OUD 1530504 - Bijlage 1 - Aangepaste Jaarstukken 2025 (excl. accountantsverklaring)
Tekst van het document
-15
-54
Onderwijshuisvesting
-3.840
-3.387
-2.714
60402 Bijzonder basisonderwijs
-14
-14
-139
60403 Onderwijshuisvesting
-3.826
-3.373
-2.575
4.3
-2.249
-2.587
-2.668
60404 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
-1.072
-1.255
-1.205
60405 Leerlingenvervoer
-1.157
-1.304
-1.435
60406 Volwasseneducatie
-20
-28
-28
-6.104
-5.989
-5.436
13
3
3
13
3
3
415
512
451
415
512
451
428
515
454
60401 Openbaar basisonderwijs 4.2
Onderwijsbeleid en leerlingzaken
Totaal lasten 4.2
Onderwijshuisvesting
60403 Onderwijshuisvesting 4.3
Onderwijsbeleid en leerlingzaken
60404 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
Totaal baten
31
Saldo baten en lasten
-5.674
-5.474
-4.982
69804 Onttrekkingen reserves
63
63
0
69804 Toevoegingen reserves
0
0
0
-5.611
-5.411
-4.982
Saldo inclusief mutaties reserves
Hieronder lichten wij alle afwijkingen op kostenplaatsen van € 50.000 of meer toe. Per afwijking benoemen wij de belangrijkste oorzaken. Daardoor is de optelsom van de toelichtingen niet altijd gelijk aan het totaalbedrag. 4.1 Openbaar basisonderwijs bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
I/S
bedragen x € 1.000
Lasten 453 N
Baten
I/S I
Lasten
Baten
I/S
97 V
97 N
I
Geen significante afwijkingen op deze budgetten. 4.2 Onderwijshuisvesting
60403 Onderwijshuisvesting Voor de nieuwbouw van IKC De Doornick op de huidige locatie was een voorbereidingskrediet van € 130.000 beschikbaar. De voorbereidingen zijn uitgevoerd tot en met het Definitief Ontwerp en bedroegen € 230.000. Daarna is besloten om IKC De Doornick te huisvesten in de St. Martinuskerk. De gemaakte voorbereidingskosten kunnen niet worden geactiveerd en worden daarom volledig als last genomen. De realisatie van de tijdelijke huisvesting van IKC Het Sterrenbos is in december 2025 gestart en is eind februari 2026 in gebruik genomen. De kosten hiervoor hadden we gesplitst in 2025 en 2026. Er zijn meer kosten in 2025 gemaakt. Dit betekent dat we minder kosten hebben in 2026. In 2025 is de boekwaarde van het schoolgebouw van IKC De Vonkenmorgen in Gendt (€ 190.000) volledig afgeboekt.
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken bedragen x € 1.000 60404 Onderwijsbeleid en leerling-zaken OAB: de vastgestelde subsidies voor de voor- en vroegschoolse educatie (VVE) in 2025 zijn lager dan de verleende subsidies (en daarmee het begrote OAB-budget). Er zijn, door inwoners van Lingewaard, minder uren gesubsidieerde voor- en vroegschoolse educatie afgenomen bij kinderopvangorganisaties dan vooraf geraamd. Dit past binnen een regionale trend waarin een dalend aantal peuters een indicatie krijgen voor VVE en er minder geïndiceerde kinderen op een VVE-plek in de kinderopvang terechtkomen. Met het herzien van de doelgroep definitie VVE en het maken van nieuwe resultaatafspraken is het streven dat alle peuters die het nodig hebben 32
bedragen x € 1.000 een VVE-indicatie krijgen en ook op een VVE-plek in de kinderopvang terechtkomen. Daarnaast is in 2025 het restantbudget van de specifieke uitkering Nationaal Programma Onderwijs ingezet met name voor de pilot ‘Zorg binnen onderwijs’.
Lasten
Baten
I/S
De vastgestelde subsidies voor de peuteropvang in 2025 zijn lager dan de verleende subsidies. Er zijn, door inwoners van Lingewaard, minder uren gesubsidieerde peuteropvang afgenomen bij kinderopvangorganisaties dan vooraf geraamd.
86 V
I
60405 Leerlingenvervoer Minder kinderen maakten gebruik van aangepast vervoer. Dit komt mede door de inzet op persoonlijke vervoersplannen en het zelfstandig reizen.
121 V
I
Mutaties in de reserves bedragen x € 1.000
Lasten
Geen significante afwijkingen op deze budgetten.
Beleidsnota's Beleidsnotitie Visie Integraal Kind Centrum gemeente Lingewaard (2015) Beleidsnota leerlingenvervoer ‘Samen kom je verder’ (2014, aangepast in 2018) Beleidsplan sociaal domein "Iedereen hoort erbij!"(2021) Uitvoeringsplan Onderwijskansenbeleid Lingewaard (2021) Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2025
33
Baten
I/S
5. Sport, cultuurproductie en cultuurparticipatie Onder dit programma vallen taken op het gebied van sport, bibliotheek, cultuur, kunst, erfgoed, groen & openluchtrecreatie. De economische component van recreatie en toerisme (promotie, toeristenbelasting, en dergelijke) valt onder programma 3. De ruimtelijke component van recreatie, zoals het aanleggen van recreatieve routes, valt onder programma 8. Ontwikkelingen Onzekerheid bezuinigingen cultuur- en sportsector In de begroting van 2025 was het onzeker of er een btw-verhoging zou plaatsvinden op sport en cultuur. Tijdens de behandeling van de Voorjaarsnota 2025 van het kabinet Schoof is definitief besloten dat deze niet doorgaat. Ook uw raad heeft besloten niet te bezuinigen op sport en cultuur. Bezuinigingen hebben daarom geen invloed gehad op de resultaten van dit programma. Wat hebben we bereikt? Doel 1. Gezonde inwoners in een samenleving waarin jong tot oud mee kan doen doordat we een passend aanbod aan sportieve, culturele en recreatieve activiteiten bieden in de directe leefomgeving van onze inwoners. We hebben een bijdrage geleverd aan de versterking van het sportieve en culturele klimaat in Lingewaard.
Dit realiseerden wij in samenwerking met Lingewaard Sport, Stichting Sportservice Lingewaard, Clink!, het Cultureel Platform Lingewaard (CPL), de sport- en cultuurcoaches, de themagroepen van het Sport- en Beweegakkoord en het Cultuurakkoord, evenals diverse andere aanbieders. Daarnaast is de samenwerking met de gemeente Overbetuwe op het gebied van cultuureducatie verder geïntensiveerd. Hierdoor heeft het culturele veld in Lingewaard een stevigere positie binnen de regio verworven en zijn de mogelijkheden voor het verkrijgen van externe subsidies vergroot. Doel 2. Duurzame, aantrekkelijke, betaalbare en toegankelijke sportaccommodaties in Lingewaard. We investeerden in alle kernen in moderne, toekomstbestendige sportaccommodaties. Daarmee zorgen we ervoor dat inwoners in een veilige, duurzame en goed toegankelijke omgeving kunnen sporten. De vernieuwing en verduurzaming van sportaccommodaties draagt bij aan lagere exploitatiekosten, hogere gebruikskwaliteit en meer mogelijkheden voor verenigingen en scholen. We voerden uniforme huurcontracten in voor buitensportverenigingen, waardoor er meer duidelijkheid en gelijkheid ontstaat voor alle gebruikers. Doel 3. Natuur, biodiversiteit en landbouw verbinden en versterken. We versterkten de kwaliteit van het landschap door natuurontwikkeling, biodiversiteit en agrarisch gebruik met elkaar te verbinden.
Daarmee werkten we aan een aantrekkelijk, gezond en ecologisch robuust buitengebied waar inwoners, ondernemers en bezoekers van profiteren. Door inwoners, agrariërs en vrijwilligers te betrekken, vergrootten we het bewustzijn waardoor er draagvlak voor duurzaam landschapsbeheer ontstond. Doel 4. Zorgen voor een openbare ruimte die uitnodigt tot (samen) bewegen met voldoende uitdagende speelmogelijkheden voor kinderen in alle kernen. We zorgden voor een veilige en uitnodigende speelomgeving voor kinderen in alle kernen, door alle gemeentelijke speelvoorzieningen te inspecteren. Daarnaast hebben we op verschillende plekken in de gemeente speeltoestellen vervangen.
