Bijlage 5. Waterhuishoudkundig plan Polseweg 19-12-2019.pdf
Tekst van het document
BOOT organiserend ingenieursburo bv. Alle opdrachten worden aanvaard en uitgevoerd overeenkomstig de AV-BOOT 2018.
WATERHUISHOUDKUNDIG PLAN Herontwikkeling omgeving Polseweg te Huissen
OPDRACHTGEVER
Gemeente Lingewaard Postbus 15 6680 AA BEMMEL
DATUM
19 december 2019
DOCUMENTNUMMER
P19-0180-001
OPGESTELD DOOR
ing. C. Kruik
GEAUTORISEERD
ing. H.W. Boom
PROJECTLEIDER
Ing. H.W. Boom
BOOT organiserend ingenieursburo B.V. Plesmanstraat 5 3905 KZ VEENENDAAL WEBSITE
http://www.buroboot.nl
info@buroboot.nl
Titelpagina SOORT ONDERZOEK
Waterhuishoudkundig plan
ONDERZOEKSLOCATIE
Omgeving Polseweg, Huissen
OPDRACHTGEVER
Gemeente Lingewaard Postbus 15 6680 AA BEMMEL
CONTACTPERSOON
Dhr. W. Roelofs
UITGEVOERD DOOR
BOOT organiserend ingenieursburo B.V. Plesmanstraat 5 3905 KZ VEENENDAAL
CONTACTPERSOON
PROJECT DOCUMENTNUMMER
2 / 24
REVISIEDATUM
ing. H.W. Boom
Huissen, herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-001 19 december 2019
Inhoudsopgave 1
INLEIDING ............................................................................................................................................. 4 1.1
ALGEMEEN ...................................................................................................................... 4
1.2
DOCUMENTEN ................................................................................................................. 5
1.3
OPBOUW RAPPORTAGE ...................................................................................................... 5
2
BESTAANDE SITUATIE ................................................................................................................... 6 2.1
INRICHTING .................................................................................................................... 6
2.2
MAAIVELDHOOGTEN EN BODEMOPBOUW............................................................................... 6
2.3
OPPERVLAKTEWATER ........................................................................................................ 7
2.4
RIOLERING ...................................................................................................................... 8
3
PROGRAMMA VAN EISEN .......................................................................................................... 10 3.1
BELEID ......................................................................................................................... 10
3.2
ONTWERPRICHTLIJNEN .................................................................................................... 11
3.3
UITGANSPUNTEN............................................................................................................ 11
4
ONTWERP WATERSYSTEEM ..................................................................................................... 13 4.1
TOELICHTING ONTWERP .................................................................................................. 13
4.2
AFVLOEIENDE OPPERVLAKKEN ........................................................................................... 14
4.3
DIMENSIONERING WATERSYSTEEM ..................................................................................... 15
4.4
ONTWATERING EN DROOGLEGGING ................................................................................... 16
4.5
BEHEER EN ONDERHOUD .................................................................................................. 17
5
ONTWERP HEMELWATERSYSTEEM ...................................................................................... 18 5.1
TOELICHTING ONTWERP .................................................................................................. 18
5.2
REKENMETHODE ............................................................................................................ 19
5.3
UITGANGSPUNTEN TEN BEHOEVE VAN HYDRAULISCHE BEREKENING .......................................... 19
5.4
DIMENSIONERING HEMELWATERSYSTEEM ............................................................................. 20
6
ONTWERP VUILWATERSYSTEEM ........................................................................................... 23 6.1
TOELICHTING ONTWERP .................................................................................................. 23
6.2
UITGANGSPUNTEN.......................................................................................................... 23
6.3
DIMENSIONERING ........................................................................................................... 24
BIJLAGEN A
: Geohydrologisch onderzoek
B
: Tekening K19-0180-001
C
: Berekening berging T=10+10% en T=100+10%
D
: Berekening berging T=10-Rijnstand en T=2 winterbui
PROJECT DOCUMENTNUMMER
3 / 24
REVISIEDATUM
Huissen, herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-001 19 december 2019
1
Inleiding
1.1
Algemeen In opdracht van gemeente Lingewaard is een waterhuishoudkundig plan opgesteld t.b.v. de herontwikkeling van de omgeving van de Polseweg. Het project betreft de herontwikkeling van het terrein behorend bij de voetbalvereniging Jonge Kracht en een naastgelegen weiland. Het plan behelst de verplaatsing van de sportvelden, de nieuwbouw van het sportcomplex, de nieuwbouw van ca. 60 grondgebonden woningen, inclusief de daarbij behorende infrastructuur en de uitbreiding van het medisch centrum aan de Polseweg. De oppervlakte het plangebied bedraagt ca. 9,9 ha. Het plangebied is gelegen in de kern Huissen en wordt aan de noordzijde begrensd door een bestaande woonwijk, aan de oostzijde door De Vlote Bloem, aan de zuidzijde door agrarisch gebied en aan de westzijde door de Polseweg. De ligging van het plangebied is weergegeven in figuur 1.1. Figuur 1.1 Ligging plangebied
PROJECT DOCUMENTNUMMER
4 / 24
REVISIEDATUM
Huissen, herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-001 19 december 2019
In het planproces van deze ontwikkeling zijn reeds een aantal documenten opgesteld en verschillende zaken afgestemd met de betrokken partijen. Deze uitgangspunten en afspraken worden gehanteerd voor het opstellen van het waterhuishoudkundig plan. 1.2
Documenten Onderstaand een overzicht van de documenten die betrekking hebben op dit rapport. In paragraaf 3.2 worden de documenten genoemd welke dienen als bron voor het opgestelde programma van eisen. ‘Watertoets Polseweg te Huissen’ d.d. 7 juli 2017, Econsultancy; ‘Handboek Inrichting Openbare Ruimte’, d.d. januari 2011, gemeente Lingewaard; ‘Inrichting sportvelden De Jonge Kracht Huissen’ d.d. 19 februari 2019, waterschap Rivierenland; ‘Visie omgeving Polseweg 13-04-2017’ d.d. 8 februari 2017, gemeente Lingewaard.
1.3
Opbouw rapportage Allereerst wordt de huidige waterhuishoudkundige situatie van het terrein in beeld gebracht. Vervolgens is een programma van eisen opgesteld waaraan de waterhuishouding binnen het plangebied moet voldoen. Deze eisen gelden enerzijds vanuit het beleid en anderzijds zijn deze eisen opgesteld door de betrokken partijen in de planfase van de ontwikkeling of naar aanleiding van overleg met betrokken partijen. Op basis van deze uitgangspunten is vervolgens een principeontwerp opgesteld voor de omgang met het vuil-, hemel en grondwater binnen het plangebied.
PROJECT DOCUMENTNUMMER
5 / 24
REVISIEDATUM
Huissen, herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-001 19 december 2019
2
Bestaande situatie
2.1
Inrichting Het plangebied is in de huidige situatie deels in gebruik van voetbalvereniging Jonge Kracht en deels als agrarisch gebied. Het plangebied bestaat grotendeels uit sportvelden met bijbehorende accommodaties (kleedruimtes, kantine, parkeervoorzieningen) en enkele weilanden. Daarnaast is in de zuidwesthoek van het plangebied het Medisch Centrum Polseweg gevestigd.
