OUD 902668 Jaarstukken 2023
Tekst van het document
Voor de grote locaties in Huissen wordt onderzocht of (in samenhang met mogelijkheden voor mobiliteit) de aantallen woningen kunnen worden vergroot. De plannen voor Dorpsstraat 68 in Bemmel, Hegsestraat en Achter de Kruigang in Gendt zijn vanwege het kleinschalige karakter nog niet opgepakt als project. Het plan voor de Martinuskerk in Doornenburg wacht op het onderzoeksresultaat over het IKC De Doornick. 58
Verduurzaming en vergroening van de woonomgeving (doel 3). • Als uitbreiding van de verstedelijkingsstrategie is het regioarrangement voor de Groene Metropoolregio vastgesteld. Dat is gedaan om meer complete afspraken met provincie en Rijk te kunnen maken. Waarbij ook het landelijk gebied, het circulair maken van de economie en netcongestie betrokken worden. Ook hebben we onze aandachtspunten aan het Rijk meegegeven voor de uitwerking van afspraken hierover met het Rijk. • Met de provincie en de parkorganisatie van Park Lingezegen stemden we af dat we tot aankoop van het provinciaal eigendom in het Zeegbos proberen te komen en de parkorganisatie te betrekken bij onderzoeken van mogelijkheden voor het toekomstig beheer. • Met het Waterschap overlegden we over de tijdplanning voor de dijkversterking. In de planvorming wordt komende jaren eerst de versterking van de Rijndijk bij Huissen als onderdeel van het dijktraject Huissen – Heteren uitgewerkt. Een besluit over tijdpad voor uitvoering en de volgorden voor de projecten Sprok – Sterreschans en Sterreschans – Huissen wordt in 2025 genomen. • Voor het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad hebben we aan 94 woningeigenaren met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum een bijdrage voor woningisolatie verleend. • We zijn gestart met het opstellen van een startnotitie circulariteit.
Participatie en betrokkenheid bij de woonomgeving, verbinding met gemeentelijke opgaven (doel 4). • Voor Doornenburg is een pilot uitgevoerd voor de agenda per kern. Hierbij is de werkgroep Doornenburg betrokken. Vanuit plannen en initiatieven van de gemeente en inwoners is een agenda opgesteld voor de komende jaren rond verschillende thema’s (bijvoorbeeld onderwijs en woningbouw). In 2024 evalueren we de pilot om te kijken of we dit voor alle kernen kunnen en willen doen.
Wat heeft het gekost? Tabel baten en lasten Per taakveld zijn de lasten (-) en baten (+) van de producten (afgerond op € 1.000) opgenomen. 8
Volkshuisv.,Leefomgev., Sted. vernieuw.
Rekening 2023
Begroot 2023 na wijz.
Begroot 2023 primitief
8.1
Ruimte en leefomgeving
-2.127
-2.802
-1.768
60801 Ruimtelijke ontwikkeling
-359
-460
-443
60802 Faciliterend grondbeleid
-998
-1.378
-1.136
60809 Omgevingswet
-770
-964
-189
-892
-1.600
-1.099
-892
-1.600
-1.099
-2.626
-2.644
-2.608
-330
-332
-325
-1.171
-1.221
-1.198
60806 Bouwen - Handhaving
-627
-616
-616
60807 Wonen
-398
-378
-372
60808 Woonwagenzaken
-100
-97
-97
-5.645
-7.046
-5.475
8.2
Grondexploitatie(niet-bedrijventerrein)
60803 Actief grondbeleid 8.3
Wonen en bouwen
60804 Geo-Informatie 60805 Bouwen - Vergunningverlening
Totaal lasten
59
8.1
Ruimte en leefomgeving
739
1.170
962
60801 Ruimtelijke ontwikkeling
7
7
7
60802 Faciliterend grondbeleid
732
1.163
955
509
1.100
1.099
509
1.100
1.099
Wonen en bouwen
2.301
1.340
1.340
60805 Bouwen - Vergunningverlening
2.094
1.150
1.150
0
10
10
60807 Wonen
154
128
128
60808 Woonwagenzaken
53
52
52
Totaal baten
3.549
3.610
3.401
Saldo baten en lasten
-2.097
-3.435
-2.072
69808 Onttrekkingen reserves
2.051
2.029
0
69808 Toevoegingen reserves
-1.238
-986
0
-1.284
-2.392
-2.072
8.2
Grondexploitatie(niet-bedrijventerrein)
60803 Actief grondbeleid 8.3
60806 Bouwen - Handhaving
Saldo inclusief mutaties reserves
8.1 Ruimte en leefomgeving bedragen x € 1.000 60801 Ruimtelijke ordening Het budget voor het actueel houden van bestemmingsplannen is niet volledig besteed. Dit heeft te maken met de overgang naar de Omgevingswet per 1 januari 2024. Hierdoor zijn in 2023 minder bestemmingsplan-actualisaties gestart. 60802 Faciliterend grondbeleid Op 11 projecten is een nadelig saldo als gevolg van veranderingen in het plan en/of extra inzet op de openbare ruimte. Drie projecten zijn afgesloten met een nadeel. Twee projecten zijn afgesloten met een positief saldo. Het resultaat hiervan (€ 15.000) storten wij in de reserve grondexploitatie. Aan de voorziening planschade moet wettelijke rente worden toegevoegd. Door de stijging van deze rente en hoger saldo is deze wettelijke rente hoger dan verwacht.
Voordeel
Nadeel
95
I/S I
196
I I
33
S
211
I 60809 Omgevingswet In de decembercirculaire is nog € 193.000 toegekend in verband met de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Dit bedrag willen we via een resultaatbestemming beschikbaar houden voor de implementatie van deze wet. Argumenten hiervoor zijn dat we nog moeten ervaren hoe het digitaal stelsel zich ontwikkelt, welke programma's we willen opstellen en wat de evaluatie van de Omgevingsvisie in 2025 oplevert.
60
193
8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Bij de bouwgrondexploitatie vindt budgetbeheer plaats op basis van exploitatiebegrotingen over meerdere jaren. Bij verschuiving in de jaarschijven worden de begrotingen daarom niet bijgesteld. Deze verschuivingen kunnen wel leiden tot verschillen ten opzichte van de begrote baten en lasten. Door de verrekening met de toe- of afname van de boekwaarde is er per saldo geen verschil. De hier in de jaarrekening opgenomen toelichting is daarom beperkt tot significante afwijkingen van de bouwgrondexploitaties die geen budgettair neutraal saldo hebben voor 2023. De voortgang van de bouwgrondexploitaties wordt toegelicht in de paragraaf Grondbeleid. bedragen x € 1.000 Voordeel Nadeel I/S 60803 Grondexploitaties woningbouw Loovelden 21 I Dit project is in 2023 afgesloten. De resterende winst vloeit naar de reserve grondexploitatie. Fitnesscentrum Huissen De reservering voor planschade is vervallen. De verliesvoorziening kan hierdoor worden verlaagd. Het voordeel wordt toegevoegd aan de reserve grondexploitatie.
9
I
Voorbereiding flexibele huurwoningen in sociale en middensegment In 2023 is een voorbereidingsbudget beschikbaar gesteld van € 500.000. In 2023 is hiervan € 415.000 besteed. In 2024 zal het restant budget worden besteed.
85
I
8.3 Wonen en bouwen bedragen x € 1.000 60805 Bouwen, vergunningverlening Er is een voordeel op bouwleges, vanwege verleende vergunningen voor grotere projecten, waaronder vier woningbouwprojecten en de windturbines bij steenfabriek Caprice.
Voordeel 944
Nadeel
I/S I
Voordeel
Nadeel 243
I/S I
74
I
Mutaties in de reserves bedragen x € 1.000 Er is een bedrag van € 243.000 toegevoegd aan de reserve Grondexploitatie. Dit bedrag bestaat vooral uit de positieve resultaten van afgesloten facilitaire complexen (€ 211.000). Tegenover het nadeel staan vergelijkbare voordelen op taakveld De voorbereidingskosten voor de bouw van flexibele huurwoningen in sociale en middensegment worden gedekt uit de Algemene reserve. In 2023 is hiervoor € 500.000 begroot terwijl in werkelijkheid € 426.000 wordt onttrokken. Tegenover het nadeel staan vergelijkbare voordelen op taakveld 8.1 en 8.2.
61
Het budget van € 100.000 voor de uitvoeringskosten van het actieplan huisvesting internationale werknemers wordt gedekt uit de Algemene reserve. Het budget is niet aangesproken en via de budgetoverheveling overgegaan naar 2023. Daardoor hoeft er niets onttrokken te worden aan de Algemene reserve. Negatieve resultaten op facilitaire complexen worden gedekt uit de reserve grondexploitatie. Voor 14 complexen is in totaal € 196.000 aan de reserve onttrokken.
