CConstaterende datLingewaard
Koppel je AI →
Document · PDF

TNO Rapport huizenprijzen.pdf

Raadsvergadering 21 september 2022, gemeente LingewaardBij agendapunt: Windpark Caprice (Bespreekstuk)21.865 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

Het huizenprijseffect treedt op binnen een straal van 2,5 km rond een windturbine (zie Dröes en Koster 2021), waarbij sprake is van een afruil: dichter bij de turbine is het effect per woning groter maar staan doorgaans ook minder huizen. Uit onze analyse blijkt dat bijna 70% van de totale waardevermindering woningen betreft die tussen 1,5 km en 2,5 km van een turbine liggen, terwijl ongeveer acht procent van het totale waardeverlies optreedt binnen een straal van 1 kilometer van een turbine. Onze analyse laat ook zien dat de groei van het totale relatieve woningwaardeverlies door toename van het aantal windturbines op land, aanzienlijk wordt gedempt door deze gelijkmatiger ruimtelijke verdeling van turbines per 2030. 34

Een mediane woningwaarde verlies van 583.000 euro per turbine komt neer op 121 euro per MWh, dan wel op toename van productiekosten van windenergie met 0,31 cent/kWh – gemeten over de levensduur van een turbine. Bij gemiddelde productiekosten van 3,22 cent/kWh komt dit overeen met een kostenstijging van 9,7 procent per kWh. 35 Zie www.co2emissiefactoren.nl 36 Dat is meer dan nu gemiddeld, omdat de turbines groter worden.

TNO-rapport | TNO 2022 P10374

49 / 56

Voor zover die gelijkmatiger ruimtelijke verdeling het gevolg is van het decentrale RES-proces, kan van een succesvol traject worden gesproken. De meeste (toekomstige) windturbines staan logischerwijs in gemeenten met een relatief lage bevolkingsdichtheid en (dus) relatief lage huizenprijzen. Desondanks zien we in de data geen patroon dat windturbines onevenredig vaak geplaatst worden in gemeenten met de laagste gemiddelde woningwaarden; integendeel, de spreiding in termen van gemiddelde woningwaarde per gemeente is opvallend gelijkmatig, met name in 2030. In de Omgevingswet, die naar verwachting per 1 oktober 2022 of 1 januari 2023 in werking treedt, is de mogelijkheid tot ‘nadeelcompensatie’ geregeld – ter vervanging van de planschaderegeling in de huidige Wet Ruimtelijke Ordening – daarbij wordt een eigen risico van vier procent gehanteerd (RVO (2020)).37 De door ons gebruikte kengetallen uit de studie van Dröes en Koster (2021) laten zien dat bij grote turbines (>150 meter tiphoogte), meer dan vier procent waardedaling grosso modo optreedt bij woningen binnen een straal van twee kilometer van een turbine.

Daarbij is het van belang op te merken dat deze kengetallen zijn gebaseerd op de ‘revealed preferences’ van kopers van woningen in het verleden, waarvan niet gezegd is dat die constant zijn over de tijd: ze kunnen veranderen onder invloed van nieuwe informatie, bijvoorbeeld als er in de toekomst eventueel toch wetenschappelijk bewijs komt voor het bestaan van schadelijke gezondheidseffecten bij wonen in de nabijheid van windturbines. Inzicht in ruimtelijke verdelingseffecten kan helpen bij het maken van inclusief energietransitiebeleid, waarbij adoptie van duurzame energietechnologieën kan rekenen op maatschappelijk draagvlak en de lasten worden verdeeld op een manier die als rechtvaardig wordt beschouwd. In dit kader schetsen we, op basis van de resultaten van onze analyse, vijf handelingsperspectieven. 1. De zoektocht naar de economisch optimale ruimtelijke verdeling van windturbines op land kenmerkt zich door een afruil tussen het minimaliseren van het totale woningwaardeverlies enerzijds en een gelijke ruimtelijke verdeling van dit verlies anderzijds. Dit vraagt om een combinatie van de RES aanpak vanuit de regio en nationale coördinatie. Immers, de, politieke afwegingen die hierin meekomen kunnen niet alleen lokaal gemaakt worden. Daarbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan afwegingen inzake het plaatsen van meer turbines op industriële locaties (bv.

