CConstaterende datLingewaard
Koppel je AI →
Document · PDF

NIEUW 1533234 - Bijlage 1 - Aangepaste Jaarstukken 2025 (incl. accountantsverklaring)

Raadsvergadering 2 juli 2026, gemeente LingewaardBij agendapunt: 1511185 Jaarstukken 2025 (bespreekstuk)29.997 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Jaarrekening 2025 Gemeente Lingewaard

Inhoud Algemeen ............................................................................................................................................................5 Aanbieding .......................................................................................................................................................6 Cijfers 2025 In één oogopslag .........................................................................................................................9 Financiën .......................................................................................................................................................10 Leeswijzer ......................................................................................................................................................13 Programma's .....................................................................................................................................................15 1. Veiligheid ...................................................................................................................................................16 2. Verkeer, vervoer en waterstaat ..................................................................................................................20 3.

Economie ...................................................................................................................................................25 4. Onderwijs ...................................................................................................................................................30 5. Sport, cultuurproductie en cultuurparticipatie ............................................................................................34 6. Sociaal domein ..........................................................................................................................................41 7. Volksgezondheid en milieu ........................................................................................................................57 8. Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing .......................................................................65 9.

Bestuur en ondersteuning ..........................................................................................................................72 Paragrafen .........................................................................................................................................................84 Paragraaf 1 Lokale heffingen .........................................................................................................................85 Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing..............................................................................100 Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................109 Paragraaf 4 Financiering .............................................................................................................................115 Paragraaf 5 Bedrijfsvoering .........................................................................................................................120 Paragraaf 6 Verbonden partijen ...................................................................................................................131 Paragraaf 7 Grondbeleid .............................................................................................................................142 Paragraaf 8 Klimaat, energie en circulariteit

................................................................................................154 Paragraaf 9 Openbaarheid ..........................................................................................................................159 Jaarrekening ....................................................................................................................................................160 Balans met toelichting ..................................................................................................................................161 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2025...............................................................................193 Toelichting op het overzicht van baten en lasten.........................................................................................194 Algemene dekkingsmiddelen, vpb en onvoorzien .......................................................................................199 Overhead .....................................................................................................................................................202 Rechtmatigheidsverantwoording .................................................................................................................203 Taakvelden baten en lasten

.........................................................................................................................205 SiSa bijlage voor specifieke uitkeringen ......................................................................................................208

3

Overige gegevens ........................................................................................................................................214 Bijlagen ............................................................................................................................................................222 Samenstelling gemeentebestuur .................................................................................................................223 Kerngegevens ..............................................................................................................................................225 Beleidsindicatoren .......................................................................................................................................226 Overzicht personele sterkte en personeelslasten ........................................................................................229 Overzicht van vaste activa ...........................................................................................................................230 Overzicht lopende investeringsprojecten .....................................................................................................231 Overzicht grote investeringsprojecten .........................................................................................................244

4

Algemeen

5

Aanbieding Beste leden van de raad, Graag bieden we u de Jaarstukken 2025 aan. Met deze stukken leggen we verantwoording af over de uitvoering van het beleid en de bijbehorende inzet van financiële middelen. 2025 was het laatste volledige jaar van deze bestuursperiode, waarin we veel werkzaamheden uitvoerden in het licht van grote maatschappelijke en financiële opgaven. Het verwachte tekort in de meerjarenbegroting 2026-2029 maakte het noodzakelijk om te bezuinigen. Samen met uw raad hebben we daarvoor in 2025 een zorgvuldig traject doorlopen. Dat resulteerde in een begroting die voor alle jaren structureel sluitend is. In deze aanbiedingsbrief geven we eerst een impressie van enkele inhoudelijke resultaten uit de programma’s. Daarna staan we stil bij het financieel resultaat.

Impressie inhoudelijke resultaten Veiligheid We voerden het tweejarig uitvoeringsplan van het Integraal Veiligheidsplan (2024–2025) vrijwel volledig uit. Hiermee werkten we samen met onder andere politie, brandweer, scholen en welzijnspartners aan een veilige woon- en leefomgeving. We zetten het afgelopen jaar stevig in op ondermijning en digitale criminaliteit. Daarnaast organiseerden we voorlichtingen, controles en preventieve activiteiten, onder andere voor jongeren. Mobiliteit Begin 2025 voltooiden we de herinrichting van de Gochsestraat. Daarnaast bereidden we diverse infrastructurele projecten in Huissen, Bemmel en Haalderen verder voor. Ook voerden we meerdere verkeersonderzoeken uit en werkten we met de provincie en regionale partners aan de nieuwe OV-concessie, doorfietsroute Huissen–Arnhem en analyses in het kader van de Gebiedsaanpak A325. Economie Met versterkte samenwerking in de Groene Metropoolregio (GMR) en de vaststelling van het Regionaal Programma Werklocaties 2025–2028 werkten we aan een toekomstbestendige economie. Bezoekers- en toerismecijfers stegen, onder andere bij fort Pannerden. Binnen NEXTgarden werkten we verder aan verduurzaming van het energiesysteem en het versterken van het glastuinbouwcluster. Onderwijs We moderniseerden een aantal schoolgebouwen en hun omgeving.

Door onder meer speelpleinen aan te pakken passen de scholen beter bij de onderwijsvisie, bijvoorbeeld op het gebied van buitenspelen. Door installaties te vervangen, verbruikten de gebouwen minder energie en verbeterde het binnenklimaat. Hiermee voldoen de schoolgebouwen beter aan de technische eisen op het gebied van klimaat en energie. De eerste tranche van het IHP Onderwijs voerden we verder uit. Voor drie van de vier grote projecten startten de bouwwerkzaamheden. In het IHP 2025 zijn nieuwe scholen opgenomen voor herontwikkeling. We hebben daarnaast stappen gezet in het versterken van de voor- en vroegschoolse educatie, passend onderwijs en pasten de regels voor leerlingenvervoer aan. Sport, cultuur en recreatie In alle kernen investeerden we in sportaccommodaties, troffen voorbereidingen voor de verduurzaming van diverse accommodaties en leverden Sporthal De Essenpas op. We startten met de bouw van MFA de Blauwenburcht in Huissen, de bouw van MFA Haalderen en versterkten cultuurparticipatie via onder andere 6

Clink!, het Cultuurakkoord en cultuuronderwijsprojecten. Ook stelden we het programma voor natuur, landschap en biodiversiteit vast. Sociaal domein We rondden de aanbesteding en implementatie van de nieuwe sociale basis af: vanaf 2026 starten drie buurtteams onder regie van Incluzio Lingewaard. We werkten aan het beheersbaar houden van kosten, onder andere door beleidsdefinities te actualiseren, meer in te zetten op zelfredzaamheid/eigen regie, sturing te versterken en de inzet op preventie te vergroten. De uitvoering van de strategische agenda – zoals Beschermd Thuis, Bestaanszekerheid en GALA – kwam goed op stoom. In het kader van leefbaarheid werden 22 initiatieven uitgevoerd en 9 gestart. Volksgezondheid en milieu We werkten aan gezonde leefomstandigheden voor onze inwoners via onder andere het programma Opgroeien in een kansrijke omgeving, dementievriendelijke gemeente en preventieve voorzieningen. Operatie Steenbreek verliep volgens plan, de regentonactie was zeer succesvol en we startten met de Afkoppelcoach. De hoeveelheid restafval daalde met 2 kg per inwoner; GFT daalde met 15 kg. De isolatiemaatregelen uit Operatie Isolatie leidde bij 177 huishouden tot energiebesparing. We verleenden een vergunning voor Windpark A15 voor de bouw van drie windturbines.