Beleidsnota's Omgevingsvisie (mei 2023) Plan van Aanpak omgevingsprogramma’s (mei 2023) Nota Wonen (2020), Notitie verruiming mogelijkheden particuliere woningbouw (2020) Nota Erfgoed (2015) Gids ruimtelijke kwaliteit (2018) Uitvoeringsprogramma landschap en biodiversiteit (2019) Beleidsuitgangspunten pré-mantelzorg (2021) Beleidskader huisvesting tijdelijke internationale werknemers Lingewaard (2022)
62
100
196
I
I
9. Bestuur en ondersteuning Dit programma gaat over het besturen van onze gemeente, over integriteit, een klantgerichte (digitale) dienstverlening, het faciliteren van initiatieven vanuit de samenleving en het bijdragen aan en sturen op samenwerkingsverbanden.
Wat hebben we bereikt? Doel 1. Werken vanuit de bedoeling vanuit de samenleving. We betrokken inwoners steeds vaker met behulp van participatietrajecten bij de ontwikkeling van verschillende plannen. We verbeterden de (digitale) dienstverlening. Dat uitte zich in een hogere score voor klantwaardige dienstverlening. We boden digitale producten aan en maakten de website toegankelijker voor mensen met een visuele handicap. Doel 2. Een transparant, professioneel en betrouwbaar bestuur en doel 3. Een betrouwbare en sterke partner in de regio. In regionale overleggen wisten we elkaar ambtelijk en bestuurlijk steeds beter te vinden. We zetten in op het stroomlijnen van processen zodat besluiten sneller en efficiënter genomen kunnen worden. De evaluatie van de Groene Metropoolregio gaf aanbevelingen die hieraan bijdroegen. Als gevolg van nauwe samenwerking tussen gemeenten, The Economic Board, de Provincie, kennisinstellingen en het bedrijfsleven, ontving onze regio voor het voorstel Gezonde Groene Groei een bijdrage voor de Regio Deal. Rijk en regio zetten met deze Regio Deal in op gezonde groene groei door oplossingen voor opgaven in de zorg, woningbouw, economie en arbeidsmarkt. Verwacht resultaat
Behaald resultaat
7,6 7,6 8,0 7,0
8,2 8,3 8,7 7,2
Percentage balieklanten geholpen binnen de servicenorm van max. 10 min.
93%
92%
Percentage dat melder is geïnformeerd binnen de servicenorm van 5 werkdagen Idem
93%
73,36
86%
65,42
Afhandeling melding binnen 24 uur
100%
100%
Indicator
Meetbaar resultaat 2023
Klantwaardering dienstverlening • Totaal • Digitaal* • Balie • Telefonie
Gemiddeld rapportcijfer Totaalwaardering voor alle drie de kanalen
Gemiddelde wachttijd aan de balie
Afhandeling meldingen openbare ruimte (MOR)** • Groen / openbare verlichting / straatmeubilair • Afval / wegen / verkeer • Acute problemen welke een bedreiging zijn voor de openbare veiligheid
* In 2023 startten we met het meten van de klantbeleving van de webformulieren. Doel hiervan is het inzichtelijk maken van de klanttevredenheid van de meest gebruikte formulieren op de website.
63
** Meldingen komen niet altijd rechtstreeks binnen bij het juiste team. Dat heeft invloed op de afhandelingstermijn. Bovendien betreffen de meldingen ook vaak verzoeken om aanpassing van het beleid.
Wat hebben we gedaan? Doel 1. Werken vanuit 'de bedoeling vanuit de samenleving. Participatie • We stelden een concept overkoepelend participatiebeleid en participatieverordening op. Hiervoor voerden we gesprekken en hadden we bijeenkomsten met inwonersgroepen, inwoners, college, raad en ambtenaren. • We ontwikkelden de volgende tools voor participatie: Het toetsingskader bij aanvragen voor omgevingsvergunningen waarbij participatie verplicht is gesteld door de raad; Een sjabloon voor een participatieverslag voor initiatiefnemers; Een participatieagenda voor de GMP+ projecten. • We startten verschillende participatietrajecten zoals bij verschillende MFA’s, rondom de IHPprojecten, locaties voor Oekraïense vluchtelingen, flexwoningen, projecten in de openbare ruimte zoals de Klappenburgstraat. Verbetering dienstverlening • We richtten een continu onderzoek in naar de meldingen openbare ruimte, meldingen zorg en ondersteuning, verzoeken mantelzorgcompliment, ophalen snoeihout, grofvuil en wit- en bruingoed. De resultaten gebruiken we om verbeteringen door te voeren. • Het gebruiksgemak dienstverleningskanalen is verbeterd omdat de informatie op de pagina's over reisdocumenten, rijbewijzen en verhuizen is verbeterd. • We gaven extra ondersteuning aan mensen in kwetsbare posities door onder meer de inzet van sociaal raadsliedenwerk.
• Door de uitkomsten van het toegankelijkheidsonderzoek in 2022 van o.a. www.lingewaard.nl voerden we verbeteringen door. De website is nu toegankelijker voor mensen met een functionele beperking die gebruik maken van hulpmiddelen. • We voerden een onderzoek uit naar de telefonische bereikbaarheid van de 1e en 2e lijn klantcontactkanalen. Dit geeft inzicht in verbeterpunten. Samen met de klankbordgroep 'Versterking dienstverlening' bekijken we in 2024 de resultaten en vertalen die dan naar oplossingsrichtingen. • We startten met de ontwikkeling van een integraal dashboard 'klantsignalen', zodat we beter inzichtelijk hebben waar inwoners in de dienstverlening tegenaan lopen. Op basis van deze inzichten voeren we verbeteringen door. Zoals het sturen op de tijdige afhandeling van terugbelverzoeken, het verbeteren van de informatie op de website en het inspelen op behoeftes die leven in een bepaalde wijk. Doel 2. Een transparant, professioneel en betrouwbaar bestuur. Integriteit • We bespraken kwesties wanneer die zich voordeden. Daarmee blijft integer handelen onder de aandacht. • De raadswerkgroep integriteit organiseerde één keer een bijeenkomst/workshop die ging over het onderwerp integriteit. Deze bijeenkomst droeg bij aan de bewustwording en het 'levend houden' van de gedragscode die uw raad in 2020 vaststelde.
Besluitvorming: • Naast de inrichting van de raadscyclus geven we nu ook bij de besluitvorming door het college een aantal onderwerpen vorm via beeldvorming, oordeelsvorming en besluitvorming (BOB). Het ging dan in de regel over onderwerpen die veel impact kunnen hebben. 64
•
Deze werkwijze vertaalden we ook in trainingen voor de ambtelijke organisatie over bestuurlijk ambtelijk samenspel. Onze openbare besluiten maakten we na de collegevergadering toegankelijk voor onze inwoners door deze te plaatsen op onze website.
Informatievoorziening: • Bij de start van een traject maakten we bekend hoe inwoners konden participeren, waarover en wanneer. Aan het einde van een participatietraject volgde een participatieverslag. Hierin staat hoe het proces is verlopen en hoe inwoners erin staan. Dit namen we mee in de besluitvorming. • We legden negen brieven en teksten voor aan het lezerspanel omdat we het belangrijk vinden dat inwoners onze informatievoorziening goed begrijpen. Opmerkingen van dit panel namen we mee in het verbeteren van onze teksten. De verbeteringen deelden we ook met de betrokken collega’s om het communiceren in begrijpelijke taal te stimuleren. Ook het taalspel voor medewerkers draagt bij aan het verbeteren van begrijpelijke taal. Doel 3. Een betrouwbare en sterke partner in de regio. • De gemeenschappelijk regeling van de MGR Sociaal Domein pasten we aan als gevolg van een wijziging in de wet gemeenschappelijke regelingen (WGR). De regelingen van de overige verbonden partijen volgen uiterlijk 1 juli 2024 (deadline). • De Nota Verbonden Partijen legden we niet aan uw raad ter besluitvorming voor omdat we deze nota eveneens afstemmen op de gewijzigde WGR. • We trokken bij de behandeling van de P&C-documenten van de verbonden partijen samen op met de andere deelnemende gemeenten. • We startten met de evaluatie MGR Sociaal Domein. Deze ronden we af in 2024.
Wat heeft het gekost? Tabel baten en lasten Per taakveld zijn de lasten (-) en baten (+) van de producten (afgerond op € 1.000) opgenomen. 9
Bestuur en ondersteuning
Rekening 2023
Begroot 2023 na wijz.