de havengebieden) of het IJsselmeer (soort van near-shore). 2. Bij het identificeren van de meest geschikte locaties voor windturbines dient niet alleen rekening gehouden te worden met woningen zeer dicht bij een turbine, maar ook met woningen verder weg (tussen 1.5 en 2.5 km afstand). Dit wordt uiteraard niet eenvoudiger als het aantal turbines toeneemt, hetgeen het belang onderstreept van een gecoördineerde locatiekeuze om eventuele ruimtelijke afwenteling van overlast tussen gemeenten zoveel mogelijk te voorkomen; in dit opzicht speelt de RES-aanpak evident een belangrijke rol. 37

Zie ook https://www.rvo.nl/onderwerpen/duurzaam-ondernemen/duurzame-energieopwekken/windenergie-op-land/subsidies-en-financiering-windprojecten en Planschade onder de Omgevingswet - Omgevingsweb

TNO-rapport | TNO 2022 P10374

50 / 56

3. Als we het totale relatieve woningwaardeverlies willen minimaliseren is een beperkt aantal grote turbines te verkiezen boven een groter aantal kleine turbines. De relatieve woningwaardedaling per MWh is namelijk aanzienlijk lager voor grote turbines dan voor kleine turbines, omdat grote turbines efficiënter zijn vanwege een schaaleffect (de productie van een turbine neemt kwadratisch toe met de grootte). De keerzijde daarvan is natuurlijk dat de relatief beperkte groep huizen in de nabijheid van grote turbines te maken krijgt met relatief veel waardedaling. 4. De locatie van de 10% turbines met de meeste impact op huizenprijzen verdient heroverweging. Een relatief klein aantal turbines is verantwoordelijk voor de meerderheid van de totale woningwaardedaling en zijn daarmee vanuit economisch perspectief onevenredig duur. Daarbij lijkt het raadzaam om te kijken naar mogelijkheden om turbines zoveel mogelijk te clusteren. Immers, uit het onderzoek van Dröes en Koster (2016, 2021) blijkt dat met name de eerste turbine in de nabijheid van een woning een effect heeft op woningwaarde. 5. Of, en zo ja in welke mate en door wie woningeigenaren in de nabijheid van turbines moeten worden gecompenseerd voor hun relatieve woningwaardedaling is een politieke keuze.

Uit onze berekeningen blijkt dat de business case van (grote) windturbines, gemiddeld genomen, compensatie ruimschoots toe laat. Huidige compensatieregelingen (zoals planschade en omwonendenregelingen) zijn niet eenduidig qua omvang en vormgeving, en veelal afhankelijk van projectontwikkelaars of juridische procedures op initiatief van omwonenden.

Deze studie biedt, voor zover ons bekend, het eerste en meest volledige ruimtelijk gespecificeerde overzicht van alle geplande nieuwe windturbines tot 2030. Maar onze kaarten moeten met de nodige voorzichtigheid worden geïnterpreteerd omdat de informatie op de kaarten onvermijdelijk imperfect is en onzekerheden bevat. Niet alle nieuwe turbines op onze kaarten zullen worden gerealiseerd op de exacte locatie zoals door ons geïdentificeerd. De reden daarvoor is drieërlei: i) niet alle RES-plannen zullen uiteindelijk worden gerealiseerd, ii) onze analyse houdt nog niet met alle locatie-specifieke kenmerken (zoals bestemmingsplannen of restricties vanwege luchtvaart of radarverstoring) rekening, en iii) onze inventarisatie berust deels op aannames omdat nog niet alle RES-plannen voldoende specifiek zijn. Een aantal van deze aannames – in de studie lichten we ze uitgebreid toe – zal de komende jaren ongetwijfeld door de werkelijkheid worden ingehaald. Bijvoorbeeld, indien een RES-regio in haar plan meerdere zoekgebieden voor het plaatsen van windturbines identificeert zonder daarbij het aantal turbines per zoekgebied te specificeren, verdelen wij het totale aantal benodigde turbines evenredig over de zoekgebieden; als de RES-regio op termijn toch kiest voor een bepaald zoekgebied ontstaat er verschil met onze analyse.

