NIEUW 1533234 - Bijlage 1 - Aangepaste Jaarstukken 2025 (incl. accountantsverklaring)
Tekst van het document
59
Totaal lasten
-15.639
-16.460
-14.491
27
27
26
27
27
26
4.947
4.944
4.944
41
30
30
60722 Rioolheffing
4.906
4.914
4.914
Afval
6.739
6.556
6.568
60724 Huishoudafval
700
649
649
60725 Overige afvalstoffen
196
89
101
60726 Afvalstoffenheffing
5.838
5.782
5.782
60733 Reinigingsheffing
5
36
36
Milieubeheer
2.436
3.113
1.138
60727 Milieubeheer
74
279
102
60728 Duurzaamheid
255
80
80
60732 Proeftuinen Aardgasvrije wijken
138
81
0
1.121
1.461
791
848
1.212
165
192
165
165
192
165
165
Totaal baten
14.341
14.805
12.841
Saldo baten en lasten
7.1
Volksgezondheid
60703 Brede SPUK Ondersteunende onderdelen 7.2
Riolering
60721 Riolering en waterzuiv. / Onderhoud
7.3
7.4
60734 Klimaat- en energiebeleid 60735 SPUK Duurzaamheid 7.5
Begraafplaatsen en crematoria
60730 Algemene begraafplaatsen
-1.297
-1.654
-1.651
69807 Onttrekkingen reserves
204
595
430
69807 Toevoegingen reserves
-84
-90
-80
-1.176
-1.150
-1.301
Saldo inclusief mutaties reserves
Hieronder lichten wij alle afwijkingen op kostenplaatsen van € 50.000 of meer toe. Per afwijking benoemen wij de belangrijkste oorzaken. Daardoor is de optelsom van de toelichtingen niet altijd gelijk aan het totaalbedrag. 7.1 Volksgezondheid bedragen x € 1.000 60701 Openbare gezondheidszorg Binnen de strategische agenda sociaal domein is rekening gehouden met de inzet van Handhavingsplan alcohol en drugspreventie voor € 80.000. Een van de getroffen maatregelen is pas halverwege 2025 gestart; hierdoor is € 40.000 van dit budget niet besteed. Tegenover dit voordeel stond een lagere onttrekking uit de reserve Beschermd wonen beschermd thuis. Zie ook de strategische agenda sociaal domein in programma 6. En mutaties reserves programma 7. 60702 Jeugdgezondheidszorg We hebben de eindafrekening voor 2023 en 2024 van de gemeentelijke 60
Lasten
Baten
I/S
40 V
I
58 V
I
bedragen x € 1.000 bijdrage voor het product Nu Niet Zwanger van de GGD ontvangen. Dit leidt tot een voordeel. Daarnaast zijn kosten voor interventie van de GGD onder de subsidie van het budget GALA - Kansrijke Start gebracht.
Lasten
Baten
I/S
Lasten
Baten
I/S
7.2 Riolering bedragen x € 1.000 60720 Algemeen rioolbeheer Het verschil tussen de lasten en de baten voor riolering wordt jaarlijks via de voorziening geleid. Op basis van de realisatie rekenden we in 2025 minder overhead toe dan begroot. Daarnaast is de toerekening van de kosten voor straatvegen bijgesteld, waardoor een lager bedrag is toegerekend. De toerekening van de perceptiekosten nam toe. Per saldo leidt dit tot een nadeel op het rekeningresultaat.
178 N
I
7.3 Afval bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
I/S
60724 Huishoudafval De prijzen in de afvalsector stijgen flink. Dit uit zich vooral in een toename van loonkosten, energieprijzen en voertuigkosten bij externe partners. Dit is inbegrepen in de hieronder genoemde bedragen. Ook de kosten voor de verwerking van meer ingezameld GFT namen toe. De verwerkingskosten voor de hoeveelheid ingezameld restafval daalden. Er is opnieuw minder restafval per inwoner aangeleverd onder meer door betere scheiding van het afval. De stijging van de kosten voor inzameling van oud papier komt door het openbreken van het contract door de inzamelaar en de stijgende kosten voor de brengvoorziening. De afbouwregeling voor de verenigingen die met vrijwilligers oud papier inzamelden is aangepast, waardoor de vergoeding in 2025 € 28.000 hoger was dan begroot.
138 N
I
183 V
I
162 N
I
28 N
I
Er is ongeveer € 30.000 meer opbrengst ontvangen voor het oud papier door een hogere papierprijs. De eindafrekening van de vergoeding voor ingeleverd plastic, metaal en drankenkartons in 2020 gaf een extra opbrengst van € 22.000. 60725 Overige afvalstoffen De aanbesteding van de vervanging van prullenbakken is afgebroken, omdat er geen bedrijven inschreven. We doen een nieuwe aangepaste aanbesteding in 2026. Ook zijn onderzoeken, zoals het circulair ambachtscentrum, doorgeschoven naar 2026. Zie voor een nadere 61
52 V
114 V
I
I
bedragen x € 1.000 toelichting de informatienota Voortgang 'Samen werken aan een circulair Lingewaard' van 18 november 2025. In totaal leidt dit tot een incidenteel voordeel van € 114.000 Er is een vergoeding ontvangen over de jaren 2023-2024 voor de aanpak van Single Used Plastics (SUP). Dit zijn plastic producten die na één keer gebruiken direct worden weggegooid. Wij stellen voor om dit voordeel, groot € 107.000, via resultaatbestemming in 2026 beschikbaar te houden voor het zwerfafvalprogramma. Hierin wordt een project Single-use plastics (SUP) opgenomen.
Lasten
Baten
I/S
107 V
I
56 V
I
Lasten
Baten
I/S
165 V
165 N
I
60726 Afvalstoffenheffing De opbrengst van Diftar was hoger dan verwacht. Dit werd vooral veroorzaakt doordat elk huishouden, aangesloten op een verzamelcontainer, sinds juli betaalt per klepopening. Daarvoor werd er op basis van een vast jaartarief betaald. Ook is het aantal aanbiedingen van de restafvalcontainer iets hoger dan werd geraamd. 7.4 Milieubeheer bedragen x € 1.000 60727 Milieubeheer Voor de sanering verkeerslawaai is de voorbereidingsfase afgerond. De huis-aan-huis bezoeken, om de isolatiemaatregelen te bepalen, zijn nog niet uitgevoerd door de ODRA. Hierdoor waren de uitgaven in 2025 lager dan begroot, wat leidde tot een incidenteel voordeel van € 165.000. Omdat het gesubsidieerde werkzaamheden betreft, rekenden wij ook minder subsidie toe aan 2025. De subsidie blijft beschikbaar en zetten wij in 2026 alsnog in voor deze werkzaamheden. 60728 Duurzaamheid Duurzaamheidsbudget Uitgaven voor inhuur van personeel en onderzoeken, zoals voor het warmteprogramma, dekten we uit de CDOKE-subsidie* in plaats van uit de bestemmingsreserve energietransitie. Hierdoor hebben we € 317.000 van het budget duurzaamheid niet ingezet. Project vergunningsaanvraag windpark A15 We hebben begeleiding ingehuurd voor de vergunningaanvraag windpark A15. Deze kosten hebben we doorberekend aan de vergunningsaanvrager. Vooraf waren deze kosten niet bekend en ook niet begroot.
NEXTgarden strategische visie 2025-2027 We hebben minder uitgegeven vanwege het opstarten van de projectorganisatie. De werkzaamheden voor de startnotitie verkenning Huissen werden doorgeschoven naar 2026 en de geplande inhuur voor 62
317 V
135 N
99 V
I
135 V
I
I
bedragen x € 1.000 coördinatie is intern opgelost. De uitgaven zijn gedekt door een onttrekking uit de algemene reserve, daardoor is de onttrekking uit de algemene reserve ook lager voor hetzelfde bedrag NEXTgarden Sustainable Innovation Hub In 2025 zijn kosten gemaakt voor het opstarten van de projectenorganisatie en de aangepaste strategie van Warmtenetwerk Lingewaard (WNL). De uitgaven worden gedekt door onttrekking uit de algemene reserve (resterende deel NEXTgarden toekomstvisie) en de ontvangen subsidie Regiodeal Arnhem-Nijmegen. 60732 Proeftuinen aardgasvrije wijken Vanuit de provincie hebben we de subsidie warmte uit water ontvangen. Met deze subsidie hebben wij onderzoeken uitgevoerd om warmte uit de Rijn te halen voor een warmtenet in de Zilverkamp. Deze onderzoeken gaan verder in 2026. 60734 Klimaat- en energiebeleid In december 2025 hebben we een aanvullende beschikking CDOKE* ontvangen. In paragraaf 8 staat wat we met deze middelen hebben gedaan. Daarnaast hebben we niet de volledige subsidie besteed. Het resterende bedrag mogen we inzetten in 2026 en 2027.
