NIEUW 902668 Bijlage 3 Jaarstukken 2023
Tekst van het document
Jaarstukken 2023 Gemeente Lingewaard
1
Inhoud Algemeen ............................................................................................................................................................. 5 Aanbieding ....................................................................................................................................................... 6 Cijfers 2023 in één oogopslag .......................................................................................................................... 8 Financiën .......................................................................................................................................................... 9 Overzicht resultaat 2023 .................................................................................................................................. 9 Leeswijzer ...................................................................................................................................................... 12 Programma's ...................................................................................................................................................... 13 1. Veiligheid .................................................................................................................................................... 14 2.
Verkeer, vervoer en waterstaat .................................................................................................................. 17 3. Economie ................................................................................................................................................... 21 4. Onderwijs ................................................................................................................................................... 27 5. Sport, cultuurproductie en cultuurparticipatie ............................................................................................. 30 6. Sociaal domein ........................................................................................................................................... 38 7. Volksgezondheid en milieu ........................................................................................................................ 50 8. Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing........................................................................ 57 9. Bestuur en ondersteuning .......................................................................................................................... 63 Paragrafen .........................................................................................................................................................
73 Paragraaf 1 Lokale heffingen ......................................................................................................................... 74 Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................ 87 Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................... 95 Paragraaf 4 Financiering .............................................................................................................................. 101 Paragraaf 5 Bedrijfsvoering .......................................................................................................................... 106 Paragraaf 6 Verbonden partijen ................................................................................................................... 114 Paragraaf 7 Grondbeleid .............................................................................................................................. 125 Paragraaf 8 Duurzaamheid .......................................................................................................................... 139 Paragraaf 9 Openbaarheid ...........................................................................................................................
144 Jaarrekening .................................................................................................................................................... 145 Balans met toelichting .................................................................................................................................. 146 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2023 ............................................................................... 174 Toelichting op het overzicht van baten en lasten ......................................................................................... 175 Algemene dekkingsmiddelen, vpb en onvoorzien ........................................................................................ 178 Overhead ...................................................................................................................................................... 181 Taakvelden baten en lasten ......................................................................................................................... 184 SiSa bijlage voor specifieke uitkeringen ....................................................................................................... 186 Bijlagen ............................................................................................................................................................ 214
3
Samenstelling gemeentebestuur .................................................................................................................. 215 Kerngegevens .............................................................................................................................................. 217 Beleidsindicatoren ........................................................................................................................................ 218 Overzicht personele sterkte en personeelslasten ........................................................................................ 221 Overzicht van vaste activa ........................................................................................................................... 222 Overzicht lopende investeringsprojecten ..................................................................................................... 223
4
Algemeen
5
Aanbieding Beste leden van de raad, Graag bieden wij u het jaarverslag en de jaarrekening 2023 aan. In deze aanbiedingsbrief geven wij eerst een impressie van enkele inhoudelijke resultaten. Daarna besteden we aandacht aan het financieel resultaat, de ontwikkeling van de weerstandsratio en de resultaten van onze grondexploitatie. Impressie inhoudelijke resultaten We hebben het afgelopen jaar bijna 20 bestemmingsplanwijzigingen voorbereid, waarover u vervolgens een besluit heeft genomen. Om ervoor te zorgen dat we op 1 januari 2024 met de uitvoering van de Omgevingswet aan de slag konden, heeft u een aantal uitgangspunten vastgesteld. Daarnaast is de Woondeal 2.0 is vastgesteld. U stelde een voorbereidingskrediet beschikbaar voor de planontwikkeling van flexibele huurwoningen in het sociale segment en het middensegment. Eind 2023 besloot u onder andere hiervoor de grondexploitatie vast te stellen. In maart 2023 stelde u de Contourennota Sociale Basis vast en vervolgens in mei de omgekeerde verordening Sociaal Domein. Belangrijke stappen om ook in de (nabije) toekomst zorg en ondersteuning beschikbaar te houden voor onze inwoners. U stelde het Gemeentelijk Watertakenplan vast als opvolger van het Gemeentelijk Rioleringsplan.
Verder legden wij u de geactualiseerde nota Toerisme & Recreatie en het geactualiseerde beleidskader energietransitie en uitgangspuntennotitie energievisie zone A15 ter besluitvorming voor. Voor de nieuwbouw van OBC Bemmel en Sporthal Bemmel stelde u de benodigde investeringsbudgetten beschikbaar. Dat deed u ook voor de realisatie van een multifunctionele accommodatie in de O.L.V. Kerk in Huissen. Het voorgaande is slechts een greep uit alle onderwerpen die wij het afgelopen jaar aan u ter besluitvorming hebben voorgelegd. We hebben nog veel meer zaken opgepakt en uitgevoerd. Bij de verschillende programma’s hebben we dat bij “Wat hebben we gedaan?“ verder toegelicht. Financieel resultaat Begroot was een voordelig resultaat van € 888.000. De jaarrekening 2023 laat een voordelig resultaat zien van € 3.283.000, een verschil van € 2.396.000. De belangrijkste, voornamelijk incidentele verschillen hebben betrekking op de volgende posten: • Bouwleges, voordeel € 944.000. Dit wordt vooral veroorzaakt door verleende vergunningen voor grotere projecten, waaronder vier woningbouwprojecten. • Jeugd, WMO en inkomensregelingen, voordeel € 789.000. Er zijn diverse oorzaken die aan dit voordeel ten grondslag liggen. In programma 6 hebben wij dit verder toegelicht. • NEXTgarden, voordeel € 550.000.
De deelname in het warmtenet moet op basis van de BBVvoorschriften worden verantwoord op de balans. Met als gevolg een voordeel in de exploitatie. • Agropark III, voordeel € 97.000. De voorbereidingskosten zijn conform raadsbesluit van 19 oktober 2021 geactiveerd. Met ook hier een positief effect op de exploitatie. Meer gedetailleerde toelichtingen op de verschillen tussen de begroting en de jaarrekening kunt u vinden bij de verschillende programma’s onder “Wat heeft het gekost”. Ontwikkeling weerstandsratio Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de risico’s die we lopen (de benodigde weerstandscapaciteit) en de financiële middelen die we hebben om de risico’s te dekken (de beschikbare weerstandscapaciteit). Deze relatie noemen we de ratio van het weerstandsvermogen en bedraagt 4,6
6
(begroting 2024: 4,7). Daarbij is nog geen rekening gehouden met het positieve rekeningresultaat van € 3.200.000 miljoen. De weerstandsratio bedraagt dan 5,1. We streven naar een minimale ratio van 1,0. Resultaten grondexploitatie De algemene reserve grondexploitatie is met € 1.200.000 toegenomen van € 8.500.000 naar € 9.700.000. Van de toename van deze reserve heeft € 555.000 betrekking op de storting vanuit de reserve inzet woningbouw voor de projecten Bibliotheek Gendt en Blauwe Hoek Doornenburg. Naast de algemene reserve grondexploitatie hebben we voor verliesgevende projecten een voorziening getroffen. Deze voorziening bedraagt eind 2023 € 4.600.000. Een meer gedetailleerde toelichting op zowel de reserve als de verliesvoorziening kunt u vinden in de paragraaf grondbeleid. Afsluiting De jaarrekening 2023 sluiten we af met een positief resultaat. Voor de komende jaren ligt er een grote opgave om tot een sluitende begroting te komen of zelfs te voorkomen dat de rekeningresultaten in de rode cijfers duiken. In de Kadernota 2025 hebben wij dit voor u inzichtelijk gemaakt.