2.2
Maaiveldhoogten en bodemopbouw Maaiveldhoogten Het bestande hoogteverloop volgens het Algemeen Hoogtebestand Nederland 3 (AHN3) is weer gegeven in figuur 2.1. De maaiveldhoogte varieert van circa NAP +10,00 m aan de zuidwestzijde van het gebied. Tot NAP +10,50 tot NAP +11,05 m aan de buitenzijden van het plangebied. Figuur 2.1: Maaiveldhoogte projectlocatie, bron AHN3 AHN3 Hoogte (m): +10,70 AHN3 Hoogte (m): +10,85
AHN3 Hoogte (m): +10,50 AHN3 Hoogte (m): +10,70
AHN3 Hoogte (m): +10,60
AHN3 AHN3
Hoogte (m): +10,00
Hoogte (m): +11,05
Bodemopbouw De bodemopbouw binnen het plangebied is bepaald op basis van door BOOT uitgevoerd veldonderzoek ten behoeve van het geohydrologisch vooronderzoek en de door Econsultancy uitgevoerde watertoets. Een uitgebreide toelichting op de geohydrologische situatie is weergegeven in de bijlage A. De conclusies die hieruit getrokken zijn, betreffen:
PROJECT DOCUMENTNUMMER
6 / 24
REVISIEDATUM
Huissen, herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-001 19 december 2019
Er is sprake van een sterk wisselende bodemopbouw met een deklaag die overwegend kleiig is met zandige en humeuze bijmengingen en zandlaagjes; Over het algemeen ligt de basis van de deklaag op 2,5 m-mv, maar deze kan ook plaatselijk ontbreken, waardoor sprake is van een doorlopend watervoerend pakket. In de noordoostzijde van het plangebied is de deklaag zandiger; in de zuidwestzijde is de klei/ leem zandiger of ontbreekt de afsluitende laag. Doorlatendheid De doorlatendheid van de bodem binnen het plangebied is tevens door BOOT bepaald gedurende veldwerkzaamheden. Een nadere toelichting hierop is weergegeven in bijlage A. Hieruit komt naar voren dat de doorlatendheid binnen het plangebied sterk varieert tussen 0,13 m/dag tot 35,98 m/dag. Grondwater Door BOOT zijn de grondwaterstanden bepaald die aangehouden worden in dit plan. Deze geohydrologische onderbouwing is weergegeven in bijlage A. De RHG in de noordoostelijke en zuidwestelijke hoek van het plangebied verschilt door het ontbreken van een deklaag aan de noordoostzijde. In de noordoostelijke hoek is een RHG van NAP +9,2 m representatief. In de zuidwesthoek is een deklaag aanwezig met een aanzienlijke verticale weerstand. Door grondwateraanvulling zal de grondwaterstand hier hoger zijn. Hier wordt een RHG aangehouden van NAP +9,5 m. Gedurende hoge rivierwaterstanden is er sprake van kwel in het plangebied.
Gedurende een T=10 rivierstand staat de rivier ter hoogte van Looveer Huissen op NAP +13,57 m. De maatgevende grondwaterstand hierbij bedraagt NAP +10,4 m. Gedurende verhoogde rivierwaterstanden neemt ook de hoeveelheid kwel toe. In het plangebied is door de aanleg van diverse voorzieningen in de toekomstige situatie de berekende kwelflux bij een T=10-Rijnstand 3,7 mm/dag. 2.3
Oppervlaktewater De bestaande waterhuishoudkundige situatie is reeds grotendeels beschreven in de door Econsultancy opgestelde watertoets (‘Watertoets Polseweg te Huissen’ d.d. 7 juli 2017). Deze beschrijving is opgenomen in de volgende alinea’s en waar nodig aangevuld met extra / geactualiseerde gegevens.
PROJECT DOCUMENTNUMMER
7 / 24
REVISIEDATUM
Huissen, herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-001 19 december 2019
Op de leggerkaart van waterschap Rivierenland zijn de oppervlaktewateren binnen en in de directe omgeving van het plangebied weergegeven. De planlocatie grenst aan de oostzijde aan de “Vlote Bloem”. De Vlote Bloem is in de legger getypeerd als een Awatergang. Daarnaast liggen aan de oostzijde van het plangebied B-watergangen die dienen als watercompensatie voor de wijk Bloemenstraat. Een deel hiervan wordt ten behoeve van de ontwikkeling gedempt. Op deze B-watergangen watert een C-watergang (wadi) af. De afvoer vanuit deze watergangen gaat via de A-watergang aan de noordoostzijde richting het watersysteem van het waterschap. Ten westen van de planlocatie loopt een C-watergang welke vervolgens overgaat in een B-watergang. Deze B-watergang is middels een lange duiker, die tevens de functie van een IT-riool heeft in de Black Alicante, verbonden met het overige deel van het watersysteem. In principe is dit een droogvallende watergang. Op basis van de peilgebiedenkaart van het waterschap Rivierenland wordt in de genoemde watergangen een vast streefpeil van NAP +7,80 m (OVB168-P) gehanteerd. In figuur 2.5 is een uitsnede van de leggerkaart weergegeven. Figuur 2.2: Leggerkaart plangebied (bron: Legger waterschap Rivierenland)
2.4
Riolering In de huidige situatie is binnen het plangebied geen bestaande gemeentelijke riolering aanwezig. Aan de noord- en oostzijde van het plangebied in de Bloemenstraat is een gescheiden rioolstelsel aanwezig. Aan de westzijde, in de Polseweg, is gemengde riolering aanwezig.
PROJECT DOCUMENTNUMMER
8 / 24
REVISIEDATUM
Huissen, herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-001 19 december 2019
Aan de noordwestzijde van het plangebied is een gemengde riooloverstart aanwezig, die conform het ‘BRP Huissen revisie 4.0’van 11 oktober 2018 wordt gesaneerd (gepland in 2020). In de Bloemstraat en de Frankentaler ligt een duiker die de B-watergang met het overloopgebied verbindt.
PROJECT DOCUMENTNUMMER
9 / 24
REVISIEDATUM
Huissen, herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-001 19 december 2019
3
Programma van eisen In dit hoofdstuk wordt het programma van eisen ten aanzien van de waterhuishouding beschreven. Allereerst wordt het algemeen beleid dat van toepassing is op de herontwikkeling van de omgeving van de Polseweg beschreven. Vervolgens wordt beschreven aan de hand van welke documenten het programma van eisen is opgesteld. In paragraaf 3.3 worden de uitgangspunten ten behoeve van het ontwerp genoemd.
3.1
Beleid Het algemene waterbeleid dat op het plangebied van toepassing is, staat beschreven in het Waterbeleid in de 21e eeuw (WB21) van de rijksoverheid, de Omgevingsvisie van de provincie Gelderland, het Gemeentelijk Rioleringsplan gemeente Lingewaard 2017-2021 en het Waterbeheerprogramma 2016-2021 ‘Koers houden, kansen benutten’ van het waterschap Rivierenland. Op Europees, nationaal en stroomgebiedsniveau wordt gewerkt aan de Kaderrichtlijn Water (KRW). De KRW streeft naar duurzame en robuuste watersystemen. Basisprincipes van het nationaal en Europees beleid zijn: meer ruimte voor water, voorkomen van afwenteling van de waterproblematiek in ruimte of tijd en stand-still (géén verdere achteruitgang in de huidige (2000) chemische en ecologische waterkwaliteit). Het bovenstaande resulteert in twee drietrapsstrategieën die zijn vastgelegd in de Nota Ruimte (2006): Waterkwantiteit (vasthouden, bergen, afvoeren) Waterkwaliteit (schoonhouden, scheiden, zuiveren) De trits voor waterkwantiteit betekent dat neerslag bij voorkeur wordt vastgehouden op de plaats waar het valt. Indien vasthouden niet mogelijk is, wordt neerslag geborgen in oppervlaktewater. De trits voor waterkwaliteit houdt in dat gestreefd moet worden naar het voorkomen van verontreinigingen. Indien schoonhouden niet mogelijk is, worden schone en vervuilende bronnen gescheiden.
De Deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie, onderdeel van het Deltaprogramma 2015, schrijft voor dat rijk, provincies, gemeenten en waterschappen het klimaatbestendig en waterrobuust inrichten van de ruimtelijke omgeving moeten opnemen in het beleid. Doel van de Deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie is het sturen van het veranderingsproces om het klimaatbestendig en waterrobuust inrichten van Nederland een vanzelfsprekend onderdeel te maken van ruimtelijke (her)ontwikkeling. Hierbij wordt het uitgangspunt gehanteerd dat bij (her)ontwikkelingen geen extra risico op schade en slachtoffers mag ontstaan voor zover dat redelijkerwijs haalbaar is. In het Gemeentelijk Rioleringsplan 2017-2021 wordt beschreven dat de ambitie is de leefomgeving duurzamer en gezonder te maken, waarbij ruimte wordt opgenomen voor het functioneren van de riolering en de voorzieningen duurzamer en toekomstbestendiger te maken.