34
Wat hebben we gedaan? Gezonde inwoners in een samenleving waarin jong tot oud mee kan doen doordat we een passend aanbod aan sportieve, culturele en recreatieve activiteiten bieden in de directe leefomgeving van onze inwoners (doel 1). De uitvoering van het Sport- en Beweegakkoord en het Cultuurakkoord heeft onder andere geleid tot de volgende resultaten: • We droegen bij aan het ontwikkelen van nieuwe culturele programma’s voor onder andere voortgezet onderwijs en nieuwkomerskinderen. Clink! is een Maatschappelijke Diensttijdtraject voor jongeren van 12–30 jaar gestart (100 deelnemers in 3 jaar), gericht op persoonlijke ontwikkeling en maatschappelijke betrokkenheid. Verder ondertekenden we samen met vijf gemeenten het Cultuuren Erfgoedpact op Fort Pannerden dat is gericht op cultuurparticipatie in de regio. • We stelden het Beleidsplan Cultureel Erfgoed vast. • We realiseerden een sportzone bij Sportpark Ressen en samenwerking tussen verenigingen over de verdere ontwikkeling hiervan. Dit betreft de pijler ‘beweegvriendelijke omgeving’ uit het sportakkoord. Bij de pijler ‘Kwiek ouder worden’ zijn bijvoorbeeld de beweegtesten voor senioren in alle kernen uitgevoerd, met een pilot ‘Bloedsuikermeting’ in Doornenburg. Vanuit de pijler ‘Vitale aanbieders’ is een team vertrouwenscontactpersonen voor verenigingen opgericht.
Vanuit de pijler ‘Gezond en actief leven’ is De Nationale Wandeluitdaging 2025 georganiseerd. En vanuit de pijler ‘Kwiek ouder worden’ is de training ‘Bewegen met dementie’ aangeboden. • Lingewaard deed mee aan de viering van 80 jaar vrijheid in samenwerking met tien Betuwse gemeenten. Duurzame, aantrekkelijke, betaalbare en toegankelijke sportaccommodaties in Lingewaard (doel 2). Huissen • We realiseerden kunstgrasvelden en renoveerden natuurgrasvelden in Sportpark De Blauwenburcht. Daarnaast is het ontwerp van de nieuwe multifunctionele sportaccommodatie (MFSA) gereed, zijn de vergunningen hiervoor verleend en is in december gestart met de sloop van de tribune. • We bereidden de verduurzaming van Gymzaal Het Sterrenbos voor, waarvoor we een DUMAVAsubsidie van € 61.062 toegekend kregen. De uitvoering van de verduurzaming staat gepland voor Q1–Q2 2027. • We stabiliseerden de dakconstructie van Het Koelhuis vanwege het risico op bezwijken. Bemmel • We leverden Sporthal De Essenpas in december op (opening maart 2026). • We werkten verschillende varianten (sloop-nieuwbouw of hergebruik) en de ruimtestaat voor maatschappelijke en culturele activiteiten voor De Kinkel uit, als bouwsteen voor de visieontwikkeling van het Kinkelgebied. • We stelden maatwerkadviezen op voor verduurzaming en toegankelijkheid van te behouden maatschappelijke gebouwen.
• We stelden De Tabakschuur tijdelijk beschikbaar als bibliotheeklocatie vanwege problemen op de huidige locatie. • We verstrekten borgstelling aan Stichting Basketball Vastgoed Bemmel voor de aankoop van sportcomplex De Kooi in Bemmel.
35
Gendt • We onderzochten de mogelijkheden om Sporthal Walburgen aardgasvrij te maken, waarvoor we een DUMAVA-subsidie van € 316.698 toegekend kregen. De netcapaciteit wordt vergroot, de uitvoering voorzien we in 2027. • We kozen voor een hybride warmtepomp in Gymzaal Nijmeegsestraat, waarvoor we een DUMAVAsubsidie van € 38.000 toegekend kregen. De uitvoering hiervan volgt in Q2 2026. • We bereidden de huisvesting van Oorlogsmuseum Niemandsland voor in de vrijkomende locatie van IKC De Vonkenmorgen aan de Nijmeegsestraat. Haalderen • We legden een kunstgrasveld in de multifunctionele accommodatie (MFCSA) aan. En we verleenden de vergunning voor bouw, waarvan de bouw start in 2026. Doornenburg • We werkten het accommodatieplan uit tot een richtinggevend plan. • We werkten de verduurzamingsmaatregelen (koppeling met warmtepompsysteem kerkschool IKC De Doornick en luchtbehandelingssysteem) voor Ontmoetingscentrum Doornenburg uit, waarvoor we een DUMAVA-subsidie van € 59.644 toegekend kregen. Angeren • We werkten aan het accommodatieplan voor de kern Angeren: de maatwerkadviezen voor verduurzaming en toegankelijkheid zijn beschikbaar. • We werkten de verduurzamingsmaatregelen voor het Dorpshuis Angeren uit, waarvoor we een DUMAVA-subsidie van € 345.000 toegekend kregen. De uitvoering hiervan staat gepland in Q2–Q3 2026.
Lingewaard breed • We deelden de definitieve versie van de uniforme huurcontracten voor buitensportverenigingen; deze zijn ondertekend in Q1 2026. • We werkten voor 10 locaties (vrijkomend maatschappelijk vastgoed) twee varianten uit (sloop/nieuwbouw en hergebruik) bij de transformatie van maatschappelijk naar woningbouw vanuit een integrale aanpak samen met SteenGoed Benutten en het Versnellingsteam Woningbouw van de provincie Gelderland. • We legden met de nieuwe exploitant Clink! afspraken vast in een exploitatieovereenkomst over de maatschappelijke en culturele invulling voor 't Convent en Cuperstraat 9 (voorheen was SWL exploitant). • We werkten de harmonisatie van exploitatievergoedingen van ontmoetingscentra met een vertegenwoordiging tot een conceptvoorstel uit (in 2026 afronding). Natuur, biodiversiteit en landbouw verbinden en versterken (doel 3). In december 2025 stelden we het programma Landschap, Natuur en Biodiversiteit (LNB) vast. Dit programma vertaalt de ambities uit de omgevingsvisie naar vier samenhangende programmalijnen: beschermen, vergroten, verbinden en samenleven met natuur, landschap en biodiversiteit in Lingewaard.
We voerden onder meer de volgende projecten uit, die tevens onderdeel zijn van het programma LNB: • Vlinderrijke akkerranden (2023–2026): samen met Overbetuwe, ANV Lingestreek en Park Lingezegen legden we 19 hectare akkerranden aan en ondersteunden we vrijwillige vlindertellingen.
36
•
• •
Uitvoeringsprogramma Landschap (2023–2026): Stichting Landschapsbeheer Gelderland stelde bij 24 particulieren in Bemmel, Ressen en Haalderen landschapsplannen op en realiseerde nieuwe landschapselementen zoals hoogstamboomgaarden, struweelhagen, heggen en vogelbosjes. Natuurcompensatie Plakselaan: in Park Lingezegen realiseerden we, samen met Stichting Lingewaard Natuurlijk, natuurcompensatie in verband met de aanleg van woonwagenlocaties. Jaarplan Operatie Steenbreek: we integreerden biodiversiteit nadrukkelijk in het nieuwe jaarplan, voerden een communicatiecampagne uit over biodiversiteit en hittestress en organiseerden samen met Waardwonen een tuinvergroeningsdag met deelname van 123 inwoners.
Zorgen voor een openbare ruimte die uitnodigt tot (samen) bewegen met voldoende uitdagende speelmogelijkheden voor kinderen in alle kernen (doel 4) We inspecteerden alle gemeentelijke speelvoorzieningen viermaal en voerden de benodigde onderhoudsmaatregelen uit. Daarnaast vervingen wij de speelvoorzieningen aan de Doctor Rudolf van Oppenraaijstraat. Wat heeft het gekost? Tabel baten en lasten Per taakveld zijn de lasten (-) en baten (+) van de producten (afgerond op € 1.000) opgenomen. 5
Sport, cultuurproductie en -participatie
Rekening 2025
Begroot 2025 na wijz.
