OUD 1549788 - Bijlage 1 - Programmabegroting 2027
Tekst van het document
cultureel erfgoed en werelderfgoed Paragraaf 2.5 | Milieubelastende | -36 | - | -8 | -43 | 33 | 79% activiteiten Paragraaf 2.6 | Lozingsactiviteiten | -8 | - | -2 | -9 | 7 | 79% Paragraaf 2.7 | Aanlegactiviteiten | -66 | - | -14 | -79 | 32 | 41% Paragraaf 2.8 | Overige activiteiten | -181 | - | -38 | -220 | 91 | 42% Paragraaf 2.9 | Maatwerkvoorschriften | -16 | - | -3 | -19 | 14 | 79% Paragraaf 2.10 | Gelijkwaardigheid | -13 | - | -3 | -16 | 12 | 79% Paragraaf 2.11 | Overige tarieven | -53 | -25 | -11 | -90 | 56 | 63% Paragraaf 2.12 | Modaliteiten | -232 | -3 | -49 | -283 | 175 | 62% Paragraaf 2.13 | Vermindering | -8 | - | -2 | -10 | -33 | 327% Paragraaf 2.14 | Teruggaaf | -41 | - | -9 | -50 | - | 0% Hoofdstuk 3 | Dienstverlening vallend | -61 | -16 | -2 | -79 | 5 | 6% onder Europese dienstenrichtlijn en niet vallend onder hoofdstuk 2 Niet op paragraafniveau toegerekende lasten | - | - | - | - | - | 0% Paragraaf 3.1 | Horeca | -48 | -13 | -2 | -63 | 4 | 8% Paragraaf 3.2 | Seksbedrijven | - | - | - | - | - | 0% Paragraaf 3.3 | Winkeltijdenwet | -3 | -1 | - | -4 | - | 7% Paragraaf 3.4 | Organiseren evenement of | - | - | - | - | - | 0% markt Paragraaf 3.5 | Standplaatsen | -1 | -1 | -0 | -2 | - | 21% Paragraaf 3.6 | Huisvestingswet 2024 / Wet | - | - | - | - | - | 0% Goed Verhuurderschap Paragraaf 3.7 | In dit hoofdstuk niet | -8 | -1 | -0 | -10 | 1 | 10% benoemd besluit
Kwijtschelding gemeentelijke heffingen Beleidskader Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990 Kwijtscheldingsregeling gemeentelijke belastingen 2025 81 82 Algemeen Wanneer inwoners onoverkomelijke problemen hebben met het voldoen van gemeentelijke belastingen bestaat de mogelijkheid tot kwijtschelding hiervan. Kwijtschelding is mogelijk voor de afvalstoffenheffing en de riool- en waterzorgheffing. Kwijtschelding van afvalstoffenheffing is alleen mogelijk voor: • het bedrag van het vastrecht; • het bedrag van het aantal containerledigingen of stortingen in een ondergrondse container, met een maximum van elf ledigingen of 33 stortingen; • het vaste bedrag van de aanslag voor de gebruikers van percelen, waarbij het huishoudelijk afval wordt aangeboden via een bovengrondse verzamelcontainer of op een andere wijze. Kwijtschelding van riool- en waterzorgheffing is alleen mogelijk voor het gebruikersdeel voor een perceel in gebruik als woning. Of kwijtschelding wordt verleend, hangt af van de betalingscapaciteit van belastingschuldigen. Bij de bepaling daarvan houden wij rekening met 100% van de kosten van levensonderhoud zoals die normatief zijn opgenomen in de landelijke richtlijnen voor het kwijtscheldingsbeleid. Natuurlijke personen die een bedrijf of zelfstandig beroep uitoefenen, kunnen voor kwijtschelding van de privé-aanslag in aanmerking komen.
Verenigingen en stichtingen kunnen per definitie geen kwijtschelding aanvragen. Ramingen In de begroting zijn de in de onderstaande tabel genoemde bedragen voor kwijtschelding opgenomen. In de afzonderlijke kostendekkendheidsoverzichten is hier al rekening mee gehouden. Bedragen x € 1.000 Programma Begroting 2027 LASTEN Afvalstoffenheffing 6.3 Inkomensregelingen -/- € 180 Riool- en waterzorgheffing 6.3 Inkomensregelingen -/- € 85 Aantal toekenningen 550 83 Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding De paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft inzicht in de risico’s die de gemeente loopt en in de mogelijkheden die de gemeente heeft om de financiële gevolgen van deze risico’s op te vangen. Artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat gemeenten beleid vaststellen voor de weerstandscapaciteit en het beheersen van risico’s. Deze paragraaf beoordeelt tweemaal per jaar de toereikendheid van het weerstandsvermogen aan de hand van de op dat moment aanwezige risico’s. De uitgangspunten uit de Nota risicomanagement & weerstandsvermogen vormen hierbij het beoordelingskader. De resultaten van deze beoordeling worden opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing van de begroting en jaarstukken. Risico's Deze paragraaf beschrijft de belangrijkste risico’s waarmee de gemeente wordt geconfronteerd.
Voor risico's die samenhangen met grondexploitaties en grondexploitatieprojecten wordt een afzonderlijke risicoberekening opgesteld. Deze risico's maken geen onderdeel uit van deze paragraaf, omdat de financiële gevolgen worden opgevangen binnen de reserve grondexploitatie. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de risico’s met een risicoscore van 15 of hoger. Per risico vermeldt de tabel of het een incidenteel (I) of structureel (S) risico betreft, de kans dat het risico zich voordoet en de mogelijke financiële gevolgen. De combinatie van kans en financieel gevolg bepaalt de hoogte van de risicoscore. Een gekleurde driehoek geeft de ontwikkeling van de risicoscore weer ten opzichte van het vorige peilmoment (de jaarrekening 2025): • Groene driehoek ▼ : Risicoscore gedaald • Zwarte driehoek ► : Risicoscore ongewijzigd • Rode driehoek ▲ : Risicoscore gestegen Nr. Risico Omschrijving Type Kans Gevolg Risico score ▼/▲ 1 Netcongestie Het risico dat netcongestie de realisatie van woningbouw, MKB- ontwikkelingen en de energietransitie in de gemeente vertraagt.
S 70- 90% > €1.000.000 25 ► Door de beperkte beschikbare capaciteit op het elektriciteitsnetwerk bestaat het risico dat woningbouwprojecten, maatschappelijke voorzieningen, bedrijvigheid en duurzaamheidsprojecten vertraging oplopen, leiden tot hogere voorbereidings- en uitvoeringskosten, leiden tot extra ambtelijke inzet en het later realiseren van inkomsten. De mate waarin dit risico zich voordoet is afhankelijk van landelijke ontwikkelingen, netverzwaringen en de beschikbaarheid van alternatieve oplossingen. Hierdoor kunnen gemeentelijke beleidsdoelen op het gebied van wonen, economie en energietransitie onder druk komen te staan. In april 2026 is gebleken dat een aansluitstop in onze regio voorlopig niet nodig is. Het is echter nog onduidelijk of sprake is van uitstel of definitief afstel. Dit kan leiden tot vertraging van ruimtelijke ontwikkelingen binnen onze gemeente. We kunnen het netprobleem niet oplossen, maar wél de impact op onze gemeentelijke doelen beperken door regie op planning, samenwerking (RES-regio) en verwachtingsmanagement. Liander blijft zich in dit proces maximaal inzetten om zoveel mogelijk klanten van energie te kunnen voorzien. We werken nauw met hen samen om oplossingen te vinden voor deze complexe opgave.
2 | Informatiebeveiliging en | Het risico op | S | 50- | > | 20 | ► privacy | privacyschendingen, | 70% | €1.000.000 datalekken, cyberincidenten en de daaruit voortvloeiende schadeclaims. Dit risico blijft onverminderd hoog. De impact kan groot zijn wanneer het zich voordoet. Door de veranderende geopolitieke situatie en de groei van de (internationale) cybercriminaliteit blijft de kans op incidenten groot en is het dreigingsniveau onverminderd hoog. Ook de toenemende digitalisering en de steeds grotere afhankelijkheid van complexe ketens van leveranciers en IT-systemen zorgt dat de gemeente kwetsbaar blijft voor verstoringen en beveiligingsincidenten. De kans op digitale indringing, ontoereikende, onjuiste of onrechtmatige verwerking van persoonsgegevens, datalekken en cyberincidenten blijft daardoor aanzienlijk. Dit brengt risico’s met zich mee voor de continuïteit van de bedrijfsvoering en dienstverlening en daarmee voor het vertrouwen van inwoners in het gemeentebestuur en de organisatie. De per 15 augustus 2026 vastgestelde Cyberbeveiligingswet (CBW) stelt zwaardere eisen aan de beveiliging van systemen en informatie. Deze wet vergroot bovendien de bestuurlijke verantwoordelijkheid en daarmee het financiële en juridische risico, bijvoorbeeld in de vorm van mogelijke boetes of claims.