TNO-rapport | TNO 2022 P10374

51 / 56

Naarmate de RES-plannen nader worden uitgewerkt kan onze analyse worden bijgewerkt en ook op lokaal niveau meer accuraat worden. Daarnaast kan onze analyse op andere manieren worden uitgebreid en verbeterd. In de eerste plaats kan er in meer detail worden gerekend aan de business case van individuele windturbines met het oog op eventuele compensatie van woningwaardeverlies bij omwonenden. In onze berekeningen hebben we alleen onderscheid gemaakt naar drie categorieën windturbines in termen van omvang (capaciteit). Voor individuele turbines ziet deze berekening er gunstiger of minder gunstig uit, afhankelijk van het aantal huizen in de directe nabijheid van de turbine. In de tweede plaats kan onze studie worden uitgebreid met een analyse van de kenmerken van de bewoners van de woningen in de nabijheid van windturbines. De methode die wij gebruiken biedt veel mogelijkheden om de komende jaren, juist ook bij nieuwe informatie over energie infrastructuur en capaciteit of waarde van woningen, de impact van ons energiesysteem op de woonomgeving ruimtelijk expliciet te kwantificeren. Daarmee kan deze aanpak behulpzaam zijn bij de keuzes die op verschillende bestuurlijke niveaus moeten worden gemaakt in de zoektocht naar een economisch optimale ruimtelijke verdeling van locaties voor hernieuwbare energie op land.

Dankwoord De auteurs bedanken graag de volgende personen voor hun suggesties en constructieve feedback op eerdere versies van dit rapport: Thijmen van Bree, Ruud van de Brink, André Faaij, Sanne Huveneers, Hans Koster (VU), Martin Scheepers, Peter Werkhoven en deelnemers aan diverse TNO seminars. Alleen de auteurs zijn verantwoordelijk voor de inhoud van dit rapport en mogelijke onjuistheden.

TNO-rapport | TNO 2022 P10374

52 / 56

Referenties Dröes, M.I., Koster, H.R.A. (2016). Renewable energy and negative externalities: The effect of wind turbines on house prices, Journal of Urban Economics, Volume 96, pp. 121-141. https://doi.org/10.1016/j.jue.2016.09.001 Dröes, M.I., Koster, H.R.A. (2019). Windturbines, zonneparken en woningprijzen. Studie in opdracht van EZK. https://www.urbaneconomics.nl Dröes, M.I., Koster, H.R.A. (2021). Wind turbines, solar farms, and house prices, Energy Policy, Volume 155,12327. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2021.112327 PBL (2021a). Klimaat en Energie Verkenning.https://www.pbl.nl/publicaties/klimaaten-energieverkenning-2021 PBL (2021b). Monitor RES 1.0. Een analyse van de Regionale Energie Strategieën 1.0. https://www.pbl.nl/publicaties/monitor-res-1.0 PBL (2021c). Eindadvies basisbedragen SDE++ 2021. PBL-publicatienummer: 4032.https://www.pbl.nl/sites/default/files/downloads/pbl-2021-eindadviesbasisbedragen-sde-plus-plus-2021_4032.pdf RVO (2021). Monitor 2021: Participatiemonitor Hernieuwbare Energie op Land; Resultaten tot en met 2020. https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2021/10/28/participatiemonitor-2021-hernieuwbare-energie-op-land-resultaten-tm-2020

TNO-rapport | TNO 2022 P10374

A

Bijlage A | 1/1

Over de hedonistische prijsmethode We maken in onze analyse gebruik van recent gepubliceerde kengetallen voor het effect van windturbines op huizenprijzen (zie Figuur 1). Deze kengetallen zijn afkomstig uit een studie van Dröes en Koster (2019, 2021). De kengetallen zijn door middel van een econometrische (regressie) analyse afgeleid uit data over locatie en vermogen van bestaande windturbines en gedetailleerde informatie over woningprijzen en woningkenmerken van meer dan 3 miljoen huizentransacties van in totaal 2,7 miljoen unieke woningen in Nederland zoals gemeld door makelaars aangesloten bij de Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) in de periode 1985-2019. In de analyse wordt de waarde van woningen in de nabijheid van turbines vergeleken met vergelijkbare woningen elders. De gevolgde aanpak staat bekend als een ‘difference-in-difference’ hedonische prijzenmethode, en is er op gericht om het effect van windturbines op huizenprijzen te isoleren van allerlei andere effecten die ook invloed hebben op huizenprijzen, zoals woning- en locatiekenmerken. We lichten de methode hieronder toe, gebaseerd op Hoofdstuk 4 in Dröes en Koster (2021).