Begroot 2025 primitief
5.1
Sportbeleid en activering
-644
-682
-617
60501 Sportbeleid en activering
-344
-365
-310
60507 Brede SPUK sport, bewegen en cultuur
-300
-317
-307
-3.821
-3.763
-3.855
60502 Binnensportaccommodaties
-841
-867
-806
60503 Buitensportaccommodaties
-437
-426
-477
60504 Zwembaden
-525
-506
-515
60505 Binnensportacc. - Beheer & Onderh.
-1.025
-977
-990
60506 Buitensportacc. - Beheer & Onderh.
-993
-987
-1.067
5.3
-505
-521
-509
60508 Vormings- en ontwikkelingswerk
-283
-249
-249
60509 Cultuur
-166
-178
-187
60510 Kunst in de openbare ruimte
-56
-94
-73
5.5
5.2
Sportaccommodaties
Cultuurpresentatie en cultuurproductie
Cultureel erfgoed
-169
-169
-158
60511 Monumenten & Archeologie
-129
-132
-121
60512 Oudheidkunde
-40
-37
-37
Media
-1.121
-1.121
-935
60513 Bibliotheken
-1.121
-1.121
-935
5.7
-4.938
-4.927
-4.671
60514 Natuur en landschap
-337
-337
-242
60515 Recreatieve voorzieningen
-95
-85
-85
60516 Speelvoorzieningen
-343
-332
-346
5.6
Openbaar groen en (openlucht)recreatie
37
60517 Dierenparken
-60
-50
-50
60518 Groen- en reststroken
-176
-194
-192
60519 Hondenuitlaatstroken
-207
-214
-213
-2.734
-2.731
-2.674
60521 Evenementen
-401
-385
-324
60522 Park Lingezegen
-339
-338
-344
60523 Watergangen / onderhoud
-246
-261
-201
-11.198
-11.183
-10.745
60520 Onderhoud openbaar groen
Totaal lasten 5.1
Sportbeleid en activering
309
335
271
60501 Sportbeleid en activering
54
54
0
60507 Brede SPUK sport, bewegen en cultuur
255
281
271
Sportaccommodaties
1.408
1.314
1.305
60502 Binnensportaccommodaties
664
652
591
60503 Buitensportaccommodaties
207
211
263
60504 Zwembaden
220
200
200
60505 Binnensportacc. - Beheer & Onderh.
138
163
163
60506 Buitensportacc. - Beheer & Onderh.
179
88
88
3
2
2
60508 Vormings- en ontwikkelingswerk
3
2
2
Cultureel erfgoed
0
4
4
60511 Monumenten & Archeologie
0
4
4
Media
50
51
6
60513 Bibliotheken
50
51
6
5.2
5.3
5.5
5.6
5.7
Cultuurpresentatie en cultuurproductie
Openbaar groen en (openlucht)recreatie
307
316
222
60514 Natuur en landschap
158
128
34
60515 Recreatieve voorzieningen
30
32
32
60516 Speelvoorzieningen
8
0
0
60518 Groen- en reststroken
103
143
143
60520 Onderhoud openbaar groen
8
0
0
60521 Evenementen
0
13
13
Totaal baten
2.077
2.022
1.810
Saldo baten en lasten
-9.120
-9.162
-8.935
69805 Onttrekkingen reserves
588
655
195
69805 Toevoegingen reserves
-1.338
-1.287
-8
-9.870
-9.795
-8.749
Saldo inclusief mutaties reserves
Hieronder lichten wij alle afwijkingen op kostenplaatsen van € 50.000 of meer toe. Per afwijking benoemen wij de belangrijkste oorzaken. Daardoor is de optelsom van de toelichtingen niet altijd gelijk aan het totaalbedrag.
38
5.1 Sportbeleid en activering bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
I/S
bedragen x € 1.000 Gemeenten kunnen de btw op investeringen in sportaccommodaties sinds 2019 niet meer aftrekken. Ter compensatie kunnen gemeenten jaarlijks een specifieke uitkering (SPUK Sport) aanvragen voor investeringen en onderhoud. In 2025 zijn de kleedkamers op sportpark Ressen van zowel de voetbalvereniging als de hockeyclub gerenoveerd. Hierdoor valt de ontvangen SPUK Sport-uitkering in 2025 incidenteel hoger uit.
Lasten
Baten 90 V
I/S I
bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
I/S
bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
I/S
bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
I/S I
bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
I/S
bedragen x € 1.000 Er wordt minder onttrokken aan de bestemmingsreserve Kunst omdat de kunsttoepassing aan het Raadhuisplein te Huissen en het kunstwerk ter erkenning leed en onrecht van de Molukse gemeenschap nog niet (volledig) zijn gerealiseerd. Deze realisatie en afronding wordt verwacht in 2026.
Lasten
Baten 35 N
I/S I
Geen significante afwijkingen op deze budgetten. 5.2 Sportaccommodaties
5.3 Cult.-presentatie,-productie en -participatie
Geen significante afwijkingen op deze budgetten. 5.5 Cultureel erfgoed
Geen significante afwijkingen op deze budgetten. 5.6 Media
Geen significante afwijkingen op deze budgetten. 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie
Geen significante afwijkingen op deze budgetten. Mutaties in de reserves
39
bedragen x € 1.000
Lasten
Er wordt minder onttrokken uit het landschapsfonds, omdat een aantal werkzaamheden later worden uitgevoerd. Dit komt doordat in 2025 vooral is gewerkt aan het opstellen van het programma Landschap, Natuur en Biodiversiteit, waardoor de concrete inspanningen en de bijbehorende kosten nog niet volledig inzichtelijk waren. Voor de realisatie va het de nieuwe sporthal bij OBC Bemmel en de plaatsing van transformatorhuisjes in onze gemeente door Liander is groen verwijderd. Op basis van de Regeling groenfonds is ter compensatie hiervoor € 42.000 in het Groenfonds gestort.
Beleidsnota's Beleidsplan sociaal domein 2021-2024 Cultuurnota 2022 Beleef kunst en cultuur in Lingewaard Nota Cultureel Erfgoed Lingewaard 2025 Programma Landschap, Natuur en Biodiversiteit Beleidsregels uitgifte reststroken Gemeente Lingewaard 2023 Sport- & Beweegakkoord – ontmoeten door bewegen 2023-2026 Groenfonds Addendum bij nota Groenfonds gemeente Lingewaard Nota Toerisme recreatie Lingewaard & Overbetuwe 2023-2028 Sportbeleid Gemeente Lingewaard “Goed in beweging” 2021 en verder Cultuurakkoord 2023-2026 Contourennota Accommodatie- en Vastgoedbeleid 2019 Omgevingsvisie Lingewaard Versterking landschap en biodiversiteit met bewoners en vrijwilligers 2023-2026
40
42 V
Baten
I/S
32 N
I
I
6. Sociaal domein Dit programma richt zich op alle inspanningen op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning, de Participatiewet, de Wet inburgering en de Jeugdwet. Welzijn, preventie, armoedebeleid en schuldhulpverlening maken ook deel uit van dit programma. Daarnaast richt het zich op het faciliteren van inwonersinitiatieven. Ontwikkelingen Wet beschermd wonen In 2025 werd opnieuw duidelijk dat de invoering van de Wet woonplaatsbeginsel Beschermd Wonen niet haalbaar is per 1 januari 2026. De VNG concludeerde dit na overleg met staatssecretaris Maeijer. De wet ligt nog steeds bij de Tweede Kamer, maar is nog niet in behandeling genomen, waardoor verdere vertraging ontstaat. Het nieuwe verdeelmodel dat eraan gekoppeld is, kan ook niet worden ingevoerd; centrumgemeenten houden in 2026 voorlopig hun historische budget. Aanpassing Jeugdwet Januari 2025 verscheen het belangrijke adviesrapport Groeipijn van de Deskundigencommissie, bedoeld om de Hervormingsagenda Jeugd te versterken. Het kabinet reageerde in februari en april 2025, maar de noodzakelijke aanpassing van de Jeugdwet liep vertraging op. Op 8 oktober 2025 werd wel de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg aangenomen, maar dit is een andere wetswijziging dan de eerder aangekondigde herziening van de Jeugdwet.
In Lingewaard anticipeerden we op de wijzigingen in de Jeugdwet door stevige sociale teams in te richten en zorg- en veiligheid anders te organiseren. Spreidingswet De Spreidingswet trad op 1 februari 2024 in werking, maar werd in 2025 onderwerp van stevige politieke discussie. Het kabinet was voornemens de wet in te trekken, maar door de val van het kabinet is dit niet gebeurd. De opvangopgaven van de gemeenten blijven hierdoor van kracht. Voor onze gemeente betekent dit de realisatie van 284 asielopvangplekken. Eigen bijdrage Wmo Het kabinet kondigde in maart 2025 aan dat de vaste eigen bijdrage (€ 21 per maand) wordt vervangen door een inkomens- en vermogensafhankelijke bijdrage per 1 januari 2027. De VNG stuurde in mei 2025 een ledenbrief waarin gemeenten worden voorbereid op deze invoering. De implementatie zou in 2025 en 2026 plaatsvinden. In juni 2025 werd na de val van het kabinet in de Tweede Kamer de invoering controversieel verklaart, waardoor verdere vertraging dreigt. Participatiewet in Balans De Tweede Kamer nam de wet aan op 22 april 2025, en de Eerste Kamer volgde op 30 september 2025 met algemene stemmen. De VNG publiceerde in november 2025 de officiële Handreiking Participatiewet in Balans met uitleg over ruim twintig wijzigingen.
Gemeenten kregen duidelijkheid over fasering: • per 1 januari 2026 eerste wijzigingen, • overgangsjaar 2026 voor implementatie, • per 1 januari 2027 tweede en derde set wijzigingen.