Om deze risico’s te beheersen, voeren we periodiek penetratietesten uit op systemen en het ICT-landschap. Daarnaast is een mechanisme voor monitoring, detectie en respons ingericht om dreigingen tijdig te signaleren en hierop te reageren. Om de bewustwording binnen de organisatie te versterken, worden onder meer verplichte e-learnings, mystery guest- onderzoeken en phishing mail-campagnes uitgevoerd. In het kader van de CBW, de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO 2.0) en de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) voeren we bovendien verplichte risicoanalyses (DPIA’s) uit om de informatiebeveiliging en privacy structureel te borgen. 3 | Jeugdzorg | Het risico op | S | 50- | €500.000 ≤ | 16 | ► overschrijding van het | 70% | €1.000.000 budget voor maatwerkvoorzieningen Jeugd. De jaarlijkse uitgaven voor jeugdzorg wisselen sterk. In 2025 zagen we de uitgaven op het maatwerk voor de jeugd dalen als gevolg van het sturen op de jeugdzorgtrajecten. In 2026 zien we echter weer een sterke stijging van het aantal dure, complexe jeugdzorgtrajecten, waardoor de uitgaven flink toenamen. Het risico zit in het feit dat de Jeugdwet een openeinderegeling kent en we een leverplicht hebben op geïndiceerde zorg door onder andere huisartsen, medisch specialisten, de Rechtbank en gecertificeerde Instellingen.
Onderbouwd niet verlengen van aflopende zorg en de initiële indicering in het voorliggend veld hebben mogelijk positieve gevolgen op het risico. Tegelijkertijd zien we ook dat er sprake is van complexe casuïstiek en geldt dat één enkele plaatsing in hoog-specialistische jeugdzorg, aanzienlijke kosten met zich meebrengt en daarmee direct grote impact kan hebben op het totale budget. 84 4 | BUIG-middelen | Het risico op toename van | S | 50- | €500.000 ≤ | 16 | ► het aantal | 70% | €1.000.000 bijstandsgerechtigden door moeilijk bemiddelbare groepen. Het aantal uitkeringsgerechtigden Participatiewet is toegenomen. Dit past in de landelijke trend. We lopen het risico dat de toekenning van het budget vanuit het verdeelmodel (BUIG-budget) onvoldoende aansluit bij de ontwikkeling van het aantal uitkeringen. Daarnaast wijzigen vanaf 2027 de rijksbijdragen voor beschut werk. Deze wijziging resulteert in financiering afhankelijk van de mate dat gemeenten beschut werk realiseren. Hierdoor neemt het risico toe dat beschikbare middelen onvoldoende aansluiten bij de lokale opgave binnen werk, inkomen en participatie. Om dit risico te beheersen, zetten we in op loonkostensubsidie, begeleiding en re-integratie-instrumenten om uitstroom te bevorderen, en versterken we de sturing op realisatie van beschut werk.
Tegelijkertijd hebben we als gemeente geen directe invloed op de verdeelmodellen die het Rijk geld hanteert. 5 | Afval | Het risico op hogere kosten | S | 50- | €500.000 ≤ | 16 | ► voor afvalverwerking en | 70% | €1.000.000 lagere opbrengsten uit de verkoop van kunststof verpakkingsmateriaal. Afvalinzameling is in de regel kostendekkend. Door het gebruik van het afvaldashboard kunnen we kwantitatieve veranderingen in het aanbiedgedrag van afval snel waarnemen. De financiële gevolgen van landelijke ontwikkelingen zijn lastig te voorspellen en hebben een toenemende invloed op de hoogte van de afvalstoffenheffing. Denk aan het kunststofdossier en de nieuwe methode om de kwaliteit en daarmee de hoogte van de vergoeding te bepalen, de plastic-taks, de CO₂-heffing die per 2028 wordt ingevoerd en de verbrandingsbelasting die waarschijnlijk de komende jaren gaat stijgen. Daarnaast blijft het onzeker hoe producenten van verschillende productgroepen de producentenverantwoordelijkheid (UPV) gaan organiseren. Het is nog onvoldoende bekend welke rol gemeenten hierin krijgen. Dit laatste kan een negatief effect hebben op de hoeveelheid en de kwaliteit van de aangeleverde grondstoffen. Ook is er het risico dat vrachten worden afgekeurd; deze moeten dan als restafval worden verwerkt, waarbij de verwachte opbrengst omslaat in hogere verwerkingskosten.
Hoe groot dit effect zal zijn, is onvoldoende in te schatten. 6 | Prijsstijgingen | Het risico op prijsstijgingen | S | 50- | €500.000 ≤ | 16 | ▲ op producten en diensten | 70% | €1.000.000 waarvoor geen compensatie ontvangen wordt vanuit het gemeentefonds. De huidige geopolitieke spanningen leiden tot stijgende energieprijzen met een grillig verloop. Voor onze gemeente leidt dit tot hogere energiekosten. Daarnaast werken de stijgende energiekosten door in de prijzen van materialen en uitbesteed werk, waardoor ook deze kosten oplopen. In onze begroting houden we rekening met een stijging van het prijspeil op basis van de contracten en bekende indexpercentages. Door de onvoorspelbaarheid van de geopolitieke spanningen en de daarmee samenhangende (energie)prijzen kan het zijn dat de prijsstijgingen waar nu in onze begroting rekening mee gehouden is onvoldoende zijn. Ondanks dat het Rijk de uitkering uit het gemeentefonds jaarlijks aanpast op basis van 85 86 de loon- en prijsontwikkeling, zien we in de praktijk dat dit niet altijd voldoende is om de werkelijke kostenstijging mee te dekken. Voor het bepalen van de benodigde weerstandscapaciteit maakt de gemeente gebruik van een Monte Carlo- simulatie.
Dit is een rekenmethode waarbij duizenden mogelijke combinaties van risico's worden doorgerekend om te bepalen hoeveel weerstandscapaciteit nodig is om financiële tegenvallers op te vangen. Op basis hiervan komt de benodigde weerstandscapaciteit uit op € 5.833.000. Dit is € 366.000 hoger dan de benodigde weerstandscapaciteit zoals opgenomen in de jaarrekening 2025. Reputatierisico's Naast de genoemde financiële risico’s kunnen onderstaande onderwerpen leiden tot reputatieschade voor de gemeente en het vertrouwen van inwoners en andere belanghebbenden in het gemeentebestuur negatief beïnvloeden. Arbeidsmarkt De aanhoudend krapte op de arbeidsmarkt vormt niet alleen een risico voor de continuïteit van onze dienstverlening, maar kan ook leiden tot reputatieschade voor de gemeente. Wanneer vacatures langdurig onvervuld blijven of sprake is van personeelstekorten bij de gemeente en haar ketenpartners, kunnen projecten vertraging oplopen, wachttijden toenemen en aanvragen minder snel worden afgehandeld. Dit kan negatieve gevolgen hebben voor de ervaren kwaliteit van de dienstverlening en het vertrouwen van inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners in de gemeentelijke organisatie. De gemeente zet zich daarom actief in op het behouden, ontwikkelen en aantrekken van medewerkers.