Lasten
Baten
I/S
93 N
23 V
I
57 N
57 V
I
341 V
341 N
I
179 V
179 N
I
204 V
204 N
I
Lasten
Baten
I/S
* CDOKE = Subsidieregeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid 60735 SPUK Duurzaamheid SPUK Lokale aanpak isolatie Het aantal aanvragen voor Operatie Isolatie was minder dan verwacht, waardoor we een voordeel hadden op de lasten. Omdat het gesubsidieerde werkzaamheden betrof, rekenen wij ook minder subsidie toe aan 2025, wat tot eenzelfde nadeel leidde. Deze subsidie zetten wij in 2026, 2027, 2028. SPUK Energiearmoede We zijn in juni gestart met de witgoedregeling, waardoor is het subsidieplafond nog niet helemaal is bereikt. Het restant van de subsidie gaan we inzetten in 2026 en 2027. 7.5 Begraafplaatsen en crematoria bedragen x € 1.000 60730 Algemene Begraafplaatsen Bij de beoordeling van de voorziening bleek dat afgelopen jaren te veel is onttrokken aan vooruitbetaalde grafrechten. Met een eenmalige correctie in 2025 is de voorziening weer op peil gebracht.
63
115 N
I
Mutaties in de reserves bedragen x € 1.000 Strategische agenda sociaal domein Er is € 40.000 minder besteed aan het Handhavingsplan alcohol en drugspreventie uit de strategische agenda sociaal domein. Dit verlaagde de onttrekking uit de reserve met eenzelfde bedrag. Zie ook de strategische agenda sociaal domein in programma 6.
Baten 40 N
I/S I
Bestemmingsreserve energietransitie Uitgaven voor inhuur van personeel en onderzoeken, zoals voor het warmteprogramma, dekten we uit de CDOKE-subsidie in plaats van de bestemmingsreserve energietransitie. Daardoor was er een aanzienlijk lagere onttrekking uit de bestemmingsreserve nodig.
317 N
I
NEXTgarden strategische visie 2025-2027 Zoals toegelicht bij product 60728 zijn de uitgaven van de strategische visie lager dan verwacht in 2025. Daarom werd er ook minder onttrokken uit de algemene reserve voor dit doel. Per saldo is dit budgettair neutraal.
99 N
I
Nextgarden toekomstvisie/ NEXTgarden Sustainable Innovation Hub Een deel van de uitgaven voor NEXTgarden Sustainable Innovation Hub werd gedekt door de resterende dekking uit de algemene reserve. Zie programma 7 onder 60728
66 V
I
Beleidsnota's Beleidsplan Sociaal Domein "Iedereen hoort erbij!"(2021) Gemeentelijk Watertakenplan 2023-2027 Regionale Adaptatiestrategie (RAS) (2022) Lokale Adaptatiestrategie (LAS) (2022) 'Samen werken aan een circulair Lingewaard’ (2024) Beleidskader energietransitie (2023) Beleidskader Windenergie (2019) Transitievisie Warmte (2021)
64
Lasten
8. Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Onder dit programma vallen de taken met betrekking tot ruimte en leefomgeving, wonen en bouwen en de exploitatie van woningbouwprojecten. De milieutaken van de Omgevingsdienst vallen onder programma 7, de bouwtaken onder programma 8. Ontwikkelingen Groeiende ruimteclaims waarbij niet meer alles kan De “evenwichtige toedeling van functies aan locaties” vraagt steeds duidelijkere keuzes, waarbij niet meer alles kan. Blauwdruk-plannen die nu bepalen hoe het er later uit moet zien maken stapsgewijs plaats voor adaptieve programma's die worden aangepast als nieuwe inzichten dat nodig maken. In regionaal verband doen we dat met het opstellen van een gebiedsprogramma voor Lingewaard en Overbetuwe als gemeenten tussen de twee steden. Als gemeente zelf doen we dat met het evalueren en herijken van de omgevingsvisie uit 2023 en het opstellen van programma's waarmee het college uitvoering kan geven aan door de raad vastgesteld beleid. Veilige en gezonde leefomgeving Een van de intenties van de Omgevingswet was een duidelijker accent op een veilige en gezonde leefomgeving. Dit zagen we terug in onze planontwikkeling en in de inzet die gepleegd werd op aspecten als preventie, weerbaarheid, handhaving en controle. Dijkversterking 2025 – 2032 Het Waterschap startte met de planvoorbereidingen voor de dijkversterking.
Uitvoering is gepland in de jaren 2029 – 2032. Wat hebben we bereikt? Doel 1: We werken volgens de Omgevingswet. Voor Haalderen was de overgang van het van rechtswege tijdelijke omgevingsplan naar een integraal omgevingsplan in concept gereed. Ook de behandeling van initiatieven en vergunningaanvragen verliep zoals bedoeld. Het nieuwe instrument van omgevingsprogramma’s was aanleiding voor het vaststellen van enkele programma’s waar we nu ervaring mee opdoen. Doel 2: Realisatie van ongeveer 245 nieuwe woningen, verspreid over meerdere woonkernen. We realiseerden 181 nieuwe woningen, waarvan 42 als vervanging van bestaande woningen. Overeenkomstig het landelijke beeld zijn de aansluitingen op nutsvoorzieningen en beroepsprocedures soms aanleiding voor vertraagde oplevering. Onze woningbouw voldeed wel aan de afspraken in het kader van de Woondeal. Doel 3: Verduurzaming en vergroening van de woonomgeving. Met de regionale en eigen inzet voor verduurzaming en het versterken van groen in de omgeving kwam er meer balans tussen de woningbouwopgave en verduurzaming en vergroening. Doel 4: Participatie en verbinding tussen gemeentelijke opgaven en inwonersinitiatieven.
Met het inrichten en digitaal toegankelijk maken van de agenda per kern hadden we een praktisch instrument beschikbaar dat ook in de toekomst kan worden gebruikt voor het uitwerken van en communiceren over plannen en initiatieven.
65
Wat hebben we gedaan? We werken volgens de Omgevingswet (doel 1) • We stelden een set met planregels op die als standaard werd gebruikt voor toekomstige wijzigingen van het omgevingsplan. Die standaard gebruikten we voor het concept ontwerp van de omgevingsplanwijziging voor Haalderen. Dit concept was beleidsneutraal, zonder wijzigingen ten opzichte van het geldende plan en verleende vergunningen. Het concept wordt na toetsing en opbouw in de plansoftware voor het landelijke digitale stelsel in 2026 aan het college voorgelegd voor publicatie als ontwerp omgevingsplanwijziging. • Complexe ruimtelijke aanvragen die niet zonder meer in aanmerking kwamen voor een omgevingsvergunning behandelden we aan de intaketafel. Dit is een vrijwillig overleg waarbij initiatiefnemers vroegtijdig inzicht krijgen in de wenselijkheid of haalbaarheid van hun initiatief. Daarmee kan een initiatiefnemer een concreet plan uitwerken of een aanvraag voor een omgevingsvergunning indienen. Bij planuitwerking is een casemanager vanuit de gemeente voor de initiatiefnemer het centrale aanspreekpunt. Initiatieven die op voorhand niet wenselijk of haalbaar zijn worden gemotiveerd afgewezen en komen niet aan de intaketafel. In 2025 ontvingen we ca. 55 initiatieven. Ongeveer de helft daarvan werd aan de intaketafel behandeld, de andere helft werd gemotiveerd vroegtijdig afgewezen.
• Het opstellen van een programma voor initiatieven, voor de toevoeging van een klein aantal woningen, koppelden we aan verduidelijking van het richtinggevend kader in het proces voor bijstelling van de omgevingsvisie (zie hieronder). Het programma kon parallel daaraan worden opgesteld. Met zo’n programma kon het college kleine initiatieven afhandelen. Dit kwam overeen met de ambitie in de Omgevingswet om mogelijkheden te benutten voor het vereenvoudigen en verkorten van proceduretijd. • We stelden een programma onder de Omgevingswet voor landschap, natuur en biodiversiteit vast. In overeenstemming met uw motie (mei 2023) over erfgoed in onze programma’s namen we landschappelijk erfgoed hierin op. In vervolg op de vaststelling hebben we aan u een voorstel voor extra financiële middelen gedaan. Over dat voorstel nam u in januari 2026 een positief besluit. • De Woonzorgvisie 2025-2030 is vastgesteld. Daarmee hebben we een kaderstellend document over wonen, welzijn en zorg, als verplicht onderdeel voor een verplicht op te stellen programma volkshuisvesting onder de Omgevingswet. • De startnotitie voor evaluatie en herijking van de omgevingsvisie heeft uw raad in zijn vergadering van 5 maart 2026 vastgesteld.