Lingewaard, 28 mei 2024
burgemeester en wethouders van de gemeente Lingewaard, de secretaris, de burgemeester,
drs. I.P. van der Valk
dr. P.T.A.M. Kalfs
7
Cijfers 2023 in één oogopslag In onderstaande tabel staat een overzicht van de uitgaven per programma. Hierbij staat ook het percentage van dit programma in de totale gemaakte kosten in 2023. Programma
Lasten x % van totaal 1.000
1 Veiligheid
-4.422
3,0%
2 Verkeer, vervoer en waterstaat
-6.437
4,3%
3 Economie
-4.123
2,8%
4 Onderwijs
-4.972
3,4%
5 Sport, cultuurproductie en -participatie
-12.833
8,7%
6 Sociaal domein
-64.385
43,5%
7 Volksgezondheid en milieu
-13.961
9,4%
8 Volkshuisv.,Leefomgev., Sted. vernieuw.
-6.884
4,6%
9 Bestuur en ondersteuning
-30.074
20,3%
-148.090
100,0%
Totaal van de programma's
In onderstaande tabel staat een overzicht van de inkomsten per programma. Hierbij staat ook het percentage van dit programma in de totale gerealiseerde opbrengsten in 2023. Programma
Baten x 1.000 % van totaal
1 Veiligheid
260
0,2%
2 Verkeer, vervoer en waterstaat
385
0,3%
3 Economie
3.447
2,3%
4 Onderwijs
984
0,7%
5 Sport, cultuurproductie en -participatie
3.645
2,4%
6 Sociaal domein
20.905
13,8%
7 Volksgezondheid en milieu
13.231
8,7%
8 Volkshuisv.,Leefomgev., Sted. vernieuw.
5.600
3,7%
102.916
68,0%
151.373
100,0%
9 Bestuur en ondersteuning
Totaal van de programma's
8
Financiën In onderstaande tabel staat, voor zowel de werkelijkheid als begroot, de baten, lasten en het verschil (saldo). Daarnaast ziet u in de laatste drie kolommen het verschil tussen de werkelijke en de begrootte cijfers over het jaar 2023. Rekening 2023
(Bedragen x €1.000)
Baten
Programma's 1 Veiligheid 2
Lasten
Saldo
Begroting 2023 na wijziging Baten Lasten Saldo
Verschil Baten
Lasten
Saldo
260
-4.422
-4.162
107
-4.294
-4.188
153
-128
26
219
-6.189
-5.970
221
-5.999
-5.778
-2
-190
-192
3.140
-3.569
-430
2.280
-4.021
-1.741
859
451
1.311
984
-4.968
-3.984
1.228
-5.367
-4.139
-244
399
155
3
Verkeer, vervoer en waterstaat Economie
4
Onderwijs
5
Sport, cultuurproductie en -participatie
2.056
-11.133
-9.077
1.917
-11.188
-9.270
138
55
193
6
Sociaal domein
19.331
-60.910
-41.579
21.360
-64.882
-43.522
-2.028
3.972
1.944
7
Volksgezondheid en milieu Volkshuisv.,Leefomgev., Sted. vernieuw. Bestuur en ondersteuning
12.349
-13.566
-1.217
12.147
-13.570
-1.423
202
4
205
3.452
-5.638
-2.185
3.610
-7.045
-3.434
-158
1.407
1.249
100.463
-25.951
74.512
99.786
-25.670
74.117
677
-282
395
142.254
-136.346
5.908
142.656
-142.035
622
-403
5.689
5.286
7.447
-10.653
-3.206
7.731
-7.465
266
-283
-3.188
-3.471
151.373
-148.090
3.283
150.387
-149.499
888
986
1.410
2.396
8 9
Subtotaal programma's Mutaties reserves Resultaat
.
Overzicht resultaat 2023 Resultaat Jaarrekening 2023 Werkelijk
3.283 V
Begroot
888 V
Voordelig verschil
2.396 V
In onderstaande tabel staat een overzicht van de belangrijkste afwijkingen op concernniveau. Daarbij is aangegeven of het gaat om een voordeel (V) of een nadeel (N) en of de afwijking een incidenteel of structureel karakter heeft. De afwijkingen zijn toegelicht in de programma's. Als u op het onderwerp van de afwijking klikt, gaat u naar de toelichting van de afwijking in het desbetreffende programma.
9
Onderwerp
Afwijking
Aard afwijking
Programma 1 Veiligheid Geen significante afwijkingen op deze budgetten Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat Wegen
-204 N Incidenteel
Programma 3 Economie Deelneming NEXTgarden
550 V Incidenteel
Voorbereidingskosten Agropark III
97 V Incidenteel
Programma 4 Onderwijs Onderwijsbeleid en leerlingzaken
71 V Incidenteel
Leerlingenvervoer
58 V Incidenteel
Programma 5 Sport, cultuurproducties en -participatie Buitensportaccommodaties
-116 N Structureel
Participatieprojecten natuur en landschap
53 V Incidenteel
Programma 6 Sociaal domein Uitvoeringskosten Jeugd
254 V Incidenteel
Wmo maatwerkvoorzieningen
183 V Incidenteel
Wmo begeleiding
236 V Incidenteel
Inkomensregelingen
116 V Incidenteel
Programma 7 Volksgezondheid en milieu Openbare volksgezondheid
88 V Incidenteel
Riolering
-91 N Incidenteel
Huishoudafval
70 V Overwegend structureel
Bijdrage ODRA milieubeheer
76 V Incidenteel
Duurzaamheid
160 V Incidenteel
Programma 8 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Bestemmingsplannen
95 V Incidenteel
Omgevingswet
193 V Incidenteel
Grondexploitaties woningbouw
115 V Incidenteel
Bouwen - leges
944 V Overwegend incidenteel
Actieplan huisvesting internationale werknemers
-100 N Incidenteel
Programma 9 Bestuur en ondersteuning Wethouderpensioenen
62 V Structureel
10
Pachten
68 V Incidenteel
Bedrijfsvoering
475 V Incidenteel
Van Werk naar werk
-100 N Incidenteel
Doorberekende loonkosten naar projecten
-818 N Incidenteel
Voorziening verlofsparen
-727 N Incidenteel
Treasury
492 V Incidenteel
Belastingsamenwerking
62 V Incidenteel
Overige kleine afwijkingen programma 1 t/m 9
34 V
Totaal
2.396 V
11
Leeswijzer Het college legt in het jaarverslag en in de jaarrekening (jaarstukken) verantwoording af over de uitvoering van het door de gemeenteraad vastgestelde beleid en bijbehorende budgetten. Algemeen In dit onderdeel is de aanbiedingsbrief opgenomen. Daarnaast zijn de belangrijkste financiële aspecten hier terug te vinden. Programma's Een programma is een samenhangend geheel van activiteiten. Per programma gaan we in op de gerealiseerde maatschappelijke effecten en hoe die effecten zijn verwezenlijkt. Een programma is opgedeeld in taakvelden die elk bestaan uit een aantal producten. De raad stuurt op het niveau van de programma’s, het college op het niveau van taakvelden en producten. Per programma beantwoorden we de drie W-vragen. De gedachte hierachter is dat de gemeenteraad door het beantwoorden van deze vragen zijn kaderstellende rol goed kan invullen. De 1e W-vraag: Wat hebben we bereikt? In de begroting hebben we de doelen voor 2023 benoemd. In het jaarverslag leggen we over deze doelen verantwoording af. Bij sommige programma's treft u ook indicatoren aan. Vorig jaar stonden hier ook alle verplichte indicatoren. Deze verplichte indicatoren treft u nu in het onderdeel 'Bijlagen' aan. De 2e W-vraag: Wat hebben we gedaan? In de begroting hebben we per doel de activiteiten puntsgewijs beschreven.
In het jaarverslag leggen we over die activiteiten puntsgewijs verantwoording af. In sommige gevallen leggen we verantwoording af over activiteiten die niet expliciet in de begroting waren opgenomen. De 3e W-vraag: Wat heeft het gekost? We starten bij ieder programma met een tabel. Hierin zetten we de werkelijke kosten van het boekjaar per taakveld en kostenplaats af tegen de begroting en de kosten van het vorige dienstjaar. Vervolgens lichten we per taakveld de belangrijkste verschillen tussen begroot en werkelijk 2023 toe. We hanteren daarbij een ondergrens van € 50.000. Alle baten in de tabel zijn met een positief bedrag weergegeven en alle lasten met een negatief bedrag. Verbonden partijen Net als bij de begroting 2023 integreren wij de bijdrage van de verbonden partijen aan de realisatie van doelen en bijbehorende activiteiten. Paragrafen De paragrafen zijn programmaoverstijgend. Naast de zeven verplichte paragrafen (lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering, verbonden partijen en grondbeleid) heeft de gemeenteraad de paragraaf duurzaamheid toegevoegd. Daarnaast is met ingang van 2022 een paragraaf openbaarheid verplicht.