Wonen en leefomgeving Er werden 181 nieuwe woningen opgeleverd; met 42 sloopwoningen komt de netto toevoeging op 139 woningen. De sociale voorraad nam met 16 woningen toe. Diverse gebiedsvisies, planprocedures en voorbereidingen in onder andere Huissen, Gendt, Haalderen en Bemmel zijn afgerond of in uitvoering gebracht. De Omgevingswet is verder geïmplementeerd met standaard planregels. Complexe ruimtelijke aanvragen die niet zonder meer in aanmerking kwamen voor een omgevingsvergunning behandelden we aan de intaketafel. Van de ca. 55 ontvangen initiatieven werd ongeveer de helft door ons behandeld aan de intaketafel, de andere helft wezen we gemotiveerd vroegtijdig af. Bestuur en ondersteuning De participatieverordening en het participatiebeleid zijn vastgesteld, met onder andere uitdaagrecht en de initiatieventafel voor inwoners. De dienstverlening kreeg een hoge waardering (gemiddeld rapportcijfer 8,3). We optimaliseerden onze websites en werkten aan digitale toegankelijkheid. Ook vervulden we diverse regionale trekkersrollen bij grote opgaven, met name bij Groene Metropool Regio en Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein.

Financieel resultaat De Jaarstukken 2025 laten een voordelig resultaat zien van € 7,6 miljoen. We hadden een voordelig resultaat van € 2,2 miljoen begroot, wat betekent dat het verschil met de begroting € 5,4 miljoen is. De voordelen zijn overwegend incidenteel van aard. Waar structurele effecten spelen, zijn deze al zoveel mogelijk verwerkt in de Begroting 2026 en/of de Kaderbrief 2027. Hieronder lichten we een aantal belangrijke posten toe, waaronder ook een nadeel: • Specifieke uitkering realisatiestimulans betaalbare woningen, voordeel € 1,8 miljoen In 2025 is er in Lingewaard gestart met de bouw van 254 betaalbare woningen. We ontvangen per betaalbare woning € 7.000 vanuit de specifieke uitkering (SPUK) realisatiestimulans betaalbare woningen. Dit leidt in 2025 tot een voordeel € 1,8 miljoen. Deze gelden houden we via resultaatbestemming beschikbaar voor het doel van deze SPUK, zijnde het versnellen van de woningbouw van betaalbare woningen. • Leges bouwvergunningen, voordeel € 1,3 miljoen In 2025 waren de leges aanzienlijk hoger dan geraamd. De hoogte van de leges zijn vraaggestuurd en 7

•

•

•

•

afhankelijk van het moment van vergunningverlening. Ook speelt hierbij de grootte van het project een rol. In 2025 zijn veel vergunningen voor grote projecten verleend, waardoor de legesopbrengsten hoger zijn. Dit voordeel is incidenteel, aangezien we in onze raming uitgaan van een gemiddelde omdat dit jaarlijks fluctueert. In 2024 waren er bijvoorbeeld juist minder legesinkomsten dan begroot. Treasury, voordeel € 0,6 miljoen We hebben een voordeel op treasury door een lagere financieringsbehoefte dan verwacht. Dit leidt enerzijds tot minder rentelasten omdat er geen nieuwe lening aangetrokken hoefde te worden. Anderzijds hadden we hierdoor meer overtollige gelden die we in de vorm van kasgeldleningen hebben uitgezet bij andere gemeenten. Wmo, voordeel € 0,4 miljoen In totaal is binnen de Wmo sprake van een voordeel van € 0,4 miljoen. Dit wordt met name veroorzaakt door een voordeel op de huishoudelijke hulp en dagbesteding. Het voordeel op de huishoudelijke hulp hangt samen met de aanpassing van de verordening en het meer passend toewijzen. Dit doen we met het oog op het beschikbaar houden van de zorg voor de mensen die dit het meest nodig hebben. Het voordeel op de dagbesteding is een gevolg van het sluiten van enkele locaties en de beweging naar de vrij toegankelijke dagbestedingslocaties.

Re-integratie en participatie, voordeel € 0,3 miljoen Dit voordeel wordt voornamelijk veroorzaakt door lagere inzet van het projectcapaciteit en een gefaseerde uitvoering van ontwikkelactiviteiten. Ook zijn een aantal trainingen gefinancierd vanuit regionale middelen. Tegelijkertijd zijn middelen gericht ingezet waar de maatschappelijke opgaven het grootst was, namelijk de statushouders die ongeveer 18% van de instroom vormen. Pensioenen wethouders, nadeel € 0,5 miljoen Er is sprake van een nadeel door een aanvullende storting in de pensioenvoorziening voor wethouders. De pensioenvoorziening wordt in december 2027 overgedragen aan het ABP. De hoogte van de overdrachtswaarde is afhankelijk van de dekkingsgraad van het ABP op dat moment. Om voldoende middelen beschikbaar te hebben voor deze overdracht, was een aanvullende storting in 2025 noodzakelijk.

Meer gedetailleerde toelichtingen op de verschillen tussen de begroting en de jaarrekening vindt u bij de verschillende programma’s onder ‘Wat heeft het gekost?’. We zien dat we ondanks de onzekere tijden onze risico’s beheersbaar kunnen houden. Dit betekent dat we net als eerdere jaren een uitstekende weerstandsratio hebben van 5,6. Dit houdt in dat we ruim voldoende middelen hebben om risico’s op te vangen als deze zich voordoen.

Afsluiting Met deze Jaarstukken 2025 blikken we terug op een jaar waarin we in veel programma’s concrete voortgang hebben geboekt, ondanks de maatschappelijke en financiële uitdagingen. Tegelijkertijd zien we dat de structurele opgaven voor de komende jaren aanzienlijk blijven, onder andere op het gebied van sociaal domein, woningbouw, klimaatadaptatie en financiën. We blijven samen met inwoners, partners en de regio werken aan een vitale, duurzame en leefbare gemeente.

Lingewaard, 19 mei 2026 Burgemeester en wethouders

8

Cijfers 2025 In één oogopslag Programma

Lasten x % van totaal 1.000

1 Veiligheid

-5.023

3,3%

2 Verkeer, vervoer en waterstaat

-7.867

5,1%

3 Economie

-3.490

2,3%

4 Onderwijs

-6.103

4,0%

5 Sport, cultuurproductie en -participatie

-12.535

8,1%

6 Sociaal domein

-66.651

43,2%

7 Volksgezondheid en milieu

-15.723

10,2%

8 Volkshuisv.,Leefomgev., Sted. vernieuw.

-7.190

4,7%

9 Bestuur en ondersteuning

-29.731

19,3%

-154.313

100,0%

Totaal van de programma's

Programma

Baten x 1.000 % van totaal

1 Veiligheid

181

0,1%

2 Verkeer, vervoer en waterstaat

550

0,3%

3 Economie

1.997

1,2%

4 Onderwijs

492

0,3%

5 Sport, cultuurproductie en -participatie

2.665

1,6%

6 Sociaal domein

18.476

11,4%

7 Volksgezondheid en milieu

14.546

9,0%

8 Volkshuisv.,Leefomgev., Sted. vernieuw.

8.877

5,5%

114.168

70,5%

161.951

100,0%

9 Bestuur en ondersteuning

Totaal van de programma's

9

Financiën Rekening 2025

(Bedragen x €1.000)

Baten

Programma's 1 Veiligheid 2

Lasten

Saldo

Begroting 2025 na wijziging Baten Lasten Saldo

Verschil Baten

Lasten

Saldo

181

-5.023

-4.842

97

-4.974

-4.877

84

-49

35

417

-7.231

-6.814

258

-7.387

-7.129

159

156

314

1.997

-2.551

-554

1.426

-2.751

-1.326

571

200

771

3

Verkeer, vervoer en waterstaat Economie

4

Onderwijs

429

-6.103

-5.675

515

-5.989

-5.474

-87

-114

-200

5

Sport, cultuurproductie en -participatie

2.077

-11.197

-9.120

2.021

-11.184

-9.163

56

-12

43

6

Sociaal domein

17.160

-65.797

-48.637

15.974

-66.149

-50.174

1.186

351

1.537

7

Volksgezondheid en milieu Volkshuisv.,Leefomgev., Sted. vernieuw. Bestuur en ondersteuning

14.341

-15.639

-1.298

14.806

-16.460

-1.654

-465

821

356

7.614

-6.645

969

5.557

-8.319

-2.762

2.057

1.674

1.953

113.158

-29.469

83.689

111.273

-28.478

82.795

1.885

-991

894

157.373

-149.656

7.718

151.928

-151.692

236

5.446

2.036

5.704

4.577

-4.657

-80

5.107

-3.182

1.925

-530

-1.475

-2.005

161.951

-154.313

7.638

157.035

-154.874

2.161

4.916

561

5.477

8 9

Subtotaal programma's Mutaties reserves Resultaat

Overzicht resultaat 2025 Resultaat Jaarrekening 2025 Werkelijk Begroot

€ 7.638 V € 2.161 V

Voordelig verschil

€ 5.477 V

In onderstaande tabel staat een overzicht van de belangrijkste afwijkingen op concernniveau. Daarbij geven we aan of het gaat om een voordeel (V) of een nadeel (N) en of de afwijking een incidenteel of structureel karakter heeft. De afwijkingen hebben we toegelicht in de programma's. Als u op het onderwerp van de afwijking klikt, gaat u naar de toelichting van de afwijking in het desbetreffende programma.