Realisatie van ongeveer 245 nieuwe woningen, verspreid over meerdere woonkernen (doel 2) Woonbeleid • We werkten overeenkomstig het woningbouwprogramma aan de plannen die waren aangewezen als prioriteit: Driegaarden II en III, Vleumingen II, Zandsestraat en Hof van Klein Baal. Voor de vorderingen zie hieronder bij uitvoering en voorbereiding plannen. • We spraken met u over woningbouw op langere termijn, na 2030. Voor meer grootschaligere woningbouw in samenhang met landschappelijke kwaliteit, infrastructuur en voorzieningenniveau stelde u notities voor het opstarten van twee verkenningen vast: Bemmel – Haalderen en Huissen-oost - Angeren. Die verkenningen lopen inmiddels. Bij Gendt is een gebiedsvisie voor woningbouw aansluitend op Vleumingen in voorbereiding. Voor kleinschalige uitbreiding van de woonkernen biedt de omgevingsvisie al de mogelijkheid voor het opstellen van plannen binnen of aansluitend aan de woonkern. • Met Waardwonen werden weer prestatieafspraken gemaakt. De corporatie is nauw betrokken bij de plannen die prioriteit hadden (zie hierboven). Gezamenlijk met Waardwonen troffen we in Haalderen (Oude Bongerd) voorbereidingen voor het bouwen van 49 huurwoningen die in 2026 worden opgeleverd. 66
• •
In afstemming met de regio werkten we aan het huisvesten van verschillende doelgroepen. De regionale Woondeal 2.0 is geactualiseerd. Daarover hebben we u in juni 2025 geïnformeerd. In de geactualiseerde Woondeal 2.0 namen we tot 2035 een extra bouwopgave op en een aanscherping voor het huisvesten van specifieke doelgroepen. Van het Rijk werd meer ondersteuning gevraagd bij het intensiveren van de bouwproductie en het borgen van een goede omgevingskwaliteit.
Uitvoering van plannen • Er zijn 181 nieuwe woningen opgeleverd: 33 in Angeren, 41 in Bemmel, 50 in Doornenburg, 26 in Gendt en 31 in Huissen. Onder andere door herstructureringsopgaven van Waardwonen in Bemmel (Klappenburg 2) zijn er 42 woningen gesloopt. De toevoeging aan de bestaande woningvoorraad is daarom 139. De sociale huurvoorraad nam toe met 16. • Voortgang uitvoeringsprojecten: o Oude Bongerd fase 1, Sallandstraat (Haalderen): de bouw is gestart. o Herinrichting sportpark de Poel (Angeren): de woningen zijn opgeleverd. o Blauwe Hoek (Angeren): 49 woningen zijn opgeleverd. 8 vrije kavels worden nog gebouwd. o Slingerbos (Huissen): de bouw van de eerste 23 woningen is gereed. Voor de andere 37 woningen is de bouw gestart. o Aloysiuslocatie (Huissen): de woningen zijn gereed, maar nog niet opgeleverd i.v.m. vertraging in de aansluiting van nutsvoorzieningen. o Zaal Wapen van Bemmel (Bemmel): de woningen zijn opgeleverd. • Voortgang planologische procedures: o Zandsestraat (Bemmel): u stelde het omgevingsplan vast, de beroepsperiode loopt. o Vleumingen II (Gendt): het bestemmingsplan werd onherroepelijk. Het inrichtingsplan wordt uitgewerkt tot bestek. o ’t Hof van Klein Baal (Haalderen); u stelde het omgevingsplan vast. Er is beroep aangetekend. o Dorpsstraat, bibliotheek (Gendt); Waardwonen heeft verder gewerkt aan de uitwerking van dit plan.
o Op den Winkel (Angeren): de sloop is gestart. o Holthuizen (Huissen): de beroepsprocedure loopt. o Klappenburg 2 (Bemmel): de sloop is afgerond. • Planvoorbereiding voorafgaand aan formele procedure: o Driegaarden II en III (Huissen): u stelde de gebiedsvisie in januari vast. De voorovereenkomst met nota van uitgangspunten is gesloten. Voorbereidingen van het stedenbouwkundig plan zijn gestart. o Oude Bongerd fase 2, Sallandstraat (Haalderen): de omgevingsvergunning werd onherroepelijk. o Villa Ganita (Gendt); Waardwonen heeft verder gewerkt aan de uitwerking van dit plan. Verduurzaming en vergroening van de woonomgeving (doel 3) • Binnen de groene metropoolregio Arnhem Nijmegen hebben we verder gewerkt aan het uitwerken van de verstedelijkingsstrategie. Die uitwerking gebeurt in de vorm van gebiedsprogramma’s, bij ons is dat een programma voor Overbetuwe en Lingewaard. Zo’n programma bevat geen nieuw beleidskader maar is een hulpmiddel bij het samenhangend inpassen van ontwikkelingen waarover besluiten zijn genomen door gemeenten, provincie en Waterschap. • De provincie bezat nog gronden binnen het Zeegbos die moesten worden ondergebracht bij een eindbeheerder.
Gesprekken over het overnemen van de provinciale grond en zo regie te houden bij gebruik en beheer, hebben we verbreed naar overleg met Staatsbosbeheer, Arnhem en de parkorganisatie van Park Lingezegen, met het oog op eenduidige beheerafspraken voor het gehele Zeegbos. Omdat grondovername juridisch ingewikkeld was, kostte dit proces veel tijd en hebben we nog geen raadsvoorstel met inzicht in de kosten van overname en structureel goed beheer kunnen doen. • Het Waterschap startte met verkenningen voor de dijkversterkingsopgave van de Waaldijk vanaf Bemmel tot aan Sterreschans en van de Rijndijk vanaf Sterreschans tot aan Huissen. Bij die laatste werd rekening 67
•
gehouden met aanpassingen als gevolg van een eventueel benodigde aansluiting voor autoverkeer in de toekomst. Ook verbeterde fietsvoorzieningen en het opwaarderen van de wandelroute Angeren – Huissen liepen hierin mee. Voor de Rijndijk langs Huissen en Elden was versterking niet nodig. Voor overige resultaten met betrekking tot de woonomgeving verwijzen we naar het onderwerp openbaar groen in paragraaf 3 en de onderwerpen wonen, circulariteit en klimaatadaptatie in paragraaf 8 van dit jaarverslag.
Participatie en betrokkenheid bij de woonomgeving, verbinding met gemeentelijke opgaven (doel 4) • Per woonkern hebben we, op basis van de verschillende dorps- en wijkontwikkelingsplannen en de opgaven waar we als gemeente voor staan, een agenda per kern ingericht en toegankelijk gemaakt via onze website (Samen Lingewaard). Dit hielp inwoners en onze gemeente bij het uitwerken van en communiceren over plannen en projecten. Wat heeft het gekost? Tabel baten en lasten Per taakveld zijn de lasten (-) en baten (+) van de producten (afgerond op € 1.000) opgenomen. 8
Volkshuisv.,Leefomgev., Sted. vernieuw.
Rekening 2025
Begroot 2025 na wijz.
Begroot 2025 primitief
8.1
Ruimte en leefomgeving
-2.395
-3.321
-3.140
60801 Ruimtelijke ontwikkeling
-404
-408
-473
60802 Faciliterend grondbeleid
-1.230
-2.019
-1.999
-761
-894
-668
-1.629
-2.358
-2.355
60803 Actief grondbeleid
-1.629
-2.358
-2.355
8.3
-2.621
-2.641
-2.588
-262
-265
-262
-1.206
-1.190
-1.239
60806 Bouwen - Handhaving
-744
-731
-731
60807 Wonen
-262
-332
-234
60808 Woonwagenzaken
-147
-123
-122
Totaal lasten
-6.645
-8.320
-8.083
Ruimte en leefomgeving
1.223
1.696
1.696
60801 Ruimtelijke ontwikkeling
0
7
7
60802 Faciliterend grondbeleid
1.223
1.689
1.689
1.536
2.355
2.355
1.536
2.355
2.355
Wonen en bouwen
4.855
1.507
1.507
60805 Bouwen - Vergunningverlening
2.759
1.408
1.408
221
10
10
1.820
36
36
55
53
53
60809 Omgevingswet 8.2
Grondexploitatie(niet-bedrijventerrein)
Wonen en bouwen
60804 Geo-Informatie 60805 Bouwen - Vergunningverlening
8.1
8.2
Grondexploitatie(niet-bedrijventerrein)
60803 Actief grondbeleid 8.3
60806 Bouwen - Handhaving 60807 Wonen 60808 Woonwagenzaken
68
Totaal baten
7.614
5.558
5.558
969
-2.762
-2.525
69808 Onttrekkingen reserves
1.263
973
0
69808 Toevoegingen reserves
-545
-220
0
1.687
-2.009
-2.525
Saldo baten en lasten
Saldo inclusief mutaties reserves
Hieronder lichten wij alle afwijkingen op kostenplaatsen van € 50.000 of meer toe. Per afwijking benoemen wij de belangrijkste oorzaken. Daardoor is de optelsom van de toelichtingen niet altijd gelijk aan het totaalbedrag. 8.1 Ruimte en leefomgeving bedragen x € 1.000 60802 Faciliterend grondbeleid Bij faciliterend grondbeleid is sprake van kostenverhaal. Als voor een faciliterend project de gemaakte kosten lager zijn dan de door de initiatiefnemer betaalde exploitatiebijdrage, dan komt het verschil ten gunste van de Reserve Grondexploitatie. Als voor een faciliterend project de door de initiatiefnemer betaalde exploitatiebijdrage wordt overschreden, dan komen meerkosten ten laste van de Reserve Grondexploitatie. 5 projecten zijn afgesloten met een nadeel. 14 projecten zijn afgesloten met een voordeel. 3 lopende projecten hebben een nadeel. 2 projecten gaan niet door of overschrijden de 5-jaarstermijn. Het resultaat hiervan (€ 162.000 V) storten wij in de reserve grondexploitatie. Bij de begroting werd rekening gehouden met niet aan de faciliterende projecten door te berekenen uren. Dit viel in 2025 lager uit. Aan de voorziening planschade moest wettelijke rente worden toegevoegd. Door de stijging van deze rente en hoger saldo was deze wettelijke rente hoger dan verwacht.