Financiële overzichten De jaarrekening 2023 ten behoeve van de accountantscontrole bestaat uit: • De balans met toelichting; • Het hoofdstuk algemene dekkingsmiddelen, vpb en onvoorzien; • Het overzicht overhead; • Het overzicht taakvelden baten en lasten; • De SiSa-bijlagen.
12
Programma's
13
1. Veiligheid Onder dit programma vallen taken met betrekking tot toezicht en handhaving van de openbare orde, het tegengaan van georganiseerde criminaliteit en het bevorderen van een veilige woon- en leefomgeving. Via de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) richten we ons ook op brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing.
Wat hebben we bereikt? Doel 1. Een veilige woon- en leefomgeving. Op basis van het door u vastgestelde Integraal Veiligheidsplan hebben we een uitvoeringsplan opgesteld met 55 actiepunten. Een evaluatie eind 2023 wees uit dat we inmiddels 45 actiepunten hebben uitgevoerd (82%). We vergrootten daarmee de veiligheid en het veiligheidsgevoel. Dat deden we in nauwe samenwerking met onze veiligheidspartners. Denk hierbij aan de politie, brandweer en openbaar ministerie, maar ook met buurtbemiddeling, scholen, welzijnsorganisaties en woningcorporaties. Doel 2. Weerbare inwoners en ondernemers tegen ondermijning. We investeerden onder andere in het vergroten van de bewustwording over en de weerbaarheid tegen ondermijnende criminaliteit van onze inwoners en ondernemers. De kracht zit daarbij in de herhaling van de boodschap. Van het bij doel 1 genoemde uitvoeringsplan hebben elf actiepunten betrekking op ondermijning. Van deze elf voerden we negen actiepunten uit (82%). Om ondermijnende criminaliteit tegen te gaan, namen we verschillende maatregelen. Denk hierbij aan controles op leegstaande en/of verdachte locaties.
Wat hebben we gedaan? Een veilige woon- en leefomgeving (doel 1). • Buurtbemiddeling ontving 51 meldingen (in 2022: 49). Het aantal opgeloste zaken bedroeg 95%. • We ondernamen de volgende acties om het bewustzijn over veel voorkomende (digitale) criminaliteit te bevorderen: 1. Een Hackshield bijeenkomst samen met de bibliotheek op 22 maart om de digitale weerbaarheid te vergroten van kinderen tot en met 12 jaar. 2. Een campagne ‘senioren en veiligheid’ in het Zilverhuus in Huissen op 30 maart. 3. Voorlichting aan senioren in Doornenburg en Haalderen over digitale veiligheid samen met de politie op 8 mei en 26 oktober. 4. Het Donkere Dagen Offensief. Dit vond plaats in de periode januari tot en met maart en vanaf oktober. Deze jaarlijkse campagne gaat over het herkennen van verdacht gedrag en het voorkomen van woninginbraken in de wintermaanden. 5. Preventietips om onder andere woning- en auto-inbraken en/of diefstallen te voorkomen. Deze tips verspreidden we via social media, Het Gemeente Nieuws en de digitale borden in de gemeente. • Op verschillende manieren probeerden we de meldingsbereidheid bij inwoners en ondernemers te verhogen. Denk hierbij aan: 1. Diverse publicaties via social media en Het Gemeente Nieuws. 2. Verspreiden van de gratis meldkaart met handige telefoonnummers en websites. De vraag naar extra kaarten was groot. 3.
Gesprekken met inwoners en ondernemers in het centrum van Huissen in september tijdens de braderie. Op 14 oktober deden we hetzelfde in het centrum van Gendt. Daarbij kwam ook het signaleren van ondermijning (onder andere drugsproductie) ter sprake. • Stichting Halt gaf in opdracht van de gemeente negen voorlichtingslessen over digitale veiligheid en andere actuele veiligheidsvraagstukken op basis- en middelbare scholen. • Evenementen vonden weer volop plaats na de coronabeperkingen. We verleenden 125 evenementenvergunningen en 120 toestemmingen voor de melding van een evenement of activiteit. 14
De gehouden netwerkbijeenkomst met organisatoren van evenementen op 13 november werd met 85 aanmeldingen goed bezocht. Weerbare inwoners en ondernemers tegen ondermijning (doel 2). • Op 24 september hebben we een drugsdumping in scene gezet in het centrum van Huissen. Inwoners en ondernemers konden op deze wijze niet alleen signalen herkennen van ondermijning, maar ook waar men dit kan melden. Op 14 oktober deden we hetzelfde in het centrum van Gendt. • Intern gaven we voorlichting aan medewerkers over het herkennen van signalen van zorgfraude. • We controleerden meerdere leegstaande en verdachte bedrijven en woningen in het buitengebied. Ook werden twee controles in de nacht uitgevoerd met diverse toezichthoudende partijen. • Op basis van signalen over ondermijning voerden we ieder kwartaal één integrale controle uit op een bedrijventerrein. Dat deden we samen met politie, omgevingsdienst, douane en arbeidsinspectie. We vestigden daarbij onder andere aandacht op de automotive branche. • We constateerden twee zwaardere gevallen van drugsproductie of georganiseerde drugshandel en één ‘licht’ geval. Eén woning sloten we voor de duur van een maand. De eigenaar van de andere woning kreeg een bestuurlijke waarschuwing. Tegen het 'lichte' geval is bestuursrechtelijk niet opgetreden.
Zowel landelijk als gemeentelijk namen we een dalende trend waar in het aantal aangetroffen hennepplantages.
Wat heeft het gekost? Tabel baten en lasten Per taakveld zijn de lasten (-) en baten (+) van de producten (afgerond op € 1.000) opgenomen. 1
Veiligheid
Rekening 2023
Begroot 2023 na wijz.
Begroot 2023 primitief
1.1
Crisisbeheersing en brandweer
-3.036
-2.912
-2.736
60101 Explosievendetectie en -ruiming
-197
-60
-60
60102 Crisisbeheersing en Brandweer
-2.643
-2.673
-2.497
-196
-179
-179
-1.387
-1.384
-1.334
60104 Uitvoering APV en Bijz. wetten
-503
-507
-481
60105 Beleid Openbare Orde & Veiligheid
-499
-495
-483
60106 Uitvoering Openbare Orde & Veiligh.
-385
-382
-370
-4.423
-4.296
-4.070
226
67
67
60101 Explosievendetectie en -ruiming
199
67
67
60102 Crisisbeheersing en Brandweer
27
0
0
33
40
40
33
40
40
259
107
107
-4.162
-4.189
-3.964
Onttrekkingen reserves
0
0
0
69801 Toevoegingen reserves
0
0
0
-4.162
-4.189
-3.964
60103 Brandweerposten - Beheer & Onderh. 1.2
Openbare orde en veiligheid
Totaal lasten 1.1
1.2
Crisisbeheersing en brandweer
Openbare orde en veiligheid
60104 Uitvoering APV en Bijz. wetten
Totaal baten Saldo baten en lasten
Saldo inclusief mutaties reserves
15
1.1 Crisisbeheersing en brandweer bedragen x € 1.000
Voordeel
Nadeel
I/S
156
156
I
bedragen x € 1.000
Voordeel
Nadeel
I/S
bedragen x € 1.000
Voordeel
Nadeel
I/S
60101 Explosievendetectie en -ruiming De gemeenteraad stelde op 28 maart 2024 de declaratie 2023 voor het ministerie van Binnenlandse Zaken ad € 229.708 vast. Van dit bedrag krijgen wij een bijdrage van 68% via de meicirculaire 2024. Omdat het raadsbesluit ná 31 december 2023 is genomen, kon dit niet meer in de ramingen 2023 worden verwerkt. 1.2 Openbare orde en veiligheid
Geen significante afwijkingen op deze budgetten. Mutaties in de reserves
Geen significante afwijkingen op deze budgetten.
Beleidsnota's Integraal Veiligheidsplan 2020-2022 (verlengd t/m 2023) Preventie- en handhavingsplan (2020) Algemeen Plaatselijke Verordening 2023 (2022) Marktverordening (2018)
16
2. Verkeer, vervoer en waterstaat Onder dit programma vallen alle taken die gaan over het aanleggen en onderhouden van de wegenstructuur. Inclusief voorzieningen voor fietsers, voetgangers, parkeren, straatinrichting, verkeersborden, straatverlichting, openbaar vervoerhaltes en gemeentelijke watergangen.