41
Hervorming arbeidsmarkt infrastructuur De hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur werd verder uitgewerkt binnen een conceptwetsvoorstel (SUWI-wijziging). Vanaf 2026 moeten alle arbeidsmarktregio’s al Werkcentra opzetten, ondanks het uitstel van de wet. In de regio Arnhem is gewerkt aan de inrichting van het Werkcentrum Midden-Gelderland. In oktober 2025 verscheen een uitgebreide verkenning naar landelijke werkgeversdienstverlening. Dit is een onderdeel van de hervorming. Wat hebben we bereikt? Doel 1. We versterken de sociale basis waarmee we ondersteuning en welzijnsactiviteiten dicht bij onze inwoners brengen. We hebben een belangrijke stap gezet naar een sterkere, toegankelijke sociale basis dicht bij inwoners. Dit deden we door de aanbesteding af te ronden van de opdracht voor het organiseren van sociale teams en het welzijnswerk. De opdracht is gegund aan Incluzio Randstad BV. Vervolgens werkten we intensief samen aan de implementatie, gericht op een zorgvuldige overgang. In december was Incluzio Lingewaard klaar voor de start met drie buurtteams (Huissen–Angeren, Bemmel–Haalderen–Ressen en Gendt–Doornenburg). Doel 2. Het beheersbaar houden van de kosten in het sociaal domein. We namen maatregelen om de kosten op langere termijn te stabiliseren.
Door beleidsdefinities aan te scherpen en sterker in te zetten op zelfredzaamheid en eigen regie, maken we bewuste keuzes over wanneer professionele ondersteuning nodig is. Daarnaast stelden we een plan op om financiële sturing, data gedreven werken en risicobeheersing te verbeteren. Hiermee kunnen we sneller inspelen op ontwikkelingen en beter sturen op de uitgaven in het sociaal domein. Doel 3. Uitvoering geven aan de doelen van de strategische agenda. Er zijn goede stappen gezet in de uitvoering van de strategische agenda. Zo rondde ons college de aanbesteding voor de versterking van de sociale basis af, stelden we het lokaal uitvoeringsplan ‘Beschermd Thuis’ vast en stelden we de beleidsnota ‘Bestaanszekerheid’ vast. Ook hebben we stappen gezet om de gemeentelijke toegang te versterken bij ingewikkelde situaties en voerden we de implementatie van het ‘Gezond en Actief Leven Akkoord’ volgens planning uit. Om de kosten van het maatwerk beheersbaar te houden, werkten we een plan uit om de sturing in het sociaal domein te verbeteren. Doel 4. We werken met inwoners samen aan leefbare wijken, buurten en dorpen. Lingewaard kent actieve en vitale kernen waarin inwonersgroepen een verbindende rol spelen. De samenwerking met deze inwonersgroepen hebben we vervolgd. Indicator
Meetbaar resultaat 2025
Lingewaard Doet Inwonersinitiatieven
Aantal gerealiseerde ideeën Aantal maatschappelijke initiatieven
Verwacht resultaat 25 14
Behaald resultaat 35 20
Wat hebben we gedaan? We versterken de sociale basis waarmee we ondersteuning en welzijnsactiviteiten dicht bij onze inwoners brengen (doel 1). • We gunden de opdracht voor het inrichten van sociale teams, welzijnswerk en het versterken van voorliggende voorzieningen aan Incluzio Randstad. De implementatie rondden we af zodat de buurtteams op 1 januari 2026 kunnen starten.
42
•
In aanloop naar de transitie richting Incluzio Lingewaard spraken we af dat zij het personeel van de latende partijen overnemen. Uiteindelijk ging 80% van het personeel van SWL en Rijnstad over naar Incluzio Lingewaard. Lopende trajecten droegen we over en we informeerden inwoners hierover.
Het beheersbaar houden van de kosten in het sociaal domein (doel 2). • We bereidden de uitbreiding voor van de sociale basis met de opdracht aan Incluzio. Hiermee verwachten we minder inzet van duurdere, individuele ondersteuning vanuit Wmo en Jeugdwet. • We stuurden op het voorkomen van uithuisplaatsingen door intensieve ondersteuning thuis. Dit betekent dat we de voorkeur geven aan kleinschalige opvang of gezinshuizen in plaats van verblijf. Het aantal jeugdigen in verblijf daalde licht. Er verbleven geen Lingewaardse jeugdigen in gesloten jeugdzorg. Door inzet van een POH-Jeugd konden vragen eerder worden opgepakt. Hierdoor daalde het aantal verwijzingen door huisartsen naar specialistische jeugdhulp met 8%. • We actualiseerden het beleid rond medische keuringen voor gehandicaptenparkeerkaarten. Vanaf 1 januari 2026 betalen inwoners zelf hun medische keuring. • We actualiseerden de Verordening Sociaal Domein, waarbij gebruikelijke hulp explicieter is omschreven. Dit maakt het mogelijk inwoners vaker te wijzen op hun eigen verantwoordelijkheid. • We brachten de sturings- en informatiebehoefte in kaart. Voor zowel sociale basis als Wmo/Jeugd zijn sturingsmodellen en KPI’s (model Simons) uitgewerkt om de uitvoering te monitoren. Uitvoering geven aan de doelen van de strategische agenda (doel 3).
• Beschermd wonen & beschermd thuis We stelden een lokaal uitvoeringsplan op voor beschermd wonen, beschermd thuis en maatschappelijke opvang waarmee kaders zijn gezet voor ambulantisering en uitwerking in de sociale basis. Door vertraging van het landelijke wetgevingstraject maakten we met gemeenten in de regio nieuwe financiële afspraken tot uiterlijk eind 2027. Daarnaast pasten we de regionale samenwerkingsstructuur aan. En startten we een aanbestedingstraject voor de contractering van zorgpartners in de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis. •
Hervormingsagenda en samenwerking We richtten buurtteams in die zelf lichte hulp verlenen. Daarnaast versterkten we de samenwerking met onderwijs en huisartsen.
•
Zorg en veiligheid We stelden een nieuw ‘Preventie- en handhavingsplan middelengebruik vast, inclusief start van de OKO-aanpak. We startten met de implementatie van de landelijke leidraad werken aan veiligheid. In een opgaveteam Zorg en Veiligheid voerden we regie op ingewikkelde gevallen. Verder bereidden we de VIOS-aanpak uit naar OBC Bemmel en vier IKC’s in Huissen.
•
Bestaanszekerheid Uw raad stelde de beleidsnota ‘Bestaanszekerheid voor iedereen’ vast, waarin we werken aan inkomens- en werkzekerheid. Daarnaast stelden we het projectplan re-integratie vast, gericht op duurzame uitstroom, minder instroom en een meer leefwereldgerichte uitvoering van de Participatiewet. We ontwikkelden een nieuwe raamovereenkomst voor re-integratieaanbieders, die we in 2026 gaan implementeren. We wijzigden de beleidsregels en hebben de evaluatie afgerond voor de aanpassing van de beleidsregels naar aanleiding van de Participatiewet in Balans. De implementatie daarvan vindt plaats in 2026. Verder richtten we Het Regionaal Beraad in met duidelijke afspraken over samenwerking en rollen in de arbeidsmarktregio.
43
•
Migratie en integratie We startten met de voorbereidingen van de tijdelijke noodopvanglocatie voor tweehonderd vluchtelingen aan De Pas in Bemmel vanuit een integrale visie en samenwerking binnen de gemeente. We voerden de taakstelling voor Oekraïense vluchtelingen uit en er is een nieuwe opvanglocatie geopend. Hiermee hebben wij 297 opvangplaatsen gerealiseerd en voldoen we aan onze inspanningsverplichting. En we huisvestten 62 statushouders, in zowel reguliere woningen, als in een doorstroomlocatie. Daarnaast contracteerden we nieuwe regionale taal- en participatieaanbieders voor inburgering.
•
GALA – vijf ketenaanpakken (Gecombineerde Leefstijlinterventie, overgewicht bij kinderen, valpreventie, welzijn op recept en Kansrijke Start). We voerden alle vijf ketenaanpakken uit via inzet van professionals, netwerkbijeenkomsten, voorlichting, vernieuwd aanbod, samenwerking binnen het sociaal domein en afstemming met medisch domein.
We werken met inwoners samen aan leefbare wijken, buurten en dorpen (doel 4). • We voerden de pilot herverdeling leefbaarheidsbudget 2025 uit. Door het budget gezamenlijk in te zetten, stimuleren we samenwerking tussen kernen en ontstaat meer flexibiliteit. In totaal zijn in Lingewaard 22 initiatieven uitgevoerd en 9 gestart. • Lingewaard Doet heeft plaatsgevonden in vijf kernen en leverde 35 nieuwe ideeën op, waarvan het merendeel al is uitgevoerd. • We leverden een bijdrage aan het dorpsontwikkelingsplan Angeren, vooral door te kijken naar de haalbaarheid en kansrijkheid van de voorgestelde onderwerpen. Daarmee ligt er nu een realistisch plan waar het dorp mee verder kan. • In Haalderen is samen met de initiatiefnemers van de multifunctionele accommodatie een dorpendeal gesloten met de provincie. Hierdoor ligt er nu een duidelijk plan en is er ondersteuning om de ontwikkeling van deze accommodatie tot een succes te maken. Wat heeft het gekost? Tabel baten en lasten Per taakveld zijn de lasten (-) en baten (+) van de producten (afgerond op € 1.000) opgenomen. 6
Sociaal domein
Rekening 2025
Begroot 2025 na wijz.