Onderwerp

Afwijking V/N Aard afwijking

Programma 1 Veiligheid Geen significante afwijkingen op deze budgetten Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat Waterschapsbelasting 2023 en 2024 Vergoedingen nutsbedrijven voor graafwerkzaamheden (degeneratievergoedingen) Niet subsidiabele kosten project Carway Huissen Lager energieverbruik openbare verlichting door toepassing LED verlichting 10

-158 133

N V

Incidenteel Incidenteel

-69 276

N V

Incidenteel Structureel

Onderwerp

Afwijking V/N Aard afwijking

Programma 3 Economie Doorbetaling ontvangen gelden ihkv bommenregeling NEXTgarden

-64

N

Incidenteel

Programma 4 Onderwijs Afboeking voorbereidingskosten IKC De Doornick huidige locatie Afboeking boekwaarde IKC De Vonkenmorgen in verband met sloop Lagere subsidies peuteropvang door lagere afname opvang Minder leerlingenvervoer

-230 -190 86 121

N N V V

Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel

90

V

Incidenteel

57 -47 -68 82 303 109 299 -126 178 -72

V N N V V V V N V N

Incidenteel Structureel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel

40 58

V V

Incidenteel Incidenteel

-178 -93 114 107 56 -115

N N V V V N

Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Lagere doorbelasting uren faciliterend grondbeleid Omgevingswet Hogere opbrengst leges omgevingsvergunning Verhalen kosten bestuursdwang Wonen Specifieke uitkering realisatiestimulans betaalde woningen

225 133 1.319 210 75 1.778

V V V V V V

Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Programma 9 Bestuur en organisatie Gemeenteraad College van B&W Beheer overige gebouwen en gronden Bedrijfsvoeringskosten Van Werk Naar Werk

-47 -747 391 523 -517

N N V V N

Structureel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Programma 5 Sport, cultuurproducties en cultuurparticipatie Hogere SPUK-uitkering BTW sport Programma 6 Sociaal domein Nog uit te voeren plannen wijkplatforms Geen realisatie woningbouw op locatie Villa Ganita BUIG en loonkostensubsidie Armoede- en schuldenbeleid Re-integratie en participatie Wmo - Uitvoeringskosten & hulpmiddelen Wmo - Huishoudelijke hulp en dagbesteding Toename basisbegeleiding Jeugdhulp met verblijf Hogere kosten jeugdzorg door toename aantal kinderen onder toezicht Programma 7 Volksgezondheid en milieu Handhavingsplan alcohol en drugs Eindafrekening 2023 en 2024 GGD (project Nu Niet Zwanger) en GALA - Kansrijke Start Lagere toerekening kosten aan rioolbeheer Huishoudafval Overige afvalstoffen Vergoeding Single Used Plastics (SUP) Hogere opbrengst Diftar Eenmalige extra toevoeging voorziening algemene begraafplaatsen Programma 8 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing

11

Onderwerp

Afwijking V/N Aard afwijking

Lagere financieringskosten vanwege vertraging projecten Rentebaten tijdelijk overtollig geld uitgezet bij andere gemeenten Belastingsamenwerking Overbetuwe Decembercirculaire 2025 Gemeentefonds Reserveringen kapitaallasten investeringsplan

173 405 -62 296 350

V V N V V

Overige kleine afwijkingen programma 1 t/m 9

274

V

12

Incidenteel Incidenteel Structureel Incidenteel Incidenteel

Leeswijzer Het college legt met deze Jaarstukken 2025 verantwoording af over de uitvoering van het door de gemeenteraad vastgestelde beleid en bijbehorende budgetten in 2025. Algemeen In dit onderdeel is de aanbiedingsbrief opgenomen. Daarnaast vindt u de belangrijkste financiële aspecten hier terug. Programma's Het jaarverslag bestaat uit de programma's. Een programma is een samenhangend geheel van activiteiten binnen een beleidsveld. Per programma leggen we verantwoording af aan de hand van de zogenaamde drie W-vragen: Wat hebben we bereikt? We gaan in op de doelen zoals die in de begroting 2025 zijn vastgesteld. Waar van toepassing hebben we ook indicatoren opgenomen. De verplichte indicatoren staan in de bijlagen in de jaarstukken. Wat hebben we gedaan? We leggen verantwoording af over de activiteiten zoals deze in de begroting 2025 zijn opgenomen. Daarbij geven we puntsgewijs aan wat we uitvoerden. In sommige gevallen hebben we ook een verantwoording opgenomen over aanvullende activiteiten die we in 2025 oppakten. Wat heeft het gekost? Ieder programma start met een financiële tabel waarin we de werkelijke lasten en baten per taakveld en kostenplaats afzetten tegen de begroting en de cijfers van het vorige jaar. Vervolgens lichten we per taakveld de belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de begroting toe. We hanteren daarbij een ondergrens van € 50.000.

Baten zijn positief weergegeven, lasten negatief. Verbonden partijen De bijdrage van verbonden partijen aan de doelen en activiteiten is, net als in de begroting, integraal opgenomen bij de programma’s. Paragrafen De paragrafen zijn programmaoverstijgend. Dit betreft acht verplichte paragrafen: • Lokale heffingen • Weerstandsvermogen en risicobeheersing • Onderhoud kapitaalgoederen • Financiering • Bedrijfsvoering • Verbonden partijen • Grondbeleid • Openbaarheid Daarnaast heeft de gemeenteraad een paragraaf toegevoegd: de paragraaf Klimaat, energie en circulariteit. Jaarrekening De jaarrekening bevat de formele financiële verantwoording over 2025 en bestaat uit: • De balans met toelichting; • Het hoofdstuk algemene dekkingsmiddelen, vpb en onvoorzien; 13

• • • •

Het overzicht overhead; De rechtmatigheidsverantwoording; Het overzicht taakvelden baten en lasten; De SiSa-bijlagen.

14

Programma's

15

1. Veiligheid Onder dit programma vallen taken met betrekking tot toezicht en handhaving van de openbare orde, het tegengaan van georganiseerde criminaliteit en het bevorderen van een veilige woon- en leefomgeving. Via de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) richten we ons ook op brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing. Ontwikkelingen Polarisatie en maatschappelijke ontwrichting in de samenleving (landelijk en lokaal) Polarisatie en maatschappelijke spanningen bleven nadrukkelijk aanwezig, zowel landelijk als lokaal. We monitorden deze ontwikkeling, zodat we veranderingen in sentiment tijdig signaleerden en waar nodig snel en gericht konden handelen. Daarbij zetten we waar nodig in op heldere communicatie en het versterken van het vertrouwen tussen inwoners en overheid. Ook landelijk bleef dit onderwerp op de agenda, onder meer via initiatieven zoals de campagne “Verlies elkaar niet als polarisatie dichterbij komt” van Stichting SIRE. Toename zorg- en veiligheidsvraagstukken De zorg- en veiligheidsvraagstukken namen verder toe en werden complexer. We versterkten daarom actief de samenwerking tussen zorg- en veiligheidspartners. Zodat we signalen over kwetsbare inwoners sneller in beeld hadden en tijdig passende zorg en/of handhaving konden inzetten.