Wat hebben we bereikt? Doel 1 en 2. Veilige mobiliteit voor alle weggebruikers en leefbaarheid staat centraal. Uitgevoerde maatregelen uit het GMP-plus verbeterden ter plaatse de verkeersveiligheid en beperkten de overlast van verkeer voor omwonenden. Met bijstelling van het beleid (het Addendum Wegencategoriseringsplan) legden we de basis voor het realiseren van 30 km-zones. Dit verbetert de verkeersveiligheid en leefbaarheid. Doel 3 en 4. Oplossingsrichtingen voor knelpunten in de (auto-)bereikbaarheid en een adequaat fietsen OV-netwerk. Voor deze twee doelen is regionale samenwerking noodzakelijk. Vanuit die samenwerking zijn oplossingen voor de autobereikbaarheid vanaf/naar de A325 in beeld gebracht. Met plannen voor verschillende fietsroutes kan het fietsnetwerk in Lingewaard en vanuit onze gemeente naar de steden worden verbeterd.
Wat hebben we gedaan? Veilige mobiliteit voor alle weggebruikers en leefbaarheid staat centraal (doel 1 en 2). In april stelden we de Participatieagenda GMP-plus vast. Deze is toegepast bij de planvoorbereiding van infrastructurele projecten uit de top 10 van het Maatregelenprogramma GMP-plus. Het gaat hierbij om het uitwerken van schetsontwerpen naar voorlopige ontwerptekeningen, het uitvoeren van verkeers- en civieltechnische onderzoeken en het daarbij betrekken van stakeholders, wijkplatforms en omwonenden bij de volgende projecten: • • • •
Realisatie vrijliggende fietspaden rotonde Stadswal-Huismanstraat-Helmichstraat (Huissen). Aanpak rotonde Van der Mondeweg, inclusief aansluiting Hof van Klein Baal (Haalderen). Reconstructie Bredestraat-zuid (Huissen). Groot onderhoud bochten Karstraat (Huissen).
Voor het Wegencategoriseringsplan stelden we een addendum op dat de categorie 30km-wegen regelt. Hiervoor hebben we eerst een Impactanalyse 30 km/uur laten uitvoeren en die besproken met belanghebbende partijen. Met de vaststelling door de gemeenteraad van het Addendum in december beschikken we over een actueel Wegencategoriseringsplan, waarin de nieuwe wegcategorie GOW30 is opgenomen. Met de Werkgroep vrachtverkeer Huissen is twee keer gesproken over mogelijkheden en belemmeringen om de ervaren overlast van het vrachtverkeer door Huissen te beperken. Op verzoek van de werkgroep hebben we extra verkeerstellingen uitgevoerd op de Karstraat en Stadswal. Ook hebben we een rotonde-telling uitgevoerd op de rotonde Stadswal-Huismanstraat-Helmichstraat. Zo zijn objectieve gegevens over verkeersaantallen en snelheden verzameld. In de tweede bijeenkomst met de werkgroep is afgesproken de werkzaamheden op te schorten aangezien een van de betrokkenen een initiatiefvoorstel naar de raad brengt. De voorbereidingen van het project reconstructie Gochsestraat hebben als gevolg van de bezwaar- en beroepsprocedure meer tijd gekost dan gepland.
17
We realiseerden de ontsluiting Houtakker II. Dit betreft de aanleg van een nieuwe verbinding tussen De Kazematten en de Karstraat en het instellen van een 30 km/uur-zone op een deel van de wegen De Houtakker en Remisestraat. Dit in combinatie met groot onderhoudswerkzaamheden. In Bemmel en Gendt vervingen we in verschillende straten de verlichting door LED. Eind 2023 bestond ruim 70% van de straatverlichting uit LED. Na afronding in 2024 is alle verlichting vervangen, met uitzondering van oude lichtmasten die niet geschikt zijn voor LED-verlichting. We voerden een parkeeronderzoek uit in Huissen-centrum en op tientallen locaties voerden we verkeerstellingen en fiets tellingen uit. De uitkomsten van het parkeeronderzoek worden in 2024 met de ondernemers in het centrum gedeeld en gebruikt bij nieuwe centrumontwikkelingen. We legden een voetpad aan in de speeltuin achter de Margrietstraat in Angeren. We stelden 30 km/uur-zones in op de Gildestraat in Gendt en het gebied rondom de hoek Teselaar-Dorpsstraat in Bemmel. In het buitengebied van Baal en op diverse zijwegen van de N838 tussen Angeren en Doornenburg stelden we 60 km/uur-zones in.
Oplossingsrichtingen voor knelpunten in de (auto-)bereikbaarheid en een adequaat fiets- en OVnetwerk (doel 3 en 4). Als onderdeel van de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen hebben we samen met de provincie Gelderland en betrokken gemeenten gewerkt aan verschillende speerpunten en opgaven uit de Verbonden Regio. Er is onder andere een vervolg gegeven op de Gebiedsaanpak A325/N325, de doorfietsroute ArnhemHuissen en het VeluweWaalpad. Eind 2023 is gestart met de voorbereidingen om te komen tot een Regionale Agenda 2025-2028. Het kerkplein voor de kerk in Huissen-centrum is onderdeel geworden van de blauwe zone van Huissencentrum. We startten de planvoorbereidingen voor het project 'Fietsvoorzieningen De Plak' weer op. Eind 2023 verstrekten we de opdracht voor het uitvoeren van een integrale verkeersstudie op het bedrijventerrein Pannenhuis. Daarbij wordt gekeken naar de huidige weginrichting, de gewenste kruispuntvorm voor de rotonde Karstraat-Nijverheidsstraat en naar de verkeerskundige consequenties van een extra ontsluiting van het bedrijventerrein op de Karstraat. Over de resultaten van het onderzoek wordt de raad in 2024 geïnformeerd.
Wat heeft het gekost? Tabel baten en lasten Per taakveld zijn de lasten (-) en baten (+) van de producten (afgerond op € 1.000) opgenomen. 2
Verkeer, vervoer en waterstaat
Rekening 2023
Begroot 2023 na wijz.
Begroot 2023 primitief
2.1
Verkeer en vervoer
-6.102
-5.914
-5.564
60201 Verkeersbeleid
-394
-414
-441
60202 Verkeersveiligheid uitvoering
-95
-94
-91
60203 Verkeersregelinstallaties
-19
-30
-30
60204 Bewegwijzering en bebording
-298
-314
-311
60205 Civieltechnische kunstwerken
-363
-367
-363
18
60206 Gladheidsbestrijding
-149
-141
-139
60207 Wegen
-2.966
-2.776
-2.770
60208 Openbare verlichting
-1.077
-1.073
-711
60209 Schoonhouden infrastructuur
-440
-423
-423
60210 Straatmeubilair
-301
-282
-285
-86
-85
-64
-86
-85
-64
-6.188
-5.999
-5.628
219
221
219
2
0
0
60207 Wegen
181
186
184
60208 Openbare verlichting
10
13
13
60210 Straatmeubilair
26
22
22
Totaal baten
219
221
219
2.2
Parkeren
60211 Parkeren
Totaal lasten 2.1
Verkeer en vervoer
60201 Verkeersbeleid
Saldo baten en lasten
-5.970
-5.777
-5.409
69802 Onttrekkingen reserves
165
162
67
69802 Toevoegingen reserves
-248
-248
-133
-6.052
-5.863
-5.475
Saldo inclusief mutaties reserves
2.1 Verkeer en vervoer bedragen x € 1.000
Voordeel
Nadeel
I/S
67
I
In 2023 zijn de prijzen van het kleinschalig onderhoud sterk gestegen. Daarnaast zijn er meer reparaties uitgevoerd aan het straatwerk. Deze ontwikkelingen zijn structureel van aard en leiden tot een negatief resultaat.
64
I
In de begroting 2023 is rekening gehouden met een aantal afgesloten investeringen. Echter zijn deze nog niet afgesloten waardoor de kapitaallasten doorschuiven, de rentelasten zijn wel doorberekend conform de begroting. Hierdoor is er een incidenteel nadeel van € 73.000.