Begroot 2025 primitief
6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
-12.161
-12.379
-12.015
60601 Sociaal en cultureel werk
-157
-157
-155
60602 Algemeen maatschappelijk werk
-390
-391
-390
-2.316
-2.335
-2.309
60604 Algemene voorzieningen jeugd
-263
-264
-253
60605 Jeugd- en jongerenwerk
-476
-492
-490
-6
-5
-6
-268
-262
-245
-1.004
-988
-978
60609 Wijkplatforms
-481
-538
-443
60610 Inwonerparticipatie
-84
-84
-130
60611 Kinderdagverblijven
-93
-98
-98
60603 Jeugd uitvoeringskosten
60606 Jeugd- en jongerenwerk - B&O 60607 Dorpshuizen 60608 Dorpshuizen - Beheer & Onderhoud
44
60612 Kinderdagverblijven-Beheer/Onderh.
-255
-188
-193
60613 Ouderenwerk
-358
-368
-368
60614 Opvang ontheemden Oekraïne
-1.942
-1.334
-2.353
60625 Huisvesting ontheemden Oekraïne
-2.675
-3.631
-2.428
-288
-90
0
-2
0
0
-1.103
-1.154
-1.176
-86
0
0
60623 Gem. hulp toeslagen problematiek
-86
0
0
6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO
-123
-224
-689
60627 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO
-123
-224
-689
6.22 Toegang en eerstelijnsvoorz. Jeugd
-662
-695
-695
60634 Toegang / eerstelijnsvoorzieningen Jeugd
-662
-695
-695
6.23 Toegang en eerstelijnsvoorz. Integraal
-785
-758
-487
60646 Brede SPUK Gezondheid en sociale basis
-560
-508
-487
60648 Sociale basis - Welzijn
-225
-250
0
Inkomensregelingen
-13.643
-12.775
-12.696
60615 Bijstandsverlening algemeen
-1.150
-1.189
-1.178
-64
-69
-68
60617 BUIG
-10.666
-9.631
-9.622
60618 Gem. armoede en schuldenbeleid
-1.545
-1.653
-1.595
-218
-233
-233
-3.958
-4.001
-4.293
60620 Sociale werkvoorziening
-3.958
-4.001
-4.293
6.5
-2.106
-2.421
-1.784
60621 Inburgering nieuwkomers
-976
-988
-329
60622 Re-integratie en participatie
-1.130
-1.433
-1.455
6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO)
-3.302
-3.687
-3.755
60643 Wmo Uitvoeringskosten
-1.118
-1.426
-1.412
60644 Hulpmiddelen Wmo
-2.184
-2.261
-2.343
6.711 Huishoudelijke hulp (WMO)
-5.784
-5.995
-6.295
60629 Huishoudelijke hulp (WMO)
-5.784
-5.995
-6.295
6.712 Begeleiding (WMO)
-2.595
-2.631
-2.491
60630 Begeleiding (WMO)
-2.595
-2.631
-2.491
6.713 Dagbesteding (WMO)
-695
-784
-853
60631 Dagbesteding (WMO)
-695
-784
-853
6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal
-799
-411
-511
60635 Jeugdhulp ambulant lokaal
-799
-411
-511
-11.891
-12.063
-12.073
60647 Opvang vluchtelingen 60649 Huisvesting statushouders 60669 Algemene voorzieningen Wmo 6.2
6.3
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
60616 BBZ 2004
60619 Kwijtscheldingen 6.4
WSW en beschut werk
Arbeidsparticipatie
6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal
45
60636 Jeugdhulp ambulant regionaal
-11.891
-12.063
-12.073
6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk
-47
-137
-137
60637 Jeugdhulp ambulant landelijk
-47
-137
-137
6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal
-151
-280
-380
60638 Jeugdhulp met verblijf lokaal
-151
-280
-380
6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal
-4.163
-4.092
-4.292
60639 Jeugdhulp met verblijf regionaal
-4.163
-4.092
-4.292
6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk
-477
-597
-597
60640 Jeugdhulp met verblijf landelijk
-477
-597
-597
6.791 PGB WMO
-143
-143
-143
60667 PGB Wmo
-143
-143
-143
6.792 PGB Jeugd
-245
-205
-205
60666 PGB jeugd
-245
-205
-205
6.821 Jeugdbescherming
-562
-490
-490
60641 Jeugdbescherming
-562
-490
-490
6.822 Jeugdreclassering
-95
-56
-56
60642 Jeugdreclassering
-95
-56
-56
6.91 Coördinatie en beleid WMO
-1.323
-1.323
-1.323
60626 Coördinatie en beleid WMO
-1.323
-1.323
-1.323
-65.796
-66.147
-66.260
5.526
5.605
5.375
0
8
0
60608 Dorpshuizen - Beheer & Onderhoud
116
73
73
60609 Wijkplatforms
19
0
0
60611 Kinderdagverblijven
0
0
257
311
257
0
60614 Opvang ontheemden Oekraïne
1.942
1.333
2.353
60625 Huisvesting ontheemden Oekraïne
2.616
3.630
2.428
60647 Opvang vluchtelingen
187
0
0
60669 Algemene voorzieningen Wmo
319
304
264
60670 Europees project dRural
16
0
0
Totaal lasten 6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
60605 Jeugd- en jongerenwerk
60612 Kinderdagverblijven-Beheer/Onderh.
6.2
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
119
60623 Gem. hulp toeslagen problematiek
119
0
0
6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO
477
477
477
60627 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO
477
477
477
6.23 Toegang en eerstelijnsvoorz. Integraal
615
508
487
60646 Brede SPUK Gezondheid en sociale basis
615
508
487
9.644
8.641
8.641
0
16
16
6.3
Inkomensregelingen
60616 BBZ 2004
46
60617 BUIG
9.624
8.595
8.595
60618 Gem. armoede en schuldenbeleid
20
30
30
Arbeidsparticipatie
677
642
60621 Inburgering nieuwkomers
653
642
0
60622 Re-integratie en participatie
24
0
0
6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO)
98
101
107
60643 Wmo Uitvoeringskosten
21
6
0
60644 Hulpmiddelen Wmo
77
95
107
6.713 Dagbesteding (WMO)
4
60631 Dagbesteding (WMO)
4
0
0
6.71C Dagbesteding (Wmo)
4
60677 Dagbesteding (Wmo)
4
0
0
6.791 PGB WMO
-4
60667 PGB Wmo
-4
0
0
Totaal baten
17.160
15.974
15.087
Saldo baten en lasten
-48.638
-50.171
-51.172
69806 Onttrekkingen reserves
1.316
1.625
1.702
69806 Toevoegingen reserves
-854
-694
-371
-48.177
-49.240
-49.841
6.5
Saldo inclusief mutaties reserves
Hieronder lichten wij alle afwijkingen op kostenplaatsen van € 50.000 of meer toe. Per afwijking benoemen wij de belangrijkste oorzaken. Daardoor is de optelsom van de toelichtingen niet altijd gelijk aan het totaalbedrag. 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie bedragen x € 1.000 60609 Wijkplatforms In 2025 hadden we een voordeel van € 57.000. Dit werd veroorzaakt doordat er plannen die waren voorzien niet zijn uitgevoerd. Daarnaast was het plan om voor €20.000 het handbalveld in Angeren te vergroenen, dit heeft nog niet plaatsgevonden. Voorgesteld wordt dit budget mee te nemen in de resultaatbestemming, zodat de uitvoering in 2026 alsnog kan plaatsvinden. Dit is conform uw raadsbesluit van 2017. 60612 Kinderdagverblijven-Beheer/Onderhoud De beoogde woningbouw op de locatie Villa Ganita door de woningcorporatie bleek niet haalbaar, zie de informatienota van 10 februari 2026. In de begroting hadden we nog rekening gehouden met deze ontwikkeling en daarmee de vrijval van de kapitaallasten van Villa Ganita. Deze kapitaallasten vallen nu niet vrij en dit leidde tot een structureel nadeel.
47
Lasten
Baten
I/S
57 V
I
47 N
S
bedragen x € 1.000
Lasten
60612 Kinderdagverblijven-Beheer/Onderhoud Er zijn meer gebouwen verhuurd dan voorzien. Zo is er in 2025 een pand verhuurd ten behoeve van kinderopvang aan de Wilhelminastraat in Angeren. Kinderdagopvang De Linge huurde tijdelijk een deel van het pand Villa Ganita. In de begroting is geen rekening gehouden met deze huurinkomsten en dit leidde tot een incidenteel voordeel. De verwachting is dat in medio 2027 de tijdelijke huur in Villa Ganita door kinderdagopvang De Linge komt te vervallen. 60614-60625 Opvang Ontheemden Oekraïne We hebben vanuit het Gemeentefonds een uitkering ontvangen van € 68.000 voor de zorg en ondersteuning van de ontheemden (decembercirculaire 2025). Deze maakt onderdeel uit van de realisatie in programma 9. De werkelijke uitgaven staan geboekt op 60614/60625. Het saldo is toegevoegd aan de bestemmingsreserve.