Dit doen we onder meer door te investeren in een positieve werkcultuur, gerichte arbeidsmarktcommunicatie, duurzame inzetbaarheid en aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden. Hiermee versterken we onze positie als werkgever en beperken we de risico’s voor zowel de dienstverlening als de reputatie van de gemeente. Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK) De gemeente ontvangt middelen in het kader van de hersteloperatie naar aanleiding van de POK. Aan deze middelen zijn voorwaarden en termijnen verbonden. Wanneer beschikbare POK-gelden niet tijdig of conform de gestelde voorwaarden worden ingezet en verantwoord, bestaat het risico dat deze middelen (gedeeltelijk) vervallen of moeten worden terugbetaald. Het niet volledig benutten van de beschikbare middelen kan leiden tot negatieve beeldvorming bij inwoners, de gemeenteraad en andere stakeholders. Dit geldt met name wanneer hierdoor voorgenomen verbeteringen in de dienstverlening, ondersteuning van inwoners of versterking van de organisatie geen doorgang vinden of vertraging oplopen. Daarnaast kan het de indruk wekken dat de gemeente onvoldoende in staat is beschikbare rijksmiddelen effectief in te zetten. Om dit risico te beperken, sturen we actief op de voortgang van de projecten en activiteiten die uit de POK-middelen worden gefinancierd.
Ook bewaken we de besteding en verantwoording van deze middelen periodiek, zodat tijdig kan worden bijgestuurd wanneer vertragingen of knelpunten ontstaan. Ontwikkeling van de risico's Wijzigingen risico's ten opzichte van de jaarrekening 2025 Prijsstijgingen Ten opzichte van de Jaarstukken 2025 is het risico op prijsstijgingen gestegen. De energieprijzen verlopen grillig en onvoorspelbaar. Hierdoor kunnen de werkelijke prijsstijgingen hoger zijn dan waarmee wij in deze begroting rekening houden. 87 Niet gekwantificeerde risico’s Naast de in deze paragraaf opgenomen gekwantificeerde risico’s zijn er ontwikkelingen en thema’s die mogelijk gevolgen hebben voor de gemeente, maar waarvan de kans van optreden en/of de financiële impact op dit moment nog onvoldoende inzichtelijk zijn om deze betrouwbaar te kwantificeren. Deze onderwerpen kunnen op termijn echter wel invloed hebben op de financiële positie, de bedrijfsvoering of de uitvoering van gemeentelijke taken. Het gaat hierbij om risico’s die zich nog in een vroeg stadium bevinden, waarvan de ontwikkelingen onzeker zijn of waarvan de effecten sterk afhankelijk zijn van externe factoren. Om die reden zijn deze risico’s niet opgenomen in de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Desondanks vinden wij het belangrijk deze onderwerpen te signaleren, zodat tijdig kan worden geanticipeerd op mogelijke toekomstige gevolgen.
Hieronder worden de belangrijkste niet-gekwantificeerde risico’s nader toegelicht. Realisatie bezuinigingen In de Begroting 2026 namen we een bezuinigingspakket op. Dit pakket kwam tot stand door een zorgvuldig ambtelijk en bestuurlijk proces, waarin we kritisch keken naar de beïnvloedbaarheid van kosten en de haalbaarheid van de voorstellen. Dit proces beperkt het risico dat de bezuinigingen niet worden gerealiseerd, maar neemt dit risico niet volledig weg. Het grootste risico ligt bij openeinderegelingen, met name in het sociaal domein. Daarbij is gekeken naar uitgaven op landelijk en regionaal niveau en zijn, waar mogelijk, landelijke ervaringen betrokken bij het bepalen van het bezuinigingspotentieel. In deze risicoparagraaf namen we geen gekwantificeerd risico op voor het niet behalen van de bezuinigingen. Zowel de kans als de mogelijke omvang van dit risico zijn namelijk niet betrouwbaar te onderbouwen. De voortgang van de bezuinigingen volgen we via de tussentijdse rapportages en de jaarstukken. In de 1e tussentijdse rapportage hebben we voor het eerst de monitoring van de bezuinigingen meegenomen. Hierin kwam naar voren dat bij 18 van de 90 bezuiningsmaatregelen sprake is van een knelpunt. De andere bezuinigingsmaatregelen zijn volledig gerealiseerd of lopen op schema. De knelpunten zijn verschillend van aard en in veel gevallen incidenteel en voor een beperkt bedrag.
In de 2e tussentijdse rapportage nemen we, daar waar nodig, het financiële effect van de knelpunten mee inclusief structurele doorwerking. Ondanks dat dit risico niet is gekwantificeerd, biedt het weerstandsvermogen voldoende ruimte voor het opvangen van eventuele tegenvallers. Regionaal glasvezelnetwerk (SSGA) De gemeente Lingewaard is deelnemer van de Stichting Samenwerkingsverband Glasvezelnetwerk Arnhem (SSGA). Er bestaat een risico op onvoorziene kosten voor onderhoud, aanpassingen en verleggingen van het regionale glasvezelnetwerk. Deze kosten worden door de 25 deelnemende gemeenten en organisaties naar rato van het gebruik van het netwerk verdeeld. De omvang van het financiële risico is onzeker en kan in de tijd fluctueren, aangezien de aard en omvang van eventuele onderhouds- of verleggingswerkzaamheden vooraf niet concreet zijn in te schatten. Ter dekking van dergelijke kosten bouwt de gemeente een trekkingsrechtensaldo op. Dit saldo ontstaat uit vergoedingen die de gemeente ontvangt wanneer andere deelnemers gebruikmaken van uitbreidingen aan het netwerk die oorspronkelijk door de gemeente Lingewaard zijn bekostigd. Trekkingsrechten kunnen worden ingezet voor de financiering van uitbreidingen, onvoorzien onderhoud en verleggingen van het netwerk.
Hoewel deze voorziening in het verleden toereikend was om dergelijke kosten op te vangen, bedraagt het huidige trekkingsrechtensaldo € 0. Hierdoor kunnen toekomstige onvoorziene kosten niet uit deze bron worden gedekt en komen deze volledig voor rekening van de gemeente. Indien zich onvoorziene onderhouds-, aanpassings- of verleggingskosten voordoen en het trekkingsrechtensaldo ontoereikend is, kan de gemeente worden geconfronteerd met incidentele extra lasten. 88 De financiële impact is afhankelijk van de aard en omvang van de noodzakelijke werkzaamheden en is daarom vooraf moeilijk te kwantificeren. Hierdoor bestaat het risico op niet-begrote uitgaven binnen de gemeentelijke exploitatie of investeringen. Toekomstige risico’s Voor de komende jaren signaleren wij een aantal ontwikkelingen die mogelijk van invloed zijn op de financiële positie van de gemeente. De aard, omvang en het moment waarop deze risico’s zich manifesteren zijn op dit moment nog onvoldoende concreet om financieel te kunnen kwantificeren. Desondanks kunnen deze ontwikkelingen gevolgen hebben voor de financiële huishouding, de benodigde weerstandscapaciteit en daarmee voor de ratio weerstandsvermogen. Door deze ontwikkelingen tijdig te signaleren, kunnen we de mogelijke effecten blijven monitoren en waar nodig passende beheersmaatregelen treffen.
Hieronder worden de belangrijkste toekomstige risico’s en onzekerheden toegelicht. Gemeentefonds Het Rijk heeft op 1 januari 2023 een nieuw verdeelmodel voor het gemeentefonds ingevoerd. Met deze herverdeling sluit de uitkering uit het gemeentefonds beter aan bij de werkelijke uitgaven van gemeenten. Omdat dit tot grote herverdeeleffecten leidt, voert het Rijk het model stapsgewijs in. Onze gemeente is een nadeelgemeente. Op basis van de berekeningen uit 2022 gaat het om een nadeel van € 55 per inwoner. Hiervan is door de stapsgewijze invoering al € 37,50 per inwoner in onze begroting verwerkt. In 2026 is de verdere invoering opgeschort voor aanvullend onderzoek. Daarin wordt opnieuw bekeken of de herverdeling echt beter aansluit bij de werkelijke uitgaven. Is dat niet het geval, dan wordt het model bijgesteld. Het onderzoek heeft al geleid tot nieuwe inzichten en voorstellen voor aanpassing. Omdat het financiële effect hiervan nog niet bekend is en een deel van het onderzoek nog loopt, is de verdere invoering uitgesteld naar 1 januari 2029. Vanaf 1 januari 2029 loopt de invoering verder met stappen van maximaal € 15 per inwoner per jaar. Op basis van de oorspronkelijke berekeningen uit 2022 betekent dit een nadeel van € 715.000 in 2029, oplopend naar structureel € 835.000 vanaf 2030. Het effect van de voorgestelde aanpassingen is nog niet bekend.