Begroot 2023 primitief
9.1
Bestuur
-1.875
-1.954
-2.122
60014 Gemeenteraad
-656
-630
-630
60015 Raadsfracties
-28
-40
-40
60016 Rekenkamercommissie
-60
-61
-61
60017 Griffie
-339
-365
-335
60018 College van B&W
-792
-858
-1.056
Burgerzaken
-1.350
-1.386
-1.226
60001 Basis registratie personen (BRP)
-624
-638
-637
60002 Burgerlijke stand
-401
-407
-409
60003 Verkiezingen
-325
-341
-180
9.2
9.3
Beheer overige gebouwen en gronden
-958
-1.010
-855
60004 Eigendommen
-419
-452
-450
60005 Overige gebouwen
-151
-157
-143
60006 Gronden algemeen
-388
-401
-262
65
9.4
Overhead
-21.538
-20.211
-19.160
60050 Directie
-284
-318
-305
60051 Stafafdeling
-847
-902
-802
60052 Team Technisch Wijkbeheer
-353
-402
-319
-2
0
0
60054 Team Openbare Ruimte & Vastgoed
-423
-269
-118
60056 Facilitair / voorzieningen
-392
-398
-398
-1.891
-1.841
-1.660
-217
-134
-134
60059 Team Informatievoorziening
-3.211
-3.297
-2.901
60060 Automatisering
-1.155
-1.128
-1.280
-175
-191
-191
60062 Team POCOBO
-2.177
-1.939
-1.819
60063 Personeelsbeheer
-1.120
-479
-1.847
60064 Personeelsontwikkeling
-226
-240
-215
60065 Organisatieontwikkeling
-88
-153
-153
60066 Communicatie
-122
-100
-50
-2.267
-2.351
-2.224
60068 Begroting & verantwoording
-110
-90
-90
60069 Juridische kwaliteitszorg
-307
-268
-268
60070 Team Veiligheid, Toezicht en Handh.
-192
-299
-223
60071 Team Klant Contact Centrum
-655
-728
-636
60072 Team Projectrealisatie
-440
182
274
60073 Team Ruimtelijk Beleid
-717
-174
-54
60074 Team Sociaal Beleid
-444
-262
-191
60075 Team Bedrijfsbureau SD
-490
-591
-366
60076 Team Toegang SD
-325
-311
-306
60079 Ondernemingsraad
-3
-8
-8
-1.440
-1.628
-1.486
-319
-551
0
60082 Automatisering Overbetuwe
-1.003
-1.209
-1.209
60083 Versterking dienstverlening
-143
-132
-181
60053 Materieel TWB
60057 Huisvesting gem.kantoor/-werf 60058 Representatie
60061 Documentaire informatievoorz.
60067 Team JIF
60080 Informatisering 60081 Automatisering ICT-samenwerking
9.5
Treasury
225
119
119
60007 Treasury
225
119
119
9.61 OZB woningen
-608
-515
-430
60008 Waardering Onroerende Zaken
-608
-515
-430
9.64 Belastingen overig
-570
-716
-717
60011 Belastingen
-570
-716
-717
0
0
9.7
Algemene uitk. en ov. uitk. gem.fonds
3.145
60013 Gemeentefonds - Algemene uitkering
66
3.145
9.8
Overige baten en lasten
7
-3.373
7
-3.373
-4
0
0
-26.678
-25.666
-24.619
Bestuur
39
50
60018 College van B&W
39
50
0
Burgerzaken
565
557
478
60001 Basis registratie personen (BRP)
489
497
431
60002 Burgerlijke stand
76
60
47
60012 Reserveringen en stelposten 9.9
0
Vennootschapsbelasting
-4
60020 Vennootschapsbelasting
Totaal lasten 9.1
9.2
9.3
Beheer overige gebouwen en gronden
331
224
89
60004 Eigendommen
112
89
89
60006 Gronden algemeen
219
135
0
Overhead
2.431
2.263
1.823
60053 Materieel TWB
13
0
0
60054 Team Openbare Ruimte & Vastgoed
60
0
0
60056 Facilitair / voorzieningen
11
0
0
60057 Huisvesting gem.kantoor/-werf
40
0
0
60059 Team Informatievoorziening
782
749
609
60060 Automatisering
1
0
0
60062 Team POCOBO
5
0
0
60064 Personeelsontwikkeling
25
25
0
60065 Organisatieontwikkeling
10
0
0
60067 Team JIF
20
5
5
60070 Team Veiligheid, Toezicht en Handh.
26
0
0
60071 Team Klant Contact Centrum
15
0
0
60072 Team Projectrealisatie
34
0
0
60073 Team Ruimtelijk Beleid
45
0
0
60074 Team Sociaal Beleid
26
0
0
60075 Team Bedrijfsbureau SD
2
0
0
60076 Team Toegang SD
151
0
0
60081 Automatisering ICT-samenwerking
162
275
0
1.003
1.209
1.209
697
268
68
697
268
68
9.61 OZB woningen
9.766
9.805
9.805
60009 Onr.Zaakbelast. - Woningen
9.766
9.805
9.805
9.62 OZB niet-woningen
3.372
3.390
3.390
60010 Onr.Zaakbelasting - Niet-woningen
3.372
3.390
3.390
501
492
422
9.4
60082 Automatisering Overbetuwe 9.5
Treasury
60007 Treasury
9.64 Belastingen overig
67
60011 Belastingen
501
492
422
82.761
82.737
73.333
60013 Gemeentefonds - Algemene uitkering
77.555
77.531
68.542
60019 Gemeentefonds - Sociaal Domein
5.206
5.206
4.791
Totaal baten
100.463
99.786
89.408
Saldo baten en lasten
73.784
74.119
64.790
69809 Onttrekkingen reserves
2.453
2.453
119
69809 Toevoegingen reserves
-3.395
-3.420
0
72.842
73.152
64.909
9.7
Algemene uitk. en ov. uitk. gem.fonds
Saldo inclusief mutaties reserves
9.1 Bestuur bedragen x € 1.000
Voordeel 62
Nadeel
I/S S
bedragen x € 1.000
Voordeel
Nadeel
I/S
bedragen x € 1.000
Voordeel 68
Nadeel
I/S I
Voordeel
Nadeel
I/S
60018 College van B&W We hebben € 62.000 minder gestort in de voorziening voor de wethouderpensioenen dan begroot. Dit wordt veroorzaakt door een stijging van de rekenrente. Hierdoor is er nu minder nodig in de voorziening om tot de gewenste eindwaarde op de pensioendatum te komen. 9.2 Burgerzaken
Geen significante afwijkingen op deze budgetten. 9.3 Beheer overige gebouwen en gronden
Pachten Gronden die wij in eigendom hebben, worden incidenteel verhuurd. Met deze huuropbrengsten wordt op voorhand geen rekening gehouden in de begroting. 9.4 Overhead bedragen x € 1.000 Bedrijfsvoering (exclusief budget Van Werk Naar Werk) We hebben op de bedrijfsvoering een voordeel van € 475.000. De belangrijkste afwijkingen worden hieronder toegelicht: Personeelslasten (lasten) We monitoren het budget personeelslasten maandelijks. Daardoor zijn we in staat om tijdig te sturen op het beschikbare budget. Het budget voor salarissen en inhuur bedroeg voor 2023 €28.111.000. De werkelijke lasten kwamen uit op €27.892.000. Het voordelige saldo is €219.000, een afwijking van minder dan 1%.
68
107
I
Daar tegenover staat een overschrijding van de opleidingskosten met €112.000. Na de COVID-19 periode zien we dat we in 2022 en vooral in 2023 een behoorlijke inhaalslag op het vlak van continu leren realiseren. Deze overschrijding vangen we in 2023 op binnen het totaal van de voor personeelslasten beschikbare budgetten. Personeelslasten (baten) Van het UWV ontvangen wij een bijdrage in geval van zwangerschapsen bevallingsverlof, bij arbeidsongeschiktheid en/of bij vertrek van medewerkers. Tegenover deze inkomsten staan de lasten in de vorm van bijvoorbeeld inhuur. Daarnaast ontvingen we een vergoeding van de werkgever waar detachering van een medewerker plaats heeft gevonden.
352
Nutskosten Ook gemeente Lingewaard ontkwam in 2023 niet aan de grote prijsstijgingen op het gebied van energie. Het gaat dan met name om de kosten van elektriciteit en brandstof voor tuinmachines en voertuigen. Representatie De overschrijding is het gevolg van prijsstijgingen, opwaardering van onze uitstraling en éénmalige aanschaf van vlaggenmasten ten behoeve van de Vierdaagse. Inkoopvoorwaarden We hebben voor een aantal contracten betere inkoopvoorwaarden gerealiseerd. Dit leidt in 2023 tot een voordeel. Voor de komende jaren is dit voordeel al verwerkt in de begroting 2024. Afschrijving en rente op activa Bij de informatisering en automatisering hebben we een voordeel behaald op de kapitaallasten. Voornaamste oorzaak is de vertraagde oplevering van het project ICT-infrastructuur (zie ook onze toelichting in de jaarrekening 2022). Automatisering ten behoeve van de gemeente Overbetuwe Door andere keuzes die gemaakt zijn bij de gemeente Overbetuwe hebben we lagere lasten. Tegenover dit voordeel staat een lagere doorbelasting aan Overbetuwe, waardoor dit voor onze gemeente geen financieel effect heeft. Doorbelasting ICT-samenwerking De lagere kapitaallasten (afschrijving en rente) en de lagere lasten voor de automatisering voor Overbetuwe door een keuze van hen leiden tot een lagere doorbelasting aan de ICT-samenwerking.