73
I
Nadeel
I/S
60207 Wegen In 2023 heeft het waterschap met terugwerkende kracht, een groot gedeelte van waterschapsheffing voor 2021 en 2022 in rekening gebracht. Deze verplichting leidt tot een incidenteel nadeel van € 67.000.
2.2 Parkeren bedragen x € 1.000 Geen significante afwijkingen op dit budget.
19
Voordeel
Mutaties in de reserves bedragen x € 1.000 Geen significante afwijkingen op deze budgetten.
Beleidsnota's Gemeentelijk Mobiliteitsplan (2017) Nota Parkeernormen Lingewaard 2020 Maatregelenprogramma GMP-plus (2021) Netwerk laadpalen elektrisch vervoer: visie en plaatsingsbeleid (2021) Mobiliteitsvisie Lingewaard (februari 2022) Wegencategoriseringsplan Lingewaard (2020) Participatieagenda GMP-plus (2023) Addendum Wegencategoriseringsplan (2023)
20
Voordeel
Nadeel
I/S
3. Economie Onder dit programma vallen taken in verband met economische ontwikkeling en bedrijvigheid, dienstverlening aan ondernemers en economische promotie. Onder bedrijvigheid vallen bedrijven-terreinen, winkelconcentraties en het ontwikkelingsgebied voor glastuinbouw. Ook de financiële component van evenementen en toerisme (markt- en kermisgelden, toeristenbelasting) hoort hierbij.
Wat hebben we bereikt? Doel 1. Een toekomstbestendige lokale economie. Lokaal hebben we vooral de onderlinge samenwerking met ondernemersorganisaties versterkt als basis voor concrete maatregelen in kernen of op bedrijventerreinen. Regionaal hebben we gefocust op toekomstige uitdagingen met betrekking tot onder andere de arbeidsmarkt en de net-congestie. Daar hebben we de basis gelegd voor het kunnen anticiperen op nieuwe ontwikkelingen. Doel 2. Ontwikkelen en verduurzamen bedrijventerreinen. Met de start van een operationeel warmtenet in NEXTgarden is de basis gelegd voor een energie-hub. Voor Pannenhuis is de samenwerking tussen bedrijven bevorderd met de oprichting van de Stichting Bedrijfs Investeringszone (BIZ) Pannenhuis en het initiatief om een gezamenlijke laadinfrastructuur voor vrachtwagens en bestelbussen te onderzoeken. Na groen licht van de provincie voor de ontwikkeling van Agropark III hebben we de planologische procedure gestart. Hierdoor kunnen de komende jaren weer bedrijfskavels beschikbaar komen op voorwaarde dat in verband met de netcongestie de ontwikkeling ook uitvoerbaar is. De afstemming hierover loopt nog. Doel 3. Compacte en comfortabele winkelcentra. Het Centrum Management Lingewaard (CML) heeft in samenwerking met winkeliers en vastgoedeigenaren de basis gelegd voor gezamenlijke acties die de winkelcentra van Bemmel, Gendt en Huissen versterken.
Doel 4. Daadkrachtige dienstverlening. De mogelijkheden voor ondernemers tot tegemoetkoming in de energiekosten zijn goed benut. De afspraken met de omgevingsdienst bevorderen een adequate afhandeling van aanvragen voor omgevingsvergunningen. Doel 5. Perspectief voor het landelijk gebied. Dit doel heeft twee kernpunten, het landelijk gebied als recreatieruimte voor inwoners én het landelijk gebied als agrarische productieruimte. Het recreatieve routenetwerk is met lopende projecten versterkt. Het borgen van meer publiek toegankelijk groen in verband met de bouwopgave is in de regionale verstedelijkingsstrategie verwerkt. Het toekomstperspectief voor agrarische bedrijven is sterk afhankelijk van landelijke en provinciale programma's. Via de regio hebben we input hiervoor aangeleverd. Doel 6. NEXTgarden energieneutraal. Er is een start gemaakt met een operationeel warmtenet. Dit ondersteunt de doorontwikkeling naar energieneutraliteit. Indicator Verbeteren ondernemersklimaat
Meetbaar resultaat 2023 Ranglijst MKB-vriendelijke gemeente (voorheen rapportcijfer) *
Verwacht resultaat
Behaald resultaat
6,9
6,9
* Elke twee jaar worden MKB-bedrijven gevraagd naar het ondernemersklimaat en de dienstverlening van gemeenten. Tot 2022 werd het resultaat gepresenteerd in een rapportcijfer. Vanaf 2024 verandert dit en wordt
21
een ranglijst gepresenteerd. Ambitie was voorheen een 7. Dit hebben we gewijzigd in een stijging op de ranglijst van 10 plekken. In 2023 hebben we ons gericht op het voorbereiden van duidelijke informatie voor ondernemers over aanvragen onder de Omgevingswet en de afhandeling daarvan.
Wat hebben we gedaan? Een toekomstbestendige lokale economie (doel 1). • In regionaal verband: o
•
Voerden we een tweede ronde digitaliseren MKB (MKB-deal / regio) uit met 90 deelnemers, waarvan zeven uit Lingewaard. o Stelden we een Human Capital Agenda op. Ongeveer 25 ondernemers en kennisinstellingen hebben een steunverklaring ondertekend en nemen actief deel aan de agenda. In april is een akkoord tot stand gekomen. De agenda wordt ondergebracht bij de Economic Board van de regio. Vanaf medio 2023 is aan de uitvoering gewerkt. o Stelden we een rapport Economie van de toekomst - Groene Metropoolregio op als handvat voor de verstedelijkingsstrategie. Ook zijn de uitgangspunten voor een nieuw Regionaal Programma Werklocaties voorbereid. o Stelden we een Economische Monitor op. Deze monitor helpt om op basis van ontwikkelingen, kwantitatieve informatie, sterke en zwakke punten in de regionale economie, focus aan te brengen in het economisch beleid. o Maakten we een start met het in beeld krijgen van mogelijkheden om netcongestie te verminderen. We werkten aan draagvlak voor gezamenlijke acties met ondernemers voor verduurzaming en verbetering van de inrichting van het terrein Pannenhuis.
Ontwikkelen en verduurzamen bedrijventerreinen (doel 2). • De Stichting Bedrijven Investeringszone (BIZ) Pannenhuis is opgericht. De BIZ heeft een meerjarenplan met doelen en activiteiten: Activiteitenplan BIZ Pannenhuis – SBBLingewaard. Onderdeel is dat de haalbaarheid wordt onderzocht van een collectieve laadinfrastructuur voor vrachtwagens en bestelbussen. • De inspanningen voor een BIZ Gendt – Bemmel zijn nog niet afgerond. Op De Houtakker zijn werkzaamheden voor infra en groen afgerond en is een plan voor verduurzaming uitgewerkt: BIZ Houtakker (bedrijvenpark-houtakker.nl). • Planvorming voor Agropark III is voortgezet. Om stagnatie als gevolg van netcongestie te beperken startten we met het in beeld krijgen van mogelijkheden voor lokale energieopslag en -afname in combinatie met NEXTgarden. • Een onderdeel van duurzaam ruimtegebruik is verdichting op bestaande terreinen. Hiervoor wilden we een pilot starten voor het terrein Gendt - Bemmel. Onderzoek van STEC heeft echter aangetoond dat mogelijkheden voor verdichting hier onvoldoende zijn voor een proefproject. Voor een pilot zoekt de provincie daarom een alternatieve locatie. Compacte en comfortabele winkelcentra (doel 3). • Enkele aanvragen voor functieverandering van winkelpanden in aanloopstraten namen we in behandeling. • We verleenden een vergunning voor tien verlichte reclameborden langs wegen in de gemeente.
• De haalbaarheid van een BIZ voor het centrum van Huissen is onderzocht. Op grond van een kostenbaten analyse heeft het Centrum management Lingewaard (CML) afgezien van realisatie. • Centrum Management Lingewaard (CML) heeft eind 2023 in totaal drie workshops gehouden, in respectievelijk Huissen, Bemmel en Gendt. Aan de workshops is deelgenomen door winkeliers, vastgoedeigenaren en gemeenteambtenaren. Op basis van de workshops zijn actielijsten met prioritaire projecten per kern opgesteld. Deze actiepunten worden in 2024 verder uitgewerkt.