Het werkelijke nadeel kan daarom hoger of lager uitvallen. Subsidie klimaat- en energiebeleid De gemeente ontvangt tot en met 2030 ongeveer € 1,4 miljoen vanuit de Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid (CDOKE). Op basis hiervan is de formatie voor klimaat- en energiebeleid uitgebreid. Voor de periode na 2030 bestaat onzekerheid over de beschikbaarheid van vergelijkbare rijksmiddelen. Blijft vervolgfinanciering uit, dan kan een structureel dekkingsvraagstuk ontstaan voor de huidige formatie. Het risico bestaat dat er dan onvoldoende dekking is voor de nu uitgebreide vaste formatie. Inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo Om de houdbaarheid van de Wmo te verbeteren, is het Rijk voornemens om voor alle Wmo-voorzieningen waar nu het abonnementstarief geldt, een inkomensafhankelijke eigen bijdrage in te voeren. Hiermee wordt de hoogte van de eigen bijdrage afhankelijk van het inkomen van onze inwoners. Deze wetswijziging zorgt voor een korting in het gemeentefonds. De beoogde ingangsdatum van de inkomensafhankelijke bijdrage is 1 januari 2028, mits het wetsvoorstel wordt aangenomen door de Eerste en Tweede Kamer. Het is op dit moment nog niet duidelijk hoe het abonnementstarief er exact uit komt te zien en of de abonnementstarieven voldoende dekkend zijn voor de korting die het Rijk ons oplegt via het gemeentefonds.
Het is ook nog niet duidelijk wanneer dit wordt ingevoerd. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de risico’s die we lopen (de benodigde weerstandscapaciteit) en de financiële middelen die we hebben om de risico’s te dekken (de beschikbare weerstandscapaciteit). Deze relatie noemen we de ratio van het weerstandsvermogen en bedraagt 5,1. De gemeente streeft naar een minimale ratio van 1,0 (raadsbesluit bij nota Risicomanagement & weerstandsvermogen). Ratio weerstandsvermogen Beschikbare weerstandscapaciteit | € 29.979.000 Benodigde weerstandscapaciteit | € 5.833.000 Ratio weerstandsvermogen | 5,1 Kwalificatie | Uitstekend In de afgelopen jaren was het verloop van de ratio weerstandsvermogen als volgt: Continuïteit Op basis van de door ons uitgevoerde risico-inventarisatie, de weerstandsratio van 5,1 en het beeld van onze meerjarenbegroting is het college van burgemeester en wethouders van mening dat de normale bedrijfsvoering financieel kan worden voortgezet. Financiële kengetallen Gemeenten zijn verplicht om de financiële kengetallen op te nemen in de begroting conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). De kengetallen geven de financiële positie van onze gemeente weer en maken het mogelijk om deze te vergelijken met die van andere gemeenten.
Ook geven ze een beeld van de ontwikkeling van de financiële positie ten opzichte van de begroting 2026 en de jaarstukken 2025. Financiële kengetallen | Werkelijk | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1.a. Netto schuldquote | 39% | 42% | 73% | 83% | 79% | 74% 1.b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor | 34% | 37% | 69% | 79% | 75% | 70% leningen 2. | Solvabiliteitsratio | 35% | 32% | 29% | 27% | 25% | 27% 3. | Grondexploitatie | -0,11% | 0,00% | 0,2% | 0% | 0% | 0% 4. | Structurele exploitatieruimte | 5,20% | 1,34% | 0,72% | 0,59% | 0,60% | 1,22% 5. | Belastingcapaciteit | 98,15% | 108,07% | 108,76% | 108,76% | 108,76% | 108,76% 89 De vijf financiële kengetallen geven samen een beeld van de financiële ontwikkelingen. Één los kengetal zegt echter weinig over de totale financiële positie. De waarden van de kengetallen zijn ingedeeld in drie categorieën. Deze sluiten aan bij de landelijk afgesproken signaleringswaarden. Categorie A is het minst risicovol en C het meest risicovol. Alhoewel de provincie onze financiële positie beoordeelt aan de hand van de kengetallen, is voor het behouden van preventief toezicht alleen van belang dat de meerjarenbegroting een positief saldo heeft (art. 203 GW). Financiële kengetallen | Gelders | kengetal | Categorie | Categorie | Categorie Gemiddelde | Lingewaard | A | B | C 1a.
Netto schuldquote | 61% | 73% | <90% | 90-130% | >130% 1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor | 54% | 69% | <90% | 90-130% | >130% leningen 2. | Solvabiliteitsratio | 33% | 29% | >50% | 20-50% | <20% 3. | Grondexploitatie | 7% | 0,2% | <20% | 20-35% | >35% 4. | Structurele exploitatieruimte Begroting | 1,00% | 0,72% | > 0% | 0% | < 0% 4. | Structurele exploitatieruimte MJB | nb | 1,22% | > 0% | 0% | < 0% 5. | Belastingcapaciteit | 100% | 108,76% | <95% | 95-105% | >105% Het Gelders gemiddelde is berekend op basis van de door de gemeenten in hun begroting 2026 opgenomen kengetallen. 1a. Netto schuldquote De netto schuldquote = totale schulden / totale baten (excl. reserves) De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente. Hoe lager het percentage, hoe beter. De netto schuldquote loopt op ten opzichte van eerdere jaren. Dit wordt met name veroorzaakt door geplande investeringen en hiervoor benodigde geldleningen. We blijven tot en met 2028 in categorie A, de minst risicovolle categorie. 1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen De netto schuldquote wordt zowel inclusief als exclusief de doorgeleende gelden berekend, omdat er onzekerheid kan bestaan of alle leningen terug worden betaald. Ook hier blijven we tot en met 2030 in categorie A.
2 Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio = eigen vermogen / totaal balans De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin onze gemeente in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger het percentage, hoe beter. De solvabiliteit loopt in meerjarig perspectief wat terug. Dit wordt met name veroorzaakt door de geplande investeringen waarvoor we geldleningen aantrekken. Hiermee stijg het vreemd vermogen in verhouding tot het eigen vermogen. De solvabiliteitsratio zit in de middelste categorie. Voor onze gemeente is een solvabiliteit hoger dan 20% ook van belang, aangezien dit één van de voorwaarde is voor de structurele inzet van algemene reserve. We maken gebruik van deze mogelijk met een structurele inzet van € 750.000 per jaar. 3. Grondexploitatie Kengetal grondexploitatie = Boekwaarde bouwgrond in exploitatie / totale baten (excl. reserves) 90 91 Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale baten. De boekwaarde is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. Voor de toekomstige verliezen zijn verliesvoorzieningen getroffen. Het saldo van de getroffen verliesvoorzieningen is hoger dan de boekwaarde van de gronden. De getroffen verliesvoorzieningen tellen mee voor de waarde van de grond, waardoor de waarde nihil wordt.
Of een hoog of laag percentage gunstig is, is afhankelijk van de markt. Bij een gunstige markt zou een hoog percentage meer winstpotentie kunnen hebben. Het kengetal is kleiner dan 20%. Hierdoor zit Lingewaard in categorie A, de minst risicovolle categorie. 4. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte = het saldo van de structurele baten en lasten + het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves / de totale baten (excl. reserves) Dit kengetal geeft aan welke structurele financiële ruimte de gemeente heeft. We nemen bij de berekening alleen de structurele baten en lasten mee en dus niet de incidentele. Hoe hoger het percentage, hoe beter. We zitten in alle jaren in de minst risicovolle categorie aangezien er elk jaar sprake is van een structureel sluitende begroting. 5. Belastingcapaciteit Belastingcapaciteit = totale woonlasten gemeente Lingewaard / landelijk gemiddelde woonlasten Dit kengetal vergelijkt de totale woonlasten 2026 in Lingewaard met het landelijke gemiddelde 2026 (landelijk gemiddelde 2027 is nog niet bekend). De woonlasten zijn de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. We gaan daarbij uit van de woonlasten van meerpersoonshuishoudens. Het percentage geeft aan hoeveel ruimte de gemeente nog heeft om de belastingen te verhogen.