60809 Omgevingswet Binnen het budget voor de implementatie van de Omgevingswet was in 2025 onder meer rekening gehouden met inhuur van expertise en het opstellen van een startdocument voor de herijking van de omgevingsvisie en een programma voor kleine woningbouwinitiatieven. De kosten vielen lager uit dan begroot. Dit kwam doordat het niet is gelukt om de benodigde expertise in te huren en het startdocument in eigen beheer is opgesteld. Daarnaast was het programma voor kleine woningbouwinitiatieven gekoppeld aan de herijking van de omgevingsvisie en daarom in 2025 nog niet afgerond. Hierdoor bleven middelen over, terwijl een deel van de werkzaamheden doorschuift naar 2026. Wij stellen daarom voor het voordeel van € 133.000 beschikbaar te houden via resultaatbestemming voor de volgende activiteiten in het kader van de transitie naar een gebiedsdekkend omgevingsplan: • Het actualiseren van gemeentelijk evenementenbeleid, met het oog op regels voor het omgevingsplan
69
Lasten
Baten
20 N
I/S
61 N 82 N
I I I I
225 V
I
67 N
I
133 V
I
325 V
• •
bedragen x € 1.000 Het verwerken van bopa’s en verleende vergunningen uit de periode 2024 – 2026 in het omgevingsplan Externe ondersteuning voor de uitvoering van deze werkzaamheden.
Lasten
Baten
I/S
8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Bij de bouwgrondexploitatie vindt budgetbeheer plaats op basis van exploitatiebegrotingen over meerdere jaren. Bij verschuiving in de jaarschijven worden de begrotingen daarom niet bijgesteld. Deze verschuivingen kunnen wel leiden tot verschillen ten opzichte van de begrote baten en lasten. Door de verrekening met de toe- of afname van de boekwaarde is er per saldo geen verschil. De hier in de jaarrekening opgenomen toelichting is daarom beperkt tot significante afwijkingen van de bouwgrondexploitaties die geen budgettair neutraal saldo hebben voor 2025. De voortgang van de bouwgrondexploitaties wordt toegelicht in de paragraaf Grondbeleid. bedragen x € 1.000
Lasten
60803 Actief grondbeleid A.111 Aloysiuslocatie, Huissen Een tegenvallend aanbestedingsresultaat leidt tot extra nadeel. Hiervoor wordt de verliesvoorziening verhoogd ten laste van de reserve grondexploitatie.
133 N
A.112 Sallandstraat, Haalderen Het plan is financieel positief bijgesteld door bijstelling van de plankosten, grondverkoopopbrengst en door bijstelling van interne en externe uren gedurende de resterende looptijd. De hiervoor getroffen verliesvoorziening wordt verlaagd ten gunste van de reserve grondexploitatie.
Baten
I/S
I
78 V
I
Baten 1.319 V
I/S I
210 V
I
8.3 Wonen en bouwen bedragen x € 1.000 60805 Bouwen, vergunningverlening In 2025 waren de inkomsten uit leges aanzienlijk hoger dan geraamd. De hoogte van leges zijn vraaggestuurd en afhankelijk van wanneer een vergunning wordt aangevraagd en wanneer deze verleend wordt. Ook de omvang van de projecten waarvoor vergunning wordt verleend speelt hierbij een rol. In 2024 waren de inkomsten lager dan geraamd. Dit fluctueert jaarlijks. In 2025 zijn veel vergunningen voor “grote” projecten verleend. De totale legesopbrengst is mede daardoor veel hoger dan geraamd. 60806 Bouwen – Handhaving In 2024 is bestuursdwang in verband met een asbestsanering en sloop van een pand toegepast. De procedure voor het verhalen van de kosten van de bestuursdwang en de invordering zijn in 2025 afgerond.
70
Lasten
bedragen x € 1.000 60807 Wonen Voor de implementatie van nieuwe wetgeving en wettelijke instrumenten is een inschatting gemaakt van de benodigde inzet. Een deel van de werkzaamheden, onder andere op het gebied van internationale werknemers, is binnen de bestaande formatie uitgevoerd. Daarnaast zijn in 2025 geen meldingen ontvangen waarvoor handhavend optreden nodig was. Hierdoor zijn de kosten lager uitgevallen dan begroot. Aangezien het om nieuwe wettelijke taken gaat en de ervaringscijfers nog beperkt zijn, beschouwen wij dit voordeel als incidenteel.
Lasten
Baten
75 V
De SPUK bijdrage realisatiestimulans betaalbare woningen bedraagt over 2025 € 1.778.000 (254 woningen x € 7.000). Deze gelden hebben tot doel om de bouw van betaalbare woningen te versnellen. Wij stellen voor om deze gelden voor dit doel beschikbaar te houden en te storten in een bestemmingsreserve. Dit voorstel is opgenomen bij de resultaatbestemming.
I/S I
1.778 V
I
Baten
I/S I
Negatieve resultaten op facilitaire complexen worden gedekt uit de reserve grondexploitatie. Voor 10 complexen onttrokken we in totaal € 163.000 aan de reserve. Zie ook de toelichting op taakveld 8.1.
163 V
I
De verhoging van de verliesvoorziening voor de grondexploitatie Aloysiuslocatie, Huissen wordt onttrokken aan de reserve grondexploitatie. Zie ook de toelichting op taakveld 8.2
133 V
I
Mutaties in de reserves bedragen x € 1.000 Er is een bedrag van € 325.000 toegevoegd aan de reserve grondexploitatie in verband met positieve resultaten op afgesloten facilitaire projecten.
Lasten 325 N
Beleidsnota's Omgevingsvisie Lingewaard (mei 2023) Plan van Aanpak omgevingsprogramma’s (mei 2023) Overzicht categorieën bindend adviesrecht en verplichte participatie (mei 2023) Plan van aanpak transitie omgevingsplan (2022) Nota Wonen (2020), Notitie verruiming mogelijkheden particuliere woningbouw (2020) Gids ruimtelijke kwaliteit (2018) Nota Cultureel Erfgoed Lingewaard 2025 | Lokale wet- en regelgeving
71
9. Bestuur en ondersteuning Dit programma gaat over het besturen van onze gemeente, een klantgerichte (digitale) dienstverlening en het bijdragen aan en sturen op samenwerkingsverbanden.
Ontwikkelingen Vertrouwen in de overheid staat onder druk We zagen dat inwoners en stakeholders er behoefte aan hadden om goed en op tijd geïnformeerd te worden. En zij dachten en praatten graag mee, zeker als het ging om ontwikkelingen in hun directie omgeving. Deze dialoog versterkte het vertrouwen van inwoners en stakeholders in de gemeente. Inwoners willen meer directe invloed We betrokken steeds vaker inwoners en stakeholders bij ontwikkelingen, programma’s en projecten. Informatieavonden werden in 2025 goed bezocht met actieve inbreng vanuit de deelnemers. Ook langs andere kanalen, zoals SamenLingewaard en social media, ontvingen we regelmatig reacties en suggesties Wat hebben we bereikt? Betrokken inwoners (doel 1) Met de inzet van onze participatie-aanpak bereikten we steeds meer inwoners. Dit deden we door meer inwonersbijeenkomsten te organiseren en het vergroten van het inzicht wat er in de directe leefomgeving speelt. Zo droegen we bij aan een transparante en betrouwbare overheid. Toegankelijke dienstverlening (doel 2) We hebben goede resultaten behaald in de klantwaardering van onze dienstverlening. SamenLingewaard, onze participatiewebsite, is toegankelijk en inwoners kunnen ons via deze website direct feedback geven en teruglezen wat er op inwonersavonden besproken is.
Hiermee sloten we aan op de behoefte van inwoners om meer zicht te krijgen op de plannen van de gemeente.
Indicator
Meetbaar resultaat 2025
Klantwaardering Dienstverlening • Totaal • Digitaal • Balie • Telefonie
Gemiddeld rapportcijfer Totaalwaardering voor alle drie de kanalen
Gemiddelde wachttijd aan de balie
Percentage balieklanten geholpen binnen de servicenorm van maximaal 10 minuten
Verwacht resultaat
Behaald resultaat
8,0 8,0 8,0 7,5
8,3 8,5 8,6 8,1
93%
90%*
*Vanaf 2024 merken we de effecten van de nieuwe cyclus die is ontstaan door invoering van de langere geldigheidsduur van paspoorten en identiteitskaarten. Deze piek duurt tot 2029. Door verdergaande digitalisering, kanaalsturing (komt een vraag digitaal, via telefoon of aan de balie binnen) en door vroegtijdige informatieverstrekking kunnen we de wachttijden aan de balie stabiel houden.
