beleidsvisie oplaadinfrastructuur stelden wij in 2021 vast. Hiermee kunnen we in 2022 meedoen met een regionale concessie voor de plaatsing van oplaadinfrastructuur. Na vaststelling van de kaders en de strategie voor warmtevisie in 2019 volgde in 2021 de transitievisie Warmte. Dit deden we onder andere samen met inwoners, woningbouwcorporaties en duurzaamheidsorganisaties.
Hiermee voldoen we aan de opdracht uit het Klimaatakkoord. In 2022 bekijken we opnieuw hoe ver we zijn. Dan passen we de aanpak richting aardgasvrij aan met de actuele inzichten. Het Grondstoffenbeleid ‘Lingewaard Circulair & Duurzaam’ uit 2020 kreeg vorm door samenwerking met en inspraak door inwoners. Sinds de invoering van het grondstoffenbeleid in 2020 is er een duidelijke afname in restafval en een forse toename van PMD en GFT per inwoner. Dit vraagt om extra investeringen in inzamelvoorzieningen. De daling van de hoeveelheid restafval heeft gevolgen voor de afvalstoffenheffing. We communiceerden extra naar inwoners over het goed scheiden van huishoudelijk afval en het aanbieden van huishoudelijk afval op de milieustraat. Wat deden we extra In juni 2021 stelde uw raad de Regionale Adaptatiestrategie (RAS) met een Samenwerkingsagenda vast. In een intensief samenwerkingstraject brachten we in beeld waar we risico’s lopen. De regio startte halverwege 2021 met de uitvoering van de negen speerpunten uit de Samenwerkingsagenda. Ook stelden we een Lokale Adaptatiestrategie (LAS) op met daarbij een Uitvoeringsagenda. Hierover beslist uw raad in het eerste kwartaal van 2022. Bij de ontwikkeling van woningbouwplannen spraken we af hoeveel groen er gerealiseerd moet worden (het addendum groenbeleid).
We stelden een plan vast om het Raadhuisplein Huissen klimaatadaptief in te richten. We hebben diverse initiatieven gesteund vanuit de samenleving, zo is de elektrische deelauto opgezet in de gemeente. Voor inwoners maakten wij het mogelijk om gebruik te maken van een toekomst bestendig wonen lening. Hiermee kan een bewoner zijn woning verduurzamen.
16
We kijken naar elkaar om in Lingewaard/Sociale samenhang Wat wilden we bereiken? We wilden een aantrekkelijk sociaal leefklimaat bereiken. Dat wilden we doen door samenwerking met inwoners en partners, lokale toegang en preventie. En onze voorzieningen op gebied van zorg en welzijn, onderwijs, sport en cultuur moesten hieraan een bijdrage leveren. Zorg Wat hebben we hiervoor gedaan?
Mantelzorg
Wij stelden nieuw sociaal beleid op. Hierin doen we 8 beloftes aan onze inwoners en leggen we de focus op 5 thema’s. We richtten de Task Force Sociaal Domein op met 30 maatregelen. We versterkten de samenwerking in het preventieve veld met onze partners als SWL, Rijnstad en MEE. De brede adviesraad Sociaal Domein werd opgericht. We stelden groeidocumenten op voor Mantelzorg en Dementie. Samen met onze lokale partners vormden we een coalitie Kansrijke Start voor onze jongste jeugd, gericht op de eerste 1000 dagen. We maakten een verdiepende bestandsanalyse van de bijstandsgerechtigden in onze gemeente. Het aantal bijstandsgerechtigden daalde in de afgelopen jaren. Vervolgens bepaalden we een aanpak. We sloten een Lokaal Preventie Akkoord voor gezondheid met 42 partners en ondernemers en natuurlijk met onze inwoners.