PROJECT DOCUMENTNUMMER
10 / 24
REVISIEDATUM
Huissen, herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-001 19 december 2019
Met ingang van 22 december 2015 is het Waterbeheerprogramma 2016-2021 ‘Koers houden, kansen benutten’ van het waterschap Rivierenland van kracht. Het waterbeheer programma beschrijft wat het waterschap in de planperiode wil bereiken en hoe ze dat wil doen. Daarnaast beschikt het waterschap Rivierenland over een verordening: Keur Waterschap Rivierenland 2014. Hierin staan de geboden en verboden voor de manier van inrichten, gebruik en onderhoud van waterkeringen, oppervlaktewaterlichamen, bergingsgebieden, ondersteunende kunstwerken en grondwater. Van alle verboden werken en/of werkzaamheden die niet voldoen aan de criteria van de algemene regels, kan vergunning worden aangevraagd. Duidelijke en vastgestelde uitgangspunten hierbij zijn geformuleerd en vastgelegd in beleidsregels. Initiatieven voor (bouw)werkzaamheden in of nabij de watergangen en waterkeringen worden hieraan getoetst. 3.2
Ontwerprichtlijnen In het planproces van de ontwikkeling dat reeds doorlopen is, is een aantal documenten opgesteld en verschillende zaken afgestemd met de betrokken partijen. Daarnaast is een aantal eisen afkomstig uit het algemeen waterbeleid dat beschreven is in paragraaf 3.1. Op basis deze documenten, die hieronder genummerd zijn weergegeven, is het programma van eisen opgesteld: 1.
‘Watertoets Polseweg te Huissen’ d.d. 7 juli 2017, Econsultancy;
2.
‘Handboek Inrichting Openbare Ruimte’, gemeente Lingewaard;
3.
‘Inrichting sportvelden De Jonge Kracht Huissen’ d.d. 19 februari 2019, waterschap Rivierenland;
4.
‘Visie omgeving Polseweg 13-04-2017’ d.d. 8 februari 2017, gemeente Lingewaard.
5.
Keur, Algemene Regels en Beleidsregels Waterschap Rivierenland.
Te allen tijde moet aan de eisen voortkomend uit de bovengenoemde beleidsstukken worden voldaan. In paragraaf 3.3 worden een aantal specifieke randvoorwaarden, eisen en wensen benoemd die van belang zijn voor het opstellen van dit waterhuishoudkundig plan. 3.3
Uitganspunten Randvoorwaarden Voor de waterhuishouding binnen het plangebied dient te worden uitgegaan van de randvoorwaarden, genoemd in tabel 3.1. Deze randvoorwaarden komen voort uit de bestaande waterhuishoudkundige situatie. Tabel 3.1: Randvoorwaarden t.a.v. waterhuishouding
RANDVOORWAARDEN Lokaal peilbeheer
Streefpeil
Bestaande maaiveldhoogte Grondwaterstanden (RHG)
Plangebied noordoost
NAP +9,2 m
Plangebied zuidwest
NAP +9,5 m
T=10-Rijnstand Looveer Huissen
PROJECT DOCUMENTNUMMER
11 / 24
REVISIEDATUM
NAP +7,80 m NAP +10,5 – NAP +11,0 m
Huissen, herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-001 19 december 2019
NAP +13,57 m
Grondwaterstand bij T=10-
NAP +10,4 m
Rijnstand Kwelflux bij T=10-Rijnstand
3,7 mm/dag
Afvoernorm naar watersysteem
1,5 l/s.ha
Afvoernorm voor toename kwelflux
0,3 l/s.ha
Verder gelden de volgende randvoorwaarden: De nieuwe planinrichting moet aan de planranden aansluiten op de omliggende maaiveldhoogtes. Wat betreft de afvoer van het vuilwater moet rekening gehouden worden met de bestaande ligging van de gemengde en vuilwaterriolering rondom het plangebied. Over de toename van verharding dient een bui T=10+10% geborgen te kunnen worden. Hierbij mag het waterpeil in de watergangen 0,30 m stijgen. In overleg met de gemeente mag het waterpeil bij een T=10+10% situatie in de wadi met 0,50 m stijgen. Dit is gelijk aan de stijging in de huidige overloopgebieden. Bij een bui T=2+10% winterbui i.c.m. T=10-Rijnstand mag het waterpeil in de watergangen 0,30 m stijgen en in de wadi’s 0,50 m; Bij een bui T=100+10% mag geen inundatie optreden; Voor de verharding op de kavels dient uitgegaan te worden van de uitgangspunten: o
70% van het totaal kaveloppervlak verhard bij vrijstaande woningen;
o
80% van het totaal kaveloppervlak verhard bij tweekappers;
o
90% van het totaal kaveloppervlak verhard bij rijwoningen;
De parkeerplaatsen t.b.v. de sportclub worden uitgevoerd in halfverharding; Het vloerpeil van de bebouwing dient 0,30 m boven het hoogste punt in het aanliggende wegprofiel aangelegd te worden. Hiermee wordt voorkomen dat regenwater de bebouwing in kan lopen.
PROJECT DOCUMENTNUMMER
12 / 24
REVISIEDATUM
Huissen, herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-001 19 december 2019
4
Ontwerp watersysteem
4.1
Toelichting ontwerp Voor het onderhavige plangebied is getracht de thema’s van duurzaam waterbeheer aan te houden volgens genoemde tritsen in §3.2. Hieronder zijn de ondernomen stappen weergegeven. In overleg met alle partijen is afgesproken dat in de toekomstige situatie hemel- en vuilwater binnen het plangebied gescheiden afgevoerd worden. Hierbij wordt aangesloten op de wijze van afwatering in de Bloemstraat ten noorden van het plangebied. Ten behoeve van de watercompensatie over de toename van verharding wordt centraal binnen het plangebied een wadi gerealiseerd. Hierin wordt waterberging voor de verharding binnen het plangebied gerealiseerd. Door de ontwikkelingen wordt aan de noordoostzijde van het plangebied een overloopgebied gedempt. De berging die hier verloren gaat wordt teruggebracht in de te realiseren wadi. Vanuit de bestaande overloopgebieden aan de oostzijde van het plangebied kan hemelwater overstorten naar de wadi centraal binnen het plangebied. Om ervoor te zorgen dat de het hemelwater afkomstig vanuit het stelsel in de Frankentaler niet direct afgevoerd wordt naar de wadi binnen het plangebied wordt de put in de wadi op een hoogte van NAP +10,30 m aangebracht. Hierdoor wordt allereerst een deel van het bestaande overloop gebied gevuld voordat de wadi binnen het plan gebied benut wordt.
Wanneer de wadi binnen het plangebied volledig gevuld is (tot een niveau van 10,50 m), stroomt het hemelwater middels een stuwconstructie voorzien van doorlaat aan de noordzijde van de wadi af richting de verbrede B-watergang. De bestaande B-watergang wordt verbreed en verschoven richting het plangebied. Met de verbreding wordt extra waterberging gerealiseerd. Doordat de watergang opgeschoven wordt ontstaat er aan de overzijde ruimte om een schouwstrook te realiseren. Binnen het plangebied wordt het hemelwaterriool uitgevoerd als IT-riolering. In droge periodes draagt deze zorgt voor het infiltreren van hemelwater in de ondergrond. Het ITriool is deels onder de RHG ontworpen wat betekent dat gedurende natte periodes het riool gevuld is. Om deze reden wordt de berging in deze strengen ook niet meegenomen in de retentieberekeningen. Wanneer tijdens hoge rivierwaterstanden sprake is van kwel heeft het IT-riool een drainerende werking en wordt het grondwater afgevoerd richting de wadi. Van waaruit het uiteindelijk geknepen afgevoerd wordt naar het oppervlaktewater. Voor een klimaatrobuustere inrichting van de woonwijk wordt naast de wadi centraal in het plan de groenstroken in de woonwijk verlaagd aangelegd. Hierdoor kan het hemelwater hier allereerst oppervlakkig naartoe afstromen en hierin tijdelijk geborgen worden.
Wanneer deze laagtes volledig gevuld zijn, dan wordt het hemelwater vanuit de laagtes middels een kolk afgevoerd op de IT-riolering.