22
Daadkrachtige dienstverlening (doel 4). • Samenwerking met ondernemers hebben we versterkt via het CML en de BIZ-en voor Pannenhuis en De Houtakker. Daarnaast organiseerden we bedrijfsbezoeken. • Met de omgevingsdienst zijn afspraken gemaakt over de afhandeling van aanvragen. De ODRA heeft daarnaast het initiatief genomen tot regionaal overleg voor energiegerelateerde vragen. Voor energiebesparing kunnen ondernemers ook advies krijgen via het regionaal energieloket (REE). • We hebben een eigen subsidieregeling opgezet en uitgevoerd. 42 bedrijven hebben gebruikgemaakt van (ruim € 175.000) provinciale subsidie voor energiekosten. Perspectief voor het landelijk gebied (doel 5). • De samenwerking met Overbetuwe, Toerisme Veluwe Arnhem Nijmegen (TVAN) is voortgezet. Het Bureau Toerisme onderhoudt onder andere de website https://www.visitnijmegen.com/de-betuwe met informatie over onder meer musea, erfgoed, horecagelegenheden en wandel- en fietsroutes. • Uw gemeenteraad heeft in april de actualisatie van de nota Recreatie en Toerisme vastgesteld. Deze nota is in samenspraak met Overbetuwe opgesteld. Vanuit het daarin opgenomen actieplan is gestart met onderzoek naar mogelijkheden voor gezamenlijke marketing in de Betuwe. • Het wandelnetwerk maken we vergelijkbaar met het fietsknooppuntennetwerk met bebording zichtbaar. Ook digitaal maken we dit zichtbaar.
De gereserveerde investering in een fiets-voetveer Bemmel – Ooij is behouden. Pogingen om tot uitvoering te komen lopen nog. NEXTgarden energieneutraal (doel 6). • Inzichtelijk is gemaakt hoe ver we zijn in onze ambitie om energieneutraal te zijn in 2030. Hierover bent u begin 2024 geïnformeerd. Van belang hierbij is het aansluiten van bedrijven op het warmtenet. Een verplichte aansluiting op het warmtenet betekent echter niet automatisch dat een bedrijf van die aansluiting ook gebruik maakt. • Er is een start gemaakt met een operationeel warmtenet dat warmte kan leveren. Daarmee is de basis gelegd voor verdere samenwerking aan NEXTgarden als energie-hub. • Het realiseren van een tuinbouw-ontmoetingscentrum heeft voldoende draagvlak. In 2024 wordt de vorm (digitaal of fysiek) uitgewerkt. Het fysieke karakter is voor een relatie met onderwijsdoelen van belang en heeft daarom de voorkeur. • Voor het gebied Rietkamp is bij de ondernemers geïnventariseerd wat hun visie op de toekomst van het gebied is. Van daaruit zijn ontwikkelstrategieën opgesteld die in 2024 worden uitgewerkt. Vooralsnog is de begrenzing van het glastuinbouw ontwikkelgebied in de provinciale verordening op de weg Rietkamp gehandhaafd. • Bij functieverandering hebben we de lopende verzoeken afgehandeld onder het oude wettelijk instrumentarium.
Daarmee is voorkomen dat aanvragers de onderbouwing van hun verzoek opnieuw en gewijzigd moeten indienen onder de Omgevingswet.
Wat heeft het gekost? Tabel baten en lasten Per taakveld zijn de lasten (-) en baten (+) van de producten (afgerond op € 1.000) opgenomen.
23
3
Economie
Rekening 2023
Begroot 2023 na wijz.
Begroot 2023 primitief
3.1
Economische ontwikkeling
-1.371
-1.434
-1.076
60301 Samenwerkingsverbanden
-833
-840
-791
60302 Economische ontwikkeling
-538
-594
-285
-1.751
-2.168
-1.787
-1.751
-2.168
-1.787
3.2
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
60304 Industrieterreinen 3.3
Bedrijvenloketten bedrijfsregelingen
-168
-173
-169
60305 Bedrijvenloket
-124
-124
-121
60306 Straatmarkten
-44
-49
-48
-279
-246
-230
60307 Toerisme
-181
-147
-131
60308 Kermis
-97
-94
-94
60309 Economische promotie
-1
-5
-5
-3.569
-4.021
-3.262
191
182
191
182
0
2.673
1.854
1.848
2.673
1.854
1.848
20
20
20
20
20
20
256
224
224
60307 Toerisme
148
104
104
60308 Kermis
108
120
120
Totaal baten
3.140
2.280
2.092
Saldo baten en lasten
-431
-1.740
-1.170
69803 Onttrekkingen reserves
307
446
0
69803 Toevoegingen reserves
-553
0
0
-677
-1.294
-1.170
3.4
Economische promotie
Totaal lasten 3.1
Economische ontwikkeling
60302 Economische ontwikkeling 3.2
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
60304 Industrieterreinen 3.3
Bedrijvenloketten bedrijfsregelingen
60306 Straatmarkten 3.4
Economische promotie
Saldo inclusief mutaties reserves
3.1 Economische ontwikkeling bedragen x € 1.000 60302 Economische ontwikkeling De subsidie voor verbetering van gevels en voorterreinen op bedrijventerreinen is niet volledig ingezet. Er zijn (aanzienlijk) minder aanvragen ontvangen dan verwacht.
24
Voordeel 46
Nadeel
I/S I
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bij de bouwgrondexploitatie vindt budgetbeheer plaats op basis van exploitatiebegrotingen over meerdere jaren. Bij verschuiving in de jaarschijven worden de begrotingen daarom niet bijgesteld. Deze verschuivingen kunnen wel leiden tot verschillen ten opzichte van de begrote baten en lasten. Door de verrekening met de toe- of afname van de boekwaarde is er per saldo geen verschil. De hier in de jaarrekening opgenomen toelichting is daarom beperkt tot significante afwijkingen van de bouwgrondexploitaties die geen budgettair neutraal saldo hebben voor 2023. De voortgang van de bouwgrondexploitaties wordt toegelicht in de paragraaf Grondbeleid. bedragen x € 1.000 Voordeel Nadeel I/S 60304 Industrieterreinen Bergerden, Huissen Door uitgifte van een kavel kan de verliesvoorziening worden verlaagd. Dit bedrag komt ten gunste van de reserve grondexploitatie.
150
I
Agropark, Huissen Er is een verplichte winstneming verwerkt. De winst komt ten gunste van de reserve grondexploitatie.
121
I
Agropark III, Huissen De in 2022 gemaakte voorbereidingskosten Agropark III zijn achteraf in 2023 conform raadsbesluit van 19 oktober 2021 geactiveerd.
97
I
Houtakker II, Bemmel Er is een verplichte winstneming verwerkt. De winst komt ten gunste van de reserve grondexploitatie.
282
I
NEXTgarden programma In 2023 is € 585.000 besteed aan het programma NEXTgarden. De besteding in 2023 betreft voor € 532.000 provinciale middelen. Dat deel is budgettair neutraal. € 53.000 betreft gemeentelijk deel. Hiervoor is nog een reserve van afgerond € 26.000 beschikbaar. De onttrekking aan de reserve NEXTgarden komt als nadeel terug bij het onderdeel mutaties reserves. Daarnaast ontstaat er een voordeel doordat op basis van de BBVvoorschriften de deelname in het warmtenet wordt overgeheveld naar de balans. NEXTgarden toekomstvisie Er was € 375.000 begroot terwijl de werkelijke uitgaven tot nu toe € 210.000 waren. Het restant van € 165.000 gebruiken we als cofinanciering bij de regiodeal 'gezonde groene groei'. De regiodeal is een investering samen met andere overheden in (de rol van NEXTgarden bij) de omgevingskwaliteit in de regio. Omdat kosten worden gedekt door een onttrekking aan de algemene reserve komt een gelijk bedrag als nadeel terug bij het onderdeel mutaties reserves.