Bij woonlasten onder het landelijk gemiddelde is die ruimte groter en kan de gemeente financiële tegenvallers zo nodig deels opvangen via de belastingen. In 2026 komt de belastingcapaciteit uit in categorie C. 92 Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen De openbare ruimte bepaalt mede hoe aantrekkelijk het is om in Lingewaard te wonen, werken en recreëren. Het coalitieakkoord 2026 – 2030 geeft aan dat we een groene, gezonde en aantrekkelijke leefomgeving nastreven. Het onderhoud moet voldoen aan het afgesproken kwaliteitsniveau in de beleidsplannen. We investeren in dagelijks onderhoud, (groot) onderhoud en vervangingen. We gebruiken meerjarenprogramma’s voor de uitvoering van groot onderhoud en voor inzicht in toekomstige uitgaven. Leidt dit niet meer tot het minimaal vereiste kwaliteitsniveau, dan vervangen we de voorzieningen. Op dat moment zijn vervangingsinvesteringen noodzakelijk. In deze paragraaf geven we de volgende onderdelen per kapitaalgoed weer: • De kaders die we hanteren voor het onderhoud van de openbare ruimte. • Het actuele onderhoudsniveau. • Welke werkzaamheden we uit gaan voeren. • De financiële consequenties. Naast onze eigen beleidskaders moeten we uiteraard ook voldoen aan een aantal wetten die regels bevatten voor het onderhoud. Bijvoorbeeld het Burgerlijk Wetboek, de Wegenwet of de Arbowet.
Het VN-verdrag voor de rechten van personen met een handicap doet dit onder meer op het gebied van de fysieke toegankelijkheid. Vóór de uitvoering van onderhoudswerkzaamheden toetsen we de huidige toegankelijkheidssituatie aan bestaande regels en richtlijnen. Die staan onder meer in het Bouwbesluit en het Handboek voor Toegankelijkheid. Zijn er aanpassingen of verbeteringen noodzakelijk, dan brengen we de financiële consequenties hiervan in beeld. 1. Openbaar groen Programma 5. Sport en cultuur Beleidskader Groenstructuurplan 2008 De structuur- en beeldbepalende delen van het openbaar groen binnen de bebouwde kom van de kernen zijn hierin beschreven. Beeldkwaliteitsplan Openbaar Groen 2009 Beschrijving van de onderhoudsniveaus van openbaar groen. Onderhoudsniveau Het onderhoud is over het algemeen op het vereiste kwaliteitsniveau B (basis). Voor de centrumgebieden van de kernen is dit hoger. De leeftijd van de beplanting varieert sterk. Verouderde beplanting heeft vaak onvoldoende kwaliteit en geeft daarmee aanleiding voor selectieve vervanging. Wat doen we in 2027? • We onderhouden het openbaar groen in de centrumgebieden en op gemeentelijke begraafplaatsen op beeldkwaliteit A. Het openbaar groen in de woonwijken onderhouden we op beeldkwaliteit B.
• We voeren het drie jaarlijks onderhoud uit aan de gemeentelijke bomen in kernen Angeren, Doornenburg, Gendt en Haalderen 93 • We vervangen bomen aan de Ressensestraat in Ressen, de van Hogendorpstraat in Gendt en de Julianastraat in Huissen. • We vervangen verschillende plantsoenen in de wijk de Klappenburg in Bemmel. Dat combineren we met de vervanging van de riolering en de verharding. Financieel In programma 5, onder 'Wat mag het kosten?' staan de lasten en baten voor het onderhoud van openbaar groen. Het reguliere onderhoud aan openbaar groen en bomen bekostigen we uit de exploitatiebudgetten. Voor vervanging van groen en bomen investeren we jaarlijks € 123.000. We activeren deze investering (rente en afschrijving). Daarnaast zijn er voor verbetering en compensatie van openbaar groen middelen beschikbaar uit het Groenfonds. De budgetten en investeringen zijn de komende jaren voldoende om het vastgestelde kwaliteitsniveau te behouden. 2. Wegen Programma 2. Verkeer, vervoer en waterstaat Beleidskader Beleidsplan wegverhardingen Lingewaard 2026 Beschrijft de kaders voor onderhoud en vervanging van verhardingen. Onkruidbestrijdingsplan 2009: Beschrijft de kaders voor niet-chemische onkruidbestrijding op verhardingen en in plantsoenen. Onderhoudsniveau Het onderhoud is over het algemeen op vereiste kwaliteitsniveau B (basis).
Het kwaliteitsniveau voor rijbanen met klinkerbestrating is lager, kwaliteitsniveau C (laag). Wat doen we in 2027? Aan verschillende asfaltwegen plegen we groot onderhoud zodat het kwaliteitsniveau niet lager is dan B, zoals: • Lingewal en Nijverheidsstraat in Bemmel; • Baalsestraat en Lage Zandsestraat in Haalderen; • Pannerdenseweg in Doornenburg; • Zandvoortsestraat in Gendt; • Kruising Polseweg/Karstraat in Huissen. Daarnaast vervangen we de verharding aan 't Bosch en een deel van de Karstraat in Bemmel. Dat doen we ook in de Huismanstraat in Huissen waar we dit combineren met werkzaamheden uit het Gemeentelijk MobiliteitsPlan. Bij de rioleringswerkzaamheden in de wijk de Klappenburg in Bemmel en de omgeving Rijnstraat in Doornenburg vervangen we ook de verhardingen van trottoirs en parkeerstroken. Financieel In programma 2, onder 'Wat mag het kosten?' staan de lasten en baten voor onderhoud wegen. Naast de exploitatiebudgetten zijn middelen uit de voorziening onderhoud wegen voor groot onderhoud en uit de bestemmingsreserve voor vervangingsinvesteringen beschikbaar. 94 De voorziening en bestemmingsreserve zijn toereikend om de kosten voor planmatig onderhoud en vervanging te dekken. 3. Riolering en water Programma 7.
Volksgezondheid en milieu Beleidskader Gemeentelijk Watertakenplan 2023-2027: Bevat de beleidsvoornemens en (bijbehorende) activiteiten en maatregelen voor inzameling, transport en (lokale) verwerking van stedelijk afval-, hemel- en grondwater. Waterwet: Bevat de zorgplicht voor het inzamelen en verwerken van afvloeiend hemelwater. Bevat de zorgplicht voor het voorkomen/beperken van schade door grondwateronderlast en -overlast. Omgevingswet: Bevat de zorgplicht voor het inzamelen en transporteren van stedelijk afvalwater. Onderhoudsniveau De gemeenteraad heeft gekozen voor het ambitiescenario C (beschreven in het Gemeentelijk Watertakenplan 2023-2027). Wat doen we in 2027? Bij groot onderhoud beperken we de overlast voor onze inwoners tot een minimum. Dat doen we door het vervangen van de riolering zo veel mogelijk te combineren met het groot onderhoud aan wegen. De bestaande riolering vervangen we en tegelijk brengen we verbeteringen aan tegen wateroverlast en droogte op de volgende plaatsen: • De wijk de Klappenburg in Bemmel (vervolg uitvoering); • Deken dr. Mulderstraat in Bemmel (voorbereiding); • Rijnstraat en omgeving in Doornenburg (voorbereiding); • Emmastraat en omgeving in Angeren (voorbereiding); • Kampsestraat in Angeren (voorbereiding). Daarnaast onderhouden en vervangen we pompen en gemalen en mechanische riolering.
Financieel In programma 7, onder 'Wat mag het kosten?' staan de lasten en baten voortkomend uit het Gemeentelijk Watertakenplan 2023-2027. Het reguliere onderhoud aan de riolering en de gemalen bekostigen we uit de exploitatiebudgetten. We activeren vervangingen en verbeteringen van het rioolstelsel (rente en afschrijving). Het totaal aan kosten in het GWP is in balans met de opbrengst uit de riool- en waterzorgheffing. 4. Gebouwen Programma 5. Sport en cultuur 6. Sociaal Domein 7. Volksgezondheid en milieu 9. Bestuur en ondersteuning 95 Beleidskader Beleidsplan Gebouwd Vastgoed 2016: Minimaal kwaliteitsniveau om de gebouwen in stand te houden, voor de functie en/of het gebruik, en het behoud van de bedrijfseconomische (vastgoed)waarde. Contourennota Accommodatie- en Vastgoedbeleid 2019: Relatie tussen de strategische doelen die de gemeente heeft en de manier waarop het maatschappelijk vastgoed gebruikt wordt om die doelen te bereiken. Onderhoudsniveau De huidige onderhoudstoestand van de gemeentelijke gebouwen, bouwwerken en de technische installaties is redelijk tot goed. Ze voldoen aan het minimale kwaliteitsniveau 3 (basis). Incidenteel kan de conditiescore van een bouwonderdeel onder de norm komen. Oorzaak hiervan is de (plan)ontwikkeling rondom deze gebouwen of locatie. De veiligheid, functionaliteit en de wind- en waterdichtheid blijft gegarandeerd.