72
Efficiënte en effectieve samenwerking in de regio (doel 3) Voor een gemeente van onze omvang en ligging zien we dat veel opgaven gemeente overstijgend zijn. Dit vergde intensieve samenwerking zowel in het fysieke als in het sociaal domein. Om grip te houden, verstevigden we onze positie in de regio met voortrekkersrollen in verschillende samenwerkingsverbanden: • Bestuurlijk trekker van de Regionale Energiestrategie (RES) GMR; • Voorzitter bestuurlijk opgaveteam ontspannen regio GMR; • Bestuurlijk trekker van de gebiedsontwikkeling middengebied GMR; • Lid Dagelijks Bestuur GMR • Lid van de VNG-klankbordgroep kabinetsformatie namens de regio; • Voorzitter van de nieuwe module Regionale Facilitering Zorg van de Modulaire Gemeenschappelijke Regeling (MGR); • Voorzitter Regionaal Portefeuillehouders Overleg (RPO) Zorg (MGR); • Voorzitter van de bestuurscommissie onderwijs van de MGR. Wat hebben we gedaan? Betrokken inwoners (doel 1) • Na de evaluatie van een aantal onderdelen van het participatieplan 2024 (inwonersvoorstel en inwonersagendering) lieten we de nieuwe participatieverordening en het participatiebeleid vaststellen. Hierin namen we ook het uitdaagrecht op. In 2027 evalueren we het volledige beleid inclusief de nieuwe toevoegingen. • Na zorgvuldig onderzoek besloten we niet te investeren in een burgerpanel.
In plaats daarvan hebben we SamenLingewaard ingezet om het stille midden te bereiken en een brede uitvraag onder inwoners te doen. We startten met de voorbereidingen van een app waarin alle inwoners actualiteiten in hun eigen leefomgeving kunnen volgen, inclusief ongeveer 40 bewonersavonden. • In het aangepaste participatieplan namen we de initiatieventafel inwoners op. We verwachten de eerste initiatieventafel inwoners in 2026 te organiseren. Toegankelijke dienstverlening (doel 2) • In 2024 en 2025 brachten we alle gemeentelijke websites in kaart en beoordeelden in hoeverre deze websites aan alle wettelijke verplichtingen voldeden. Daarbij hebben we ook beoordeeld of de website moest blijven bestaan of niet. Dit heeft geresulteerd in het opheffen van acht websites. In 2025 hebben we een nieuw social mediabeleid gemaakt waarmee gerichter communiceren via onze social mediaaccounts. Uit onderzoek bleek dat een Lingewaardse-app een goede vervanger is voor de digitale nieuwsbrieven die we verzenden. • We hebben de gemeentelijke website laten onderzoeken op digitale toegankelijkheid. Inmiddels hebben we een A status. Dat betekent dat de website aantoonbaar digitaal toegankelijk is voor iedereen, inclusief mensen met beperkingen. Verder voerden we toegankelijkheidsonderzoeken uit voor de websites die onder de verantwoordelijkheid van de gemeente Lingewaard vallen.
Dit was nodig zodat we een toegankelijkheidsverklaring konden opstellen. Ook hebben we vijf websites laten archiveren in een web archief. We startten met het herindelen van de informatie die op dit moment op klimaatbestendig.lingewaard.nl staat. Eind 2025 waren er nog tien websites over. Efficiënte en effectieve samenwerking in de regio (doel 3) Voor de inhoud van de verschillende samenwerkingsverbanden verwijzen we naar de programma’s en de paragraaf Verbonden Partijen. Ons voornemen om de Nota Verbonden partijen te actualiseren, haalden we niet. De doelstelling was om de nota te actualiseren nadat alle afzonderlijke gemeenschappelijke regelingen van onze verbonden partijen waren aangepast. Dit traject duurde langer dan voorzien. De geactualiseerde Nota Verbonden partijen wordt 73
geagendeerd voor de raad in de eerste helft van 2026. Daarmee verankeren we deze in het inwerkprogramma van de nieuwe raad na de verkiezingen in maart 2026. In 2025 vonden de voorbereidingen plaats voor de fusie tussen de ODRA en de ODRN. In dit traject speelden we zowel bestuurlijk als ambtelijk een voortrekkersrol. Wat heeft het gekost? Tabel baten en lasten Per taakveld zijn de lasten (-) en baten (+) van de producten (afgerond op € 1.000) opgenomen. 9
Bestuur en ondersteuning
Rekening 2025
Begroot 2025 na wijz.