Dit nadeel wordt dus gecompenseerd door het hiervoor genoemde voordeel op afschrijving en rente activa en op de automatisering ten behoeve Overbetuwe. 69
I
59
S
73
I
40
I
340
I
68
I
320
I
Van Werk Naar Werk In 2020 hebben met uw raad afgesproken hierover te rapporteren in de tussentijdse rapportages, maar de financiële consequenties pas in de jaarrekening te verwerken. In de 1e Tussentijdse Rapportage 2023 meldden wij een verwachte overschrijding van dit budget met € 129.000. Dit is uiteindelijk uitgekomen op een overschrijding van € 100.000. Het budget is met name ingezet voor WW-verplichtingen en transitievergoedingen bij (onvrijwillig) ontslag van medewerkers. Doorberekende loonkosten In 2023 hebben we een nadeel binnen de exploitatie door een verschuiving in de inzet van interne uren voor verschillende projecten. Een gedeelte van de geplande interne uren ten behoeve van grondexploitatieprojecten en faciliterende projecten, zijn besteed aan andere projecten waarvan de kosten niet kunnen worden doorbelast. Dit gaat met name om werkzaamheden voor de invoering van de omgevingswet en de interne inzet voor de uitwerking van de flexwoningen in Haalderen. Met betrekking tot de omgevingswet staat tegenover dit nadeel een voordeel op programma 8. Ook bleef de uitvoeringscapaciteit achter bij de verwachting waardoor er minder uren doorbelast konden worden. Voorziening verlofsparen In de toelichting op de balans meldden wij bij de jaarrekening 2022 een "niet uit de balans blijkende verplichting" voor uitstaande vakantierechten.
Vanaf de jaarrekening 2023 zijn wij echter verplicht om een voorziening verlofsparen te vormen ter hoogte van de omvang van het bovenwettelijk verlof (inclusief verlofsparen) op 31 december 2023. De "niet uit de balans blijkende verplichting" in de jaarrekening 2023 heeft alleen nog betrekking op het reguliere verlofsaldo op 31 december.
100
I
818
I
727
I
Nadeel
I/S I
9.5 Treasury bedragen x € 1.000 60007 Treasury Doorberekende rente over boekwaarde We berekenen meer rente door aan activa. Dat komt doordat de boekwaarde van onze activa op 1 januari 2023 hoger was dan waarmee in de begroting 2023 rekening is gehouden.
70
Voordeel 86
Rentebaten Door het later uitvoeren van investeringen dan begroot, was over 2023 het gemiddeld saldo in rekening courant dermate hoog dat we regelmatig kasgeldleningen hebben uitgezet bij andere gemeenten. In de 2e Tussentijdse Rapportage 2023 meldden wij al een extra incidentele renteopbrengst van € 200.000. In totaal hebben we voor het uitzetten van kasgeldleningen ruim € 600.000 ontvangen.
406
I
9.61 OZB woningen bedragen x € 1.000 60008 Waardering onroerende zaken De kosten van onze belastingsamenwerking zijn anders verdeeld. Daardoor ontstaat er een nadeel op dit product. Daar tegenover staat een voordeel van € 154.000 op het product 60011 belastingen.
Voordeel
Nadeel 92
I/S I
bedragen x € 1.000
Voordeel
Nadeel
I/S
bedragen x € 1.000
Voordeel 154
Nadeel
I/S I
bedragen x € 1.000
Voordeel
Nadeel
I/S
bedragen x € 1.000
Voordeel
Nadeel
I/S
bedragen x € 1.000
Voordeel
Nadeel
I/S
9.62 OZB niet-woningen
Geen significante afwijkingen op deze budgetten. 9.64 Belastingen overig
60011 Belastingen De kosten van onze belastingsamenwerking zijn anders verdeeld. Daardoor ontstaat er een voordeel op dit product. Daar tegenover staat een nadeel van € 92.000 op het product 9.61 OZB-woningen.
9.7 Algemene uitkering en overige uitk. gemeentefonds
Geen significante afwijkingen op deze budgetten. 9.8 Overige baten en lasten
Geen significante afwijkingen op deze budgetten. 9.9 Vennootschapsbelasting
Geen significante afwijkingen op deze budgetten.
71
Mutaties in de reserves bedragen x € 1.000 Geen significante afwijkingen op deze budgetten.
Beleidsnota's Nota Activabeleid 2020 Nota reserves en voorzieningen 2020 Nota Verbonden Partijen 2020 Treasurystaat gemeente Lingewaard 2023 Financiële verordening gemeente Lingewaard 2023
72
Voordeel
Nadeel
I/S
Paragrafen
73
Paragraaf 1 Lokale heffingen De tarieven In onderstaande tabel is de ontwikkeling van de tarieven van 2019 tot en met 2023 te zien. Voor 2023 betreft het de tarieven zoals deze in de belastingverordeningen in december 2022 zijn vastgesteld. Hierdoor wijken de tarieven voor OZB af ten opzichte van hetgeen vermeld is in de begroting 2023. Omschrijving
2019
2020
2021
2022
2023
Tarieven OZB*: - woningen (eigenaar) - niet-woningen (eigenaar) - niet-woningen (gebruiker)
0,1729% 0,2957% 0,2363%
0,1674% 0,3013% 0,2408%
0,1599% 0,3040% 0,2429%
0,1435% 0,3022% 0,2415%
0,1296% 0,2969% 0,2373%
Afvalstoffenheffing: - vast bedrag - grijze container per lediging - ondergrondse container, per klepopening - hoogbouw, 1-persoons huishouden - hoogbouw, meerpersoons huishouden
€ 115,80 € 4,00 € 1,15 € 141,60 € 175,20
€ 145,80 € 8,30 € 2,41 € 172,08 € 206,28
€ 148,44 € 8,45 € 2,45 € 175,20 € 210,00
€ 194,28 € 7,80 € 2,60 € 229,08 € 274,92
€ 198,00 € 7,95 € 2,65 € 233,40 € 280,20
Rioolheffing
€ 227,00
€ 231,60
€ 235,80
€ 239,04
€ 214,00
Hondenbelasting, per hond
€ 56,16
€ 57,24
€ 58,32
€ 59,16
€ 60,24
Toeristenbelasting, per overnachting
€ 1,00
€ 1,00
€ 1,00
€ 1,00
€ 1,00
Precariobelasting op kabels per m¹ € 4,00 € 4,00 € 4,00 * Het tarief is een percentage van de WOZ-waarde van de woningen en de niet-woningen.
-
-
Geraamde en gerealiseerde inkomsten In onderstaande tabel is het verloop van de gerealiseerde inkomsten uit lokale heffingen van 2020 tot en met 2023 weergegeven. Daarnaast is het verschil tussen de geraamde en gerealiseerde inkomsten uit lokale heffingen voor 2023 te zien. Belasting (bedragen x € 1.000)
Realisatie Realisatie Realisatie 2020 2021 2022
Begroot 2023*
Realisatie 2023
Verschil 2023
OZB
11.942
12.529
12.634
13.195
13.138
-57
Precariobelasting
3.448
3.472
-
-
-
-
Afvalstoffenheffing
4.012
4.122
4.896
5.030
Rioolheffing
4.777
4.902
4.993
4.527
4.484
-43
Hondenbelasting
231
246
252
243
252
9
Toeristenbelasting
86
104
111
103
74
Reclamebelasting BIZ Totaal lokale heffingen
85
83
95
94
91
-3
-
28
36
95
103
8
24.581
25.486
23.017
23.287
* Raming ná wijzigingen uit tussentijdse rapportage 2023.
OZB Beleidskader Artikelen 220 tot en met 220h van de Gemeentewet Verordening Onroerende-zaakbelastingen 2023. Algemeen Bij de vaststelling van de tarieven 2023 (in december 2022) is rekening gehouden met een gemiddelde waardestijging bij de woningen en niet-woningen van respectievelijk 14,4% en 2,7%. De daadwerkelijke stijging was respectievelijk 14,8% en 6,1%. (Bron: Waarderingskamer, “Instemming bekend maken WOZ-waarden 2023” d.d. 27-01-2023.) In onderstaande grafiek ziet u de waardeontwikkeling in Lingewaard vanaf 2011.