Door onder andere het verspreiden van een meldkaart vergrootten we de meldingsbereidheid en handelingsperspectieven van inwoners. Tegelijkertijd leidden de voorgenomen uitbreiding van bevoegdheden voor boa’s en de focus van de politie op kerntaken tot een toenemende druk op onze handhavingscapaciteit. Wat hebben we bereikt? Doel 1: Een veilige woon- en leefomgeving Op basis van het door u vastgestelde Integraal Veiligheidsplan hebben we een tweejarig uitvoeringsplan opgesteld voor 2024 en 2025 waarin 51 actiepunten staan. We voerden hiervan in totaal 45 actiepunten uit. Voor de zes actiepunten die we niet of niet volledig uitvoerden, lichtten we de oorzaken toe in de evaluatie van het uitvoeringsplan. Deze stelden we in maart 2026 vast en hebben we inmiddels ter informatie aan uw raad aangeboden. Samen met partners als politie, brandweer en het openbaar ministerie, maar ook met buurtbemiddeling, scholen, straatcoaches, welzijnsorganisaties en woningcorporaties, werkten we aan het vergroten van de veiligheid en het veiligheidsgevoel. Onze boa’s speelden hierbij een zichtbare en onmisbare rol op straat door toezicht te houden, signalen vroegtijdig op te vangen en waar nodig handhavend op te treden.

Doel 2: Weerbare inwoners en ondernemers tegen ondermijning en digitale criminaliteit Samen met onze partners investeerden we onder andere in bewustwording en weerbaarheid bij inwoners en ondernemers tegen ondermijnende en digitale criminaliteit. De kracht zit daarbij in de herhaling van de boodschap. Van het bij doel 1 genoemde uitvoeringsplan hebben 13 actiepunten betrekking op ondermijning en 10 actiepunten op digitale criminaliteit. Van deze in totaal 23 actiepunten voerden we 21 punten volledig uit, één gedeeltelijk en één niet. Het gedeeltelijk uitgevoerde actiepunt betrof een e‑learning die we bij twee van de drie teams in onze organisatie hebben afgerond. De interne cyberoefening, het niet‑uitgevoerde actiepunt, plannen we in 2026 alsnog in.

16

Om ondermijnende en digitale criminaliteit tegen te gaan, voerden we controles uit in het buitengebied en op bedrijventerreinen. Ook organiseerden we voorlichtingsactiviteiten voor inwoners en een bijeenkomst voor ondernemers. We hebben ingezet op preventie door voorlichting en weerbaarheidsprogramma’s op scholen, gericht op het versterken van de weerbaarheid van jongeren tegen (drugs)criminaliteit. Daarnaast vergrootten we hun bewustzijn van digitale risico’s. Wat hebben we gedaan? Een veilige woon- en leefomgeving (doel 1) • We ontvingen voor zowel onze gemeente als Overbetuwe gezamenlijk 80 meldingen voor buurtbemiddeling ter beperking van woonoverlast. Daarvan bleken 15 dossiers niet geschikt (onder meer vanwege dreiging, intimidatie of veiligheidsbeperkingen), weigerden één van de buren in 23 dossiers en kwam in 7 dossiers geen contact tot stand. In totaal rondde buurtbemiddeling 35 dossiers succesvol af. Buurtbemiddeling splitste de eindrapportage niet uit naar de afzonderlijke gemeenten. Dit hing samen met het beëindigen van de samenwerking en de overgang naar een nieuwe aanbieder in 2026. • Op verschillende manieren probeerden we de bereidheid te vergroten bij inwoners en ondernemers om verdachte, ondermijnende en zorgelijke situaties te melden.

Denk hierbij aan: - Diverse publicaties via sociale media (onder andere regionale campagne tegen productie synthetische drugs) en Het Gemeentenieuws; - Gesprekken met inwoners en ondernemers: op 2 april bij de Albert Heijn in Huissen, Gendt en Bemmel (actiedag ‘Echt niet vandaag’), 7 april ‘Bewaak je eigen zaak’ voor ondernemers op het gemeentekantoor, 13 april bij Modekoopzondag ‘Bemmel in de Mode’, 6 september bij de ‘Uit in Bemmel’ markt, 22 september bij de ‘Deutsche Mittag’ in Huissen, 8 oktober met het mobiele Media Lab op de markt in Bemmel in het kader van de week van de veiligheid. • Om drugs- en alcoholgebruik door jongeren/jongvolwassenen en het mogelijk afglijden in de criminaliteit te voorkomen, namen we de volgende maatregelen: - Het voortzetten van het in 2024 gestartte programma Veilig In en Om School (VIOS) op OBC Huissen, OBC Bemmel en vier basisscholen in Huissen (IKC Binnenste Buiten, Holthuus, Abacus en Sterrenbos); - Het actief afgeven van signalen door straatcoaches aan het jeugdgroepenoverleg en VIOS; - Het uitvoeren van structurele controles bij onder andere horeca, evenementen en supermarkten op de naleving van de leeftijdsgrens voor het bezit en verstrekken van alcoholhoudende dranken. In totaal voerden we 117 controles uit op de leeftijdsgrens. Daarbij schreven we 48 bekeuringen uit, waarvan we 45 jongeren doorverwezen naar HALT.

- Het inzetten van het Halt-loket bij De Valom in Huissen tijdens carnaval, waarbij BOA’s jongeren ter plaatse hebben doorverwezen voor het starten van HALT-trajecten. • Om het veiligheidsgevoel te vergroten, nam u in september unaniem de motie “Lingewaard veilig voor iedereen, inclusies meisjes en vrouwen” aan. In navolging van uw oproep in de motie startten we met de voorbereiding van een gerichte aanpak om dit veiligheidsgevoel te vergroten. In maart 2026 informeerden we u over het uitvoeringsplan.

17

Weerbare inwoners en ondernemers tegen ondermijning en digitale criminaliteit (doel 2) • Voor ondernemers organiseerden we een bijeenkomst gericht op zowel ondermijning als digitale criminaliteit. Daarnaast organiseerden we drie voorlichtingsmomenten voor inwoners over digitale veiligheid. We gaven Halt-voorlichtingslessen op scholen en voerden een preventieprogramma uit op vier basisscholen om de weerbaarheid van leerlingen tegen de verleidingen van (drugs)criminaliteit te vergroten. Verder zetten we de cyberbus in bij het Pro College in Bemmel om voorlichting te geven over cybercrime. Ook hielden we twee interne bijeenkomsten en een e-learning over ondermijning. • We voerden zes integrale controles uit in het buitengebied, waarvan twee nachtelijke handhavingscontroles. Daarnaast controleerden we zes bedrijven op bedrijventerreinen en in het buitengebied op ondermijnende activiteiten. We bezochten drie horecalocaties en controleerden op ondermijning maar ook op naleving van de Alcoholwet. Ter bescherming van arbeidsmigranten bezochten we twee werkgevers, deels samen met de arbeidsinspectie. Tot slot controleerden we de huisvesting van migranten in twee woningen. • Eén verkoop van vastgoed toetsten we op integriteit. We voerden achttien Bibob toetsen (omgevingsvergunning, vastgoed en Alcoholwet) uit.

Omdat de aanvrager niet kon voldoen aan de eisen van de wet Bibob weigerden we één vergunning. Daarnaast sloten we één woning voor een maand vanwege aangetroffen harddrugs. Wat heeft het gekost? Tabel baten en lasten Per taakveld zijn de lasten (-) en baten (+) van de producten (afgerond op € 1.000) opgenomen. 1

Veiligheid

Rekening 2025

Begroot 2025 na wijz.