25
532
585
I
550
I
165
I
3.3 Bedrijvenloketten bedrijfsregelingen bedragen x € 1.000
Voordeel
Nadeel
I/S
bedragen x € 1.000
Voordeel
Nadeel
I/S
bedragen x € 1.000 Op grond van de gerealiseerde resultaten is voor de grondexploitaties Agropark en Houtakker tussentijds winst genomen. Het gaat om € 121.000 voor Agropark en € 282.000 voor Houtrakker II. De winsten zijn toegevoegd aan de reserve grondexploitatie. Gelijksoortige voordelen zijn behaald op taakveld 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur.
Voordeel
Nadeel 403
I/S I
Na actualisatie van de grondexploitaties blijkt dat het resultaat bij complex Bergerden positiever uitvalt. De verliesvoorziening Bergerden is met € 150.000 verlaagd. Dit bedrag wordt toegevoegd aan de reserve grondexploitatie. De verlaging was niet voorzien in de begroting. Gelijksoortige voordelen zijn behaald op taakveld 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur.
150
I
Er was een onttrekking aan de algemene reserve begroot als dekking voor de kosten van NEXTgarden toekomstvisie. Er was € 375.000 begroot terwijl op basis van de werkelijke uitgaven maar € 210.000 is onttrokken. Dit betekent een nadeel van € 165.000 voor de exploitatie.
165
I
Geen significante afwijkingen op deze budgetten. 3.4 Economische promotie
Geen significante afwijkingen op deze budgetten. Mutaties in de reserves
De onttrekking aan de reserve NEXTgarden bedraagt € 26.340. Dit betreft een deel van de kosten voor project coordinatie.
Beleidsnota's Economisch beleidsplan (2022) Nota toerisme en recreatie Lingewaard en Overbetuwe 2023 Regionaal Programma Werklocaties (2020) Strategische visie NEXTgarden (2021) Gebiedsvisie NEXTgarden (2021) NEXTgarden (2021) Beleid huisvesting internationale medewerkers (2022)
26
26
I
4. Onderwijs Onder dit programma vallen de kinderopvang, het basisonderwijs, bewegingsonderwijs, onderwijshuisvesting, voor- en vroegschoolse educatie, onderwijskansenbeleid, passend onderwijs, leerplicht, leerlingenvervoer en volwasseneneducatie.
Wat hebben we bereikt? Doel 1. Kinderen en jongeren ontwikkelen zich veilig en prettig gedurende hun schoolperiode. Het netwerk van ketenpartners wist elkaar beter te vinden. De gezinscoaches van Rijnstad droegen hieraan bij. De integrale ondersteuningsstructuur voor kinderen van 0 tot 12 jaar verbeterde daardoor. Doel 2. Gebouwen voor scholen die voldoen aan de huisvestingseisen. We bereidden de nieuwe huisvesting voor een viertal scholen voor. Doel 3. Het taboe rondom laaggeletterdheid doorbreken, bewustwording creëren en het aantal laaggeletterden verminderen. Samen met de gemeente Overbetuwe stelden we een uitvoeringsplan aanpak laaggeletterdheid 2023-2025 op. Dit plan sloot aan bij de landelijke afspraken ‘Aanpak laaggeletterdheid’. Via een informatienota van 25 april 2023 stelden we u hiervan op de hoogte.
Wat hebben we gedaan? Kinderen en jongeren ontwikkelen zich veilig en prettig gedurende hun schoolperiode (doel 1). • Drie van de zes groepen pedagogisch medewerkers VVE van SKAR, Kinderopvang Zonnekinderen en Kinderopvang de Linge startten met de anderhalf jarige training 'planmatig werken aan doelen & opbrengstgericht werken' (in januari en september). De andere drie groepen beginnen met de training in januari, mei en september 2025. Gebouwen voor scholen die voldoen aan de huisvestingseisen (doel 2). • In 2023 hebben we verder gewerkt aan de uitvoering van de eerste termijn (2018-2022) van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP). OBC De Heister in Bemmel, IKC Het Sterrenbos in Huissen, IKC De Vonkenmorgen in Gendt en IKC De Doornick in Doornenburg zijn in het IHP opgenomen. In september is het resterend budget beschikbaar gesteld voor de realisatie van OBC Bemmel. • Voor IKC De Doornick is in juni besloten een Quick-scan uit te voeren voor de mogelijke huisvesting van de school in de leegstaande Martinuskerk. • We zijn intern gestart met de evaluatie van het IHP. Het taboe rondom laaggeletterdheid doorbreken, bewustwording creëren en het aantal laaggeletterden verminderen (doel 3). • Tijdens de Nationale Voorleesdagen, Valentijnsdag, Kinderboekenweek en de week van Lezen en Schrijven schonken we aandacht aan laaggeletterdheid.
Van de behaalde resultaten en verbeterpunten maakte de coördinator Taalnetwerk van SWL een verslag. Monitoring van de verbeterpunten vindt plaats door deze coördinator. • Alle medewerkers met klantcontacten volgden een training om laaggeletterdheid te herkennen. We verwezen laaggeletterden door naar passende taal-, reken- of computervaardigheidstrajecten.
27
Wat heeft het gekost? Tabel baten en lasten Per taakveld zijn de lasten (-) en baten (+) van de producten (afgerond op € 1.000) opgenomen. 4
Onderwijs
Rekening 2023
Begroot 2023 na wijz.
Begroot 2023 primitief
4.1
Openbaar basisonderwijs
-55
-49
-49
-55
-49
-49
-2.521
-2.768
-2.169
-153
-135
-135
-2.368
-2.633
-2.034
-2.393
-2.549
-2.256
60404 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
-1.165
-1.236
-1.080
60405 Leerlingenvervoer
-1.215
-1.296
-1.159
60406 Volwasseneducatie
-13
-17
-17
-4.969
-5.366
-4.474
253
513
3
253
513
3
731
715
609
727
715
609
4
0
0
984
1.228
612
-3.984
-4.139
-3.861
Onttrekkingen reserves
0
0
0
69804 Toevoegingen reserves
-4
0
0
-3.988
-4.139
-3.861
60401 Openbaar basisonderwijs 4.2
Onderwijshuisvesting
60402 Bijzonder basisonderwijs 60403 Onderwijshuisvesting 4.3
Onderwijsbeleid en leerlingzaken
Totaal lasten 4.2
Onderwijshuisvesting
60403 Onderwijshuisvesting 4.3
Onderwijsbeleid en leerlingzaken
60404 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 60406 Volwasseneducatie
Totaal baten Saldo baten en lasten
Saldo inclusief mutaties reserves
4.1 Openbaar basisonderwijs bedragen x € 1.000
Voordeel
Nadeel
I/S
bedragen x € 1.000
Voordeel
Nadeel
I/S
Geen significante afwijkingen op deze budgetten. 4.2 Onderwijshuisvesting
60403 Onderwijshuisvesting Bij de tweede Turap zijn middelen beschikbaar gesteld voor eerste inrichting onderwijsleerpakket en meubilair (€ 62.500). Hiervan is € 50.000 nog niet besteed in 2023 en daarom ook niet gedeclareerd in 2023 door het schoolbestuur. Deze declaratie ontvangen wij in 2024, waardoor dit in 2024 leidt tot een nadeel van € 50.000. Dit nemen wij op in de eerste Turap 2024. 28
50
I
We hebben in 2024 extra kosten gemaakt voor de onderzoekskosten van de quickscan voor de herbestemming van de Martinuskerk in Doornenburg, de advieskosten voor de SUVIS-regeling en het opstellen van een leerlingenprognose. Dit leidt tot een nadeel van € 50.000.
50
I
246
246
I
Voordeel
Nadeel
I/S
Er is een incidenteel voor- en nadeel ontstaan door de toekenning van de SUVIS-subsidie aan verschillende schoolbesturen. Het Rijk kent deze subsidie toe aan de schoolbesturen. De gemeente ontvangt de subsidie van het Rijk en betaalt deze door aan de schoolbesturen. De gemeente fungeert hierbij alleen als doorgeefluik. Doordat scholen later starten met de aanpassingen schuiven de ontvangsten en de doorbetalingen door naar 2024.