PROJECT DOCUMENTNUMMER
13 / 24
REVISIEDATUM
Huissen, herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-001 19 december 2019
Een uitgebreide toelichting op de capaciteit en de werking van de wadi wordt in onderstaande paragrafen nader toegelicht. Bij de nadere uitwerking van de wandelpaden door de wadi’s met bruggen en het eventueel beplanten van de wadi’s dient afstemming met de afdeling beheer van de gemeente noodzakelijk geacht. 4.2
Afvloeiende oppervlakken Door de ontwikkelingen binnen het plangebied wijzigt het afvoerend verhardoppervlak ten opzichte van de huidige situatie. De verdeling van de verharde oppervlakken in de toekomstige situatie, op basis van tekening K19-0180-001 in bijlage B, zijn weergegeven in tabel 4.1. Tabel 4.1: Verdeling oppervlakken toekomstige situatie
TYPE
TOTAAL OPPERVLAK [M²]
VERHARD OPPERVLAK [M²]
Kavel vrijstaand
6.200
4.340*
Kavel tweekapper
10.650
8.520*
Kavel rijtjeswoning
3.200
2.880*
Bebouwing clubhuis en dokterspost
3.165
3.165
Rijbaan
5.100
5.100
Inritten en parkeerplaatsen
1.350
1.350
Parkeerplaats en rijbaan half verhard
2.400
1.200
Voetpad
8.105
8.105
Kunstgrasveld
15.350
7.700**
Natuurgrasveld
15.550
3.100**
Groenvoorziening
20.780
Wadi
4.950
B-watergang
900
Totaal
97.700
45.460
* Conform uitgangspunten van waterschap Rivierenland wordt gerekend met de percentages verharding: vrijstaande woning: 70% van kaveloppervlak verhard; tweekappers: 80% van kaveloppervlak verhard; rijwoningen: 90% van kaveloppervlak verhard. ** Conform waterschap Rivierenland: kunstgrasveld: 50% verhard; natuurgrasveld: 20% verhard (bron: ‘Watertoets Polseweg te Huissen’ d.d. 7 juli 2017, Econsultancy)
In de huidige situatie is er sprake van 20.675 m³ verhard oppervlak binnen het plangebied. Dit betekent dat met de ontwikkelingen het verhard oppervlak met 24.785 m² toeneemt. Als gevolg van de ontwikkelingen binnen het plangebied wordt het overloopgebied in de noordwesthoek van het plangebied gedempt. Tevens wordt de C-watergang 108124 die aan de B-watergang aan de westzijde van het plangebied gekoppeld is gedempt. In het verslag van het overleg d.d. 6 mei 2019 wordt gesteld dat met het volume vanaf de bodem tot een diepte van 0,5 m gerekend moet worden. Dit betekent dat binnen het plangebied 1.950 m² wateroppervlak gedempt wordt ten behoeve van de ontwikkelingen.
PROJECT DOCUMENTNUMMER
14 / 24
REVISIEDATUM
Huissen, herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-001 19 december 2019
4.3
Dimensionering watersysteem Binnen het plangebied neemt de verharding met 24.785 m² toe ten opzichte van de huidige situatie. De toename van verharding dient binnen het plangebied gecompenseerd te worden op basis van de eisen van waterschap Rivierenland. Tevens dient het gedempte wateroppervlak volledig gecompenseerd te worden. Deze watercompensatie wordt gevonden in de wadi centraal binnen het plangebied. Middels de B-watergang aan de westzijde van het plangebied wordt het hemelwater dat niet in de wadi geborgen kan worden afgevoerd richting het watersysteem van het waterschap. Op basis van de eisen van het waterschap dient bij een T=10+10% het hemelwater binnen de wadi geborgen te worden met een peilstijging tot de hoogte van de stuw op NAP +10,50 m. Bij een T=100+10% mag het waterniveau in de wadi stijgen tot de insteek van de wadi tot NAP +10,65 m. De wadi strekt zich over de volledige breedte van het plangebied uit van west naar oost en krijgt een glooiend karakter. Het bodemniveau van de wadi ligt op het niveau van NAP +10,00 m, deze ligt op circa 0,5 m boven de RHG. Middels uitstroomputten met een roosterdeksel wordt water afkomstig van de verharding afgevoerd naar de wadi. Op de overgang van de wadi naar de watergang wordt een stuw aangebracht met een hoogte van NAP +10,50 m en een doorlaat ø 40 mm op een niveau van NAP +10,10 m.
Hiermee wordt gewaarborgd dat hemelwater vanuit de wadi middels de landelijke afvoer in het watersysteem van het waterschap wordt gebracht. In extreme neerslagsituaties stort het hemelwater middels de stuw over op het oppervlaktewatersysteem. Door de doorlaat op 0,10 m boven de bodem van de wadi wordt verstopping zoveel als mogelijk voorkomen. De laatste 0,10 m zal vervolgens infiltreren. Op basis van de doorlatendheid van de bodem zoals weergegeven in het geohydrologisch onderzoek is dit goed mogelijk. In tabel 4.2 is de beschikbare berging bij beide neerslagsituaties weergegeven. Naast de berging in de wadi wordt ook de B-watergang verbreed. Over een lengte van circa 140 m wordt het talud van de watergang flauwer (van 1:1 naar 1:2). Hierdoor wordt ook extra waterberging gerealiseerd. In de bergingsberekening wordt de berging in het IT-riool niet meegenomen, omdat bij hoge grondwaterstanden deze een drainerende werking heeft en de streng reeds gevuld is waardoor geen berging beschikbaar is. Tevens de berging in de verlaagde groenzones in de woonwijk wordt niet meegenomen in de bergingsberekening. Hierdoor wordt het plan extra robuust uitgevoerd. Tabel 4.2: Beschikbare berging binnen plangebied bij T=10+10% en T=100+10%
OPPERVLAKTE
OPPERVLAKTE BIJ
MAX.
INHOUD
INHOUD
OP BODEM [M²]
MAX.
PEILOPZET
T=10+10%
T=100+10%
[M]
[M³]
[M³]
PEILOPZET
[M²] Wadi Verbreding Bwatergang
2.575
4.430
0,50
2.575
4.985
0,65
0
84
0,30
0
364
1,3
Totaal
PROJECT DOCUMENTNUMMER
15 / 24
REVISIEDATUM
1.751 2.457 13 237 1.764
Huissen, herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-001 19 december 2019
2.694
In tabel 4.3 is de bergingsbalans op basis van de benadering van Buishands en Velds weergegeven bij beide neerslagsituaties, zie bijlage C. Tabel 4.3: Overzicht bergingsbalans binnen plangebied bij T=10+10% en T=100+10%
T=10+10%
T=100+10%
Benodigde berging over toename verhard oppervlak
686 m³
1.060 m³
Benodigde berging over gedempte watergang
975 m³
975 m³
Totaal benodigde berging
1.661 m³
2.035 m³
Aanwezige berging
1.764 m³
2.694 m³
Bergingsoverschot
103 m³
659 m³
Zoals uit paragraaf 2.2 naar voren komt is binnen het plangebied sprake van kwel onder invloed van hoge rivierwaterstanden. Op basis van de uitgangspunten dient voldoende berging gecreëerd te worden voor de toename aan kwel voor de T=10-Rijnstand situatie in combinatie met een T=2+10%-winterbui. De toename aan kwel als gevolg van de herontwikkeling wordt bepaald over de toename van gedraineerd oppervlak binnen het plangebied. In de huidige situatie wordt 55.000 m² gedraineerd. In de toekomstige situatie wordt over het gehele plangebied, 99.000 m², drainerende voorzieningen aangelegd. Met een kwelflux van 3,7 mm betekent dit een toename van kwel van 168 m³/dag. De bergingsberekening voor een T=2+10%-winterbui in combinatie met een T=10-Rijnstand is opgenomen in bijlage D. Uit deze berekening volgt dat voor deze situatie voldoende waterberging aanwezig is. De bergingsbalans is weergegeven in tabel 4.4. Tabel 4.4: Overzicht bergingsbalans bij T=10-Rijnstand en T=2-winterbui
T=10-RIJNSTAND T=2+10%-WINTERBUI
4.4
Benodigde berging over toename verhard oppervlak
617 m³
Benodigde berging over gedempte watergang
975 m³
Benodigde berging ten behoeve van kwel
168 m³
Totaal benodigde berging
1.760 m³
Aanwezige berging
1.764 m³
Bergingsoverschot
4 m³
Ontwatering en drooglegging De weg- en bouwpeilen binnen het plangebied worden gebaseerd op een T=10-Rijnstand. De ontwateringseisen die bij deze Rijnstand worden gesteld zijn maatgevend. De grondwaterstand bij deze Rijnstand bedraagt NAP +10,4 m. De ontwateringseisen en de daarbij behorende minimale peilhoogten zijn weergegeven in tabel 4.4. Tabel 4.4: Minimale peilen op basis van ontwateringseisen
TYPE
ONTWATERING
T.O.V.