De OZB-opbrengst 2023 wijkt 0,47% af van hetgeen was begroot. OZB-opbrengst Realisatie Realisatie Realisatie 2020 2021 2022
Begroot 2023
Realisatie 2023
Verschil 2023
Woningen (eigenaar)
8.981
9.341
9.384
9.805
9.766
-39
Niet-woningen (eigenaar)
1.755
1.880
1.930
2.015
1.998
-17
Niet-woningen (gebruiker)
1.207
1.308
1.320
1.375
1.374
-1
Totaal
11.942
12.529
12.634
13.195
13.138
-57
75
Afvalstoffenheffing Beleidskader Artikel 15.33 van de Wet milieubeheer Verordening Reinigingsheffingen 2023 Afvalstoffenverordening gemeente Lingewaard 2022 Uitvoeringsbesluit afvalstoffenverordening gemeente Lingewaard 2023 Algemeen Het uitgangspunt voor het tarief van de afvalstoffenheffing is 100% kostendekking. Voor het dekken van de kosten van de afvalinzameling en -verwerking heffen we afvalstoffenheffing. Tarieven Elk huishouden betaalt een vast bedrag aan vastrecht. Daarnaast wordt per lediging van de restafvalcontainer of opening van de ondergrondse container een tarief in rekening gebracht. Voor gebruikers van bovengrondse containers geldt een vast tarief, gebaseerd op de grootte van het huishouden.In de begroting 2023 hebben we rekening gehouden met een gemiddeld aantal containerledigingen van 6 per jaar. Over 2023 was het werkelijk aantal ledigingen 2023 gemiddeld 6,5 (6,7 in 2022). Kostendekking (bedragen x € 1.000) Overzicht kostendekking afvalinzameling
Taakveld
Begroting 2023
Begroting 2023 na wijziging*
Rekening 2023
Lasten Afvalstoffen algemeen Huishoudafval Overige afvalstoffen Straatreiniging Perceptiekosten afvalstoffenheffing Overhead Compensabele BTW Kwijtschelding afvalstoffenheffing Subtotaal Lasten
7.3 Afval 7.3 Afval 7.3 Afval 2.1 Verkeer en vervoer 0.64 Belastingen overig 0.4 Overhead n.v.t. 6.3 Inkomensregelingen
-107 -3.046 -394 -23 -194 -297 -834 -136 -5.030
-110 -3.043 -536 -23 -195 -297 -854 -136 -5.194
-126 -3.149 -564 -18 -192 -321 -905 -134 -5.409
Baten Baten afvalstoffenheffing Subtotaal Baten
7.3 Afval
5.030 5.030
5.030 5.030
4.987 4.986
0
-164
-423
100%
96,8%
92,2%
0
164
381
100%
100%
99,2%
0
0
-42
Saldo (- is nadelig, + is voordelig) Dekkingspercentage voor egalisatie reserve afval Egalisatie bestemmingsreserve (- is storting, + is onttrekking) Dekkingspercentage na egalisatie reserve afval Ten lasten van de jaarrekening
0.10 Mutatie reserves
76
* In de 1e en 2e Tussentijdse rapportage 2023 hebben wij de afwijkingen t.o.v. de Programmabegroting 2023 toegelicht. De afwijkingen in de werkelijke lasten ten opzichte van de begroting hebben wij bij programma 7 toegelicht. Klik hier voor deze toelichting. Per 1 januari 2023 had de bestemmingsreserve (#913019) een positief saldo van € 381.000. Bij de 1e en 2e Tussentijdse rapportage is een onttrekking van € 142.000 begroot uit de bestemmingsreserve afvalstoffenheffing. Door het saldo over 2023 te onttrekken is het nieuwe saldo per 1 januari 2024 € 0. Het overblijvende nadelige saldo voor de jaarrekening 2023 komt ten laste van het jaarrekening resultaat.
Rioolheffing Artikel 228a van de Gemeentewet Verordening Rioolheffing 2023 Algemeen De rioolheffing heffen we voor de bekostiging van beheer en onderhoud van het gemeentelijke rioleringsstelsel. Evenals de afvalstoffenheffing is de rioolheffing kostendekkend. We gaan uit van het principe ‘de vervuiler betaalt’. De belasting heffen we van de gebruiker van een pand. Voor het gebruik van het riool brengen we rioolheffing in rekening. Voor het tarief geldt het uitgangspunt 100% kostendekking. Het voordelige saldo voegen we toe aan de voorziening riolering. De gemeente werkt met een voorziening riolering. Dit is conform artikel 44 lid 2 BBV. Daarmee wordt duidelijk dat het om gelden gaat die bij de burger zijn opgehaald voor de taak riolering en die weer volledig naar de burger terugvloeien. Zijn de lasten hoger dan de baten, dan onttrekken we deze aan de voorziening en andersom. Deze voorziening zetten we alleen in voor riooltaken. De middelen blijven voor de in het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) genoemde taken beschikbaar. Tarieven Het tarief per aansluiting is verlaagd van € 239,04 in 2022 naar € 214,- in 2023. Het meerverbruik tarief boven de 350 m³ is gelijk gebleven (€ 33,63 per 100 m³ afgevoerd water). Reden hiervoor was het nieuwe Gemeentelijk Watertaken Plan (GWP). Kostendekking (bedragen x € 1.000) Overzicht kostendekking riolering Taakveld
LASTEN Algemeen rioolbeheer Onderhoud Klimaatadaptatie Straatreiniging Perceptiekosten rioolheffing Overhead Compensabele BTW Kwijtschelding rioolheffing Subtotaal Lasten
7.2 Riolering 7.2 Riolering 7.2 Riolering 2.1 Verkeer en vervoer 0.64 Belastingen overig 0.4 Overhead n.v.t. 6.3 Inkomensregelingen
BATEN 77
Begroting 2023
Begroting 2023 na wijziging *
Rekening 2023
-1.979 -1.147 -119 -112 -433 -683 -145 -4.619
-2.011 -1.540 -16 -119 -112 -433 -842 -120 -5.193
-1.856 -1.756 -110 -110 -396 -696 -117 -5.041
Overzicht kostendekking riolering Taakveld
Baten rioolheffing Subtotaal Baten
7.2 Riolering
Saldo (- is nadelig, + is voordelig) Dekkingspercentage
7.2 Riolering
Begroting 2023
Begroting 2023 na wijziging * 4.972 4.527 4.972 4.527
353 107,6%
-666 87,2%
Rekening 2023 4.484 4.484 -557 89,0%
Egalisatievoorziening -353 667 557 (- is storting, + is onttrekking) Dekkingspercentage 100% 100% 100% * Wijzigingen t.o.v. de Begroting 2023 zijn met name het raadsvoorstel bij de belastingverordeningen 2023 (december 2022), de budgetoverhevelingen vanuit 2022 en de 1e Tussentijdse rapportage 2023. De afwijkingen in de werkelijke lasten ten opzichte van de begroting hebben wij bij programma 7 toegelicht. Klik hier voor deze toelichting. Het saldo ad. € 557.000 is onttrokken aan de voorziening “Riolering en waterzuivering”. Hierdoor wordt het dekkingspercentage 100%. Per 31 december 2023 bedraagt het saldo € 5.340.000.
Lijkbezorgingsrechten Beleidskader Artikel 229, eerste lid, aanhef en onderdelen a en b, van de Gemeentewet Verordening Lijkbezorgingsrechten 2023 Algemeen Voor het gebruik van een algemene begraafplaats en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaats heffen we rechten. In onze gemeente zijn er vijf algemene begraafplaatsen. Twee van deze begraafplaatsen zijn juridisch gesloten, namelijk Huissen-Stad en Huissen-Zand. De drie open begraafplaatsen bevinden zich in Bemmel, Gendt en Huissen-Hoeve. Baten Het grootste gedeelte van de heffing bestaat uit vooruitbetalingen van grafrechten. Aangezien dit een verplichting vormt voor latere jaren, storten we dit gedeelte in een voorziening. Elk jaar onttrekken we dat deel uit de voorziening dat voor dat jaar is vooruitbetaald. Doordat we in 2017 met deze methodiek zijn begonnen valt het dekkingspercentage lager uit. In de komende jaren gaat dit dekkingspercentage weer oplopen. Tarieven In de Kadernota 2020 hebben we voorgesteld om de tarieven voor de lijkbezorgingsrechten niet verder aan te passen in de begroting 2020 en aansluitend in de betreffende verordening. De tarieven zijn in 2023 niet verhoogd.
78
Kostendekking (bedragen x € 1.000) Overzicht kostendekking Lijkbezorging LASTEN Lijkbezorging Overhead Subtotaal Lasten BATEN Opbrengst lijkbezorgingsrechten 2021 Opbrengst lijkbezorgingsrechten uit voorgaande jaren Subtotaal Baten
Taakveld
7.5 Begraafplaatsen en crematoria 0.4 Overhead
7.5 Begraafplaatsen en crematoria 7.5 Begraafplaatsen en crematoria
Saldo (- is nadelig, + is voordelig) Dekkingspercentage
Begroting 2023
Begroting 2023 na wijziging
Rekening 2023
-273 -83 -356
-277 -83 -360
-251 -83 -334
200
100
32
200
65 165
115 148
-156 56,2%
-195 45,8%
-186 44,3%
Over 2023 is € 196.500 aan lijkbezorgingsrechten ontvangen. Het dekkingspercentage bedraagt dan 58,8%. Omdat we € 164.100 van de grafrechten als vooruit ontvangen afkoopsom moeten beschouwen, daalt het dekkingspercentage vervolgens naar 44,3%. De komende jaren valt steeds een deel van de vooruit ontvangen afkoopsommen vrij. Dit wordt als opbrengst verantwoord. Het dekkingspercentage neemt daardoor toe. Zie onderstaand overzicht. Jaar 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023
Dekkingspercentage 18,1% 23,8% 29,0% 30,8% 31,5% 34,4% 44,3%
Hondenbelasting Beleidskader Artikel 226 van de Gemeentewet Verordening Hondenbelasting 2023 Algemeen Hondenbelasting heffen we op basis van het aantal honden dat een eigenaar in bezit heeft. De opbrengsten van hondenbelasting geven we uit aan de uitvoer van het hondenbeleid. Onderdeel hiervan is dat we jaarlijks een deel van de gemeente controleren op hondenbezit. Tarieven Het tarief bedraagt € 60,24 per jaar.