Deze periode lag de focus nog meer op de inwoner. We stelden de hulpvraag centraal. Dit deden we in ons beleid en bij de uitvoering hiervan. Om de verschillende organisaties die bij kinderen en jongeren betrokken zijn beter met elkaar in verbinding te brengen, startten we met de coalitie opgroeien en opvoeden. Hiermee bouwden we samen met deze partners aan een lokaal preventieve ondersteuningsstructuur. Regionaal startten we met een overleg samen met professionals en zorgaanbieders om complexe casuïstiek gezamenlijk te bespreken en te onderzoeken of het mogelijk is om een uithuisplaatsing te voorkomen. We gingen door met het Jeugdgroepenoverleg waarin we samen met de straatcoaches kijken hoe we overlast zoveel mogelijk kunnen voorkomen. Door te werken volgens de systematiek van ‘de nieuwe route’ gaan we samen met de jeugdige, zijn ouders en andere betrokken inwoners en organisaties om tafel om samen een passend plan van aanpak te maken. Hierbij is de vraag van de inwoner het uitgangspunt. Mantelzorg gaven wij een extra impuls met de vaststelling van het groeidocument Mantelzorg. Bijvoorbeeld in de vorm van een mantelzorgmakelaar en een strippenkaart respijtzorg. Ook stelden we een wooncoach voor ouderen aan. We openden het Zilverhuus en Convent. Voor alle klanten in de bijstand brachten we in beeld wat de ontwikkelmogelijkheden naar betaald werk zijn.
We ontwikkelden de participatierotonde. In gesprek met de klant bepalen we waar deze staat op de participatieladder. Vervolgens wordt duidelijk wat er nodig is om de stap naar werk te kunnen zetten. Voor
17
iedere stap is in beeld welke ondersteuning of instrumenten we in kunnen zetten en welke partners we hiervoor kunnen inzetten. Deze aanpak wierp zijn vruchten af. Het aantal bijstandsgerechtigden nam af van 449 begin 2018 naar 429 aan het eind van 2021. Gelukkig was dit 122 minder dan de prognose van stijging die Berenschot deed in het tweede-golf-scenario van COVID-19. Het economische tij zat ons mee. Om armoede te voorkomen werkten we aan vroegsignalering. De HAN voerde met ons en twee andere gemeenten een onderzoek uit. Het resultaat hiervan was een handboek om de dienstverlening en bejegening van inwoners te verbeteren. Met de Stichting Welzijn Lingewaard voeren wij dit in. In het sociaal domein was de invloed van COVID-19 goed merkbaar. In de jeugdzorg nam de vraag naar jeugd-ggz en individuele begeleiding toe als gevolg van klachten die gerelateerd zijn aan angst, depressie en eenzaamheid. De cijfers van de Wmo lieten een daling zien. Minder ouderen en kwetsbare volwassenen maakten gebruik van voorzieningen waarbij zij in contact komen met anderen, zoals dagactiviteiten en vraagafhankelijk vervoer. Welk beleid stelden we op? In 2020 stelden wij het beleidsplan sociaal domein ‘Iedereen doet mee’ 2021 – 2024 vast. De belangrijkste wettelijke kaders voor dit plan zijn de Wmo, Jeugdwet en Participatiewet.
Deze wetten zijn opgesteld met de bedoeling mensen zo goed mogelijk mee te laten doen in de samenleving. Wij nemen in het plan deze bedoeling als uitgangspunt, niet de letterlijke regels. We werken vanuit de drie pijlers gebiedsgericht werken, preventie en samenwerking. Met uw raad stelden wij in het voorjaar van 2020 eerst de kaders voor het nieuwe beleidsplan vast. We focussen ons op 5 thema’s: 1. Opgroeien en opvoeden 2. Gezond en gelukkig ouder worden 3. Uit de verwarring 4. Nieuw in Lingewaard 5. Aan het werk! Wat deden we extra? Sinds de decentralisatie van zorgtaken met de invoering van de Jeugdwet, de Wmo 2015 en de Participatiewet in 2015 kregen gemeenten veel meer verantwoordelijkheid voor de zorg van haar inwoners. De kosten stegen doordat de hulpvragen van inwoners toenamen. Ook kregen we steeds nieuwe taken erbij. In 2019 gaf uw raad de opdracht om de tekorten in het sociaal domein te onderzoeken en met voorstellen te komen om de kosten beheersbaar te houden. De Taskforce Sociaal Domein werd in het leven geroepen. Na een grondige analyse stelden wij 30 maatregelen voor met als lijn efficiënter werken, meer overzicht door meer regie te voeren, beter samenwerken en slimmer gebruik maken van kansen in de samenleving en bij onze partners. We gaven hiermee een belangrijke impuls aan de kwaliteit en werkwijzen en richtten ons meer op preventie.