Begroot 2025 primitief

1.1

Crisisbeheersing en brandweer

-3.375

-3.294

-3.357

60101 Explosievendetectie en -ruiming

-117

-28

-60

60102 Crisisbeheersing en Brandweer

-3.073

-3.073

-3.095

-185

-193

-202

-1.648

-1.679

-1.676

60104 Uitvoering APV en Bijz. wetten

-512

-506

-531

60105 Beleid Openbare Orde & Veiligheid

-630

-678

-652

60106 Uitvoering Openbare Orde & Veiligh.

-506

-495

-493

-5.023

-4.973

-5.033

60103 Brandweerposten - Beheer & Onderh. 1.2

Openbare orde en veiligheid

Totaal lasten 1.1

Crisisbeheersing en brandweer

137

47

79

60101 Explosievendetectie en -ruiming

124

35

67

60102 Crisisbeheersing en Brandweer

13

12

12

1.2

Openbare orde en veiligheid

45

50

40

60104 Uitvoering APV en Bijz. wetten

14

18

40

60105 Beleid Openbare Orde & Veiligheid

16

32

0

60106 Uitvoering Openbare Orde & Veiligh.

15

0

0

182

97

119

-4.843

-4.877

-4.915

0

0

0

Totaal baten Saldo baten en lasten 69801 Onttrekkingen reserves

18

69801 Toevoegingen reserves

Saldo inclusief mutaties reserves

0

0

0

-4.843

-4.877

-4.915

Hieronder lichten wij alle afwijkingen op kostenplaatsen van € 50.000 of meer toe. Per afwijking benoemen wij de belangrijkste oorzaken. Daardoor is de optelsom van de toelichtingen niet altijd gelijk aan het totaalbedrag. 1.1 Crisisbeheersing en brandweer bedragen x € 1.000 60101 Explosievendetectie en -ruiming De gemeenteraad stelde op 5 maart 2026 de declaratie over 2025 voor het ministerie van Binnenlandse Zaken van € 166.791 vast. Van dit bedrag krijgen we een bijdrage van 68% via de meicirculaire 2026. Omdat het raadsbesluit ná 31 december 2025 is genomen, kon dit niet meer in de ramingen 2025 worden verwerkt. We hebben dit wel in de realisatie verwerkt.

Lasten 113 N

Baten 113 V

I/S I

bedragen x € 1.000

Lasten

Baten

I/S

bedragen x € 1.000

Lasten

Baten

I/S

1.2 Openbare orde en veiligheid

Geen significante afwijkingen op deze budgetten. Mutaties in de reserves

Geen significante afwijkingen op deze budgetten.

Beleidsnota's Integraal Veiligheidsplan 2024-2027 Preventie- en Handhavingsplan Alcohol en Drugs Lingewaard 2025-2028 Algemene Plaatselijke Verordening 2026

19

2. Verkeer, vervoer en waterstaat Onder dit programma vallen alle taken die gaan over het aanleggen en onderhouden van de wegenstructuur. Inclusief voorzieningen voor fietsers, voetgangers, parkeren, straatinrichting, verkeersborden, straatverlichting, openbaar vervoerhaltes en gemeentelijke watergangen. Ontwikkelingen Doortrekking A15 Na de positieve uitspraak van de Raad van State over het Tracébesluit heeft Rijkswaterstaat de contracten voor de realisatie geactualiseerd en de tijdplanning voor de werkzaamheden gedeeld. In onze gemeente start het werk met het aanleggen van een bouwweg tussen Bemmel en Angeren in 2026. Opening van de weg is gepland in 2031. Openbaar vervoer De nieuwe concessie voor het busvervoer vanaf juni 2026 voorziet in een aantal verbeteringen. Zo gaat de frequentie van buslijn 300 in de spits omhoog en rijdt deze in Nijmegen door naar de omgeving van HAN en Radboud Universiteit. Ook komt de nachtbus terug in de weekenden. Bereikbaarheid als sleutel voor toekomstige woningbouw Bereikbaarheid en groeiende aantallen verkeersdeelnemers waren belangrijk voor “hoeveel kan waar”, naast de ruimtelijke vraag "wat kan waar”. Als gemeente anticipeerden we op deze puzzel met een aantal ruimtelijke verkenningen en een koersdocument mobiliteit die richting geven aan keuzes voor de langere termijn.

Wat hebben we bereikt? Doel 1: Veilige mobiliteit voor alle weggebruikers De reconstructies op onze lokale straten en wegen droegen bij aan een veiligere verkeersafwikkeling. Doel 2: Het bereikbaar houden van woonkernen en bedrijventerreinen We voerden meerdere verkeersonderzoeken uit waarin we maatregelen onderzochten om de kern Huissen en de bedrijventerreinen bereikbaar te houden. Ook zijn er vanuit provinciaal en regionaal verband verkenningen uitgevoerd met het oog op het bereikbaar houden van onze kernen. Doel 3: Verduurzaming van mobiliteit en het beperken van negatieve effecten van verkeer op de woonomgeving De extra voorzieningen voor het opladen van elektrische auto’s droegen bij aan de energietransitie en het verminderen van schadelijke uitstoot. Het op peil houden van de dienstregeling van het busvervoer en het voorbereiden van de nieuwe concessie vanaf medio 2026 voor het busvervoer en het realiseren van (snel-) fietsroutes, droegen bij aan het “laten staan” van de auto voor met name kortere afstanden. Wat hebben we gedaan? Veilige mobiliteit voor alle weggebruikers (doel 1) Begin 2025 hebben we de herinrichting inclusief rioolvervanging voor de Gochsestraat (Huissen) afgerond en opgeleverd. De volgende infrastructurele projecten bereidden we (verder) voor: o Realisatie vrijliggende fietspaden rotonde Stadswal-Huismanstraat (Huissen).

In verband met de planning van de nutsbedrijven is de uitvoering doorgeschoven naar 2026; o Aanpak rotonde Bredestraat-Muntstraat (Huissen); o Reconstructie Bredestraat-noord (Huissen); o Reconstructie Bredestraat-zuid (Huissen); 20

o o o o o o o o o o

Groot onderhoud bochten Karstraat (Huissen); Reconstructie Huismanstraat (Huissen); Aanpak rotonde Van der Mondeweg (Haalderen), inclusief aansluiting ’t Hof van Klein Baal; Project Fietsvoorzieningen De Plak (Bemmel); Reconstructie Karstraat Bemmel, tussen Deellaan en A15 (Bemmel); Reconstructie Vossenhol (Bemmel); Aanpak kruispunt Stadsdam-Looveer (Huissen); Aanpak kruispunt Loostraat – Keizersallee (Huissen); Uitbreiding parkeerterrein Molenweide (Huissen); Komgrensmaatregelen Zandsestraat (Bemmel).

Eind 2025 hebben we het project Reconstructie Papenstraat (Bemmel) stopgezet en besloten om in 2026 op de Papenstraat groot onderhoud te plegen. Het bereikbaar houden van woonkernen en bedrijventerreinen (doel 2) We voerden een uitgebreid parkeeronderzoek uit in het centrumgebied van Bemmel. Daarmee kregen we een beter inzicht in de capaciteit van en druk op de openbare ruimte. Dit helpt bij het inpassen van nieuwe ontwikkelingen bij bijvoorbeeld winkels en publieke functies. De volgende verkeersonderzoeken zijn uitgevoerd: o Verkeersstudie bedrijventerrein Pannenhuis; o Verkeersstudie Fietsroute Hortensialaan Huissen; o Verkeersstudie Ontwerp Polseweg, inclusief kruispunt Karstraat-Stadswal-Polseweg; o Verkeersonderzoek verbinding Hoeve-Azelealaan; o Verkeersonderzoek Robuuste Netwerkmaatregelen Lingewaard; o Truckspotting Huissen.

Samen met de provincie Gelderland en de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen werkten we aan: o Voorbereidingen nieuwe OV-concessie; o Planvoorbereiding doorfietsroute Huissen-Arnhem; o Netwerkanalyse A325, als onderdeel van de Gebiedsaanpak A325; o Verkenningen naar een Mobiliteitshub A15 Bemmel en een busroute over A15 (nog niet afgerond); o Het opstellen van een uitvoeringsprogramma voor het regionaal mobiliteitsplan (RMP); o Verkenning Trajectaanpak N838 (Angeren – Doornenburg); o Inzet provinciale logistieke makelaars (intermediair naar bedrijven met veel (vracht-)verkeersbewegingen; o Actualisatie regionaal verkeersmodel als basis voor verkeersonderzoeken en doorrekening van het effect van maatregelen. Daarnaast startten we de planvoorbereidingen op voor de doortrekking A15 en de dijkversterking HuissenSterreschans-Sprok. Voor de A15 heeft Rijkswaterstaat alle contracten geactualiseerd en een uitvoeringsplanning bekendgemaakt. In de planvoorbereiding voor de dijkversterking van de Rijndijk hebben we de effecten van een eventuele aansluiting voor autoverkeer, vrijliggende fietspaden op de dijkvakken Krakkedel – Rijnstraat en Paddepoel – Molenweide en het opwaarderen van het wandelpad tussen Angeren en Huissen verwerkt in de onderzoeksfase van de planvoorbereiding.