Begroot 2025 primitief
9.1
Bestuur
-2.965
-2.182
-2.109
60014 Gemeenteraad
-792
-714
-714
60015 Raadsfracties
-30
-40
-40
60016 Rekenkamercommissie
-45
-61
-61
60017 Griffie
-388
-382
-375
60018 College van B&W
-1.710
-985
-919
9.2
-1.613
-1.648
-1.443
-1.162
-1.201
-1.133
60002 Burgerlijke stand
-310
-304
-299
60003 Verkiezingen
-141
-143
-11
9.3
Burgerzaken
60001 Basis registratie personen (BRP)
Beheer overige gebouwen en gronden
-705
-794
-717
60004 Eigendommen
-404
-453
-438
60005 Overige gebouwen
-104
-140
-144
60006 Gronden algemeen
-149
-201
-135
60022 Gronden transformatorhuisjes
-48
0
0
-22.204
-21.437
-21.708
60050 Directie
-348
-346
-339
60051 Stafafdeling
-993
-1.104
-1.155
60052 Team Technisch Wijkbeheer
-207
-242
-239
60053 Materieel TWB
-98
-57
-4
60054 Team Openbare Ruimte & Vastgoed
-209
-179
-166
60056 Facilitair / voorzieningen
-413
-407
-386
-1.281
-1.371
-1.362
-99
-96
-148
60059 Team Informatievoorziening
-3.763
-3.747
-3.674
60060 Automatisering
-1.124
-1.279
-1.481
-200
-206
-206
60062 Team POCOBO
-2.348
-2.475
-2.193
60063 Personeelsbeheer
-768
-122
-825
60064 Personeelsontwikkeling
-331
-333
-347
9.4
Overhead
60057 Huisvesting gem.kantoor/-werf 60058 Representatie
60061 Documentaire informatievoorz.
74
60065 Organisatieontwikkeling
-73
-94
-112
60066 Communicatie
-89
-111
-350
-2.518
-2.662
-2.535
60068 Begroting & verantwoording
-205
-122
-122
60069 Juridische kwaliteitszorg
-358
-277
-277
60070 Team Veiligheid, Toezicht en Handh.
-78
-299
-294
60071 Team Klant Contact Centrum
-711
-784
-770
60072 Team Projectrealisatie
-170
510
512
60073 Team Ruimtelijk Beleid
-619
-507
-407
60074 Team Sociaal Beleid
-337
-218
-163
60075 Team Werk, Inkomen en Ondersteuning
-620
-619
-564
60076 Team Zorg en Ondersteuning
-498
-445
-384
-3
-8
-8
-1.537
-1.701
-1.655
-625
-464
0
60082 Automatisering Overbetuwe
-1.059
-1.150
-1.392
60083 Versterking dienstverlening
-202
-182
-298
60084 Facilitair / diensten
-320
-340
-364
9.5
-585
-721
-57
-585
-721
-57
9.64 Belastingen overig
-1.250
-1.187
-1.187
60011 Belastingen
-1.250
-1.187
-1.187
Overige baten en lasten
-146
-506
-764
60012 Reserveringen en stelposten
-146
-506
-764
-3
0
0
Totaal lasten
-29.471
-28.475
-27.985
Burgerzaken
1.069
1.053
911
60001 Basis registratie personen (BRP)
975
963
836
60002 Burgerlijke stand
94
90
75
60067 Team JIF
60079 Ondernemingsraad 60080 Informatisering 60081 Automatisering ICT-samenwerking
Treasury
60007 Treasury
9.8
9.9
Vennootschapsbelasting
-3
60020 Vennootschapsbelasting
9.2
9.3
Beheer overige gebouwen en gronden
534
161
150
60004 Eigendommen
182
131
120
60005 Overige gebouwen
16
0
0
60006 Gronden algemeen
336
30
30
Overhead
3.009
2.240
2.227
60052 Team Technisch Wijkbeheer
26
0
0
60053 Materieel TWB
24
0
0
60054 Team Openbare Ruimte & Vastgoed
11
0
0
60057 Huisvesting gem.kantoor/-werf
43
0
0
60059 Team Informatievoorziening
964
843
830
9.4
75
60062 Team POCOBO
78
0
0
60064 Personeelsontwikkeling
83
0
0
60065 Organisatieontwikkeling
22
0
0
60067 Team JIF
18
5
5
60068 Begroting & verantwoording
62
0
0
60069 Juridische kwaliteitszorg
1
0
0
60070 Team Veiligheid, Toezicht en Handh.
31
0
0
60071 Team Klant Contact Centrum
13
0
0
60072 Team Projectrealisatie
9
0
0
60073 Team Ruimtelijk Beleid
73
0
0
60074 Team Sociaal Beleid
3
0
0
60075 Team Werk, Inkomen en Ondersteuning
83
0
0
60076 Team Zorg en Ondersteuning
95
0
0
60081 Automatisering ICT-samenwerking
311
232
0
1.059
1.160
1.392
940
488
491
940
488
491
9.61 OZB woningen
11.076
11.095
11.095
60009 Onr.Zaakbelast. - Woningen
11.076
11.095
11.095
9.62 OZB niet-woningen
4.052
4.053
4.053
60010 Onr.Zaakbelasting - Niet-woningen
4.052
4.053
4.053
9.64 Belastingen overig
586
589
520
60011 Belastingen
586
589
520
91.747
91.451
87.745
60013 Gemeentefonds - Algemene uitkering
87.754
87.458
83.936
60019 Gemeentefonds - Sociaal Domein
3.993
3.993
3.809
Overige baten en lasten
144
144
144
60012 Reserveringen en stelposten
144
144
144
Totaal baten
113.157
111.274
107.336
Saldo baten en lasten
83.687
82.797
79.349
69809 Onttrekkingen reserves
1.010
990
1.079
69809 Toevoegingen reserves
-262
-262
-44
84.435
83.524
80.384
60082 Automatisering Overbetuwe 9.5
Treasury
60007 Treasury
9.7
9.8
Algemene uitk. en ov. uitk. gem.fonds
Saldo inclusief mutaties reserves
Hieronder lichten wij alle afwijkingen op kostenplaatsen van € 50.000 of meer toe. Per afwijking benoemen wij de belangrijkste oorzaken. Daardoor is de optelsom van de toelichtingen niet altijd gelijk aan het totaalbedrag.
76
9.1 Bestuur bedragen x € 1.000 60014 Gemeenteraad Raadsleden bouwen geen pensioen op. Daarom zijn gemeenten vanaf 2025 verplicht een vergoeding te verstrekken voor voorzieningen bij arbeidsongeschiktheid, ouderdom en overlijden. Deze vergoeding bedraagt jaarlijks één maand van de raadsvergoeding en geldt alleen voor raadsleden die de pensioengerechtigde leeftijd nog niet hebben bereikt.
Lasten 47 N
60018 College van B&W Vanaf 1 januari 2028 gaan de pensioenen van politieke ambtsdragers over naar het nieuwe pensioenstelsel. Dit betekent dat de voorziening voor wethouders pensioenen in december 2027 overgedragen wordt naar het ABP. Omdat de dekkingsgraad van het ABP bepalend is voor de overdrachtswaarden moesten we deze voorziening aanvullen. De definitieve hoogte van de overdracht kan fluctueren als gevolg van de rekenrente, bezettingsgraad en personele mutaties.
747 N
Baten
I/S S
I
9.2 Burgerzaken bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
I/S
bedragen x € 1.000 60004 Eigendommen Voor drie gemeentelijke appartementen in de Doelenstraat in Huissen waren geen huurinkomsten begroot. Dit leverde een voordeel op van € 24.000.
Lasten
Baten
I/S
24 V
S
20 V
S
75 V
I
Geen significante afwijkingen op deze budgetten. 9.3 Beheer overige gebouwen en gronden
Voor het Convent en de kinderopvang aan het Ot en Sienpad in Huissen bracht de gemeente achteraf de werkelijke nutskosten in rekening. De begrote inkomsten waren structureel te laag begroot waardoor een voordeel ontstaat van € 20.000. 60006 Gronden algemeen Gronden die we in eigendom hebben, worden incidenteel verhuurd of verpacht. Met deze opbrengsten is geen rekening gehouden in de begroting. In 2025 is € 47.000 begroot voor de afvoer van verontreinigde grond op het perceel van de groene buffer tussen het sportcomplex van Jonge Kracht en de nieuwe woonwijk. In het raadsvoorstel was aangegeven 77
47 V
I
bedragen x € 1.000 dat de mate van verontreiniging nog moest bepaald. Een depotkeuring in 2025 wees echter uit dat de grond binnen het gebied kan worden hergebruikt. Er zijn daarom geen afvoer- en verwerkingskosten.
Lasten
De opbrengst betrof verkoop van gronden ten behoeve de realisatie van nieuwe transformatorstations om de continuïteit van de openbare elektriciteitsvoorziening op lange termijn kunnen waarborgen.
Baten
I/S
225 V
I
Baten
I/S
9.4 Overhead bedragen x € 1.000 Bedrijfsvoering (exclusief budget VWNW) In 2025 was er een voordeel op de bedrijfsvoering van € 523.000. De belangrijkste afwijkingen lichten we hieronder toe.
Lasten
Personeelskosten (lasten) We gaven in 2025 € 33.208.000 uit aan salarissen, inhuur derden, opleidingskosten en overige personeelslasten. Het beschikbare budget bedroeg € 32.144.000. Het voordeel bedraagt € 64.000, maar hierbij is nog geen rekening gehouden met de van het UWV ontvangen bijdragen die we hierna toelichten.
64 V
Personeelskosten (baten) Van het UWV ontvingen wij € 404.000 vanwege zwangerschaps- en bevallingsverlof, arbeidsongeschiktheid en/of vertrek van medewerkers. Verder ontvingen we € 57.000 van andere werkgevers waarbij medewerkers zijn gedetacheerd. En tot slot is er een vrijval van € 42.000 uit de voorziening verlofsparen.
I
483 V
I
60057 Huisvesting gemeentekantoor/-werf Het voordeel wordt veroorzaakt door afrekeningen over 2024 op het gasverbruik en de fluctuerende tarieven van elektra.
132 V
I
In 2025 hebben we onvoorzien en noodzakelijk onderhoud uitgevoerd voor koeling UPS-ruimte, verlichting gemeentewerf, kiezers doormelding alarmering, spreekkamers.
63 N
I
60060/60080/60081/60082 Informatisering & Automatisering (incl. ICT-samenwerking) Ten opzichte van de oorspronkelijke ramingen van de lasten zijn diverse projecten later tot uitvoering gekomen of komen te vervallen. Hierdoor vielen de begrote (frictie-)kosten en stelposten lager uit. Dit betrof onder meer: • informatiebeveiliging • berichtenuitwisseling in het applicatie landschap • aanbesteding van applicaties binnen het sociaal domein,
221 V
I
78
bedragen x € 1.000 releasemanagement (vervallen in 2025) dataclassificatie (om passende beveiligingsmaatregelen toe te passen). Daarnaast zijn terugbetalingen van leveranciers ontvangen voor kosten die in 2024 ten onrechte in rekening zijn gebracht.
Lasten
Baten
I/S
96 V
I
• •
Door een toename van de ICT-werkzaamheden voor gemeente Overbetuwe hebben we meer kosten doorbelast. Dit leidde tot een voordeel. 60063 Personeelsbeheer - Voorziening verlofsparen Vanaf de jaarrekening 2023 waren wij verplicht om een voorziening verlofsparen te vormen ter hoogte van de omvang van het bovenwettelijk verlof en verlofsparen op 31 december. Eind 2025 hebben we dit opnieuw beoordeeld. Om de voorziening op het vereiste niveau te brengen, was een dotatie nodig van € 150.000.
150 N
60064 Personeelsontwikkeling In het kader van Duurzame Inzetbaarheid Medewerkers zijn op de volgende thema's interventies ingezet: - Het bevorderen van gezond, veilig en vitaal werken; - Het stimuleren van een leven lang ontwikkelen en de arbeidsmobiliteit van werkenden; - Het bevorderen van bewustwording en van de eigen regie van werkenden op hun loopbaan; Deze uitgaven zijn subsidiabel via de “Maatwerkregeling duurzame inzetbaarheid en eerder uittreden” van het Ministerie van SZW. De afrekening vindt plaats in 2026. De inkomsten hebben wij alvast verwerkt.
I
80 V
I
62 V
I
60068 Begroting & Verantwoording Over de periode 2021-2024 is een onderzoek uitgevoerd naar eventuele dubbele betalingen en het juist verrekenen van BTW. Dit onderzoek verliep in principe budgettair neutraal. Het onderzoek werd namelijk bekostigd uit de terugvordering van eventuele dubbele betalingen. In de jaarrekening 2025 is een inschatting gemaakt van kosten en opbrengsten. In 2026 zal dit traject tot een definitieve afronding komen.
62 N
60069 Juridische Kwaliteitszorg We hebben de verplichting om besluiten, verordeningen en beleidsregels te publiceren op Overheid.nl. Daarvoor was in de begroting € 8.000 beschikbaar. Het aantal verplichte publicaties is behoorlijk toegenomen. De kosten van publicatie overschrijden daardoor het beschikbare budget met € 14.000 (structureel).