Wij voerden deze maatregelen uit met ingang van 2020 en informeerden uw raad regelmatig over de voortgang. In 2022 loopt de Taskforce af. Het beleidsplan Sociaal Domein sluit aan op de ingezette lijn van de maatregelen uit de Taskforce. Op uw verzoek maakten wij een stappenplan om de gemeente Lingewaard dementievriendelijk te maken. Samen met de partners zetten wij de eerste stappen richting een dementievriendelijk Lingewaard door het opstellen van een groeidocument Dementievriendelijk Lingewaard. We zijn bezig met de uitvoering van de wijziging van het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet en de inburgeringswet per 1 januari 2022. We treffen voorbereidingen voor de decentralisatie van de Wet beschermd wonen per 1 januari 2023.
18
Onderwijshuisvesting Wat hebben we gedaan?
Concept ontwerp OBC Bemmel
IKC De Vonkenmorgen, IKC De Doornick, IKC Het Sterrenbos en OBC de Heister zijn de eerste scholen die in aanmerking kwamen voor nieuwbouw. Dit stond opgenomen in het Integraal Huisvestingsplan dat uw raad in 2019 vaststelde. We startten in de afgelopen periode ieder half jaar met een volgende school. De renovatie van de scholen aan het Ot en Sienpad en het PRO College rondden wij af.
Voor alle 21 scholen in het primair en basisonderwijs brachten wij in beeld wat er nodig is op het vlak van renovatie of vervanging in de komende 20 jaar. Hiervoor stelden wij het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs op. In deze collegeperiode startten we met drie scholen in het basisonderwijs en één school in het voortgezet onderwijs. Wij rondden de renovatie van het Ot en Sienpad en het PRO college af.
Met het ‘Afwegingskader Renovatie of Nieuwbouw’ maakten wij voor iedere locatie de keuze voor nieuwbouw. Daar waar nodig combineren we dit met de bouw van een nieuwe gymvoorziening. Dit levert voordelen op bij de aanbesteding. Bij de plannen nemen we ook de prognoses voor het leerlingenaantal in de betreffende kern mee. Voor OBC Bemmel rondden we een massastudie en een schetsontwerp af. Ook hebben we voor deze school al een ruimtelijk, functioneel en technisch Programma van Eisen opgesteld. Tenslotte selecteerden we de architect, de adviseurs en de bouwprocesmanager en startten we met het Voorlopig Ontwerp. Voor IKC Het Sterrenbos rondden we de massastudie af en de bepaalden we de locatie van de nieuwbouw. Voor IKC De Vonkenmorgen is de massastudie klaar, maar moeten we de locatie van de nieuwbouw nog bepalen. Voor IKC De Doornick bepaalden we de locatie van de nieuwbouw en selecteerden we de bouwprocesmanager. Naast nieuwbouw startten wij met het overdragen van de juridische eigendom aan de schoolbesturen. Dit proces zetten wij voort in de komende jaren voor de resterende vijf scholen. Welk beleid stelden we op? In 2019 stelden wij samen met de schoolbesturen het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs op. Het IHP vormt het beleidskader voor het onderwijshuisvestingsbeleid voor de periode 2019-2035.
Met dit plan brachten we voor de komende jaren de vervangingsopgave voor de scholen in onze gemeente in beeld. Het IHP herijken we elke 4 jaar, zodat het beleidskader blijft aansluiten bij de vragen en behoeften van dat moment. Wat deden we extra? We breidden het IKC Binnenstebuiten uit met twee lokalen. Dit doen we vanwege het structurele ruimtetekort bij dit IKC.
19
Sport Wat hebben we gedaan?
Nieuw clubgebouw Jonge Kracht
Mede door COVID-19 nam de open club gedachte een grote vlucht. We werkten meer en beter samen en hielden bij nieuwbouw en renovatie rekening met meervoudig gebruik. Het speerpunt bewegingsonderwijs liep door COVID-19 vertraging op. Het onderwijs, onze belangrijkste samenwerkingspartner hierbij, had de afgelopen periode hele andere prioriteiten. In november 2021 stelde uw raad de richting vast voor het maatschappelijk accommodatieplan Huissen, waaronder ook de sportfaciliteiten/sporthal vallen. Om woningbouw te kunnen realiseren verplaatsten we vv Jonge Kracht in Huissen. We realiseerden duurzame nieuwbouw met zonnepanelen. Er zijn plannen in voorbereiding om oner andere kunstgrasvelden aan te brengen bij sportpark de Poel in Angeren. Dit bekostigen we met de bouw van woningen op de huidige locatie.