79
Vrijstellingen (niet limitatief) • Honden voor de begeleiding van een gehandicapte of een slechtziende. • Honden verblijvend in een hondenasiel. Kostendekking (bedragen x € 1.000) Overzicht kostendekking hondenbeleid Lasten Aanleg, beheer en reinigen hondentoiletten Gemeentelijke uren Controle hondenbelasting Perceptiekosten Overhead Kwijtschelding hondenbelasting Subtotaal lasten Baten Opbrengst hondenbelasting Subtotaal baten
Taakveld
Begroting Begroting 2023 2023 na wijziging
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 0.64 Belastingen overig 0.64 Belastingen overig 0.4 Overhead 6.3 Inkomensregelingen
-113
-113
-120
-55 -6 -23 -37 -6 -240
-57 -6 -23 -37 -6 -242
-57 -7 -21 -38 -4 -247
243 243
243 243
252 252
3 101,4%
1 100,4%
5 102,0%
0.64 Belastingen overig
Saldo (- is nadelig, + is voordelig) Dekkingspercentage
Rekening 2023
Toeristenbelasting Beleidskader Artikel 224 van de Gemeentewet Verordening Toeristenbelasting 2023 Nota toerisme en recreatie Lingewaard en Overbetuwe 2023 - 2028 Algemeen Toeristenbelasting heffen we voor elke toeristische overnachting in de gemeente Lingewaard. De opbrengsten zetten we in voor de ontwikkeling van toerisme binnen de gemeente. Concreet is dit opgenomen in de Nota toerisme & recreatie 2023-2028. De uitvoering hiervan vindt in overleg met ondernemers en overige participanten plaats. Bij de vaststelling van het tarief is afgesproken het tarief niet te indexeren. Uw raad stelde de nieuwe Nota toerisme & recreatie voor de periode 2023-2028 in het eerste kwartaal van 2023 vast. Tarief Het tarief is vanaf 2012 € 1,00 per persoon per nacht.
80
Kostendekking (bedragen x € 1.000) Overzicht kostendekking toerisme Taakveld
Begroting 2023
Begroting 2023 na wijziging
Rekening 2023
Lasten Toerisme / overige subsidies Toeristische bewegwijzering Controle belasting / Perceptiekosten Ambtelijke inzet Overhead Subtotaal lasten
3.4 Economische promotie 2.1 Verkeer en vervoer 0.64 Belastingen overig 3.4 Economische promotie 0.4 Overhead
-97 -4 -10 -35 -24 -170
-97 -4 -10 -35 -24 -170
-103 -5 -2 -36 -24 -170
Baten Opbrengst toeristenbelasting Subtotaal baten
0.64 Belastingen overig
103 103
103 103
-111 -111
-67
-67
-59
60,7%
60,7%
65,3%
Saldo (- is nadelig, + is voordelig) Dekkingspercentage
Reclamebelasting Beleidskader Artikel 227 van de Gemeentewet Verordening Reclamebelasting 2023 incl. bijlagen Algemeen Reclamebelasting heffen we in de dorpscentra van Bemmel, Huissen en Gendt. De opbrengst hiervan stellen we, na aftrek van perceptiekosten, beschikbaar aan het ondernemersfonds. Tarieven Het tarief is afhankelijk van de locatie en de WOZ-waarde van de vestiging. De voorzitters van de ondernemersverenigingen zitten in het bestuur van Centrum Management Lingewaard (CML). De mogelijkheid tot verhoging van de reclamebelasting is gespreksonderwerp in het CML. Kostendekking (bedragen x € 1.000) Overzicht kostendekking reclamebelasting
Taakveld
Begroting 2023
Begroting 2023 na wijziging
Rekening 2023
Lasten Bijdrage ondernemersfonds Perceptiekosten Subtotaal lasten
3.4 Economische promotie 0.64 Belastingen overig
-91,8 -1,7 -93,5
-91,8 -1,7 -93,5
-88,8 -2,6 -91,4
Baten Opbrengst reclamebelasting Subtotaal baten
0.64 Belastingen overig
93,5 93,5
93,5 93,5
91,4 91,4
0 100%
0 100%
0 100%
Saldo (- is nadelig, + is voordelig) Dekkingspercentage 81
BIZ-bijdrage Beleidskader Verordening Bedrijveninvesteringzone Bedrijvenpark Houtakker Bemmel 2021-2025 Algemeen Met ingang van 2021 kennen we de 'Verordening Bedrijveninvesteringzone Bedrijvenpark Houtakker Bemmel 2021-2025'. Zowel de eigenaar als de gebruiker van een WOZ-object (gelegen binnen het aangewezen gebied) betalen een belasting. Deze belasting is vergelijkbaar met de reclamebelasting, waarbij we de opbrengst van de belasting, na aftrek van perceptiekosten, aan ‘Stichting Bedrijveninvesteringszone Houtakker’ beschikbaar stellen. In deze stichting zijn de verschillende ondernemers op de Houtakker verenigd. Het initiatief van de BIZ ligt dan ook bij de ondernemers. De gemeente helpt onder andere met de uitvoering van deze verordening. Tarieven De BIZ-bijdrage is ingesteld voor een periode van vijf jaar (2021 t/m 2025). Het tarief is afhankelijk van de WOZ-waarde van het WOZ-object. Kostendekking (bedragen x € 1.000) Overzicht kostendekking BIZ
Taakveld
Begroting 2023
Begroting 2023 na wijziging
Rekening 2023
Lasten Bijdrage ondernemersfonds Perceptiekosten Subtotaal lasten
3.4 Economische promotie 0.64 Belastingen overig
-25,4 -0,6 -26,0
-93,0 -2,0 -95,0
-100,4 -2,5 -102,9
Baten Opbrengsten BIZ Subtotaal baten
0.64 Belastingen overig
26,0 26,0
95,0 95,0
102,9 102,9
0 100%
0 100%
0 100%
Saldo (- is nadelig, + is voordelig) Dekkingspercentage
Marktgelden Beleidskader Artikel 229, eerste lid, aanhef en onderdelen a en b, van de Gemeentewet Marktverordening gemeente Lingewaard 2018 Verordening Marktgelden 2023 Algemeen Marktgeld heffen we van degene die goederen of koopwaren uitstalt tijdens de wekelijkse markt. Het is een recht, geheven voor het gebruik van de openbare grond op het marktterrein, gedurende de tijd dat het markt is.
82
Tarieven Het tarief per dag is per 1-1-2023 verhoogd met het prijsindexcijfer van 1,9% en gestegen naar € 1,83 per strekkende meter frontbreedte. Met ingang van 1 januari 2023 hebben we een gedeelte van de elektriciteitskosten in rekening gebracht voor het innemen van marktstandplaatsen. De lasten en baten hiervan maken geen onderdeel uit van deze kostendekking. Kostendekking (bedragen x € 1.000) Overzicht kostendekking straatmarkten Lasten Kosten markt Gemeentelijke uren Overhead Subtotaal lasten Baten Marktgelden
Taakveld
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 0.4 Overhead
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
Subtotaal baten Saldo (- is nadelig, + is voordelig) Dekkingspercentage
Begroting 2023
Begroting 2023 na wijziging
Rekening 2023
-6
-6
-1
-42 -28 -76
-43 -28 -77
-43 -29 -73
20 20
20 20
20 20
-56 26,4%
-57 26,0%
-53 26,7%
Leges Beleidskader Legesverordening 2023 incl. bijlagen Algemeen We heffen leges om een gedeelte van onze taken te bekostigen. Deze taken worden in de vorm van een dienst individueel afgenomen door bewoners of bedrijven. In de Legesverordening is op grond van artikel 229 van de Gemeentewet geregeld voor welke diensten leges verschuldigd zijn. Belastingplichtig is degene die de dienst aanvraagt, dan wel degene ten behoeve van wie de dienst is verleend. Voor de Legesverordening nemen wij de modelverordening van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten als basis. Kostendekkingsoverzichten In onderstaande kostendekkingsoverzichten zijn alle begrote en werkelijke bedragen opgenomen die in onze legesverordening voorkomen. Indien deze niet in onze legesverordening voorkomen, is er een waarde van '-' opgenomen. Hierdoor is per hoofdstuk, titel en totaal de mate van kostendekkendheid te zien.