Het effect van windturbines op huizenprijzen wordt geschat op basis van de volgende regressievergelijking: Log Pit = βwit -1 + γXit + λj + λt + εit, waarin Pit de transactieprijs is van woning i verkocht in jaar t , wit - 1 is een indicator die 1 is als een woning is verkocht binnen 2 km in alle jaren na plaatsing van een windturbine (er wordt gerekend met de dichtstbijzijnde windturbine), Xit zijn woningkenmerken, λj zijn locatie ‘fixed effects’ op postcode-6 niveau (hetgeen overeenkomt met ongeveer een halve straat en gemiddeld iets meer dan 20 huishoudens, maar minder in landelijke gebieden), λt zijn jaarlijkse (en maandelijkse) tijdsdummies, eit bevat karakteristieken van woningen of locaties die niet door ons worden geobserveerd. Deze worden verondersteld ongecorreleerd te zijn met de plaatsing van een turbine. De analyse richt zich op het identificeren van een huizenprijseffect in het gebied van 2 km rond turbines, aangezien het meeste geluid (<500m), flikkering (<1000m) en landschapsbeeld (<2000m) typisch binnen dit gebied valt (Dröes en Koster, 2016). Er is ter controle ook expliciet onderzocht of het effect verder reikt dan 2 km. In de regressievergelijking is met name de geschatte waarde van β van belang: dit meet de procentuele verandering in woningwaarde in de nabijheid van turbines ten opzichte van een controlegroep.

In het onderzoek van Dröes en Koster (2021) wordt gerekend met verschillende controlegroepen: allereerst de woningen in de rest van Nederland en vervolgens de woningen op 3-5 km en 2-3 km afstand van turbines.

TNO-rapport | TNO 2022 P10374

B

Bijlage B | 1/1

Berekening externe kosten turbine Tabel B 1

Achtergronddata Tabel 5

2030

Totaal

< 50m

>= 50, < 150

>= 150

Gemiddelde MW per turbine

2,8

0,1

2,4

4,2

Gemiddelde MWh/jaar per turbine

7.503

362

6.318

11.219

Investeringskosten per turbine (m€)

3,3

0,2

2,8

4,9

Constructiekosten per kWh (c/kWh)

1,76

1,76

1,76

1,76

Vaste O&M-kosten per kWh (c/kWh)

0,43

0,43

0,43

0,43

Variabele O&M-kosten per kWh (c/kWh)

1,03

1,03

1,03

1,03

Totaal (c/kWh)

3,22

3,22

3,22

3,22

Capacity factor (%)

30,4%

30,4%

30,4%

30,4%

Constructiekosten (m€/MW)

1,17

1,17

1,17

1,17

38

1170

1170

1170

1170

Constructiekosten (€/kWe)

Vaste O&M-kosten (€/kWe/jaar) 39

11,4

11,4

11,4

11,4

Variabele O&M-kosten (€/kWh) 40

0,0103

0,0103

0,0103

0,0103

38

Zie PBL (2021c). Zie PBL (2021c). 40 Zie PBL (2021c). 39

Bijlage C | 1/2

C

Verwijzingen gebruikte RES documenten RES-regio

1 Groningen 2 Friesland 3 Drenthe 4 West-Overijssel 5 Twente 6 Cleantech Regio 7 Flevoland

8 Noord-Veluwe 9 Achterhoek 10 Arnhem-Nijmegen 11 Rivierenland 12 Foodvalley 13 Alblasserwaard 14 Amersfoort 15 Utrecht - U16 16 Noord-Holland Noord 17 Noord-Holland Zuid 18 Goeree-Overflakkee 19 Rotterdam-Den Haag 20 Hoeksche Waard 21 Midden-Holland 22 Holland Rijnland

Versie (+ datum) RES 1.0 RES 1.0 April 2021 RES 1.0 April 2021 RES 1.0 Concept RES April 2021 RES 1.0 Maart 2021