Wat doen we in 2027? We voeren regulier en planmatig onderhoud uit op basis van het nog nader uit te werken OnderhoudJaarPlan (OJP) 2027 en de vervangingsinvestering buitensport 2027. Onder andere: • Renoveren van de toplaag van een natuurgras voetbalveld op sportpark Ressen. • Vervangen van de kunstgrasmat van het hockeyveld op sportpark Ressen. • Renoveren van de toplaag van het natuurgras rugbyveld in Bemmel. • Vervangen van de kunstgrasmat van het voetbalveld op sportpark de Blauwenburcht in Huissen. • Buitenschilderwerk van diverse gemeentelijke gebouwen. • Vervangen van de vloercoating in kleed- en doucheruimtes van de voetbalvereniging op sportpark Ressen. We realiseren duurzame, betaalbare en toegankelijke maatschappelijke accommodaties in Lingewaard. Daarin is voldoende ruimte voor onze verenigingen en maatschappelijke organisaties en ontstaat een goede bezetting door multifunctioneel gebruik. Voor de locaties van accommodaties die we niet behouden, maken we een voorstel voor herontwikkeling. In Bemmel: • De kernportefeuille voor maatschappelijke accommodaties stellen we vast in een richtingsdocument. Naast multifunctioneel gebruik gaan we in op het duurzaam en toegankelijk maken van de te behouden gemeentelijke accommodaties. • De vrijkomende OBC-locatie De Heister transformeren we naar wonen (hergebruik).
• De voormalige bibliotheek in Bemmel kopen we aan en ontwikkelen we als woonlocatie (nieuwbouw). In Huissen: • We ronden de realisatie van een multifunctionele sportaccommodatie op sportpark De Blauwenburcht af. • We kiezen een definitieve locatie voor de multifunctionele accommodatie in het centrum van Huissen en starten met de realisatie hiervan. In Haalderen: • We ronden de realisatie van een multifunctionele cultuur- en sportaccommodatie op het terrein van voetbalvereniging HAVO af. • We vormen het dorpshuis De Tichel om naar de functie wonen. 96 In Gendt: • We ronden de verduurzaming van sporthal Walburgen af. • Ná het vertrek van de gebruikers krijgt Villa Ganita een nieuwe bestemming. • Het oorlogsmuseum Niemandsland huisvesten we in de voormalige school IKC De Vonkenmorgen (Nijmeegsestraat 3). In Doornenburg: • We passen de activiteiten van ’t Blauwe Huukske in het Ontmoetingscentrum Doornenburg in. Dat doen we door de uitbreiding van twee zaaldelen. • We vormen de voormalige school IKC De Doornick om naar de functie wonen. In Angeren: • We starten we met de maatregelen voor het verduurzamen en toegankelijk maken van de maatschappelijke accommodaties (Dorpshuis Angeren en Sportvereniging Angeren). Financieel Onder 'Wat mag het kosten?', in de programma's 5, 6, 7 en 9, hebben we de lasten en baten voor onderhoud gebouwen opgenomen.
Naast de exploitatiebudgetten zijn middelen uit de voorziening onderhoud gebouwen beschikbaar voor planmatig onderhoud. De voorziening is toereikend om de kosten voor planmatig onderhoud te dekken. 5. Civieltechnische kunstwerken Programma 2. Verkeer, vervoer en waterstaat Beleidskader Beheerplan Civiele Kunstwerken Lingewaard 2026: Kaders voor onderhoud en vervanging van kunstwerken. Onderhoudsniveau Het onderhoud is op het vereiste kwaliteitsniveau C (laag) voor de kunstwerken. De oudere kunstwerken, vaak constructies uit de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw, vervangen we de komende jaren. Wat doen we in 2027? We voeren groot onderhoud en vervanging uit aan onder andere: • De verkeersbruggen aan Diana in Bemmel: vernieuwen van damwanden • De verkeersbruggen aan Saturnushof/Faunuslaan in Bemmel: vernieuwen van damwanden • De verkeersbrug Junoplein-Faunuslaan in Bemmel: vernieuwen van damwanden We vervangen de voetgangersbrug naar de scouting aan de Kloosterlaan Huissen. Financieel In programma 2, onder 'Wat mag het kosten?' staan de lasten en baten voor onderhoud van civiele kunstwerken. Naast het exploitatiebudget zijn middelen uit de voorziening onderhoud civieltechnische kunstwerken beschikbaar voor groot onderhoud en uit de bestemmingsreserve voor vervangingsinvesteringen.
De voorziening en bestemmingsreserve zijn toereikend om de kosten voor planmatig onderhoud en vervanging te dekken. 97 6. Speeltoestellen/-tuinen Programma 5. Sport en cultuur Beleidskader Speelruimteplan (2019): De speelruimte uitnodigend en uitdagend maken voor alle doelgroepen van jong tot oud. Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen (WAS) (2023): Veiligheidsvoorschriften voor speeltoestellen op en de inrichting van formele speelplekken. Onderhoudsniveau De speelplekken en toestellen zijn veilig en voldoen aan het WAS. Wat doen we in 2027? • We inspecteren onze speelvoorzieningen vier keer per jaar op veiligheid en technische staat. • We voeren regulier onderhoud uit aan de speelvoorzieningen op basis van de uitgevoerde inspecties en controles. • We vervangen speelvoorzieningen op speelplaatsen bij: o Schoren in Huissen. o Vendeliersweide in Huissen. o Junoplein in Bemmel. o Molenstraat in Angeren. Bij onderhoud en vervanging anticiperen we op de bestaande dorps- en wijkontwikkelingsplannen. Financieel In programma 5, onder 'Wat mag het kosten?' staan de lasten en baten voor onderhoud speeltoestellen en speeltuinen. Het reguliere onderhoud bekostigen we uit het exploitatiebudget. Voor vervanging en verbetering investeren we jaarlijks € 50.000. We activeren de investering en de kapitaallasten (rente en afschrijving) bekostigen we uit het exploitatiebudget.
De budgetten en investeringen zijn ook de komende jaren voldoende om het vastgestelde kwaliteitsniveau te behouden. Paragraaf 4 Financiering Inleiding In deze paragraaf beschrijven we hoe we omgaan met de financieringsbehoefte. Voor grotere uitgaven heeft de gemeente meestal niet het geld op de bank staan en wordt, als het nodig is, een lening afgesloten. De over de leningen te betalen rente behoort tot de exploitatie-uitgaven. Financiering Financieringspositie Volgens de meest actuele liquiditeitenplanning hebben we in de loop van 2026 een nieuwe geldlening nodig van € 15 miljoen. In 2027 hebben we nieuwe geldleningen nodig van in totaal € 25 miljoen, waarvan € 10 miljoen is voor de herfinanciering van een in 2027 af te lossen geldlening. Leningenportefeuille Uit het volgende overzicht blijkt dat door het afsluiten van een nieuwe geldlening in 2027 van € 25 miljoen met een verwacht rentepercentage van 4,0% en de reguliere aflossingen in 2027, het gemiddeld rentepercentage zal stijgen met 0,48% MUTATIES VASTE SCHULD IN 2027 Bedragen x € 1.000 Bedrag | Gemiddelde | Invloed op rente | gem.
rente Beginstand per 1 januari 2027 | 76.727 | 2,95% Nieuwe leningen | 25.000 | 4,00% | 0,29% Reguliere aflossingen | -12.391 | 1,57% | 0,19% Vervroegde aflossingen | 0 | 0,00% | 0,00% Renteaanpassing (oud percentage) | 0 | 0,00% | 0,00% Renteaanpassing (nieuw percentage) | 0 | 0,00% | 0,00% Omzetting vast naar vlottend | 0 | 0,00% | 0,00% Omzetting vlottend naar vast | 0 | 0,00% | 0,00% Eindstand per 31 december 2027 | 89.336 | 3,43% | 0,48% Beleidskader en rentevisie Beleidskader Treasurystatuut gemeente Lingewaard 2023 Op 9 maart 2023 heeft de raad het Treasurystatuut vastgesteld. In dit statuut zijn de spelregels rond de treasuryfunctie vastgelegd. We gaan uit van een laag risicoprofiel. Rentevisie Onze rentevisie is als volgt: 2026 | 2027 | 2028 Kapitaalmarktrente (lang) | 3,80% | 4,00% | 3,50% Geldmarktrente (kort) | 2,25% | 2,50% | 2,25% 98 99 Bij het bepalen van de rentevisie richten wij ons op de verwachting van een aantal grote banken. Ten opzichte van de begroting 2026 ligt de rentevisie nu hoger. Door de aanhoudende inflatie en de geopolitieke spanningen heeft de Europese Centrale Bank (ECB) de rente meer verhoogd dan waar bij de begroting 2026 rekening mee werd gehouden. Risicobeheer Voor de toetsing van het renterisico heeft de overheid twee instrumenten gedefinieerd, namelijk de kasgeldlimiet en de renterisiconorm.