Als voorbereiding op het actualiseren van het maatregelenprogramma GMP-plus hebben we een koersdocument voorbereid. Daarin houden we rekening met toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen. Op basis daarvan geven we richting aan het bepalen van urgentie en prioriteit bij alle maatregelen vanuit het GMP+ en 21

nieuwe maatregelen. Hiervoor hebben we gebruikgemaakt van de extra middelen (€ 200.000,-) die eenmalig waren toegekend in verband met de toegenomen werkzaamheden binnen dit programma. Verduurzaming van mobiliteit en het beperken van negatieve effecten van verkeer op de woonomgeving (doel 3) Het aantal openbare laadinfrastructuur hebben we met 41 laadpalen uitgebreid. Ook hebben we onderzoek gedaan naar de mogelijke implementatie van een laadkabeltegel (voorziening in het trottoir voor een aansluiting “aan huis”). Wat heeft het gekost? Tabel baten en lasten Per taakveld zijn de lasten (-) en baten (+) van de producten (afgerond op € 1.000) opgenomen. 2

Verkeer, vervoer en waterstaat

Rekening 2025

Begroot 2025 na wijz.

Begroot 2025 primitief

2.1

Verkeer en vervoer

-7.144

-7.284

-7.410

60202 Verkeersveiligheid uitvoering

-103

-104

-103

60203 Verkeersregelinstallaties

-42

-30

-28

60204 Bewegwijzering en bebording

-280

-280

-272

60205 Civieltechnische kunstwerken

-258

-308

-304

60206 Gladheidsbestrijding

-369

-344

-334

-4.062

-3.835

-3.940

60208 Openbare verlichting

-542

-826

-910

60209 Schoonhouden infrastructuur

-531

-544

-543

60210 Straatmeubilair

-203

-193

-192

60201 Verkeersbeleid

-754

-820

-784

2.2

-86

-102

-98

-86

-102

-98

-7.230

-7.386

-7.508

Verkeer en vervoer

417

258

242

60203 Verkeersregelinstallaties

-1

0

0

60205 Civieltechnische kunstwerken

-5

0

0

60207 Wegen

356

222

206

60208 Openbare verlichting

14

13

13

60210 Straatmeubilair

45

23

23

60201 Verkeersbeleid

8

0

0

Totaal baten

417

258

242

-6.816

-7.128

-7.267

69802 Onttrekkingen reserves

133

207

122

69802 Toevoegingen reserves

-636

-628

-568

-7.319

-7.549

-7.713

60207 Wegen

Parkeren

60211 Parkeren

Totaal lasten 2.1

Saldo baten en lasten

Saldo inclusief mutaties reserves

22

Hieronder lichten wij alle afwijkingen op kostenplaatsen van € 50.000 of meer toe. Per afwijking benoemen wij de belangrijkste oorzaken. Daardoor is de optelsom van de toelichtingen niet altijd gelijk aan het totaalbedrag. 2.1 Verkeer en vervoer bedragen x € 1.000 60201 Verkeersbeleid De werkzaamheden van het onderzoek Robuuste Netwerkmaatregelen lopen nog. Net als enkele verkeersanalyses waarbij externe ondersteuning nodig is in het begin van 2026. We stellen voor om € 28.000 via resultaatbestemming beschikbaar te houden voor de afronding van de verkeersanalyses/-studies. Het verkeersonderzoek naar aanleiding van de motie vrachtverkeerontsluiting Huissen hebben we in 2025 niet afgerond. Dit leidt tot een voordeel van € 20.000. Dit bedrag blijft via de algemene reserve beschikbaar voor de afronding van dit onderzoek in 2026. 60207 Wegen We betaalden een naheffing op de Waterschapsbelasting over de jaren 2023 en 2024. De tarieven zijn sinds 2023 met ruim 14% gestegen.

Lasten

60208 Openbare verlichting Liander hanteerde een te hoog capaciteitstarief voor de bepaling van de netbeheerderskosten van de jaren 2018 tot en met 2025. Over deze periode van zeven jaar is een terugbetaling ontvangen en het tarief is vanaf 2026 naar beneden bijgesteld. Door de grootschalige toepassing van LED-verlichting is het energieverbruik van de openbare verlichting structureel gedaald. De energieleverancier heeft op basis van een grove inschatting de voorschotbedragen naar beneden bijgesteld. Dit leidde tot een groot voordeel in 2025. We hebben in 2025 geen eindafrekening ontvangen, waardoor niet duidelijk is of dit voordeel structureel is.

I/S I

46 V

20 V

158 N

Er is een voordeel omdat meer degeneratievergoedingen zijn ontvangen dan begroot. Dit is een vergoeding die nutsbedrijven betalen na graafwerk voor kabels of leidingen in de openbare ruimte. Het project Carway Huissen is in 2024 volledig afgerond. Voor het onderdeel Zandsedwarsstraat is een bedrag van € 69.000 nietsubsidiabel gebleken, wat leidde tot een incidenteel nadeel.

Baten

I

133 V

I

69 N

I

62 V

I

214 V

I

2.2 Parkeren bedragen x € 1.000 Geen significante afwijkingen op deze budgetten.

23

Lasten

Baten

I/S

Mutaties in de reserves bedragen x € 1.000 De investeringen uit het GMP+ zijn nog niet gereed, waardoor er hiervoor geen kapitaallasten zijn in 2025. De begrote dekking van deze kapitaallasten komt daarmee ook te vervallen. Het verkeersonderzoek naar aanleiding van de motie vrachtverkeerontsluiting Huissen hebben we in 2025 niet afgerond. Dit bedrag wordt daarom in 2025 aan de algemene reserve onttrokken. In 2026 wordt het onderzoek afgerond en zetten we dit geld alsnog in.

Beleidsnota's Gemeentelijk Mobiliteitsplan (2017) Wegencategoriseringsplan Lingewaard (2020) Maatregelenprogramma GMP-plus (2022) Addendum Wegencategoriseringsplan Lingewaard (2023) Nota Parkeernormen Lingewaard (2024) Visie plaatsing laadpalen (2025)

24

Lasten

Baten 34 N

20 N

I/S

3. Economie Onder dit programma vallen taken in verband met economische ontwikkeling en bedrijvigheid, dienstverlening aan ondernemers en economische promotie. Onder bedrijvigheid vallen bedrijventerreinen, winkelconcentraties en het ontwikkelingsgebied voor glastuinbouw. Ook de financiële component van evenementen en toerisme (markt- en kermisgelden, toeristenbelasting) hoort hierbij. Ontwikkelingen Netcongestie en energie-infrastructuur Ondanks inspanningen om tot uitbreiding van het elektriciteitsnet te komen, hebben netbeheerders bij overheden aan de bel getrokken. Het stroomnet zit vol en zonder extra inspanningen dreigt een wachtlijst voor nieuwe woningen en bedrijven. De provincie zag daarin aanleiding om in de nieuwe provinciale omgevingsverordening instructieregels voor onder andere woningbouwplannen op te nemen. Die instructieregels borgen samenhang tussen netuitbreiding en grote nieuwe bouwplannen. Begin 2026 hebben we in GMR-verband op die nieuwe ontwerpverordening gereageerd. Wat hebben we bereikt? Een toekomstbestendige lokale economie (doel 1) De samenwerking in de GMR-regio en met ondernemers hebben we geïntensiveerd. Daarmee hebben we belangrijke randvoorwaarden voor economische ontwikkeling geborgd.