T=10-
MINIMAAL PEIL
GRONDWATERSTAND (NAP +10,4 M)
Bebouwing Wegen
PROJECT DOCUMENTNUMMER
16 / 24
REVISIEDATUM
zonder kruipruimte
0,30 m
NAP +10,70 m
met kruipruimte
0,70 m
NAP +11,10 m
0,40 m
NAP +10,80 m
Huissen, herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-001 19 december 2019
In de woonwijk wordt een minimaal wegpeil van NAP +10,90 m gehanteerd. Hiermee wordt voldaan aan de minimale ontwateringseisen. Op basis van de eisen dient het vloerpeil van de bebouwing minimaal 0,30 m boven het hoogste punt van het wegprofiel aangelegd. Hiermee wordt voorkomen dat hemelwater de woningen in kan lopen. Hiermee wordt direct voldaan aan de ontwateringseisen. Daarnaast is in het overleg d.d. 6 mei 2019 is afgesproken dat de woningen kruipruimteloos worden gebouwd. Ter hoogte van het medisch centrum aan de zuidzijde van het plangebied bedraagt de bestaande hoogte van de rijbaan circa NAP +11,0. Doordat hier aangesloten moet worden op de bestaande bebouwing is het niet mogelijk deze rijbaan op te hogen. In dit deel wordt hierdoor niet voldaan aan de gestelde ontwateringsnormen. Door de toepassing van het infiltratieriool wordt de ontwatering onder de rijbaan gewaarborgd. Wanneer in de toekomst eventueel overlast ontstaat op deze locatie, dan kan het infiltratieriool aangesloten worden op de watergang langs de Polseweg waardoor de ontwatering vergroot wordt. Naast de infiltratieriolen die gedurende hoge Rijnstanden kwelwater afvoeren richting de wadi’s wordt onder de voetbalvelden drainage aangelegd. Onder de kunstgrasvelden ligt bestaande drainage, deze wordt gehandhaafd.
De drainage watert direct af richting de te verbreden B-watergang, zodat ontwatering wordt gewaarborgd. Met de diepteligging van de drainage wordt voldoende ontwatering gewaarborgd. De uitstromende streng komt op een niveau van circa 0,20 m boven het waterniveau uit, op een niveau van NAP +9,50 m. 4.5
Beheer en onderhoud De B-watergang aan de westzijde van het plangebied wordt beheerd door de gemeente. Om onderhoud te kunnen plegen is aan de zijde van het plangebied een onderhoudsstrook met een breedte van 4,0 m aanwezig. Aan de overzijde is minimaal een strook van 1 m onbebouwd, zodat deze als schouwstrook kan worden gebruikt. De wadi wordt ook door de gemeente onderhouden. Door de flauwe taluds en een bodembreedte van minimaal 1,0 m is deze goed toegankelijk voor onderhoudsmaterieel.
PROJECT DOCUMENTNUMMER
17 / 24
REVISIEDATUM
Huissen, herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-001 19 december 2019
5
Ontwerp hemelwatersysteem
5.1
Toelichting ontwerp Binnen het plangebied wordt het hemelwater middels een IT-riool afgevoerd richting de wadi centraal in het plan. De woonwijk aan de noordzijde watert middels 1 uitstroomvoorziening uit in de wadi. Aan de zuidzijde ter hoogte van de voetbalvelden en de bijbehorende voorziening wordt middels 2 uitstroompunten afgewaterd naar de wadi. Ter hoogte van de uitstroompunten worden grasbetontegels toegepast om uitspoeling te voorkomen. Naast de uitstroompunten van het hemelwaterstelsel is er ook een uitstroompunt van het drainagestelsel in de B-watergang aan de westzijde. Deze drain watert af op de watergang, zodat voldoende ontwatering onder de voetbalvelden wordt behaald. Het ontwerp van het hemelwaterstelsel is weergegeven in figuur 5.1 en in bijlage B. Figuur 5.1: Ontwerp waterhuishouding
In de Bloemstraat en Frankentaler wordt de bestaande duiker die voor de verbinding tussen de B-watergang in het plangebied en het overloopgebied aan de oostzijde van het plan zorgt verwijderd. Deze streng ligt voor een deel op particuliere percelen. Ten behoeve van de afvoer van hemelwater van de woning langs deze weg wordt het bestaande hemelwaterriool doorgetrokken. Hierdoor wateren deze woningen via de oostzijde af richting het overloopgebied en de wadi.
PROJECT DOCUMENTNUMMER
18 / 24
REVISIEDATUM
Huissen, herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-001 19 december 2019
Het ontwerp van de hemelwaterafvoer is weergegeven op tekening K19-0180-001 in bijlage B. 5.2
Rekenmethode De dimensionering van het hemelwaterstelsel is erop gericht om te voldoen aan de gestelde eisen wat betreft afvoercapaciteit. Bij extremere buien zal optredend water-opstraat door een klimaat adaptief hoogteplan vooral ter hoogte van de groenvoorzieningen op straat staan. De maatgevende afvoercapaciteit van het rioolstelsel wordt gecontroleerd door gebruik te maken van een maatgevende neerslaggebeurtenis met een bepaalde kans van optreden. Wanneer het hemelwatersysteem onvoldoende hydraulische afvoercapaciteit heeft resulteert dit in ‘water op straat’. Om de hydraulische knelpunten in beeld te brengen is het hemelwaterriool doorgerekend met het dynamisch rekenprogramma Infoworks ICM. De hydraulische afvoercapaciteit van het rioolstelsel is gecontroleerd met neerslaggebeurtenis 8 (eens in de twee jaar), conform Kennisbank Stedelijkwater. Daarnaast wordt bui 9 (eens in de vijf jaar) doorgerekend, waarmee ingespeeld wordt op de klimaatverandering.
5.3
Uitgangspunten ten behoeve van hydraulische berekening De parameters in tabel 5.2 worden gehanteerd ten aanzien van het ontwerp en dimensionering van het HWA-afvoersysteem. Hierbij wordt in overleg met de gemeente afgeweken van de minimale dekking en de minimale diameters zoals genoemd in de HOR. Tabel 5.1 Uitgangspunten HWA-stelsel
ONDERDEEL
PARAMETERS
Hydraulische rekenwijze
Dynamisch
Hemelwaterbelasting (1)
Bui:
L08
Conform Kennisbank Stedelijkwater
Piek Intensiteit:
110 l/s.ha
Norm:
Geen water-op-straat
Hemelwaterbelasting (2)
Bui:
L09
Conform Kennisbank Stedelijkwater
Piek Intensiteit:
160 l/s.ha
Norm:
Geen wateroverlast
Aangesloten verhard oppervlak op HWA stelsel:
27.000 m2
Energieniveau in ontvangend watersysteem (gerekend met
NAP +10,25 m
0,25 m peilopzet): Toe te passen materiaal
Buizen:
PVC
Putten:
Beton
Putafstand maximaal
65 m
Minimaal leidingverhang
1,0 ‰
Minimale inwendige buisdiameter
250 mm
Minimale waakhoogte in inspectieput:
0,20 m
Minimale h.o.h. afstand tot ander riool of nutsvoorzienin-
1 à 1,5 m
gen Minimale afstand tot uitgeefbare grond
2,0 m
Minimale dekking op buizen
1,20 m
Minimale ruimte tussen kruisingen riolen
100 mm
PROJECT DOCUMENTNUMMER
19 / 24
REVISIEDATUM
Huissen, herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-001 19 december 2019
ONDERDEEL
PARAMETERS
Voor de bepaling van de diameter is uitgegaan van:
Energieverhang = piëzometrisch drukhoogteverschil
5.4
Dimensionering hemelwatersysteem De oppervlakken die afwateren middels het hemelwaterstelsel en de layout hiervan zijn weergegeven in figuur 5.1. De verharde oppervlakken aan de randen van de woonwijk die aangesloten zijn op de gemeentelijke riolering worden hierin niet meegenomen. Tevens de verharding rondom de voetbalvelden en de voetpaden door het park. Deze verharding watert direct af in de groenvoorziening en wordt niet afgevoerd middels de riolering. De wadi wordt in de doorrekening buiten beschouwing gelaten, deze wordt beschouwd als een halfgevulde voorziening met een vast peil. De dimensionering hiervan is in paragraaf 4.3 toegelicht. Figuur 5.1: Ontwerp HWA-stelsel
uitstroompunten
PROJECT DOCUMENTNUMMER
20 / 24
REVISIEDATUM
Huissen, herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-001 19 december 2019
Het hemelwaterstelsel is hydraulisch getoetst met het programma Infoworks ICM. Hierbij is de infiltratiecapaciteit van de strengen niet meegenomen, omdat niet gewaarborgd kan worden dat geïnfiltreerd kan worden gedurende hoge rivierwaterstanden. Voor het toetsen van het hemelwatersysteem is gerekend met een peilopzet van 0,25 m in de wadi. In figuur 5.2 is het functioneren van het hemelwaterstelsel bij bui L08 weergegeven. Hieruit volgt dat er sprake is van voldoende waking en het HWA-stelsel bui L08 kan verwerken zonder water-op-straat. Figuur 5.2: Systeemgedrag HWA-stelsel bui L08
In figuur 5.3 is het functioneren van het hemelwaterstelsel bij bui L09 weergegeven. Hieruit volgt dat in de woonwijk water op straat optreedt. Voor een klimaatadaptieve inrichting worden de groenstroken langs de rijbaan verlaagd. Het water op straat wordt hier allereerst opgevangen en geborgen. Ook ter hoogte van de parkeerplaats ten behoeven van de sportvelden zal water op straat optreden bij een dergelijke neerslagsituatie. Door de verharding vanaf de bebouwing af te laten lopen richting de parkeerplaats leidt dit niet tot wateroverlast in de panden.