83
Kostendekkendheid
Begroting 2023
Rekening 2023
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Niet op hoofdstukniveau toegerekende lasten/baten Hoofdstuk 1 Burgerlijke stand Hoofdstuk 2 Reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaart
-3 59 -175
48 178
-3 -71 -265
87 261
Hoofdstuk 3
Rijbewijzen
-142
169
-215
180
Hoofdstuk 4
Verstrekkingen uit de basisregistratie personen
-5
4
-20
29
Hoofdstuk 5
-
-
-
-
-
-
-
-
Hoofdstuk 7
Verstrekkingen uit het Kiezersregister Verstrekkingen op grond van Wet bescherming persoonsgegevens (Vervallen) Bestuursstukken
-
-
-
-
Hoofdstuk 8
Vastgoedinformatie
-
-
-
-
Hoofdstuk 9
Overige publiekszaken
-95
61
-6
9
Hoofdstuk 10 Hoofdstuk 11 Hoofdstuk 12 Hoofdstuk 13 Hoofdstuk 14 Hoofdstuk 15 Hoofdstuk 16 Hoofdstuk 17 Hoofdstuk 18 Hoofdstuk 19 Hoofdstuk 20
Gemeentearchief Huisvestingswet (n.v.t.) Leegstandswet Gemeentegarantie (n.v.t.) Marktstandplaatsen (Vervallen) Winkeltijdenwet (Vervallen) Kansspelen Kinderopvang (n.v.t.) Telecommunicatie Verkeer en vervoer Diversen Titel 1 - Algemene dienstverlening
-1 -115 -30 -44 -668
1 106 21 26 612
-119 -30 -6 -735
111 21 3 701
Titel 1
Hoofdstuk 6
Totaal
Algemene dienstverlening
Dekkingspercentage Titel 2
-92%
Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/ omgevingsvergunning
Niet op hoofdstukniveau toegerekende lasten/baten Hoofdstuk 1 Begripsomschrijvingen Hoofdstuk 2 Vooroverleg/beoordeling conceptaanvraag Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4
Omgevingsvergunning Vermindering
Hoofdstuk 5
Teruggaaf
84
-95%
Lasten
Baten
Lasten
Baten
-76
-
52
-
-99
62
-37
23
-1.706 -
1.220 -19
-1.450 -
2.143 -
-
-
-
-
Hoofdstuk 6
Intrekking omgevingsvergunning
-
-
-
-
Hoofdstuk 7
Wijziging omgevingsvergunning als gevolg van wijziging project
-1
0
-76
18
Hoofdstuk 8 Hoofdstuk 9
Bestemmingswijzigingen In deze titel niet benoemde beschikking of planwijziging
-9 -
7 -
-19 -
16 -
Totaal
Titel 2 - Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/ omgevingsvergunning
-1.890
1.271
-1.530
2.200
Dekkingspercentage
-67%
-144%
Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn en niet vallend onder titel 2
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Niet op hoofdstukniveau toegerekende lasten/baten Hoofdstuk 1 Horeca Hoofdstuk 2 Organiseren evenementen Hoofdstuk 3 Prostitutiebedrijven Hoofdstuk 4 Huisvestingswet 2014 (n.v.t.) Hoofdstuk 5 Marktstandplaatsen Hoofdstuk 6 Winkeltijdenwet Hoofdstuk 7 In deze titel niet benoemde vergunning, ontheffing of andere beschikking Totaal Titel 3 - Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn en niet vallend onder titel 2
-42 -1 -
7 1 -
-33 -1 -11
6 1 2
-43
8
-45
9
Titel 3
Dekkingspercentage
-20%
Totaal
-20%
Lasten
Baten
Lasten
Baten
-2.601
1.892
-2.310
2.910
Dekkingspercentage
-73%
-126%
Kwijtschelding gemeentelijke heffingen Beleidskader Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990 Kwijtscheldingsregeling gemeentelijke belastingen 2023 Algemeen Wanneer inwoners onoverkomelijke problemen hebben met het voldoen van gemeentelijke belastingen, bestaat de mogelijkheid tot kwijtschelding hiervan. Kwijtschelding is mogelijk voor de afvalstoffenheffing, rioolheffing en voor de eerste hond bij de hondenbelasting. Kwijtschelding van afvalstoffenheffing is alleen mogelijk voor: • Het bedrag van het vastrecht.
85
• •
Het bedrag van het aantal containerledigingen of stortingen in een ondergrondse container, met een maximum van 11 ledigingen en/of 33 stortingen. Het vaste bedrag van de aanslag voor de gebruikers van percelen, waarbij het huishoudelijk afval wordt aangeboden via een bovengrondse verzamelcontainer of op een andere wijze.
Zelfstandige ondernemers kunnen voor het privégedeelte van de gemeentelijke belastingaanslag kwijtschelding vragen. Verenigingen en stichtingen kunnen per definitie geen kwijtschelding aanvragen. Bij de behandeling van kwijtscheldingsaanvragen wordt als kosten van bestaan 100% van de bijstand als norm gehanteerd. Voor personen ouder dan 65 jaar geldt de norm van 100% van de toepasselijke netto AOW-bedragen inclusief een deel van de tegemoetkoming koopkracht oudere belastingplichtigen (KOB). De normbedragen worden ieder jaar op 1 januari en 1 juli vastgesteld door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Voor degenen die eerder ook al kwijtschelding hebben gekregen maken we, met verleende toestemming van de belastingschuldigen, gebruik van een procedure voor automatische toetsing voor kwijtschelding door het Inlichtingenbureau. Bedragen x € 1.000 Kwijtscheldingen (x € 1.000) Afvalstoffenheffing Rioolheffing Hondenbelasting Totaal
Rekening 2020 99 131 5 235
Rekening 2021 114 133 5 252
86
Rekening 2022 134 129 5 268
Begroting 2023 136 120 6 262
Rekening 2023 134 117 4 255
Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing De paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft aan welke risico's de gemeente loopt en welke mogelijkheden de gemeente heeft om eventuele risico’s op te vangen.
1. Inleiding Artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat gemeenten beleid moeten formuleren over de weerstandscapaciteit en de risico’s. Op basis hiervan geven we tweemaal per jaar een oordeel over de toereikendheid van het weerstandsvermogen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing aan de hand van de op dat moment aanwezige risico's. Dat doen we op basis van de nota risicomanagement & weerstandsvermogen in de gemeentebegroting en de jaarstukken.
2. Risico's In deze paragraaf rapporteren we de risico’s die de gemeente loopt. In het onderstaande overzicht met de top 8 risico’s is per risico aangegeven of het een incidenteel of structureel risico (I/S) is. De ontwikkeling van het risico ten opzichte van de programmabegroting 2024 is aangegeven met een pijl. Nr. 1
2
3
4
5
Risico
Omschrijving
Type Kans
Informatiebeveiliging en Het risico op privacy schendingen van de privacy, datalekken of cyberincidenten en de mogelijke claims daardoor. Tekorten Het risico dat de jeugdbudgetten uitgaven op het maatwerk voor de jeugd hoger uitvallen dan begroot. Warmtenet Lingewaard Het risico dat de gemeente een garantstelling moet afgeven om de gezamenlijke investering in WNL te borgen. Onvoldoende Het risico dat door aansluiting BUIGfaillissementen en middelen met inkrimping in het ontwikkeling bedrijfsleven meer Lingewaard mensen in de bijstand komen. Afval Het risico dat de kosten van afvalverwerking en verkoop van plastic verpakkingsmateriaal negatief uitvallen ten opzichte van de ramingen.
87
Gevolg
Risicoscore ▼/▲
S
5070%
> €1.000.000
20
▲
S
7090%
€500.000 ≤ €1.000.000
20
►
I
5070%
€500.000 ≤ €1.000.000
16
►
S
5070%
€500.000 ≤ €1.000.000
16
►
S
5070%
€500.000 ≤ €1.000.000
16
►
6
Migratie en integratie in Lingewaard
7
Armoedebeleid
8
Prijsstijgingen
Het risico dat de huisvesting van vluchtelingen en statushouders meer geld kost dan daarvoor wordt gedekt vanuit het Rijk. Het risico dat er vanwege de hoge inflatie en stijgende energiekosten een groter beroep gedaan wordt op onze voorzieningen. Het risico op prijsstijgingen op producten en diensten.
I
7090%
€250.000 ≤ €500.000
15
►
S
7090%
€250.000 ≤ €500.000
15
►
S
3050%
€500.000 ≤ €1.000.000
12
▼
Uit de Monte Carlo simulatie komt een benodigde weerstandscapaciteit voor de risico’s van € 6.017.060. Toelichting risico’s en beheersmaatregelen De risico’s in de rode en oranje gebieden worden hieronder toegelicht: hoe ontwikkelt een risico zich en welke beheersmaatregelen worden genomen. Informatiebeveiliging en privacy (▲) Dit risico is verhoogd ten opzichte van de programmabegroting 2024. Ervaringen in het land leren dat de impact van dit risico groot kan zijn wanneer het zich voordoet. Voor de gemeente blijft de kans op digitale indringing, ontoereikende, onjuiste of onrechtmatige gegevensverwerking van personen, datalekken en/of cyberincidenten bestaan. Hierdoor ontstaan er risico’s voor het bestuur en de organisatie op het gebied van continuïteit van de bedrijfsvoering en dienstverlening. Om de risico’s te beheersen, worden penetratietesten uitgevoerd op systemen. Ter verbetering van de bewustwording van de organisatie vinden o.a. e-learnings, mystery guest en een phishing campagne plaats. Ingevolge de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) worden daarnaast verplichte risicoanalyses uitgevoerd ten behoeve van de informatieveiligheid. De Rekenkamer heeft in de eerste helft van 2023 onderzoek gedaan naar informatiebeveiliging in de gemeente. De aanbevelingen uit dit onderzoek worden meegenomen in de ontwikkeling van informatiebeveiliging.