Online link

https://resgroningen.nl/over+de+res/achtergrondinformatie/handlerdownloadfiles.ashx?idnv=1990181 https://www.resfryslan.frl/wp-content/uploads/2021/04/RES-1.0_RES-FRYSL%C3%82N_NL_DEF_digitaal.pdf https://www.energievoordrenthe.nl/res+10+regio+drenthe/handlerdownloadfiles.ashx?idnv=1937645 https://overijssel.maps.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html?id=b0a1809ad333470f922ca8dfc04ca252 https://energiestrategietwente.nl/assets/media/210504_werkkaart.pdf https://cleantechregio.nl/res/images/Cleantech_Regio_Ontwerp_RES_1.0.pdf Bron 1: https://www.flevoland.nl/wat-doen-we/energie/wind Bron 2: https://www.flevoland.nl/getmedia/720306d8-6fa8-45eb-86a4-490be4c65ddb/Regioplan-Windenergiedv.pdf RES 1.0 https://prvgelderland.maps.arcgis.com/apps/MapSeries/index.html?appid=994c29ac60444cfa9a56b8f8e6883135 RES 1.0 Juli 2021 https://www.resachterhoek.nl/verzamelpagina+gepubliceerde+publiekelijke+documen/HandlerDownloadFiles.ash x?idnv=2004362 RES 1.0 https://prvgelderland.maps.arcgis.com/apps/MapSeries/index.html?appid=e0b3c4dc3dac443db3a300e0094c5447 RES 1.0 April 2021 https://www.resrivierenland.nl/wp-content/uploads/RES-1.0-Rivierenland-6-april-2021.pdf RES 1.0 April 2021 https://www.regiofoodvalley.nl/fileadmin/energietransitie/Jul_2021/Formele_versie_rapport_RES_1.0_2021_volle dig-print.pdf RES 1.0 Maart 2021

https://www.molenlanden.nl/sites/default/files/2021-04/RES%201.0%20Alblasserwaard.pdf RES 1.0 Mei 2021 https://www.resregioamersfoort.nl/over+de+res/documenten-resalgemeen/handlerdownloadfiles.ashx?idnv=1967882 Concept RES Maart 2020 https://www.energieregioutrecht.nl/publicaties/HandlerDownloadFiles.ashx?idnv=1612365 RES 1.0 April 2021 Bron 1: https://energieregionhn.nl/res-viewer Bron 2: https://energieregionhn.nl/res RES 1.0 April 2021 https://energieregionhz.nl/app/uploads/2021/05/nhz-res-1-20210503.pdf RES 1.0 April 2021 Bron 1: https://klimaatkrachtiggo.nl/wp-content/uploads/202124-A4-klein.pdf RES 1.0 Maart 2021 https://www.resrotterdamdenhaag.nl/wp-content/uploads/2021/04/RES-1.0-Regio-Rotterdam-Den-Haag.pdf RES 1.0 Maart 2021 https://issuu.com/gemeente-hw/docs/res_1.0_regio_hoeksche_waard_hr_30_maart_2021 RES 1.0 April 2021 https://resmiddenholland.nl/wp-content/uploads/2021/04/210416-RES-1.0-Midden-Holland-1.pdf RES 1.0 April 2021 Bron 1: https://wijzijnon.nl/media/uploads/blocks/RES 10_april 2021_def.pdf Bron 2: https://wijzijnon.nl/media/uploads/blocks/Bijlage 6.6 RES 1.0 kaart (finaal 31 maart).jpg

Bijlage C | 2/2

RES-regio 23 Drechtsteden 24 Zeeland 25 Noordoost Brabant

Versie (+ datum) RES 1.0 Mei 2021 RES 1.0 Februari 2020 RES 1.0 Maart 2021

Online link

https://drechtstedenenergie.nl/downloads/res-drechtsteden.pdf https://www.zeeuwsenergieakkoord.nl/res-10/bibliotheek https://energiewerkplaatsbrabant.nl/res/res+noordoost+brabant/publicaties+en+rapporten+overzicht/regionale+e nergiestrategie+10/default.aspx#folder=1929443 26 Metropoolregio Eindhoven Concept RES Maart 2021 https://energieregiomre.nl/waar+staan+we+nu/documenten+concept+res/handlerdownloadfiles.ashx?idnv=19183 09 27 Hart van Brabant REKS 1.0 Maart 2021 https://www.regio-hartvanbrabant.nl/images/Nieuws/REKS/bijlagen-bod-1.0/reks-1_0-regio-hart-van-brabant.pdf 28 West-Brabant RES 1.0 Januari 2021 https://energieregiowb.nl/app/uploads/sites/3/2021/02/RES-West-Brabant-Achtergrondrapport-Bijlagenverkleind-gecomprimeerd_compressed.pdf 29 Noord- en Midden-Limburg RES 1.0 https://www.resnml.nl/media/2021-04/RES-Noord--en-midden---1.0-Def..pdf 30 Zuid-Limburg Concept RES Juli 2020 https://www.regionale-energiestrategie.nl/documenten/handlerdownloadfiles.ashx?idnv=1714358

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Lingewaard&id=f3d1eb9e-e4ce-4245-afeb-41ff1647f3a4