PROJECT DOCUMENTNUMMER
21 / 24
REVISIEDATUM
Huissen, herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-001 19 december 2019
Figuur 5.3: Systeemgedrag HWA-stelsel bui L09
PROJECT DOCUMENTNUMMER
22 / 24
REVISIEDATUM
Huissen, herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-001 19 december 2019
6
Ontwerp vuilwatersysteem
6.1
Toelichting ontwerp Het vuilwater wordt vanuit het plangebied onder vrijverval aangesloten op de bestaande vuilwaterriolering in de Bloemstraat. Op twee locaties wordt in de Frankentaler ingeprikt op een streng middels overzetput of op een inspectieput. Voor het ontwerp worden de uitgangspunten conform de gemeente Lingewaard gehanteerd. Echter wordt hierbij in overleg met de gemeente afgeweken van de minimale dekking en de minimale diameters zoals genoemd in de HOR. Aan de zuidzijde van het plangebied watert ook het nieuwe clubhuis onder vrij verval af richting de bestaande gemeentelijke riolering in de Polseweg. Door het geringe maaiveldhoogteverschil kunnen ook hier de gewenste uitgangspunten niet gehanteerd worden. Daarom wordt de rioolstreng gezien als een huisaansluiting ø160 mm met op het begin een dekking van 0,80 m. Het verhang conform Kennisbank Stedelijkwater wordt aangehouden. Hiermee onder vrijverval aangesloten worden op de bestaande riolering in de Polseweg. Op deze leiding wordt ook de vuilwaterafvoer van het Medisch Centrum aangesloten. Het ontwerp van de vuilwaterafvoer met de daarbij behorende geografische is weergegeven op tekening K19-0180-001 in bijlage B.
6.2
Uitgangspunten De parameters in tabel 6.1 worden gehanteerd ten aanzien van het ontwerp en dimensionering van het DWA-afvoersysteem. Tabel 6.1 Uitgangspunten
ONDERDEEL
PARAMETERS
Hydraulische rekenwijze
Statisch
Totaal aantal woningen
60 st
Bezettingsgraad per woning
2,4 i.e.
DWA-debiet
12 l/uur.pers over 10 uur
Toe te passen materiaal
Buizen:
PVC
Putten:
Beton
Putafstand maximaal Minimaal leidingverhang
65 m 1e 150 m:
4,0 ‰
2 150 m:
3,0 ‰
overig:
2,0 ‰
e
Minimale inwendige buisdiameter
250 mm
Minimale h.o.h. afstand tot ander riool of
1 à 1,5 m
nutsvoorzieningen Minimale afstand tot uitgeefbare grond Minimale dekking op buizen
1,20 m
Minimale ruimte tussen kruisingen riolen
100 mm
Maximale vulling buizen:
50%
Voor de bepaling van de diameter is uitgegaan van:
Energieverhang = bodemverhang
PROJECT DOCUMENTNUMMER
23 / 24
2,0 m
REVISIEDATUM
Huissen, herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-001 19 december 2019
Overige uitgangspunten: Riolering bij voorkeur onder wegverhardingen. 6.3
Dimensionering Afvoerend debiet Voor de woonwijk aan de noordzijde van het plangebied wordt uitgegaan van 60 nieuw te realiseren woningen met een gemiddelde bezetting van 2,4 personen die gedurende 10 uur 12 l/ uur per inwoner aanbieden, bedraagt de hoeveelheid vuilwater die aangeboden wordt vanuit het plangebied: 60 x 2,4 x 12 l/uur = 1.728 l/uur = 1,7 m3/uur = 0,48 l/s. Berging De benodigde berging tijdens calamiteiten (1 etmaal) in het DWA-stelsel, ten behoeve van de DWA-afvoer, bedraagt: 1,7 m3/uur x 10 uur = 17 m3 De beschikbare berging in de leidingen van het DWA-stelsel bedraagt: Leiding ø 250 mm: lengte ca. 330 m:
16,2 m3
Uit bovenstaande blijkt dat binnen het plan 16,2 m3 berging beschikbaar is. Doordat niet alle woningen op dit riool lozen, is er voldoende berging binnen het plangebied. Het aan te leggen DWA rioolstelsel wordt over het algemeen uitgevoerd in een minimale praktische diameter van ø250 mm vanwege eventuele onderhoud- en inspectiewerkzaamheden. Het maximale debiet (Qmax) van een buis van PVC ø250 mm met k=1,0 en I=0,003 (gemiddeld) bij 50% vulling bedraagt 13,0 l/s. De minimale diameter voldoet hiermee ruim.
PROJECT DOCUMENTNUMMER
24 / 24
REVISIEDATUM
Huissen, herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-001 19 december 2019
Bijlage A Geohydrologisch onderzoek
19 december 2019
NOTITIE PROJECT
:
Huissen, Herontwikkeling omgeving Polseweg
PROJECTNUMMER
:
P19-0180
ONDERWERP
:
Analyse kwel en RHG (GHG)
DATUM
:
5 april 2019
OPGESTELD DOOR
:
J.L. van der Meij
1
Inleiding In opdracht van gemeente Lingewaard is een waterhuishoudkundig plan opgesteld t.b.v. de herontwikkeling van de omgeving van de Polseweg in Huissen. Het plangebied is gelegen in de kern Huissen en wordt aan de noordzijde begrensd door een bestaande woonwijk, aan de oostzijde door de waterplas De Vlote Bloem, aan de zuidzijde door agrarisch gebied en aan de westzijde door de Polseweg. De ligging van het plangebied is weergegeven in Figuur 2.1. De oppervlakte van het plangebied bedraagt ca. 9,9 ha.
1.1
Aanleiding Het project betreft de herontwikkeling van het terrein behorend bij de voetbalvereniging Jonge Kracht en een naastgelegen weiland. Het plan behelst de verplaatsing van de sportvelden, de nieuwbouw van het sportcomplex, de nieuwbouw van ca. 60 grondgebonden woningen, inclusief de daarbij behorende infrastructuur en de uitbreiding van het medisch centrum aan de Polseweg. In verband hiermee is inzicht nodig in mogelijke veranderingen in de kwelsituatie vanwege aanpassingen van de waterhuishoudkundige situatie i.v.m. de nieuwe functies binnen het plangebied.
1.2
Doel Doel van het onderzoek naar veranderingen in de kwelsituatie, is na te gaan of de bodem een belemmering vormt voor de voorgenomen werkzaamheden. In dit kader wordt tevens de bodemopbouw bepaald in verband met geohydrologische kenmerken en eventuele gevolgen voor kwel. Dit laatste aspect is het onderwerp van deze notitie.
1.3
Leeswijzer Hoofdstuk 2 beschrijft de resultaten uit het door BOOT uitgevoerde veldonderzoek. De gevolgen van de ingrepen op de kwelsituatie wordt besproken in hoofdstuk 3. In hoofdstuk 4 volgen enkele conclusies en aanbevelingen.
PROJECT
1 / 21
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Huissen, Herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-002 7 november 2019
2
Veldonderzoek In dit hoofdstuk worden de resultaten besproken uit: door BOOT uitgevoerd veldwerk in het kader van het milieutechnisch vooronderzoek en door Econsultancy uitgevoerde watertoets, die hier relevant zijn voor de berekening van het effect van de maatregelen op de kwelsituatie.