Vanaf 1 oktober 2024 wordt de Europese wetgeving op Informatiebeveiliging (NIS2) ingevoerd. Dit zal ambtelijk gevolgen hebben voor de controle op informatiebeveiliging. Mede door de nieuwe Europese wetgeving zal de gemeente de monitoring, detectie en response (MDR) moeten gaan verbeteren. Hiermee verlaagt de kans op cyberincidenten. Dit vraagt mogelijk een investering. Tekorten jeugdbudget (►) We zien de uitgaven op het maatwerk voor de jeugd sterk oplopen en daarmee aanzienlijk uit de pas lopen met onze begroting. We houden vooralsnog rekening met een toename van 80% op de eerder begrote bedragen, exclusief het budget voor crisisplaatsingen en Landelijke Transitie Arrangementen. Deze hebben we enkel geïndexeerd. We lopen het risico dat deze bijstelling van 80% onvoldoende zal zijn. Dit komt doordat: 1. We op dit moment nog bezig zijn met een analyse van de achterliggende oorzaken van de sterke toename in het jeugdzorggebruik. 2. Het sturen op jeugdzorgtrajecten langzaam verloopt. 3. We een leverplicht hebben op zorg die geïndiceerd wordt door onder andere Huisartsen, Medisch Specialisten, de Rechtbank en de Gecertificeerde Instellingen
88
Het onderbouwd niet verlengen van aflopende zorg en de initiële indicering in het voorliggend veld hebben mogelijk positieve gevolgen op het risico. Warmtenet Lingewaard (►) Gemeente is deelnemer binnen het warmtenetwerkbedrijf WNL en kan met een uitbreiding van het warmtenet toewerken naar een toekomst vast tuinbouwgebied. Daarnaast kan het warmtenet een rol gaan spelen in de energietransitie in de bebouwde omgeving. De gemeente moet mogelijk een garantstelling afgeven voor een investering in de overdimensionering van het warmtenet die wordt gerealiseerd in 2024. De overdimensionering dient om het warmtenet geschikt te maken voor uitbreidingen vanuit Bergerden. Onvoldoende aansluiting BUIG-middelen met ontwikkeling Lingewaard (►) Het aantal uitkeringsgerechtigden Participatiewet neemt onvoldoende af ten opzichte van de lagere toekenning van het budget vanuit het verdeelmodel (BUIG Budget). Om dit risico te beheersen, wordt onder meer ingezet op loonkostensubsidie, begeleiding en re-integratiemiddelen. Daarnaast draagt de implementatie van de participatieronde bij aan het uitvoeren van effectief re-integratiebeleid en is de inzet van de werk-app erop gericht om werkzoekenden en vacatures sneller met elkaar te kunnen matchen. De beheersmaatregelen zijn erop gericht om de verminderde opbrengsten vanuit het Rijk op te vangen door meer mensen te laten uitstromen naar werk.
We hebben als gemeente echter niet direct invloed op het verdeelmodel waarmee het Rijk geld toekent aan gemeenten. Afval (►) Het risico afval is onveranderd. Aan de inzamelkant is het risico verkleind door het gebruik van het afvaldashboard. Hiermee kunnen we veranderingen in het aanbiedgedrag van afval sneller waarnemen. Echter staat daar een verwachte tariefverhoging op de verwerking van GFT en restafval tegenover. Daarnaast werkt de regering aan een CO2 heffing op het verbranden van afval. De exacte uitwerking van de heffing en daarmee de financiële gevolgen zijn nog onbekend. Daarnaast komt de onzekerheid hoe producenten van verschillende productgroepen de producentenverantwoordelijkheid (UPV) gaan organiseren. Het is nog onvoldoende bekend of gemeenten hierin een rol gaan krijgen. Het zal een effect hebben op de hoeveelheid en de kwaliteit van de aangeleverde grondstoffen, maar hoeveel is nog onvoldoende in te schatten. Migratie en integratie in Lingewaard (►) Binnen de gemeente zijn we verantwoordelijk voor de opvang van Oekraïners en de huisvesting van statushouders. Wij vangen Oekraïners op in eigen en gehuurde gemeentelijke opvanglocaties. Daarnaast dragen we zorg voor o.a. primaire levensbehoeftes, onderwijs, zorg en dagbesteding voor de Oekraïners. De kosten die gemaakt worden met de opvang en huisvesting van Oekraïners worden vergoed vanuit het Rijk.
Bij de huur van opvanglocaties zijn we langjarige huurcontracten aangegaan. Daarnaast hebben we opvanglocaties verbouwd om ze geschikt te maken voor huisvesting, deze transitiekosten zijn niet langjarig afgedekt. Wij onderkennen het risico dat op enig moment de vergoeding vanuit het Rijk niet toereikend is om de (gemaakte) kosten te dekken. Statushouders worden gehuisvest door de woningcorporaties in Lingewaard. Wij onderkennen het risico dat op enig moment het huidige aanbod qua woningen voor statushouders niet toereikend is, waardoor de gemeente extra investeringen moet doen om te voldoen aan de taakstelling voor huisvestiging statushouders. Als beheersmaatregel om toekomstige financiële tegenvallers op te vangen reserveren we de niet-uitgegeven bedragen. Armoedebeleid (►) We verwachten dat er een groter beroep wordt gedaan op onze voorzieningen en dat we ons pakket hiervoor moeten uitbreiden. In de meicirculaire is meer budget ontvangen voor flankerend beleid energiearmoede en
89
de aanpak armoede en schulden. Halverwege 2023 is het aantal aanmeldingen al gelijk aan het totaal over 2022. Dit is overeenkomstig de landelijke trend dat het aantal aanmeldingen schuldhulpverlening (zowel particulieren als ondernemers) aan het stijgen is. Prijsstijgingen (▼) Ten opzichte van de programmabegroting 2024 is dit risico verkleind. In de begroting 2024-2027 hebben we een stelpost prijsstijgingen opgenomen. We schatten dit risico lager in door de daling en stabilisatie van de inflatie. Het risico bestaat echter nog steeds dat de stelpost niet van voldoende omvang is. Wij houden u op de hoogte van het verloop van de stelpost. Reputatie risico's Naast de genoemde risico's met een mogelijk financieel gevolg zijn er ook onderwerpen waarbij ook schade aan de reputatie van de gemeente mogelijk is. Arbeidsmarkt Het risico op personeelstekort als gevolg van vertrekkende medewerkers blijft relevant. Ondanks alle inspanningen op het gebied van werving verliezen we kennis, ervaring en netwerken. Het risico is structureel en neemt toe door de vergrijzing en krapte op de arbeidsmarkt. Door het (tijdelijk) wegvallen van personeel vertragen processen en uitvoeringsprogramma’s. De veranderende arbeidsmarkt heeft mogelijk ook gevolgen voor de ambities in het coalitieakkoord.
3. Ontwikkeling risico's Wijzigingen risico’s t.o.v. programmabegroting 2024 Ten opzichte van de programmabegroting 2024 zijn er een aantal wijzigingen in de risico’s met een risicoscore van 15 of hoger zichtbaar. Deze zijn hiervoor beschreven. Er zijn een aantal thema’s waar de gemeente mee te maken heeft, of gaat krijgen, die lastig te kwantificeren zijn. Deze onderwerpen gaan mogelijk een risico worden in de toekomst, en zijn daarom in deze fase goed om te benoemen. • De PFAS- en stikstofproblematiek is nog relevant en leidt tot vertraging in projecten voor woningbouw en infrastructuur. Ondanks dat al de nodige woningen zijn gerealiseerd, heeft het gevolgen voor de ambitie van woningbouwplannen. • Bij de aanleg van maatschappelijk vastgoed en bedrijventerreinen en woonwijken wordt de nieuwbouw aangesloten op het elektriciteitsnet door Alliander. Alliander heeft aangegeven dat er nog slechts beperkt capaciteit is op het net door netwerkcongestie. Dit probleem zal zich de komende jaren blijven voordoen. Het financiële gevolg van de netwerkcongestie is meegenomen in de benodigde weerstandscapaciteit. • De Omgevingswet is in werking getreden op 1 januari 2024. De wet beoogt onder meer procedures in aantal en omvang te vereenvoudigen. Juridisch is sprake van een overgangstermijn. In de praktijk betekent dat een transitie naar plannen en procedures volgens de nieuwe wet.
Die transitieperiode is nodig voor inwoners, bestuur en organisatie om nieuwe planvormen en procedures zich eigen te maken. Om dit proces te beheersen is het budget voor implementatie verlengd tot en met in eerste instantie 2025, worden interne opleidingen en trainingen gevolgd en monitoren we interne werkafspraken met de omgevingsdienst. Daarnaast inventariseren we de gevolgen voor verschillende teams zodat benodigde middelen in uren en menskracht duidelijk worden en kunnen worden verwerkt in de reguliere exploitatiebudgetten. • Voor de ontwikkeling van bedrijventerrein Agropark III wordt voor glastuinbouw gereserveerde ruimte ingewisseld. De provincie heeft schriftelijk bevestigd onder welke voorwaarden Agropark III kan 90