We realiseerden begin 2021 de tijdelijke voorziening voor gymonderwijs in Huissen voor de turnvereniging SGS. We verplaatsten de voetbalvereniging Jonge Kracht in Huissen en we bereidden een renovatie van Sportpark de Poel in Angeren voor. De Open Club gedachte nam een grote vlucht. We sloten een Lokaal Sportakkoord en stelden het beleidsplan sport vast. Vier werkgroepen gingen aan de slag met de actiepunten uit dit akkoord. Dit leverde onder meer walking handbal, balkonbeweegdag en de ontwikkeling van een digitaal sportplatform op.
Welk beleid stelden we op? In 2021 stelden wij het sportbeleid gemeente Lingewaard ‘Goed in beweging’ 2021 en verder vast. Dit deden wij samen met Stichting Lingewaard Sport, sport- en cultuurcoaches en andere partners. Het lokale sportakkoord vormde het fundament voor het nieuwe sportbeleid. Werkgroepen bestaande uit sport- en cultuurcoaches, Lingewaard Sport, mensen uit het werkveld en de gemeente gingen aan de slag met actiepunten uit het akkoord. Voor het beleidsplan hanteerden we dezelfde lijnen als in het Taskforcerapport en het beleidsplan sociaal domein: efficiënter werken, meer overzicht door meer regie te voeren, beter samenwerken en slimmer gebruik maken van kansen in de samenleving en bij onze partners. Wat deden we extra? Lingewaard Sport! heeft het initiatief voor het lokale sportakkoord genomen. De gemeente werkte als belangrijke partner hieraan mee. 58 lokale partners met een sport, welzijns-, onderwijs, zorg of overheidsachtergrond hebben het akkoord in oktober 2019 ondertekend.
20
Accommodaties Wat hebben we gedaan?
Ontmoetingscentrum Doornenburg
Per kern maken we een plan om het voorzieningenniveau vast te stellen. Met de uitvoering van het deelplan Gendt startten wij in deze collegeperiode. Eind 2021 bepaalden we de richting voor het deelplan Huissen, waarin ook een multifunctionele accommodatie is opgenomen. Dit plan werken we in 2022 verder uit. De oude vergaderzalen in Huissen is een mogelijke locatie om een MFA te realiseren. Op verzoek van uw raad startten we een onderzoek naar hergebruik van de kerk van Huissen-stad. Wij maakten ook een start met een deelplan voor Haalderen.
Om het lokale voorzieningenniveau vast te stellen werkten twee kernen in deze collegeperiode een deelplan uit: Gendt en Huissen. Dit deden we samen met inwoners en verenigingen. We harmoniseerden de huurtarieven voor de binnensportaccommodaties en gemeentelijke ontmoetingscentra. In Bemmel realiseerden we met de herbouw van het gemeentehuis een locatie waar gemeentelijke bijeenkomsten kunnen plaatsvinden. In Huissen startten we met de ontwikkeling van de Aloysiuslocatie. bestemmingsplan voor de
Voor de gemeentelijke ontmoetingscentra en de binnensportaccommodaties harmoniseerden wij de huurtarieven in november 2021. De verschillende vastgoedcategorieën binnen de gemeente krijgen hiermee eenzelfde behandeling. We voeren deze stapsgewijs in. Voor de buitensportaccommodaties liep de harmonisatie vertraging op door COVID-19. In 2022 worden hier resultaten verwacht. In Bemmel, Doornenburg en Huissen startten we pilots waarin we algemene ontmoetingsruimten voor ouderen realiseerden. Welk beleid stelden wij op? In april 2019 stelde uw raad de Contourennota Accommodatie- en Vastgoedbeleid vast. Hiermee was er een duidelijk kader waarmee we per kern het voorzieningenniveau kunnen vaststellen. Daarna startten wij met deelplannen per kern.
21
Leefbaarheid Wat hebben we gedaan?
Inwonersinitiatief Oude Appelbongerd, Gendt
Doornenburg stelde een vervolgplan op voor hun eerste dorpsontwikkelplan; Dorpsontwikkelplan 2.0. De werkgroep Doornenburg sloot een dorpendeal met de Provincie en de gemeente. Lingewaard Doet! was zeer succesvol: tot nu toe zijn 143 initiatieven gestart, daarvan zijn er 139 geslaagd. Er kwam een extra BOA die ook werd ingezet voor handhaving van de COVID-19 maatregelen.