2.1
Omschrijving locatie en huidige situatie Het plangebied is in de huidige situatie deels in gebruik van voetbalvereniging Jonge Kracht en deels als agrarisch gebied. Het plangebied bestaat grotendeels uit sportvelden met bijbehorende accommodaties (kleedruimtes, kantine, parkeervoorzieningen) en enkele weilanden. Daarnaast is in de zuidwesthoek van het plangebied het Medisch Centrum Polseweg gevestigd.
Figuur 2.1: Ligging plangebied Polseweg
PROJECT
2 / 21
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Huissen, Herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-002 7 november 2019
Maaiveldhoogte Het bestande hoogteverloop volgens het Algemeen Hoogtebestand Nederland 3 (AHN3) is weer gegeven in figuur 2.1. De maaiveldhoogte varieert van circa NAP +10,1 voor het braakliggend gedeelte met beoogde bestemming voetbalterrein (zuidwestzijde), tot circa NAP +10,8 m meer in het centraal van het plangebied.
AHN3 Hoogte (m): +10,70 AHN3 Hoogte (m): +10,85
AHN3 Hoogte (m): +10,50 AHN3 Hoogte (m): +10,70
AHN3 Hoogte (m): +10,60
AHN3 Hoogte (m): +11,05
Figuur 2.2: Maaiveldhoogte projectlocatie, bron AHN3 2.2
Bodem en geohydrologie Veldonderzoek Er is door meerdere instanties veldwerk verricht op de planlocatie waarvan er een 2-tal de geologie/geohydrologie beschrijven. In het kader van deze notitie worden resultaten uit die onderzoeken gebruikt. Het betreft de onderzoeken door: 1.
BKH: Geohydrologisch onderzoek Bloemstraat, inclusief Fase II (Rapport P170613-07 rapport VO, 6 mei 1998, BKH, Eindhoven).
2.
Econsultancy: Watertoets Polseweg te Huissen (Rapport 4258.007, 17 juli 2017, Econsultancy, Boxmeer).
3.
BOOT: Boor- en infiltratie onderzoek (P19-0180-001, Notitie infiltratie onderzoek, 24 april 2019).
PROJECT
3 / 21
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Huissen, Herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-002 7 november 2019
Bodemopbouw Uit de geologische gegevens uit het door Econsultancy en BOOT uitgevoerde veldwerk blijkt dat er sprake is van sterk wisselden bodemopbouw binnen de grenzen van de projectlocatie. Het door Econsultancy gerapporteerde verkennend bodemonderzoek resulteerde in een 16-tal boringen met een diepte tot maximaal 4,2 m-mv waarvan er 12 stuks zijn afgewerkt als peilbuis. In de boorgaten is eenmalig op 30 juni 2017 de grondwaterstand gemeten. Door BOOT is infiltratieonderzoek verricht en zijn in dit kader de volgende werkzaamheden uitgevoerd; 6 handboringen tot ca. 4,0 m-mv; 6 boringen voorzien van infiltratieproeven op 2 diepte niveaus; de boorlocaties zijn ingemeten met behulp van GPS (x/y/z). Het veldwerk is uitgevoerd op 11 april (boringen) en 2 mei 2019 (infiltratie onderzoek). De locatie van de boringen en de boorprofielen zijn opgenomen in bijlage 1, het infiltratie onderzoek in bijlage 2. Resultaat veldonderzoeken De deklaag heeft een overwegend kleiig karakter met zandige en humeuze bijmenging en of zandlaagjes. Uitgaande van de lokale boorgegevens van Econsultancy en BOOT ligt de basis van de deklaag op 2,5 m-mv maar kan plaatselijk ook ontbreken en is er dan sprake van een doorlopend watervoerend pakket. In 50% van de boringen wordt in de eerste 1,5 m antropogeen materiaal (puin, glas, plastics, e.d.) gevonden.
De locatie van de boringen waarin dit is aangetroffen doet vermoeden dat hier sprake is van bodemopvulling in het lagere gedeelte van de crevasse Grote Bloem - Vlotebloem waarvan een gedeelte is gedempt (zuid-westelijke deel rond 1990) t.b.v. het sportterrein (Figuur 2.3).
Figuur 2.3: Kaartbeeld Vlotebloem (1960, met inzet: 1990),
PROJECT
4 / 21
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Huissen, Herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-002 7 november 2019
Een crevasse is een doorbraak van een oeverwal, in dit geval van een voorloper van de Neder-Rijn, en is de natuurlijke tegenhanger van een dijkdoorbraak. De structuur van de crevasse is nog goed te zien in het hoogtelijnpatroon van de topografische kaart.
Deklaag
1-ste watervoerend pakket
Figuur 2.4: Geohydrologisch boorprofiel (bron: DINOLoket, GDN-TNO)
De deklaag bestaat hier, op basis van gegevens uit DINOLoket en de uitgevoerde veldonderzoeken, voornamelijk uit heterogene zandige / kleiige afzettingen van de Formatie van Echteld. Deze heterogene afzettingen liggen op geulafzettingen (generatie A) die eveneens tot dezelfde formatie behoren maar veel grof zandiger zijn. De geulafzettingen vormen het 1-ste watervoerende pakket en dit is in het plangebied tevens opgebouwd uit de Formaties van Kreftenheye en Boxtel en bestaat uit matig tot zeer grof zand met een pakket dikte van circa 20 m. De eerste scheidende laag bestaat uit klei, veen en zandlagen en heeft een dikte van enkele m’s (zie figuur 2.3).
PROJECT
5 / 21
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Huissen, Herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-002 7 november 2019
PROJECT
6 / 21
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Huissen, Herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-002 7 november 2019
Binnen het plangebied is er, geohydrologisch gezien, een verschil tussen de noordoostzijde van het plangebied, waar de deklaag zandiger is, en het zuidwestelijk gedeelte waar de klei/leem veel zandiger is of geheel ontbreekt als afsluitende laag. Infiltratieonderzoek Om de doorlatendheid (K-waarde) van de bodemlagen boven het grondwater (onverzadigde zone) te bepalen worden met het K-Sat meetinstrument, in-situ testen uitgevoerd. De meetprocedure staat bekend als "constant-head", "permeametertest" of "boorgat-infiltratietest". Na verzadiging van de betreffende bodemlaag wordt het debiet gemeten welke nodig is om het waterniveau constant te houden. Deze methode is toegelicht in bijlage 3. In tabel 2.1 is een overzicht gegeven van de bodemlagen waarin een doorlatendheidsproef is uitgevoerd en het resultaat van de doorlatendheidsproef. Tabel 2.1: Overzicht bodemlagen, bodemsamenstelling en resultaat doorlatendheid
MEETPUNT
DIEPTE
BODEMSAMENSTELLING
K-WAARDE M/DAG¹
METING CM-MV GH01
(Glover)
50
Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak roesthoudend
0.99
GH01A (Glover)
110
Zand, matig fijn, zwak siltig, sporen roest
0.27
GH02
40
Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak bak-
0.13
(Glover)
steenhoudend, sporen kolengruis GH02A (Glover)
80
Zand, zeer fijn, matig siltig
0.39
GH03
(Glover)
40
Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak siltig, sporen baksteen
0.74
GH03A (Glover)
80
Zand, matig fijn, zwak siltig, sporen roest
1.18
GH04
(Glover)
40
Zand, zeer fijn, zwak siltig (sterk baksteen van 0-50 -
1.1
GH04A (Glover)
120
Zand, matig fijn, matig siltig
0.28
0.60m-mv)
GH05
(Glover)
40
Zand, matig grof, zwak siltig
23.38
GH05A (Glover)
80
Zand, matig grof, zwak siltig
28.39
GH06
(Glover)
70
Zand, matig fijn, zwak siltig
17.44
GH06A (Glover)
130
Zand, matig grof, zwak siltig
35.83
GH06A1 (Glover)
130
Zand, matig grof, zwak siltig
35.98
1)
Onderstaande classificatie van doorlatendheid (in m/dag) is afkomstig uit Cultuurtechnisch Vademecum, 2000. < 0,01 zeer slecht doorlatend 0,01 – 0,10 slecht doorlatend 0,10 – 0,50 matig doorlatend 0,50 – 1,0 vrij goed doorlatend 1,0 – 10 goed doorlatend > 10 zeer goed doorlatend
Grondwater: Het freatisch niveau (de grondwaterstand) binnen het plangebied is gemeten in het, door Econsultancy uitgevoerde, veldonderzoek (30 juni 2017) en is gerapporteerd met een waarde liggend tussen de 1,75 en 2,60 m-mv. Uit de boorbeschrijving bij dit veldonderzoek is op te maken dat in de deklaag tot 3,0 m–mv gley-vorming optreedt in de ondiepe kleilagen. Gley treedt op in kleilagen waar nog sprake is van de aanwezigheid van zuurstofrijk grondwater in de zone waarin de grondwaterstand fluctueert.