348 V
Baten
I/S
53 V
I
406 N
De gemeente voert de opvang en begeleiding van Oekraïense ontheemden uit binnen de kaders van de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) en de nationale uitvoeringsafspraken met het Rijk. Door de opening van een nieuwe opvanglocatie en de instroom van nieuwe bewoners was tijdelijk extra inzet nodig voor de opstart van de begeleiding, evenals voor het aanbieden van taallessen. Hierdoor zijn de kosten boven de raming uitgekomen. Deze extra kosten worden in de toekomst niet meer verwacht. Daarnaast zijn aanvullende kosten gemaakt voor de ondersteuning van bewoners bij het wijzigen van verblijfstitels als gevolg van veranderingen in het landelijk beleid. 60647 Opvang Asielzoekers De gemeente heeft ten behoeve van de realisatie van de noodopvanglocatie aan de Zandsestraat in Bemmel externe capaciteit moeten inzetten. Deze inzet betrof specialistische ondersteuning op onder andere het gebied van: • projectleiding en projectcoördinatie; • juridische advisering; • ruimtelijke ordening en vergunningverlening; • omgevingsmanagement en communicatie. De betreffende werkzaamheden waren noodzakelijk om binnen de gestelde termijnen tot realisatie van de noodopvang te komen en konden, gelet op de urgentie en tijdelijke aard van de opgave, niet binnen de reguliere formatie worden opgevangen. Daarnaast hadden we te maken met kosten van explosievendetectie.
Gelet op het uitgangspunt van budgettaire neutraliteit voor gemeenten bij het faciliteren van asielopvang hebben wij de meerkosten
48
198 N
I
187 V
I
bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
I/S
voorgelegd aan het COA om deze kosten op grond van artikel 8 van het Faciliteitenbesluit aanvullend te bekostigen. Van het Rijk hebben we via de decembercirculaire 2026 € 11.000 ontvangen vanuit het Faciliteitenbesluit opvangcentra. Deze inkomsten maakt onderdeel uit van de totale baten van het Gemeentefonds (programma 9). Dit verklaart het verschil tussen genoemd voor- en nadeel. 60669 Algemene voorzieningen Wmo In de Strategische Agenda Sociaal Domein is geld gereserveerd voor het door ontwikkelen van het Europese project ‘Samen Kwiek’. In de loop van 2025 is besloten om ‘Samen Kwiek’ over te dragen aan ziekenhuis Rijnstate. Hiermee hebben we geen kosten gemaakt in 2025 voor dit product. Tegenover dit voordeel staat een lagere onttrekking uit de reserve Sociaal domein.
48 V
I
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen bedragen x € 1.000 60623 Gemeentelijke Hulp toeslagenproblematiek Vanuit het rijk ontvangen we een Specifieke Uitkering om de gemeentelijke hulp voor gedupeerden van de toeslagenproblematiek te financieren. We leggen hierover achteraf verantwoording af. Het nadeel van € 86.000 bij de lasten betrof de brede ondersteuning die we in 2025 boden. Het voordeel bij de baten bestaat uit de afrekening van onze inzet in 2025 die we nog moeten ontvangen (€ 118.000). 60627 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO Bij het opstellen van de begroting 2025 hebben wij middelen opgenomen voor de ontwikkeling van beschermd wonen en beschermd thuis. Deze ontwikkeling sluit aan bij regionale afspraken over Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang en is lokaal vertaald naar concrete maatregelen. De verwachting was dat een deel van deze maatregelen in het laatste kwartaal van 2025 zou starten. De uitvoering heeft echter vertraging opgelopen, waardoor een aantal onderdelen pas in 2026 start. Hierdoor ontstond in 2025 een incidenteel voordeel van € 101.000. Hiervan heeft € 91.000 betrekking op de strategische agenda. Dit deel leidde tot een lagere onttrekking uit de reserve Sociaal domein. Zie hiervoor ook de strategische agenda en de verantwoording bij mutatie reserves.
60646 Brede SPUK Gezondheid en sociale basis (IZA) Binnen de regio is bij het rijk gezamenlijk een aanvraag ingediend voor de SPUK IZA (Integraal Zorgakkoord). Op basis hiervan is regionaal een begroting opgesteld, waarin iedere gemeente ruimte heeft gekregen om maatregelen aan te vragen die aansluiten bij de doelen 49
Lasten
Baten
I/S
86 N
119 V
I
101 V
117 N
I
117 V
I
bedragen x € 1.000 van deze SPUK. Lokaal is gekozen voor de inzet van de Wijk-GGZ en voor het verantwoorden van interne uren. Dit leidde tot een incidenteel overschot van de uitgaven en ontvangsten van € 117.000. SPUK IZA is niet meegenomen in de begroting, omdat dit wordt meegenomen in de regionale (IZA) begroting. Deze is vastgesteld in december 2025 en toen bleek dat er budget over was is dit verdeeld over de regiogemeenten, waardoor op dit extra budget een externe inhuur (passend binnen de IZA) is geboekt.
Lasten
Baten
I/S
Lasten
Baten
I/S
6.3 Inkomensregelingen bedragen x € 1.000 60617 BUIG Het nadeel ontstond vooral doordat de kosten per uitkering hoger uitvielen dan begroot. Dit heeft onder andere te maken met de indirecte, maar significante invloed van de stijging van het wettelijk minimumloon vanwege de koppeling van bijstandsnormen aan het wettelijk minimumloon. Daarnaast was er sprake van een incidenteel hogere instroom in mei tot en met augustus, veroorzaakt door een stijging van het aantal schoolverlaters dat een uitkering aanvroeg. Ook zijn er in de eerste helft van het jaar minder bijstandsgerechtigden uitgestroomd. De hogere kosten voor loonkostensubsidie kwamen door meer toekenningen dan verwacht. In 2025 zijn extra inwoners met verminderde loonwaarde geplaatst bij werkgevers. Daarmee stegen de structurele lasten per traject. Deze ontwikkeling paste bij de inzet op meer arbeidsparticipatie, maar leidde in 2025 tot een financieel nadeel.
885 N
S
186 N
I
De rijksbijdrage viel hoger uit door opwaartse bijstellingen in de nader voorlopige en definitieve beschikking, op basis van landelijke volumes en macro-parameters. Hoewel deze hogere rijksbijdrage een groot deel van de stijging in de lokale lasten opvangt, valt de positieve bijstelling vanuit het rijk netto hoger uit dan de toename van de gemeentelijke kosten.
948 V
S
Aan ontvangsten op terugvorderingen, krediethypotheken, leningen en boetes, ontstaan vanuit de Participatiewet, hebben we meer baten ontvangen dan dat we hadden begroot.
55 V
I
60618 Gem. armoede en schuldenbeleid De uitgaven voor woninginrichting en -stoffering zijn lager dan begroot, doordat minder statushouders zijn gehuisvest dan op basis van de taakstelling was voorzien. Daarnaast heeft de in 2025 ingevoerde Witgoed Omruilregeling geleid tot lagere uitgaven binnen de bijzondere bijstand voor duurzame gebruiksgoederen.
50
26 V
I
bedragen x € 1.000 Er is minder gebruik gemaakt van de meedoenregeling dan verwacht, wat leidde tot een incidenteel voordeel.
Lasten 56 V
Baten
I/S I
bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
I/S
bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
I/S
6.4 Begeleide participatie
Geen significante afwijkingen op deze budgetten. 6.5 Arbeidsparticipatie
60622 Re-integratie en participatie Het voordeel op het re-integratiebudget kwam vooral door lagere inzet van projectcapaciteit en een gefaseerde uitvoering van ontwikkelactiviteiten. Zo is het projectplan re-integratie later gestart dan verwacht. Daarnaast zijn enkele trainingen gefinancierd vanuit regionale middelen. Tegelijkertijd zijn middelen gericht ingezet waar de maatschappelijke opgave het grootst was, namelijk bij statushouders, die ongeveer 18% van de instroom in de Participatiewet vormen.
303 V
I
6.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo) bedragen x € 1.000 60643 Wmo Uitvoeringskosten Een deel van de afwijking is te verklaren door 2 onderdelen vanuit de sociale basis vanuit de strategische agenda. De inzet van projectleiders voor de voorbereiding van de sociale basis viel lager uit dan verwacht. Ook zijn er geen overgangskosten gemaakt voor de transitie. Daarnaast vielen de kosten voor de data-analist lager uit dan begroot, dit komt doordat de data‑analist later in het jaar is ingezet dan gepland.
Lasten
Baten
I/S
141 V
I
65 V
I
In 2025 zijn er minder mantelzorgcomplimenten aangevraagd dan het budget toeliet.
50 V
I
Het Maatwerkfonds is minder ingezet dan geraamd. Er zijn voldoende alternatieven voorhanden geweest om de vraag van inwoners op te lossen, waardoor dit ‘laatste redmiddel’ minder vaak nodig is gebleken.