Doornenburg, Haalderen, Zilverkamp, ’t Zand en Gendt stelden dorps- en wijkontwikkelplannen op. Doornenburg stelde ook al een vervolgplan op het eerste plan op en sloot een Dorpendeal met de provincie. Hierbij ontvangt Doornenburg twee jaar subsidie om speerpunten uit het DOP nog beter te kunnen uitvoeren. Lingewaard Doet!, het platform voor inwonersinitiatieven, was succesvol. Alle kernen kwamen in deze collegeperiode twee keer aan de beurt. Door COVID-19 liep vooral in 2020 het participatieproces voor de revitalisering van de Zilverkamp vertraging op. Begin 2021 hebben we bewoners daarom digitaal mee laten denken via Samen Lingewaard. Hierdoor konden de werkzaamheden doorgaan en wisten we een groot deel van het project te realiseren. De laatste fase van de revitalisering van de wijk ronden wij af in 2023. Uit onderzoek blijkt dat de bewoners voor het overgrote deel tevreden zijn met de opknapwerkzaamheden in de wijk. We stelden een BOA aan tegen vervuiling in het buitengebied. Deze is ook ingezet voor de handhaving van de COVID-19 maatregelen. De aanpak van ondermijningscasussen werd standaard in onze werkwijze opgenomen. Er zijn meerdere interventies gestart op de verschillende ondermijningsthema’s uit het college uitvoeringsprogramma zoals een integriteitsclausule vastgoed, sluiten van drugspanden, aanscherping Damoclesbeleid, en Leerlingalert.
De eerste elementen uit het programma Keurmerk Veilig Buitengebied staan in de startblokken om uit te voeren. Welk beleid maakten we? In 2019 stelden wij het beleidsplan spelen “Buitenspelen, ja leuk!’ vast. Hierin staat de beheervisie en de analyse van speelruimte in de gemeente. Ook stelden wij in 2019 het uitvoeringsprogramma landschap en biodiversiteit vast. Wij evalueerden het Landschapsontwikkelingsplan. Hieruit blijkt dat in algemene zin de doelstellingen van dit Landschapsontwikkelingsplan zijn bereikt. De evaluatie mondde uit in een 10-tal beleidsmatige aanbevelingen voor de gewenste ontwikkeling van landschap en natuur en bijbehorend instrumentarium. De aanbevelingen krijgen een plek in de (uitwerking van de) omgevingsvisie. Begin 2022 stellen wij de Cultuurnota 2022 en verder: “Beleef kunst en cultuur in Lingewaard” vast. Deze kwam tot stand met partners en inwoners. De nota is gericht op cultuur- en bibliotheekbeleid.
22
Wat deden we extra? Naast de voorgenomen dorps- en wijkontwikkelplannen uit het college uitvoeringsprogramma, stelden ook de bewoners van de wijk ’t Zand in Huissen een wijkontwikkelplan op. Als gevolg van COVID-19 zetten wij veel extra in op handhaving van de regels.
23
Hoofdstuk 4 Financiële paragraaf We slaagden erin de afgelopen periode een gezond financieel beleid te voeren met een uitstekend weerstandsvermogen. Samen met uw raad ontwikkelden wij een nieuwe opzet voor de programmabegroting. Ondanks de onzekerheden, bijvoorbeeld als gevolg van COVID-19 en de herverdeling van het gemeentefonds, stelden wij ook voor de komende jaren een structureel sluitende meerjarenbegroting op. We slaagden er ook in om de ozb alleen te verhogen met de inflatiecorrectie. De lokale lasten stegen als gevolg van de afvalstoffenheffing. Dit sluit aan bij de landelijke trend van stijgende kosten voor afvalinzameling. Bij het opstellen van het college uitvoeringsprogramma in 2018 gaven wij aan dat de meeste onderwerpen in de programmabegroting 2019 verwerkt waren. Voor enkele onderwerpen was dat nog niet mogelijk. Bijvoorbeeld omdat we eerst moesten onderzoeken wat de aanpak zou worden. De besluiten die u de afgelopen jaren heeft genomen, zijn verwerkt in de begroting 2022-2025. Enkele besluiten vergen nog extra middelen als de uitwerking van de plannen duidelijk zijn: In 2021 stelde uw raad het GMP+ 2022 – 2025 vast. Voor 2022 zijn de middelen beschikbaar om de eerste zes infrastructurele projecten en drie verkeersonderzoeken uit te voeren.