14 N
S
We hebben een CAR-verzekering (Construction All Risks / Contractors All Risks) afgesloten om ons te beschermen tegen risico’s tijdens
34 N
I
79
bedragen x € 1.000 bouw- en onderhoudsprojecten die door de gemeente zijn geïnitieerd. Voor grote projecten worden aparte CAR-polissen afgesloten. De kosten daarvan worden doorbelast naar het betreffende project. Voor kleinere projecten hebben we een doorlopende polis. De kosten daarvan werden in 2025 nog niet doorbelast naar de betreffende projecten. In 2025 heeft op basis van de werkelijke bouwkosten een nacalculatie plaatsgevonden van de te betalen premie op de doorlopende polis. Dit leidt tot een nadeel van € 34.000.
Lasten
Voor het inwinnen van extern juridische advies was € 25.000 beschikbaar. Het reguliere advies bleef binnen dit budget. Twee dossiers vroegen het afgelopen jaar echter extra inzet. De incidentele extra kosten bedroegen € 26.000.
26 N
I
60051 Advieskosten De Europese richtlijn op Informatiebeveiliging (NIS2) geldt sinds 17 oktober 2024 in de Europese Unie. Hiermee zijn de eisen, gesteld aan informatiebeveiliging, verder aangescherpt. Nederland heeft de implementatie van deze EU-richtlijn nog niet omgezet in nationale wetgeving, zijnde de Cyberbeveiligingswet. Naar verwachting gebeurt dit in het tweede kwartaal 2026 (was derde kwartaal 2025). Hierdoor zijn de in te voeren maatregelen nog niet helemaal duidelijk. Op advies van het Rijk en AIVD startten we wel al met het nemen van maatregelen gezien het algemene dreigingsbeeld. Onderdeel hiervan waren twee grote Europese aanbestedingstrajecten. Als gevolg van het tijdsbeslag van deze aanbestedingen gaven we het beschikbare budget niet geheel uit.
116 V
I
60067 Wet Open Overheid (WOO) Voor de verdere implementatie van de Wet Open Overheid ontvingen we vanaf 2022 incidentele en structurele middelen van het Rijk. De komende jaren moet alle relevante informatie uit 12 categorieën actief openbaar gemaakt worden. Aanleiding voor het beschikbaar stellen van extra budget was het rapport "Ongekend onrecht" van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag. We stellen voor dit bedrag via resultaatbestemming beschikbaar te houden in 2026. Bij het voorstel resultaatbestemming wordt dit verder toegelicht.
159 V
I
Doorberekende loonkosten We hadden een nadeel van € 746.000 op de doorberekende loonkosten. Dit nadeel is tweeledig:
746 N
Er was een nadeel van € 1.165.000 op de doorbelasting van de loonkosten aan projecten binnen het ruimtelijke domein. Hier stond een voordeel tegenover van € 225.000 in programma 8, waardoor het nadeel per saldo € 1,1 miljoen bedroeg. Dit werd voornamelijk veroorzaakt door de systematiek waarmee we de uren voor de 80
Baten
I/S
bedragen x € 1.000 projecten begroten. We werkten daarbij met percentages van de werkbare uren per medewerker, in plaats van de verwachte uren per project. Dit gaf lange tijd geen problemen, maar we zien nu een aantal jaar op rij dat de verschillen te groot worden. Deze systematiek sluit niet meer aan bij de praktijk. Vanaf de Begroting 2027 passen we dit aan. Een beperkt gedeelte van het nadeel hing samen met vertraging van een aantal projecten, zoals het project Ancari in Doornenburg en het Hof van Klein Baal in Haalderen. Tegenover dit nadeel stonden ook de lagere uitgaven aan loonkosten van € 547.000 (voordeel op de personeelskosten binnen bedrijfsvoering).
Lasten
Baten
I/S
Er was een voordeel van € 419.000 door dekking van salarislasten vanuit externe gelden, met name specifieke uitkeringen en subsidies binnen het sociaal domein. We keken altijd naar mogelijkheden om specifieke uitkeringen en subsidies volledig te benutten. Het onderbrengen van salarislasten was hier onderdeel van. 60063 Personeelsbeheer – Van Werk Naar Werk In 2020 hebben we met uw raad afgesproken hierover te rapporteren in de tussentijdse rapportages, maar de financiële consequenties pas in de jaarrekening te verwerken. Het budget zetten we met name in voor WW-verplichtingen en transitievergoedingen bij (onvrijwillig) ontslag van medewerkers.
517 N
I
9.5 Treasury bedragen x € 1.000 60007 Treasury Rentelasten Het voornemen was om in 2025 in totaal € 15 miljoen aan nieuwe langlopende geldleningen af te sluiten. Door allerlei oorzaken zijn projecten vertraagd. Daardoor was er ook minder financiering nodig. Rentebaten We hadden een voordeel op de rentebaten € 405.000 aangezien we meer kasgeldleningen hadden uitgezet bij andere gemeenten dan verwacht. We hadden in de begroting rekening gehouden met € 300.000 aan rentebaten. Meer informatie hierover is opgenomen in de paragraaf financiering.
81
Lasten
Baten
173 V
I/S I
405 V
I
9.61 OZB woningen bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
I/S
bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
I/S
bedragen x € 1.000 We hebben een nadeel op de afrekening van de belastingsamenwerking met Overbetuwe. Dit werd veroorzaakt door de caostijging in 2025, die nog niet bekend was bij het opstellen van de begroting over 2025.
Lasten 62 N
Baten
I/S S
Lasten
Baten 296 V
I/S I
Geen significante afwijkingen op deze budgetten. 9.62 OZB niet-woningen
Geen significante afwijkingen op deze budgetten. 9.64 Belastingen overig
9.7 Algemene uitkering en overige uitk. Gemeentefonds bedragen x € 1.000 60013 Gemeentefonds - Algemene Uitkering De algemene uitkering uit het gemeentefonds wordt berekend aan de hand van veel verschillende factoren, zogenaamde maatstaven. Het aantal inwoners, aantal uitkeringsgerechtigden, aantal ouderen, de WOZ-waarde, het zijn een paar voorbeelden van die factoren die steeds aan verandering onderhevig zijn. Halverwege december is de decembercirculaire ontvangen die niet meer verwerkt kon worden in de begroting 2025. Per saldo leverde dit in 2025 een voordeel op van € 296.000. Van dit voordeel betrof € 68.000 een extra uitkering uit het gemeentefonds voor de zorg en ondersteuning van ontheemden Oekraïne. Dit voordeel was onderdeel van de storting in de bestemmingsreserve Opvang Ontheemden Oekraïne. Zie ook de toelichting in programma 6, 6.1 “Samenkracht en burgerparticipatie”.
82
9.8 Overige baten en lasten bedragen x € 1.000 60012 Reserveringen en stelposten We gebruiken deze kostenplaats voor de reservering van de (kapitaal)lasten die voortvloeien uit het investeringsplan. Er is sprake van een voordeel van € 277.000 op de incidentele locatiegebonden kosten voor IKC De Doornick Doornenburg. Deze incidentele locatiegebonden kosten zijn verschoven naar 2026, daarom stellen wij voor € 277.000 via resultaatbestemming in 2026 beschikbaar te houden.
Lasten
Baten
I/S
277 V
I
Er is sprake van een aantal voordelen op kapitaallasten een aantal kleinere investering nog niet gereed waren in 2024, terwijl dit ten tijde van het opstellen van de Begroting 2025 wel werd verwacht. Dit leidt tot lagere kapitaallasten omdat we starten met afschrijven in het jaar naar gereedkomen van de investering.
73 V
I
9.9 Vennootschapsbelasting bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
I/S
bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
I/S
Geen significante afwijkingen op deze budgetten. Mutaties in de reserves
Geen significante afwijkingen op deze budgetten. Beleidsnota's • Participatiebeleid 2025 • Verordening participatie 2025 • Nota Verbonden partijen
83
Paragrafen
84
Paragraaf 1 Lokale heffingen De tarieven In onderstaande tabel is de ontwikkeling van de tarieven van 2022 tot en met 2025 te zien. Omschrijving
2022
2023
2024
2025
Tarieven OZB*: - woningen (eigenaar) - niet-woningen (eigenaar) - niet-woningen (gebruiker)
0,1435% 0,3022% 0,2415%
0,1296% 0,2969% 0,2373%
0,1283% 0,3103% 0,2480%
0,1316% 0,3263% 0,2608%
Afvalstoffenheffing: - vast bedrag - grijze container per lediging - ondergrondse container, per klepopening - hoogbouw, eenpersoonshuishouden - hoogbouw, meerpersoonshuishouden
€ 194,28 € 7,80 € 2,60 € 229,08 € 274,92
€ 198,00 € 7,95 € 2,65 € 233,40 € 280,20
€ 203,88 € 8,19 € 2,73 € 240,36 € 288,60
€ 227,62 € 9,00 € 3,00 € 264,94 € 314,26
Rioolheffing Riool- en waterzorgheffing – eigenaar Riool- en waterzorgheffing – gebruiker woning
€ 239,04 -
€ 214,00 -
€ 74,16 € 144,12
€ 75,84 € 147,36
Hondenbelasting, per hond
€ 59,16
€ 60,24
€ 62,04
€ 63,36
Toeristenbelasting, per overnachting € 1,00 € 1,00 € 1,00 * Het tarief is een percentage van de WOZ-waarde van de woningen en de niet-woningen.