Kasgeldlimiet per 1 januari 2027 De kasgeldlimiet geeft aan hoeveel de gemeente kort mag financieren. De toegestane kasgeldlimiet bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal van het lopende jaar naar de stand per 1 januari. De uitgaven in de programma's bedragen afgerond € 160.683.000 (exclusief toevoegingen en onttrekkingen aan reserves). De kasgeldlimiet voor 2027 bedraagt dan € 13.658.000. Renterisiconorm op de vaste schuld per 1 januari 2027 De renterisiconorm heeft als doel om het renterisico bij herfinanciering te beheersen. Het renterisico is het gevaar van ongewenste veranderingen van de (financiële) resultaten van de gemeente door rentewijzigingen. De renterisiconorm houdt in, dat de jaarlijks verplichte aflossingen en renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal bij aanvang van het jaar. Het renterisico op de vaste schuld blijft onder de renterisiconorm, zowel in 2027 als tijdens het hele meerjarenperspectief. Bij het opnemen van nieuwe langlopende geldleningen wordt in ieder geval met deze norm rekening gehouden, zodat deze ook in de toekomst niet overschreden wordt. Op basis van de huidige inzichten is er in 2027 een nieuwe geldlening nodig van € 25 miljoen. Door onvoorziene nieuwe investeringen kan het zijn dat er toch nog aanvullende financiering nodig is.
De inschatting is dat in die situatie voor maximaal € 10 miljoen aan aanvullende financiering moet worden aangetrokken. RENTERISICONORM EN RENTERISICO'S VAN DE VASTE SCHULD PER 01-01-2027 (Bedragen x € 1.000) 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Renterisico op vaste schuld | budget | budget | budget | budget 1a. Renteherziening op vaste schuld o/g | 0 | 0 | 0 | 0 1b. Renteherziening op vaste schuld u/g | 0 | 0 | 0 | 0 2. Netto renteherziening op vaste schuld (1a - 1b) | 0 | 0 | 0 | 0 3a. Nieuw aangetrokken vaste schuld (o/g) | 25.000 | 20.000 | 0 | 0 3b. Nieuw verstrekte lange leningen (u/g) | 0 | 0 | 0 | 0 4. Netto nieuw aangetrokken vaste schuld (3a - 3b) | 25.000 | 20.000 | 0 | 0 5. Betaalde aflossingen | 12.391 | 2.636 | 2.636 | 1.886 6. Herfinanciering (laagste van 4 en 5) | 12.391 | 2.636 | 0 | 0 7. Renterisico op vaste schuld (2 + 6) | 12.391 | 2.636 | 0 | 0 Renterisiconorm 8. Begrotingstotaal per 1 januari | 160.683 | 155.697 | 159.807 | 163.511 9. Het bij ministeriële regeling vastgestelde percentage | 20% | 20% | 20% | 20% 10. Renterisiconorm | 32.137 | 31.139 | 31.961 | 32.702 Toets Renterisiconorm 10. Renterisiconorm | 32.137 | 31.139 | 31.961 | 32.702 7. Renterisico op vaste schuld | 12.391 | 2.636 | 0 | 0 11.
Ruimte(+) / Overschrijding(-) (10 - 7) | 19.745 | 28.503 | 31.961 | 32.702 100 Liquiditeitenplanning Voor de begroting 2027 vormt de liquiditeitenplanning van juni 2026 de basis voor de berekening van de verwachte financieringsbehoefte. Mocht er, zoals hiervoor al genoemd, toch nog aanvullende financiering nodig zijn dan heeft het college hiermee mandaat voor maximaal € 10 miljoen. (Bedragen LIQUIDITEITENPLANNING | x € 1.000) 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Inkomsten leningen | 25.193 | 15.190 | 187 | 113 investeringen | 115 | 0 | 0 | 0 grondexploitaties | 1.345 | 1.345 | 1.345 | 0 overig operationeel | 148.000 | 149.000 | 154.000 | 154.000 Totaal inkomsten | 174.653 | 165.535 | 155.532 | 154.113 Uitgaven leningen | 14.880 | 5.548 | 5.960 | 5.096 investeringen | 17.750 | 14.849 | 4.716 | 2.500 grondexploitaties | 1.568 | 1.657 | 15 | 0 overig operationeel | 137.000 | 139.000 | 144.000 | 144.000 Totaal uitgaven | 171.198 | 161.054 | 154.691 | 151.596 Totale cashflows | 3.455 | 4.481 | 841 | 2.517 Saldo rekening courant | -4.214 | 267 | 1.108 | 3.625 101 102 Renteschema In de paragraaf financiering geven we ook inzicht in de rentelasten van de externe financiering, het renteresultaat en de rentetoerekening. Dit doen we op basis van het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording). Met onderstaand schema geven we hieraan invulling.
(Bedragen x 1.000) -/- = nadeel/lasten + = voordeel/baten De externe rentelasten over de korte en lange financiering -2.705 De externe rentebaten (idem) + 149 Saldo rentelasten en rentebaten -2.556 De rente die aan de grondexploitatie moet worden toegerekend + 117 De rente van projectfinanciering die aan het desbetreffende taakveld moet worden toegerekend + De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (=projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend -/- 49 Aan taakvelden toe te rekenen externe rente -2.488 Rente over eigen vermogen -/- 0 Rente over voorzieningen -/- 0 Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente (gemiddeld 1,44%) -2.488 De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) (afgerond 1,5%) + 2.737 Renteresultaat op het taakveld Treasury 249 We rekenen meer rente toe aan de verschillende taakvelden dan het totaal aan rentelasten. Bij de toerekening rekenen we met een afgerond percentage. Daardoor ontstaat dit renteresultaat. Dit heeft geen gevolgen voor het saldo van de meerjarenbegroting. De totale rentelasten zijn namelijk verwerkt in dit saldo. Dit voordeel op het taakveld Treasury wordt gecompenseerd door de voordelen op de andere taakvelden in de begroting.
103 Paragraaf 5 Bedrijfsvoering Inleiding Bedrijfsvoering omvat de ondersteunende functies die het werk van de gemeente mogelijk maken, zoals personeel en organisatie, informatievoorziening, financiën en huisvesting. Een goede bedrijfsvoering zorgt ervoor dat de gemeente haar taken doelmatig en rechtmatig kan uitvoeren. In deze paragraaf beschrijven we de belangrijkste ontwikkelingen, opgaven en keuzes op dit gebied. Ontwikkeling van de bedrijfsvoering We staan voor de uitdaging om slagvaardig, betrouwbaar en wendbaar te blijven in een steeds complexer werkveld. Maatschappelijke opgaven worden groter en urgenter en de verwachtingen van inwoners en partners nemen toe. Tegelijkertijd hebben we te maken met financiële druk. Scherpe prioritering, uitvoerbare keuzes en een andere organisatie van het werk zijn nodig. Dit alles vraagt om een bedrijfsvoering die meebeweegt, innoveert en zich duurzaam versterkt. Wij verbeteren onze bedrijfsvoering langs drie samenhangende lijnen: 1. Versterken van het lerend vermogen. 2. Slimmer organiseren van werk. 3. Focus op uitvoerbaarheid en resultaten. Versterken van het lerend vermogen We bouwen verder aan een lerende organisatie waarin eigenaarschap, samenwerking en continue ontwikkeling centraal staan. We benutten signalen uit bezwaren, klachten en andere vormen van feedback om te leren en te verbeteren.