Voldoende ontwikkelruimte voor en het verduurzamen van bedrijventerreinen (doel 2) Ook bij dit doel waren onze activiteiten ondersteunend aan de verduurzaming van de economie en het ruimtegebruik van economische activiteiten. Met het nieuwe Regionaal Programma Werklocaties, onze energiescans en de afspraken over Agropark III, hebben we de basis versterkt voor duurzame groei en de transitie naar een meer circulaire economie. Meer recreatie en toerisme (doel 3) Meer mensen bezochten onze gemeente. Dit bleek onder andere uit stijgende bezoekersaantallen bij Fort Pannerden. Ook de opbrengst van de toeristenbelasting liet zien dat onze campings het hele seizoen een volle bezetting hebben. Ook in B&B’s en camperplaatsen was de trend van een jaarlijks lichte stijging zichtbaar. Versterking van NEXTgarden (doel 4) De versterking van ons glastuinbouw concentratiegebied omvat in hoofdzaak verduurzaming van het energiesysteem en de ruimtelijke gebiedsinrichting. Dit zijn beide lange termijn doelen waaraan we hebben gewerkt. Wat hebben we gedaan? Een toekomstbestendige lokale economie (doel 1) • De rapportage over de toekomstverkenning van de land- en tuinbouwbedrijven in Lingewaard hebben we eind 2024 aan u toegestuurd.

Op basis van de aanbevelingen daarin hebben we de volgende vervolgstappen gezet: o Binnen onze organisatie wezen we een aanspreekpunt voor boeren en tuinders aan; o We pakten aanbevelingen op met betrekking tot het omgevingsbeleid die aan de orde komen in het beleid voor NEXTgarden, de herijking van de omgevingsvisie en het opstellen van een programma waarmee onder andere ruimtelijke initiatieven tot functieverandering kunnen worden behandeld;

25

o

•

We onderzochten de mogelijkheden voor ondersteuning vanuit de gemeente bij bedrijfsbeëindiging. Dit ronden we in 2026 af. Dit betreft geen planologisch spoor maar de sociale impact van het stoppen met een agrarisch bedrijf. We hebben onze betrokkenheid bij activiteiten vanuit de regionale (GMR) agenda en in bijeenkomsten van ondernemers-/winkeliersverenigingen vergroot. Het centrummanagement (CML) richtte zich na uittreding van de vertegenwoordiging vanuit Bemmel voortaan op Huissen en Gendt. Hierover hebben we u in maart 2025 geïnformeerd.

Voldoende ontwikkelruimte voor en het verduurzamen van bedrijventerreinen (doel 2) • Uw raad stelde het nieuwe Regionaal Programma Werklocaties 2025 – 2028 in juni 2025 vast; • Voor ondernemers op het Looveer hebben we in een energiescan het energiegebruik in beeld gebracht. Op basis daarvan kunnen zij mogelijkheden voor besparing beoordelen of in gang zetten. Op Pannenhuis heeft samenwerking met de provincie geresulteerd in een duurzame stroomvoorziening bij de busremise die in 2026 in gebruik kan worden genomen; • Ondernemers op het terrein Gendt – Bemmel zagen vooralsnog geen toegevoegde waarde in de oprichting van een BIZ (Bedrijfsinvesteringszone). Eventueel vervolg wordt bezien vanuit de opgave voor verduurzaming. De regeling voor het bedrijventerrein De Houtakker hebben we verlengd tot en met 2030; • De inventarisatie van mogelijkheden voor verdichting op bedrijventerreinen is een opgave vanuit het RPW. Doel hiervan is om planologische mogelijkheden in het omgevingsplan af te stemmen op reële mogelijkheden in de praktijk. Dit hebben we nog niet opgepakt in 2025; • We hebben onderzocht of Agropark III kan worden aangesloten op het netwerk van Lingezegen Energy. De aansluitcapaciteit van Lingezegen Energy bleek hiervoor echter onvoldoende.

Meer recreatie en toerisme (doel 3) • Het is niet gelukt om in overleg met het Waterschap de drie schouwpaden bij Loovelden (Huissen), Angeren en het Ecopark Gendt toegankelijk te krijgen voor publiek. Het Waterschap voelt zich gebonden aan afspraken vanuit de ruilverkaveling en gaat niet in gesprek met individuele eigenaren. Voor zover bekend verleenden individuele eigenaren hieraan ook geen medewerking; • We leverden een nieuwe toeristische belevingskaart op die voor iedereen verkrijgbaar is. Omdat een nieuwe mini-map vergelijkbare informatie bevat en geen toegevoegde waarde heeft, hebben we in overleg met Overbetuwe besloten geen nieuwe mini-map te maken; • Het AB van Park Lingezegen stelde de toekomstvisie voor het parkgebied vast; • Beheer en onderhoud van het wandelnetwerk hebben we in regionaal verband aanbesteed. In 2026 nemen we hierover een besluit; • In het voorjaar is in het kader van 80 jaar vrijheid een paviljoen aan De Vergert bij Bemmel geopend met verhalen van inwoners uit het gebied. Versterking van NEXTgarden (doel 4) • Om uitvoering te geven aan de strategische visie voor NEXTgarden stelde uw raad eind 2024 € 350.000 beschikbaar voor de jaren 2025 – 2027. Daarmee hebben we verder gewerkt aan de versterking van ons glastuinbouw concentratiegebied.

We deden dat samen met de sector en financiële ondersteuning vanuit de Regiodeal (afspraken met het Rijk in GMR-verband). In januari 2026 hebben we uw raad geïnformeerd over de voortgang (Informatienota Voortgang Strategische visie NEXTgarden);

26

Wat heeft het gekost? Tabel baten en lasten Per taakveld zijn de lasten (-) en baten (+) van de producten (afgerond op € 1.000) opgenomen. 3

Economie

Rekening 2025

Begroot 2025 na wijz.

Begroot 2025 primitief

3.1

Economische ontwikkeling

-1.245

-1.251

-1.248

60301 Samenwerkingsverbanden

-853

-844

-843

60302 Economische ontwikkeling

-392

-407

-405

3.2

-906

-1.089

-1.091

60304 Industrieterreinen

-906

-1.089

-1.091

3.3

-172

-176

-174

60305 Bedrijvenloket

-123

-123

-122

60306 Straatmarkten

-49

-53

-52

3.4

-226

-235

-234

60307 Toerisme

-154

-136

-135

60308 Kermis

-72

-94

-94

0

-5

-5

Totaal lasten

-2.549

-2.751

-2.747

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

1.735

1.158

1.158

1.735

1.158

1.158

19

20

20

19

20

20

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

Bedrijvenloketten bedrijfsregelingen

Economische promotie

60309 Economische promotie

3.2

60304 Industrieterreinen 3.3

Bedrijvenloketten bedrijfsregelingen

60306 Straatmarkten 3.4

Economische promotie

243

248

248

60307 Toerisme

136

139

139

60308 Kermis

107

109

109

Totaal baten

1.997

1.426

1.426

Saldo baten en lasten

-553

-1.325

-1.322

69803 Onttrekkingen reserves

0

0

0

69803 Toevoegingen reserves

-938

0

0

-1.491

-1.325

-1.322

Saldo inclusief mutaties reserves

Hieronder lichten wij alle afwijkingen op kostenplaatsen van € 50.000 of meer toe. Per afwijking benoemen wij de belangrijkste oorzaken. Daardoor is de optelsom van de toelichtingen niet altijd gelijk aan het totaalbedrag. 3.1 Economische ontwikkeling bedragen x € 1.000 Geen significante afwijkingen op deze budgetten.

27

Lasten

Baten

I/S

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bij de bouwgrondexploitatie vindt budgetbeheer plaats op basis van exploitatiebegrotingen over meerdere jaren. Bij verschuiving in de jaarschijven worden de begrotingen daarom niet bijgesteld. Deze verschuivingen kunnen wel leiden tot verschillen ten opzichte van de begrote baten en lasten. Door de verrekening met de toe- of afname van de boekwaarde is er per saldo geen verschil. De hier in de jaarrekening opgenomen toelichting is daarom beperkt tot significante afwijkingen van de bouwgrondexploitaties die geen budgettair neutraal saldo hebben voor 2025. De voortgang van de bouwgrondexploitaties wordt toegelicht in de paragraaf Grondbeleid. bedragen x € 1.000

Lasten

Baten

I/S

153 V

I

A.043 Pannenhuis II, Huissen Deze grondexploitatie hebben we in 2025 afgesloten. De winst komt ten gunste van de reserve grondexploitatie.