20 V
I
39 V
I
60644 Hulpmiddelen Wmo We hebben € 39.000 minder uitgegevens aan woningaanpassingen. Dit komt onder andere doordat de gemeente meer stuurt op het benutten van de eigen mogelijkheden van inwoners. Steeds meer eenvoudige 51
bedragen x € 1.000 hulpmiddelen en kleine woningaanpassing worden als algemeen gebruikelijk beschouwd en worden door inwoners zelf aangeschaft. Ook zien we dat de kosten van woningaanpassingen sterk variëren. Met name grote aanpassingen, zoals verbouwingen of aanbouwen, brengen substantiële kosten met zich mee. Dit maakt dat dit budget moeilijk te begroten is.
Lasten
Baten
I/S
Lasten
Baten
I/S
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ bedragen x € 1.000 60629 Huishoudelijke hulp (WMO) De kosten voor huishoudelijke hulp zijn 3,6% lager dan begroot. Met het oog op het beschikbaar houden van de zorg voor de mensen die dit het meest nodig hebben, hebben we onze verordening aangepast en wijzen we passender toe. 60631 Dagbesteding (WMO) Het aantal beschikbare dagbestedingsplekken is afgenomen door het stoppen van enkele locaties. Daarnaast zien we dat de huidige dagbestedingslocaties niet meer volledig aansluiten op de behoefte van onze inwoners. Hierdoor werd er minder gebruik gemaakt van geïndiceerde dagbesteding en werd de beweging gemaakt naar de vrij toegankelijke dagbestedingslocaties. Dit heeft bijgedragen aan een lagere uitgaven dan vooraf begroot.
210 V
I
89 V
S
6.75 Jeugdhulp ambulant bedragen x € 1.000 60635-60636-60637 Jeugdhulp ambulant Binnen ambulante jeugdhulp (basis) zagen we met name een stijging binnen de basisbegeleiding. Dit betrof enkele forse maatwerkconstructies Zorg binnen Onderwijs (ZBO). Daarnaast heeft er een verschuiving van zorgproducten binnen de GGZ plaatsgevonden. Dit is te verklaren door een overname van zorgaanbieder Kind en Meer, waarmee eerder ingezette (goedkopere) producten zijn omgezet naar duurdere producten.
Lasten 126 N
Baten
I/S I
Lasten 178 V
Baten
I/S I
6.76 Jeugdhulp met verblijf bedragen x € 1.000 60638-60639-60640 Jeugdhulp met verblijf Afgelopen jaar hebben we ingezet op het regie voeren op kinderen in verblijf. Hierbij sturen we op “zo thuis mogelijk” verblijf door uithuisplaatsing te voorkomen, ervoor te zorgen dat verblijf zo kort 52
bedragen x € 1.000 mogelijk wordt ingezet en te kiezen voor pleegzorg, gezinshuizen of kleinschalige woonvormen. In 2025 is het aantal jeugdigen met verblijf structureel lager dan in 2024. Tot en met augustus 2025 bleven de aantallen stabiel. Vanaf september is er weer meer sprake van instroom. Over het hele jaar heen leverde het per saldo een voordeel op van € 178.000.
Lasten
Baten
I/S
bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
I/S
bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
I/S
bedragen x € 1.000 60641 Jeugdbescherming De overschrijding bij de Jeugdbescherming is te wijten aan de toename van het aantal kinderen dat onder toezicht stond. Ten opzichte van de voorgaande jaren is er een stijging met 10 jeugdigen (van 47 naar 57).
Lasten 72 N
Baten
I/S I
Lasten
Baten
I/S
Reserve Beschermd wonen, beschermd thuis Binnen de reserve Beschermd Wonen/Beschermd Thuis zijn de subthema’s gekoppeld aan de regionale samenwerking en uitgewerkt in een lokaal plan. De verwachting was dat deze onderdelen in het laatste kwartaal van 2025 zouden starten, maar een deel schuift door naar 1 januari 2026. Hierdoor zijn er voor € 51.000 hier minder kosten gemaakt dan begroot.
51 N
I
Reserve sociaal domein Bij de ontwikkelagenda Jeugd kon een groot deel van de kosten worden ondergebracht bij de SPUK IZA van het Rijk. Dat dit mogelijk was, werd pas laat duidelijk, waardoor eerder hogere lasten waren ingeschat. Voor het thema Bestaanszekerheid is de projectleiding pas op 1 december gestart en zijn de trainingen in 2025 nog niet uitgevoerd. Het platform ‘Samen Kwiek’ is overgedragen aan ziekenhuis Rijnstate.
412 N
I
6.791 PGB WMO
Geen significante afwijkingen op deze budgetten. 6.792 PGB Jeugd
Geen significante afwijkingen op deze budgetten. 6.82 Geëscaleerde zorg 18-
Mutaties in de reserves bedragen x € 1.000 Strategische agenda (reserve BW/BT & Reserve SD)
53
bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
I/S
153 N
160 V
I
Samengevat Door deze lagere inzet en verschuiving van activiteiten ontstond een nadelig resultaat van beide reserves € 503.000. Dit bestaat uit € 412.000 nadeel binnen de reserve Sociaal Domein en een nadeel € 51.000 binnen Beschermd Wonen/Beschermd Thuis op de kostenplaats mutaties reserves. Gezamenlijk leidde dit tot een nadelig resultaat van € 463.000. Reserve Opvang Ontheemden Oekraïne In de jaarstukken 2024 hebben we de afwikkeling van de SiSaverantwoording over 2023 niet correct verwerkt (€ 40.000). Hierdoor moesten we dit in 2025 ten laste van de reserve brengen. In november 2025 heeft het ministerie een beschikking afgegeven over de SiSa-verantwoording 2024. De opgevoerde transitiekosten werden niet akkoord bevonden ondanks de door ons opgevoerde argumenten. Het gevolg is dat dit gedeeltelijk geactiveerd moest worden (Kruisstraat Gendt, € 333.000) en gedeeltelijk ten laste van de reserve gebracht moest worden (€ 113.000). Zie in dit verband ook de toelichting bij de lopende investeringen. De SiSa-verantwoording 2025 leidde tot een voordeel op de normkosten (€ 111.000) en decentralisatie-uitkering uit de decembercirculaire 2025 (€ 49.000). Beide voordelen storten we in de bestemmingsreserve.
Strategische agenda sociaal domein Bedragen x € 1.000 2025
Voorbereiden Sociale Basis
Projectleider inkoop Juridische expertise aanbesteding Projectleider Implementatie Transformatie ambtelijke organisatie Overgangskosten Frictiekosten huidige partners Communicatie, Opleiding en Implementatie Onvoorzien Opstartkosten Subtotaal
Primaire raming
Bijgestelde raming
91 30 135 70 50 200
91 30 135 70 50 200
225
50 -25
70
70
76
-6
20 250 916
20 250 916
54
Werkelijk
Saldo
48 13 93 70
43 17 42
20 250 775
141
Kostenbeheersing Maatwerk
Data-analist
80 80
80 80
15 15
65 65
Inrichten van de Toegang
120
23
31
-8
Draagvlak in de kernen (vitale leefomgeving)
65
2
Lokale steunstructuur (toekomstbestendige zorg) Wonen (een passende woning) Meedoen (omzien naar elkaar)
137
37
25 125
18 8
Handhavingsplan alcohol en drugspreventie
80
80
40
40
Subtotaal
552
167
76
91
87 11 98
87 11 98
41
40
41
40
80 53
80 53
8
72
125
125
149
-24
258
258
157
101
50 50
50 50
2 2
48 48
Totaal reserve sociaal domein Totaal reserve beschermd wonen, beschermd thuis
1.402
1.402
990
412
552
167
76
91
Totaal
1.954
1.568
1.066
503
Subtotaal Beschermd Thuis
2 5
31 18 8
Lingewaardse Ontwikkelagenda Jeugd
Ontwikkelen expertiseteam Jeugd Uitvoeringsbudget Subtotaal Bestaanszekerheid
Projectleiding en projectorganisatie Trainingen Aanpak AanZ specifiek gericht op statushouders gezin (oude wet) Subtotaal IZA/GALA - Transformatie van zorg naar gezondheid
Samen Kwiek Subtotaal
55
Bedragen x € 1.000 Reserves
Sociaal domein
Beschermd wonen bescherm thuis
2065 990
1632 76 477
1075
2034
Stand 1-1-2025
Werkelijke onttrekking Werkelijk toevoeging Begrote stand 31-12-2025
Beleidsnota's Beleidsplan Sociaal Domein 2021-2024 Bestaanszekerheid voor iedereen Participatiebeleid Lingewaard 2024 Beleidsregels werk, inkomen en bijzondere vergoedingen Lingewaard 2025 Lokaal uitvoeringsplan Beschermd wonen, beschermd thuis & maatschappelijke opvang 2026-2027 Projectplan re-integratie 2026-2027
56
7. Volksgezondheid en milieu Dit programma bevat taken met betrekking tot bescherming van de volksgezondheid, afvalwater en waterhuishouding, huishoudelijk afval, bescherming van het milieu, begraafplaatsen, klimaat en duurzaamheid. Ontwikkelingen Afval en circulariteit We startten het onderzoek naar welke organisatievorm (zelf inzamelen, opnieuw aanbesteden of aansluiten bij een overheidsgedomineerde inzamelaar) voor afvalinzameling het best past in Lingewaard vanaf 1 april 2028. Een eerste keuze wordt voorgelegd in de gemeenteraadsvergadering van 4 juni 2026. Netcongestie energie-infrastructuur De grootschalige werkzaamheden voor capaciteitsvergroting en verbetering van het energienet startten in de kern Bemmel. Wat hebben we bereikt? Doel 1. Een goede gezondheid voor al onze inwoners, van jong tot oud. We bouwden voort op de uitvoering van het Gezond en Actief Leven Akkoord waarbij we ons richtten op gezond opgroeien (met Kansrijke Start, JOGG – Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst) en vitaal ouder worden (valpreventie, dementievriendelijke gemeente). We begonnen met de voorbereiding van de samenwerking in een preventie-infrastructuur in de regio Gelderland Midden: het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord. Dit is een uitbreiding van het bestaande Integraal Zorgakkoord (IZA). Doel 2. De gemeente is klimaatbestendig en water robuust ingericht.