Een zorgvuldige afhandeling draagt bij aan het vertrouwen van inwoners en levert waardevolle inzichten op voor het verbeteren van onze dienstverlening en werkprocessen. Slimmer organiseren van werk We zetten in op verdere digitalisering en de verantwoorde toepassing van AI. Hiermee vereenvoudigen we werkprocessen, ondersteunen we medewerkers in hun werk en vergroten we de efficiëntie van onze organisatie. Technologie is daarbij geen doel op zich, maar een middel om slimmer en toekomstbestendig te werken. Focus op uitvoerbaarheid en resultaten We versterken het professionele samenspel tussen bestuur, management en medewerkers en sturen op heldere prioriteiten en realistische keuzes. Zo zorgen we ervoor dat ambities uitvoerbaar zijn, beschikbare capaciteit effectief wordt ingezet en resultaten zichtbaar worden voor inwoners en partners Bij de hiernavolgende onderdelen 'Mensen', 'Informatie & gegevens', ‘Toekomstbestendige inkoopfunctie’ en 'Afhandeling van bezwaren en klachten' geven we aan hoe we concreet invulling geven aan de ontwikkeling van de bedrijfsvoering. Mensen Een toekomstbestendige organisatie vraagt om voldoende capaciteit, de juiste expertise en medewerkers die met energie en betrokkenheid hun werk kunnen doen. Daarom blijven wij investeren in aantrekkelijk werkgeverschap, professionele ontwikkeling en duurzame inzetbaarheid.
Het werkgeluk van onze medewerkers bedraagt 7,3. Hoewel dit een goed resultaat is, blijft verbetering mogelijk ten opzichte van het landelijke gemiddelde van 7,6. De krapte op de arbeidsmarkt vraagt blijvende aandacht. Ondanks deze omstandigheden slagen wij er in het grootste deel van onze vacatures in te vullen. Voor specialistische functies blijft de beschikbaarheid van geschikt personeel echter beperkt. Tegelijkertijd is de afhankelijkheid van externe inhuur de afgelopen jaren afgenomen. Het inhuurpercentage daalde van 9,7% in 2022 naar 6,5% in 2025. Deze ontwikkeling draagt bij aan behoud van kennis, grotere continuïteit en een stabielere personeelsbezetting. Het ziekteverzuim is gedaald tot onder de 6,5%, maar ligt nog boven het niveau van gemeenten van vergelijkbare omvang. Vooral het frequent verzuim vraagt aandacht vanwege het risico op langdurige uitval. De komende periode zetten wij daarom gericht in op het versterken van vitaliteit, het tijdig herkennen van signalen van overbelasting en het ondersteunen van leidinggevenden bij het bevorderen van een gezonde en duurzame inzet van medewerkers.
Factsheet Personeelsmonitor 2025.pdf indicator | Meetbaar resultaat | W2025 | B2026 | B2027 Formatie | Aantal fte per 1.000 inwoners | 7,09 | 7,06 | 6,99 Personeelsbezetting | Aantal fte per 1.000 inwoners | 7,21 | 7,11 | 7,07 Apparaatskosten | De personele en materiële kosten verbonden aan | € 722 | € 811 | € 843 het functioneren van de organisatie per inwoner Externe inhuur | Kosten inhuur als percentage van de totale loonsom | 6,5% | Max. | Max. 10 % | 10 % Overhead | Percentage van de totale lasten | 12,6% | 12,1 % | 12,3% Ziekteverzuim | Verzuim als percentage van de totale personele | 7,21% | 6,5 % | 6% bezetting Toelichting indicatoren Formatie Formatie is de toegestane formatie in fte voor het begrotingsjaar op peildatum 1 januari. Uitgangspunt is het vastgestelde formatieplan, dus niet de werkelijke bezetting. Personeelsbezetting Volgens de definitiebepaling van de VNG moeten we uitgaan van de bezetting op peildatum 1 januari 2026. De bezetting is afhankelijk van het aantal werknemers en vacatures op dat moment. Apparaatskosten De apparaatskosten zijn toegenomen met name door loon- en prijsindexering, vergoeding van woon- /werkverkeer en de kapitaallasten van de audio/video-installatie vergaderzaal. Externe inhuur Externe inhuur betreft inhuur van tijdelijke krachten die ten laste komt van de loonsom.
Onder externe inhuur vallen uitzendkrachten, zzp'ers en gedetacheerden. Tijdelijke contracten en payroll-constructies gelden niet als inhuur. In dit percentage is de inhuur ten laste van materiële budgetten niet meegenomen. De inhuur ten laste van materiële budgetten afgezet tegen de bijbehorende materiële budgetten. 104 105 Overhead Het overzicht overhead vindt u hier. Het bedrag aan overhead neemt ten opzichte van de actuele begroting 2026 per saldo toe met ongeveer € 700.000. De oorzaken hebben we hierboven aangegeven bij de Apparaatskosten. Ziekteverzuim Het percentage van de beschikbare arbeidscapaciteit dat door ziekteverzuim niet inzetbaar is. Deze indicator geeft inzicht in de mate waarin medewerkers inzetbaar zijn en in de continuïteit van de bedrijfsvoering. De verwachting is dat door het terugdringen van het extra lang verzuim (langer dan 1 jaar) het verzuimpercentage verder af zal nemen. Wij zien echter een hoogfrequent verzuim, wat een voorbode kan zijn voor langdurig verzuim. Daarom stellen wij het streven voor 2027 vast op 6%. Informatie & gegevens Digitale transformatie De digitale transformatie richt zich op een organisatie die wendbaar genoeg is om in te spelen op technologische ontwikkelingen en de veranderende behoeften van inwoners.
Om dit te realiseren zetten we in op twee concrete actielijnen: het versterken van de digitale werkomgeving en het gericht toepassen van nieuwe technologie. In 2027 implementeren we een nieuwe digitale werkplek die het voor medewerkers makkelijker maakt om efficiënt digitaal samen te werken en hybride te werken. Deze toekomstbestendige werkomgeving sluit aan bij moderne werkvormen en draagt bij aan productiviteit en gebruiksgemak. In lijn met de aanbevelingen van de VNG verbeteren we de toegankelijkheid en gebruiksvriendelijkheid van onze dienstverlening aan inwoners en ondernemers. We ontwikkelen bijvoorbeeld één digitaal klantportaal. Daarnaast gaan we de kansen die AI biedt beter benutten en verantwoord toepassen. Op basis van de uitgevoerde AI-quickscan starten we in 2027 met minimaal één pilot die aantoonbaar bijdraagt aan verbetering van dienstverlening, kwaliteit of efficiëntie. Informatievoorziening op orde Een betrouwbare, veilige en toegankelijke informatievoorziening vormt een belangrijke basis voor goede dienstverlening, optimale transparantie en het werken met data en nieuwe technologieën zoals AI. In 2027 voeren we dataclassificatie in, zodat we beter kunnen bepalen welke informatie openbaar, intern of vertrouwelijk is. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om persoonsgegevens van inwoners en om beleids- en collegebesluiten.
Daarnaast stellen we uniforme werkafspraken op voor informatiebeheer, dossiervorming en samenwerking. Op die manier werken alle medewerkers op een eenduidige en zorgvuldige manier met informatie. Informatiegericht sturen We beschikken over dashboards met informatie over onze dienstverlening en bedrijfsvoering. Deze dashboards helpen ons om inzicht te krijgen in prestaties; mocht het nodig zijn, dan kunnen we bijsturen. De implementatie van dit datagedreven sturen is een doorlopend proces dat in 2027 verder vorm krijgt. Op die manier zorgen we ervoor dat bestuur en organisatie beter kunnen sturen op resultaten, kwaliteit en efficiëntie, ook van externe partijen. Informatiebeveiliging De digitale weerbaarheid staat hoog op de agenda. Sinds de invoering van de Cyberbeveiligingswet (CBW) zijn de eisen aan informatiebeveiliging verder aangescherpt. Tegelijkertijd neemt de complexiteit en intensiteit van cyberdreigingen toe. Dit vraagt blijvend om extra inzet en investering in kennis, techniek en samenwerking binnen de organisatie en met ketenpartners. Specifieke maatregelen zorgen voor een betere bescherming van onze systemen en gegevens. Interne controles helpen om nieuwe risico's vroegtijdig te signaleren en hier gericht op in te spelen.