€ 1,25
Geraamde en gerealiseerde inkomsten Onderstaande tabel geeft het verloop van de gerealiseerde inkomsten uit lokale heffingen van 2022 tot en met 2025 weer. Daarnaast is het verschil tussen de geraamde en gerealiseerde inkomsten uit lokale heffingen voor 2025 te zien. Belasting (bedragen x € 1.000)
Realisatie Realisatie Realisatie 2022 2024 2023
Begroot Realisatie 2025* 2025
Verschil 2025
OZB
12.634
13.138
14.071
15.148
15.129
-19
Afvalstoffenheffing
4.896
4.987
5.210
5.782
5.838
+56
Rioolheffing
4.993
4.484
4.743
4.914
4.906
-8
Hondenbelasting
252
252
255
260
250
-10
Toeristenbelasting
111
111
111
138
135
-3
Verblijfsbelasting
-
-
-
69
66
-3
Reclamebelasting
95
91
97
97
96
-1
BIZ
36
103
104
103
116
+13
85
Belasting (bedragen x € 1.000)
Realisatie Realisatie Realisatie 2022 2024 2023
Totaal lokale heffingen
23.017
23.166
24.591
Begroot Realisatie 2025* 2025 26.511
Verschil 2025
26.536
25
* Raming ná wijzigingen uit tussentijdse rapportages 2025. OZB Beleidskader Artikelen 220 tot en met 220h van de Gemeentewet Verordening Onroerende-zaakbelastingen 2025. Algemeen Conform het voorstel in de Programmabegroting 2025 sloten we vanaf 2025 de indexering van de OZBtarieven aan bij de aangepaste systematiek van het gemeentefonds. Dit betekent dat de indexering is gedaan op basis van de gecombineerde index bruto binnenlands product (bbp). Dit betreft de ontwikkeling van de bbp prijs (prijspeil) plus de historisch 8-jarige gemiddelde ontwikkeling van het bbp (economische groei en daarmee het volume). Het uitgangspunt hiervoor was het historische 8-jarige gemiddelde zoals opgenomen in de meicirculaire 2024 en de laatste cijfers met betrekking tot de ontwikkeling van de bbp prijs (augustus 2024). Dit kwam neer op een indexering van 4,8%. In de Kadernota 2024 hebben we aangegeven dat we in de periode 2024-2027 de tarieven jaarlijks extra verhogen met 1,5%. De indexering voor 2025 kwam hiermee uit op 6,3%. Bij de vaststelling van de tarieven 2025 (in december 2024) hielden we rekening met een gemiddelde waardestijging bij de woningen en niet-woningen van respectievelijk 3,6% en 1,1%. De daadwerkelijke stijging was respectievelijk 3,9% en 3,9% (Bron: Waarderingskamer, “Instemming bekend maken WOZ-waarden 2025” d.d. 29-01-2025).
In onderstaande grafiek ziet u de waardeontwikkeling van de woningen in Lingewaard vanaf 2013 (Bron: CBS, regionale kerncijfers Nederland per 6 maart 2026).
gemiddelde WOZ-waarde x € 1.000 372
240
233
223
2013
2014
2015
224
230
240
2016
2017
2018
255
2019
86
273
2020
293
2021
401
415
326
2022
2023
2024
2025
De OZB-opbrengst 2025 week 0,13% af van hetgeen was begroot. OZB-opbrengst Realisatie Realisatie Realisatie (bedragen x € 1.000) 2022 2023 2024
Begroot 2025
Realisatie 2025
Verschil 2025
Woningen (eigenaar)
9.384
9.766
10.297
11.095
11.076
-19
Niet-woningen (eigenaar)
1.930
1.998
2.274
2.430
2.405
-25
Niet-woningen (gebruiker)
1.320
1.374
1.500
1.623
1.648
+25
Totaal
12.634
13.138
14.071
15.148
15.129
-19
Afvalstoffenheffing Beleidskader / Juridische grondslag Artikel 15.33 van de Wet milieubeheer Verordening Reinigingsheffingen 2025 Afvalstoffenverordening gemeente Lingewaard 2022 Uitvoeringsbesluit afvalstoffenverordening gemeente Lingewaard 2023 Algemeen Het uitgangspunt voor het tarief van de afvalstoffenheffing is 100% kostendekking. Voor het dekken van de kosten van de afvalinzameling en -verwerking heffen we afvalstoffenheffing. Tarieven Elk huishouden betaalde een vast bedrag aan vastrecht. Daarnaast brachten we per lediging van de restafvalcontainer of opening van de ondergrondse container een tarief in rekening. Voor gebruikers van bovengrondse containers gold een vast tarief, gebaseerd op de grootte van het huishouden. In de begroting 2025 hielden we rekening met een gemiddeld aantal container ledigingen van 6,5 per jaar. Over 2025 was het werkelijk aantal ledigingen gemiddeld 6,7 (7,1 in 2024). Kostendekking (bedragen x € 1.000) Overzicht kostendekking afvalinzameling
Taakveld
Begroting 2025 *
Begroting 2025 na wijziging**
Rekening 2025
Lasten Afvalstoffen algemeen
7.3 Afval
-136
-138
-122
Huishoudafval
7.3 Afval
-4.003
-4.128
-4.298
Overige afvalstoffen
7.3 Afval
-705
-752
-638
Straatreiniging
2.1 Verkeer en vervoer
-64
-64
-33
Perceptiekosten afvalstoffenheffing
0.64 Belastingen overig
-202
-202
-252
Overhead
0.4 Overhead
-292
-292
-296
Compensabele BTW
n.v.t.
-981
-1.035
-1.036
-6.382
-6.611
-6.675
Subtotaal Lasten Baten Huishoudafval
7.3 Afval
650
650
881
Overige afvalstoffen
7.3 Afval
101
89
196
87
Overzicht kostendekking afvalinzameling
Taakveld
Begroting 2025 *
Begroting 2025 na wijziging**
Rekening 2025
Afvalstoffenheffing
7.3 Afval
5.782
5.782
5.838
Kwijtschelding afvalstoffenheffing Subtotaal Baten Saldo (- is nadelig, + is voordelig) Dekkingspercentage voor egalisatie reserve afval
6.3 Inkomensregelingen
-150 6.382 0
-150 6.371 -240
-140 6.594 -81
100,0%
93,4%
98,8%
Egalisatie bestemmingsreserve (- is storting, + is onttrekking)
0.10 Mutatie reserves
0
n.v.t.
n.v.t.
Dekkingspercentage 100,0% 93,4% 98,8% na egalisatie reserve afval Ten laste van de exploitatie 0 -240 -81 * Deze begroting is gebaseerd op de bijlage zoals deze bij de vaststelling van de belastingverordeningen 2025 d.d. 12 december 2024 is gepresenteerd. ** In de 2e Tussentijdse rapportage 2025 hebben wij de afwijkingen ten opzichte van de Programmabegroting 2025 toegelicht. De afwijkingen in de werkelijke lasten ten opzichte van de actuele begroting hebben wij bij programma 7 toegelicht. Per 31 december 2023 had de bestemmingsreserve (#913019) geen saldo. Het nadelige saldo van € 294.000 over 2024 kwam ten laste van het jaarrekening resultaat. Door het negatieve saldo van € 81.000 over 2025 blijft het saldo per 31 december 2025 € 0. Riool- en waterzorgheffing Beleidskader Artikel 228a van de Gemeentewet Verordening Rioolheffing 2025 Algemeen De riool- en waterzorgheffing wordt geheven voor de bekostiging van de gemeentelijke watertaken. Voor het tarief geldt het uitgangspunt van 100% kostendekking. We gaan uit van het principe ‘de vervuiler betaalt’. De gemeente werkt met een voorziening riolering. Dit is conform artikel 44 lid 2 BBV. Het gaat daarmee om gelden die bij de burger worden opgehaald voor de taak riolering en die weer volledig naar de burger terugvloeien. Zijn de lasten hoger dan de baten, dan onttrekken we deze aan de voorziening en andersom.
Deze voorziening zetten we alleen in voor riool- en waterzorgtaken. De middelen blijven beschikbaar voor de taken die in het Gemeentelijk Watertakenplan (GWP) 2023-2027 genoemd zijn. Tarieven Met ingang van 2024 bestaat de nieuwe riool- en waterzorgheffing uit een belasting voor het eigenarendeel. Deze werd geheven naar een vast bedrag per perceel (WOZ-object). Daarnaast was er een belasting voor het gebruikersdeel (vast bedrag voor perceel met woonhuis en overige percelen naar het aantal kubieke meters water dat wordt afgevoerd).