13 V

I

A.045 Houtakker II, Bemmel Deze grondexploitatie hebben we in 2025 afgesloten. De winst komt ten gunste van de reserve grondexploitatie.

496 V

I

199 V

I

60304 Industrieterreinen A.040 Agropark II, Huissen Deze grondexploitatie hebben we in 2025 afgesloten. De winst komt ten gunste van de reserve grondexploitatie.

A.110 Bergerden, Huissen De getroffen verliesvoorziening kan vervallen. Daarnaast is er een verplichte winstneming verwerkt. De bijstelling van de verliesvoorziening en de winstneming komen ten gunste van de reserve grondexploitatie. Warmtenet Lingewaard (WNL) heeft een aantal werkzaamheden uitgevoerd met betrekking tot explosievendetectie. Hiervoor ontvangen de gemeente een vergoeding via de bommenregeling. Deze gelden hebben wij in 2024 ontvangen en in 2025 doorbetaald aan WNL, wat in 2025 leidt tot een nadeel.

64 N

I

3.3 Bedrijvenloketten bedrijfsregelingen bedragen x € 1.000

Lasten

Baten

I/S

bedragen x € 1.000

Lasten

Baten

I/S

Geen significante afwijkingen op deze budgetten.

3.4 Economische promotie

Geen significante afwijkingen op deze budgetten.

28

Mutaties in de reserves bedragen x € 1.000 De grondexploitaties Agropark II, Pannenhuis II en Houtakker II zijn in 2025 afgesloten met een winst van respectievelijk € 153.000, € 13.000 en € 496.000. De winsten voegden we toe aan de reserve grondexploitaties. Na actualisatie van de grondexploitaties bleek dat het resultaat bij complex Bergerden positiever uitvalt. De getroffen verliesvoorziening kan vervallen (€ 117.000). Daarnaast is er een verplichte winstneming van € 82.000. Beide bedragen voegden we toe aan de reserve grondexploitatie. Het plan Sallandstraat, Haalderen is in 2025 positief bijgesteld. De getroffen verliesvoorziening is met € 78.000 verlaagd. Dit bedrag voegden we toe aan de reserve grondexploitatie. De verlaging van de verliesvoorziening hebben we als inkomsten verwerkt in programma 8. Beleidsnota's Economisch beleidsplan (2022) Recreatienota Lingewaard en Overbetuwe (april 2023) Regionaal Programma Werklocaties 2021-2024 Strategische visie NEXTgarden (2021) Gebiedsvisie NEXTgarden (2021)

29

Lasten 662 N

Baten

I/S I

199 N

I

78 N

I

4. Onderwijs Onder dit programma vallen de kinderopvang, het basisonderwijs, bewegingsonderwijs, onderwijshuisvesting, voor- en vroegschoolse educatie (VVE), onderwijskansenbeleid, passend onderwijs, leerplicht, leerlingenvervoer en volwasseneneducatie. Ontwikkelingen Visie op inclusief onderwijs 2035 Deze (Rijks)visie geeft aan hoe scholen zich kunnen ontwikkelen naar inclusief onderwijs voor alle kinderen en jongeren. Hieraan hebben we samen met de scholen gewerkt. Dit betreft vooral het bieden van de juiste ondersteuning (aan kinderen en jongeren) en het terugdringen van wachtlijsten, thuiszittende jongeren en problemen met het leerlingenvervoer. Zie onze inzet hiervoor onder ‘Wat hebben we gedaan’. Wat hebben we bereikt? Doel 1. Kinderen en jongeren ontwikkelen zich veilig en prettig gedurende hun schoolperiode. Met de training van medewerkers voor voor- en vroegschoolse educatie zijn deze beter toegerust voor hun taken. We stelden beleidsregels voor het toezicht op de kinderopvang op waarmee we verduidelijkten waar deze opvang aan moet voldoen. De pilots Zorg binnen Onderwijs op vijf basisscholen bevorderen een prettige schooltijd voor kinderen die begeleiding nodig hebben op basis van onderwijswetgeving én de Jeugdwet. Doel 2. Goede onderwijshuisvesting. We moderniseerden enkele schoolgebouwen op basis van het geactualiseerde IHP 2025.

Daarmee passen schoolgebouwen beter bij de onderwijsvisie (bijvoorbeeld met betrekking tot buiten spelen) en de technische eisen met betrekking tot klimaat en energie voor het gebouw. Doel 3. Bekendheid en kennis rondom laaggeletterdheid bij professionals en inwoners vergroten om het aantal laaggeletterden te verminderen. Samen met de gemeente Overbetuwe gaven we uitvoering aan het uitvoeringsplan aanpak laaggeletterdheid 2023-2025. Hiermee maakten we laaggeletterdheid bespreekbaar, verruimden we het bereik van laaggeletterden en ondersteunden we daarbij passend. Wat hebben we gedaan? Kinderen en jongeren ontwikkelen zich veilig en prettig gedurende hun schoolperiode (doel 1). • We trainden pedagogisch medewerkers voor de voor- en vroegschoolse educatie van SKAR, Stichting kinderopvang De Linge en Basker IKC (voorheen Zonnekinderen) in planmatig en opbrengstgericht werken. • We stelden regionale (VGGM) beleidsregels voor toezicht en handhaving in de kinderopvang op. • Aan het eind van het schooljaar 2024-2025 evalueerden we met de scholen en de stichtingen Passendwijs en Rijnstad de pilots Zorg Binnen Onderwijs op vijf basisscholen in Lingewaard. Op basis van deze evaluatie besloten we de pilot in het schooljaar 2025-2026 voort te zetten. De scholen zetten eigen medewerkers in voor de begeleiding van leerlingen.

• We stelden de nieuwe verordening en beleidsregels voor leerlingenvervoer vast. Daarin werd meer gestuurd op het maken van de overstap naar zelfstandig reizen. • We ontbonden stichting ATOS ten behoeve van de bestuurlijke fusie met stichting Wonderwijs.

30

Goede onderwijshuisvesting (doel 2). • We voerden de eerste termijn uit van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP 2019). Het ging daarbij om de meerjarige projecten: OBC de Heister in Bemmel, IKC Het Sterrenbos in Huissen, IKC De Vonkenmorgen in Gendt en IKC De Doornick in Doornenburg. De bouwwerkzaamheden zijn gestart voor drie van de vier projecten. Bij IKC Het Sterrenbos starten de bouwwerkzaamheden begin 2026. • We actualiseerden het IHP van 2019. In het nieuwe IHP (IHP 2025) zijn de volgende scholen (in de komende termijn) opgenomen als te herontwikkelen: IKC Marang, basisschool De Borgwal en IKC De Abacus. • We rondden de speciale uitkering ventilatie in scholen (SUVIS) regeling financieel af. Bekendheid en kennis rondom laaggeletterdheid bij professionals en inwoners vergroten om het aantal laaggeletterden te verminderen (doel 3). • We stelden het uitvoeringsplan Basisvaardigheden voor de jaren 2026 – 2030 samen met Overbetuwe op. Besluitvorming volgde begin 2026. • Uit het lopende uitvoeringsplan werkten we aan activiteiten om laaggeletterdheid bespreekbaar te maken, meer laaggeletterden te bereiken en hen passend te ondersteunen.

Voorbeelden zijn: o Samenwerking binnen het Taalnetwerk Lingewaard en Overbetuwe; o De Week van Lezen en Schrijven; o Wekelijkse informatie in Het Gemeentenieuws en een wekelijks inloopspreekuur in het Convent (Huissen) voor iedereen die meer wil weten over taalhulp; o Hulp bij taal en digitale vaardigheden in de bibliotheken. Wat heeft het gekost? Tabel baten en lasten Per taakveld zijn de lasten (-) en baten (+) van de producten (afgerond op € 1.000) opgenomen. 4

Onderwijs

Rekening 2025

Begroot 2025 na wijz.

Begroot 2025 primitief

4.1

Openbaar basisonderwijs

-15

-15

-54

-15

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Lingewaard&id=1c564b5b-e17a-4d4d-ad3f-dfddd0ed650f