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken bedragen x € 1.000 60404 Onderwijsbeleid en leerlingzaken De lagere besteding op onderwijsbeleid en leerlingzaken heeft twee oorzaken: • Nog niet alle geplande activiteiten voor het Nationaal Programma Onderwijs zin uitgevoerd. Hiervoor ontvingen wij een specifieke uitkering (SPUK) van het Rijk. De besteding van deze ontvangen gelden is mogelijk tot 1 juli 2025. • De uitgaven voor de tegemoetkoming in de Sociaal-Medische Indicaties (SMI) zijn lager dan in voorgaande jaren. 60405 Leerlingenvervoer Dit voordeel wordt voornamelijk veroorzaakt door positieve afrekening van leerlingenvervoer in 2022 en de extra rijksmiddelen die we hebben ontvangen voor het leerlingenvervoer van Oekraïners. Het extra leerlingenvervoer voor Oekraïners konden we opvangen binnen het bestaande budget.
71
I
58
I
Mutaties reserves bedragen x € 1.000
Voordeel
Geen significante afwijkingen op deze budgetten.
Beleidsnota's Beleidsnotitie Visie Integraal Kind Centrum gemeente Lingewaard (2015) Beleidsnota leerlingenvervoer ‘Samen kom je verder’ (2014, aangepast in 2018) Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (2019) Beleidsplan sociaal domein "Iedereen hoort erbij!"(2021)
29
Nadeel
I/S
5. Sport, cultuurproductie en cultuurparticipatie Onder dit programma vallen taken op het gebied van sport, bibliotheek, cultuur, kunst, cultureel erfgoed, monumenten en archeologie, groen & openluchtrecreatie. De economische component van recreatie en toerisme (promotie, toeristenbelasting en dergelijke) valt onder programma 3 en de ruimtelijke component van recreatie, zoals het aanleggen van recreatieve routes, valt onder programma 8.
Wat hebben we bereikt? Doel 1. Gezonde inwoners en een samenleving waarin jong en oud mee kan doen doordat we een passend aanbod aan sportieve, culturele en recreatieve activiteiten en voorzieningen in de directe leefomgeving van onze inwoners bieden. We werkten actief mee aan de realisatie van het lokale Sport- en Beweegakkoord en het Cultuurakkoord. De samenwerking met de sport- en cultuurcoaches en hun nieuwe werkgevers continueerden en verstevigden we waardoor de uitvoering in het werkveld een impuls kreeg. Doel 2. Aantrekkelijke, betaalbare en toegankelijke maatschappelijk accommodaties in Lingewaard waarin voldoende ruimte is voor onze verenigingen en maatschappelijke organisaties en waar door multifunctioneel gebruik een goede bezetting is. Met onze verrichtte activiteiten vergrootten wij de aantrekkelijkheid en betaalbaarheid van onze accommodaties. Doel 3. Natuur, biodiversiteit en landbouw verbinden door samenwerking met agrariërs, inwoners en natuurorganisaties. We hebben diverse maatregelen getroffen voor het behoud en versterking van het landschap en de biodiversiteit. Dat deden we zoveel mogelijk samen met agrariërs, inwoners, natuurorganisaties en vrijwilligers. Maatschappelijke betrokkenheid vinden we belangrijk. Daarom besteedden we ook aandacht aan educatie.
Wat hebben we gedaan? Gezonde inwoners en een samenleving waarin jong tot oud mee kan doen doordat we een passend aanbod aan sportieve, culturele en recreatieve activiteiten en voorzieningen in de directe leefomgeving van onze inwoners bieden (doel 1). • Met ingang van januari traden de sportcoaches in dienst bij de Stichting Sportservice Lingewaard. • Vanaf januari traden de cultuurcoaches in dienst bij Clink! (voorheen Open Academie). • In juni ondertekenden we samen met vele partners het tweede lokale Sport- en Beweegakkoord. Centraal in het akkoord stond ‘ontmoeten door bewegen’. Dat leidde onder andere tot: De doorontwikkeling van het project 'Multisportief' waarmee kinderen laagdrempelig kennis konden maken met het sportaanbod. Een nieuwe uitgave van het boekje 'Max vitaal' met kennismakingsaanbod voor senioren. Veel aandacht voor het aangepast sporten door de organisatie van het Special Sports Event. Extra aandacht van de preventiecoördinator voor bijvoorbeeld valpreventie. Verhoogd activiteitenaanbod bij beweegvoorzieningen in de openbare ruimte en voor 'sportzones'. Beter inzicht door het meten van de motoriek van de kinderen in het primaire onderwijs. Betere communicatie en meer monitoring. • In september ondertekenden we samen met vele partners het eerste Lingewaardse Cultuurakkoord. Werkgroepen vertaalden de ambities in acties.
Naast geïnteresseerden sloot bij elke werkgroep altijd een cultuurcoach en een ambtenaar vanuit het Cultureel Platform Lingewaard (CPL) aan.
30
•
•
•
•
•
Geïnspireerd door en gebaseerd op het al bestaande educatieve kunstmenu voor scholen ontwikkelde Clink! samen met erfgoedaanbieders een erfgoedmenu. Het doel is dat kinderen tijdens hun basisschoolperiode minstens één of meerdere erfgoed aanbieders bezoeken. Alle basisscholen gaven de keuzes uit het erfgoed menu door voor het schooljaar 2023-2024. Naast de bibliotheken in Huissen, Bemmel en Gendt zijn er servicepunten in Haalderen, Angeren en Doornenburg. Voorheen leenden deze locaties alleen boeken en andere materialen uit. Nu bieden ze ook activiteiten aan op het gebied van taal en digitale vaardigheden. Om dit te realiseren, onderzocht de bibliotheek samen met de inwoners waar de behoeftes liggen. De nieuwe activiteiten richtte men laagdrempelig in met de hulp van vrijwilligers. Vier scholen deden mee aan het programma 'de Bibliotheek op school'. Bij de overige scholen in Lingewaard bood de bibliotheek een breed programma aan met activiteiten, waarvan de intensiteit verschilde per school. Deze activiteiten richtten zich grotendeels op leesplezier, taalvaardigheid en het vergroten van digitale vaardigheden. Alle scholen in Lingewaard maakten, op een manier die bij die school past, gebruik van de Bibliotheek op school. Via maatwerkoplossingen versterkte de bibliotheek de samenwerking met iedere school. Ruim 24.000 mensen kozen Fort Pannerden tot ‘Mooiste Fort van Nederland’.
Dit trok in combinatie met de museumjaarkaart en de eerder verworven status van Unesco werelderfgoed veel extra bezoekers. Uit metingen die we steekproefsgewijs uitvoerden, kwam beeldkwaliteitsniveau B naar voren voor de speelplekken. Alle speeltoestellen inspecteerden we vier keer. Op deze wijze proberen we onveilige situaties te voorkomen. Als het noodzakelijk was, repareerden we direct om een veilig gebruik te garanderen.
Aantrekkelijke, betaalbare en toegankelijke maatschappelijk accommodaties in Lingewaard waarin voldoende ruimte is voor onze verenigingen en maatschappelijke organisaties en waar door multifunctioneel gebruik een goede bezetting is (doel 2). • We startten met de renovatie en uitbreiding van SKC De Leemhof. • Uw raad heeft in de vergadering van mei het sportaccommodatieplan voor Huissen vastgesteld en daarmee ook gekozen voor de realisatie van de nieuwe sporthal De Blauwenburcht. In oktober heeft u ingestemd met het maatschappelijk accommodatieplan in Huissen en de realisatie van een multifunctionele accommodatie in de OLV-kerk in het centrum van Huissen. • Met een werkgroep hebben we de voorkeursvariant van het maatschappelijk accommodatieplan voor Haalderen uitgewerkt naar een concept uitvoeringsplan dat gereed is voor besluitvorming. De accommodaties van TC Haalderen, voetbalvereniging HAVO, dorpshuis De Tichel en het Kindervakantiedorp liggen dan op het terrein van voetbalvereniging HAVO. Bewegen, sporten en ontmoeten komen daarmee samen. • De quickscan naar de technisch haalbaarheid van een multifunctionele accommodatie in de winkelpassage Assenburg in het centrum van Bemmel rondden we af. Voor het Ontmoetingscentrum Doornenburg en Dorpshuis Angeren startten we met de voorbereiding van de verduurzaming van deze accommodaties.