Alle nieuwgebouwde wijken en nieuwe ruimtelijke initiatieven richtten we klimaatadaptief in. We voerden ook diverse maatregelen uit die staan in onze lokale en regionale uitvoeringsagenda’s (RAS en LAS). We liggen op schema voor een klimaatbestendig en waterrobuust Lingewaard in 2050. Doel 3. De hoeveelheid restafval per inwoner daalt en er is maximaal hergebruik van de ingezamelde grondstoffen onder meer door het opzetten van een circulair ambachtscentrum. De hoeveelheid restafval daalde met 2 kilogram per inwoner. Het opzetten van een circulair ambachtscentrum bevindt zich nog in de onderzoeksfase. Dit is nader toegelicht in de informatienota met bijbehorende voortgangsrapportage "Samenwerken aan een circulair Lingewaard” van 24 juni 2025. Doel 4. We willen een energieneutrale gemeente zijn in 2050 door middel van energiebesparing, duurzame opwekking en warmte-transitie. We hebben nadrukkelijk ingezet op het terugdringen van energiearmoede. Door middel van de Operatie Isolatie, Witgoedregeling, Energiesteun en de communicatiecampagne ’t Stroomt.
57
Wat hebben we gedaan? We beogen een goede gezondheid voor al onze inwoners, van jong tot oud (doel 1) • We gingen voor vier jaar de samenwerking aan met het Trimbos Instituut voor het programma "Opgroeien in een kansrijke omgeving" (OKO). Daarmee proberen we de mentale gezondheid van onze jeugd te bevorderen met daarin aandacht voor alcohol- en drugsgebruik, roken en vapen. Dit doen we samen met de Lingewaardse samenleving. • We sloten een overeenkomst af met de stichting Kloppend Hart waarin de afspraken zijn vastgelegd voor het behoud van een Hartveilig Lingewaard. • We gaven een impuls aan het creëren van een dementievriendelijke gemeente door onder meer de organisatie van verschillende activiteiten tijdens de Week van de dementie. Ook hebben we in samenwerking met aanbieders van ontmoeting en dagbesteding de mogelijkheden verkend voor versterking van het aanbod. We namen daarvoor het digitaal platform OntmoetSamen in gebruik en maakten een overzicht van mogelijke nieuwe activiteiten die inspelen op de behoeften van de doelgroep. Ook startten we een initiatief voor de opzet van vrijwilligersvervoer in Huissen-Angeren. De gemeente is klimaatbestendig en water robuust ingericht (doel 2) • Operatie Steenbreek verliep voorspoedig en de acties uit het jaarplan voerden we volgens planning uit. We besloten om de hoeveelheid buitenzwemwater niet uit te breiden.
Reden hiervoor is de nabijheid van zwemwater in het dorp Lent. Het vrijgekomen budget zetten we in voor de Operatie Steenbreek. • De regentonactie was een groot succes en alle kortingsbonnen gaven we uit. De publieksactie ‘Inzetten Afkoppelcoach’ startten we en dit project loopt door tot in 2027. Samen met de woningcorporatie koppelden we weer hemelwaterafvoeren van woningen af. • Door capaciteitsproblemen bij de nutsbedrijven en interne personeelswisselingen, vertraagde de voorbereiding van het project Klappenburg in Bemmel. De uitvoering van de vervanging/verbetering van de riolering start nu in 2026. De hoeveelheid restafval per inwoner daalt en er is maximaal hergebruik van de ingezamelde grondstoffen (doel 3) • De totale hoeveelheid huishoudelijk afval per inwoner daalde. De hoeveelheid restafval daalde met 2 kilogram per inwoner. Voor GFT–afval was de daling 15 kilogram per inwoner. De daling van het aandeel GFT in het restafval hebben we nog niet onderzocht. Het onderzoek naar vermindering van GFT door thuiscompostering (met een wormenhotel) heeft niet het gewenste resultaat opgeleverd. Het rendement is veel te laag omdat de hoeveelheid GFT te groot is voor het aantal wormen. We gaan dit niet gemeentebreed uitrollen. • Sinds juli 2025 hebben alle restafval inzamelsystemen een toegangscontrolesysteem.
Hierdoor betalen alle inwoners hun aangeboden restafval op basis van Diftar. We gebruiken inzamelsystemen die aantoonbaar meer en hoogwaardiger toepasbare grondstoffen opleveren dan andere systemen. Waar dit niet kan, kiezen we voor de best passende optie. Dit speelt bijvoorbeeld bij ruimtegebrek of een negatief effect op de openbare ruimte. De prullenbakken in de openbare ruimte, sluitstuk van de huishoudelijk afvalinzameling, maken we voortaan leeg aan de hand van een effectiever digitaal planningssysteem. • We startten het onderzoek naar welke organisatievorm voor afvalinzameling het best past in Lingewaard vanaf 1 april 2028. Deze vormen zijn: zelf afval inzamelen, opnieuw aanbesteden of aansluiten bij een door de overheid gedomineerde inzamelaar. We voerden de volgende acties uit: o Start van een Europese aanbesteding voor de huis-aan-huis inzameling.
58
Uitvoering van een marktverkenning met een uitvraag aan drie door de overheid gedomineerde inzamelaars. o Onderzoek naar mogelijkheden om in eigen beheer afval in te zamelen. De besluitvorming over dit onderdeel is geagendeerd voor de gemeenteraad in juni 2026. o
We willen een energieneutrale gemeente zijn in 2050 door middel van energiebesparing, duurzame opwekking en warmtetransitie (doel 4) • De isolatiemaatregelen uit Operatie Isolatie leidde bij 177 huishoudens tot energiebesparing. • De Energievisie A15/Betuweroute is door uw raad vastgesteld. De zoekzone voor zonne-energie vullen we momenteel niet als zodanig in vanwege tegenstrijdigheden met het provinciaal beleid. • We verleenden een vergunning voor Windpark A15 voor de bouw van drie windturbines. • We hebben het Warmteprogramma in december vastgesteld en hebben het daarna ter inzage gelegd. Wat heeft het gekost? Tabel baten en lasten Per taakveld zijn de lasten (-) en baten (+) van de producten (afgerond op € 1.000) opgenomen. 7
Volksgezondheid en milieu
Rekening 2025
Begroot 2025 na wijz.
Begroot 2025 primitief
7.1
Volksgezondheid
-2.405
-2.518
-2.587
60701 Openbare gezondheidszorg
-1.194
-1.249
-1.388
60702 Jeugdgezondheidszorg
-1.184
-1.242
-1.173
-27
-27
-26
-3.336
-3.166
-3.370
60720 Algemeen rioolbeheer
-1.993
-1.846
-2.054
60721 Riolering en waterzuiv. / Onderhoud
-1.343
-1.320
-1.316
7.3
60703 Brede SPUK Ondersteunende onderdelen 7.2
Riolering
Afval
-5.076
-5.041
-4.866
60723 Afval algemeen
-122
-138
-136
60724 Huishoudafval
-4.298
-4.128
-4.002
60725 Overige afvalstoffen
-638
-752
-705
60733 Reinigingsheffing
-18
-23
-23
-4.432
-5.484
-3.419
60727 Milieubeheer
-1.390
-1.591
-1.413
60728 Duurzaamheid
-889
-1.075
-987
60729 Plaagdierbestrijding
-67
-64
-63
60732 Proeftuinen Aardgasvrije wijken
-138
-81
0
-1.121
-1.461
-791
60735 SPUK Duurzaamheid
-827
-1.212
-165
7.5
-390
-251
-249
60730 Algemene begraafplaatsen
-354
-236
-234
60731 Begraven
-36
-15
-15
7.4
Milieubeheer
60734 Klimaat- en energiebeleid
Begraafplaatsen en crematoria