PROJECT
7 / 21
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Huissen, Herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-002 7 november 2019
Voor een betrouwbare schatting van het verloop van de grondwaterstand is deze informatie onvoldoende en zijn metingen nodig. De grondwaterstand varieert in de tijd sterk als gevolg van de grote variatie van de waterstanden in de Neder-Rijn via de directe doorwerking in de stijghoogte van het 1-ste watervoerend pakket. Er zijn in de directe omgeving van de planlocatie gegevens beschikbaar van het verloop van de stijghoogte in de tijd in het meetnet van de gemeente Lingewaard. De inschatting van karakteristieke waarde van de grondwaterstand (GHG, GLG, etc.) zal dus uit peilbuizen in de omgeving met voldoende lange meetreeksen moeten worden afgeleid.
Figuur 2.5: Peilbuizen B40B1723 en B40B1732, waterhoogte Looveer (Neder-Rijn)
De bestaande waterhuishoudkundige situatie is reeds grotendeels beschreven in de door Econsultancy opgestelde watertoets (‘Watertoets Polseweg te Huissen’ d.d. 7 juli 2017). Deze beschrijving is opgenomen in de volgende alinea’s en waar nodig aangevuld met extra / geactualiseerde gegevens.
Grondwater: analyse stijghoogte RHG In de omgeving van het plangebied liggen aan de noordwest- en noordoostzijde een tweetal meetlocaties: B40B1723 en B40B1732, die behoren tot het grondwatermeetnet van de gemeente Lingewaard. Op deze meetlocaties zijn peilbuizen aanwezig waarin dagelijks de waterstand wordt gemeten, beide peilbuizen zijn voorzien van één filter dat is geplaatst onder de deklaag bovenin het 1-ste watervoerend pakket. In principe meet men hier dus de stijghoogte in het 1-ste watervoerend pakket en zal de grondwaterstand hieruit moeten worden afgeleid. Aan de zuidzijde van het plangebied zijn geen meetlocaties beschikbaar. In het plangebied zelf is de grondwaterstand gemeten in de onderzoeken van: BKH (1989), Econsultancy (juli, 2017) en door BOOT (april, 2019).
PROJECT
8 / 21
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Huissen, Herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-002 7 november 2019
Figuur 2.6: Gegevens meetlocatie B40B0229 (DINOLoket, 2019)
In het onderzoek van BKH, uitgevoerd in de Bloemstraat aan de noordzijde van het plangebied, wordt de grondwaterstand berekend aan de hand van lineaire regressie tussen de stand van Neder-Rijn, een meetpunt aan de oostzijde van de Neder-Rijn (B40B0377: gemeente Westervoort) en de meetpunten in of nabij de Bloemstraat. Voor de meetpunten nabij het plangebied is deze berekende GHG (via regressie): NAP +9,35 m.
PROJECT
9 / 21
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Huissen, Herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-002 7 november 2019
Figuur 2.7: Gegevens meetlocatie B40B0230 (DINOLoket, 2019)
Econsultancy heeft voor de bepaling van de GHG gebruik gemaakt van de meetgegevens uit DINOLoket: B40B0230 en B40B229 (respectievelijk Figuur 2.6 en Figuur 2.7, geen recente meetgegevens na 2006) en van de reeds benoemde meetlocaties uit het grondwatermeetnet van de gemeente Lingewaard: B40B1723 en B40B1732 (Figuur 2.5). De door Econsultancy gevonden GHG wijkt overigens af van de uit de meetreeks bepaalde GHG. Uitgaande van deze meetreeksen is de bepaling door TNO (via Grondwatertools.nl) correct en is de GHG voor meetlocatie B40B0229 en B40B0230 respectievelijk: NAP +9,29 m / 0,80 m-mv en NAP +9,08 m / 1,55 m-mv. Overigens doet dit niets af aan de conclusies van Econsultancy omdat de afwijking positief is voor de Watertoets (lagere GHG). Econsultancy beschrijft ook voor de meetpunten B40B1723 en B40B1732 de GHG, echter is dit niet correct omdat daarvoor de reeksen te kort zijn om een GHG te bepalen (< 8 jaar) en wordt waarschijnlijk de RHG (10% percentiel waarde van de meetreeks = representatief hoogste grondwaterstand) bedoeld. De RHG is in de praktijk goed bruikbaar als alternatief
PROJECT
10 / 21
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Huissen, Herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-002 7 november 2019
voor de GHG, echter moet de betreffende meetreeks wel voldoende hoogfrequent (b.v. dagelijks) zijn gemeten. Voor meetlocatie B40B1723 en B40B1732 is de door Econsultancy bepaalde GHG (~RHG) respectievelijk: NAP +9,50 m / 0,80 m-mv en NAP +9,50 m / 1,55 m-mv. Waarbij moet worden opgemerkt dat de geanalyseerde meetperiode oktober 2013 – augustus 2016 is. BOOT constateert echter uit de, door de gemeente Lingewaard aangeleverde, meetgegevens dat het meetpunt B40B1732 pas vanaf juni 2015 meetresultaten genereert. Voor dit meetpunt is slechts een ruim jaar meetgegevens beschikbaar en niet de door Econsultancy benoemde periode (zie hiervoor Tabel 2.2, met de meetperiode tot en met maart 2019). Voor de gegevens op meetlocaties B40B1723 en B40B1732 is de door BOOT onder meer de RHG bepaald: respectievelijk: NAP +9,23 m / 1,62 m-mv en NAP +9,21 m / 1,49 m-mv (zie Tabel 2.2). Hierbij moet worden opgemerkt dat dit in principe de stijghoogte betreft en voor de RHG van de grondwaterstand een aanvullende analyse noodzakelijk is die hierna wordt uitgewerkt. Beide meetpunten zijn onderling goed vergelijkbaar en de verwantschap is met een lineaire regressie tussen beide meetpunten verder uitgewerkt. Tabel 2.2: Overzicht eigenschappen meetreeksen B40B01723 en B40B01732
MEETPUNT /
B40B01723
B40B01732
EIGENSCHAP
[NAP + M/M-MV]
[NAP + M/M-MV]
Meetperiode
01-2014 / 03-2019
06-2015 / 03-2019
Maaiveld
10,85
1)
10,701)
Filter: Bovenkant: NAP/m-mv
7,56/3,29
7,70/3,00
Onderkant: NAP/m-mv
5,85/5,00
6,70/4,00
Minimum
7,87
7,84
10-percentiel (RLG)
8,06
7,92
Gemiddelde
8,62
8,55
Mediaan
8,56
8,43
9,23/1,62
9,21/1,49
9,92
9,74
90-percentiel (RHG) maximum 1)
Meetreeks, maaiveld, filterniveau op basis gegevens uit Grondwatermeetnet Lingewaard (2019)
Lineaire regressie van de beide meetreeksen levert de volgende relatie op: hB40B1723 =1,074 * h B40B1732 + 0,682 met een R2=0,95 Het bijbehorende scatterdiagram (Figuur 2.8, x en y steeds op zelfde tijdstip) toont deze relatie voor de periode waarin voor beide reeksen gegevens aanwezig zijn. De relatie is statistisch significant en toont een hoge R2-waarde (95% wordt verklaard door de regressie). Aangezien de meetreeks B40B1732 vollediger is, minder “gaten” bevat, wordt deze meetreeks gebruikt voor een regressie model met het oppervlaktewaterpeil van de Neder-Rijn bij het meetpunt Looveer.
PROJECT
11 / 21
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Huissen, Herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-002 7 november 2019
Figuur 2.8: Scatterdiagram meetreeks B40B1723 (x-as) en B40B1732 (y-as)
Relatie stijghoogte en peil Neder-Rijn Lineaire regressie van de meetreeks B40B1732 (hB40B1732) en rivierpeil (p(-10)) levert de volgende relatie op: hB40B1732 = 0,348 * p(-10) + 5,681 [m]; met een R2=0,68, vertraging is 10 dagen De regressie met een vertraging van 10 dagen voor het opervlaktewater peil in de NederRijn levert in dit geval een relatief hoge R2 op. Het bijbehorende scatterdiagram (Figuur 2.9, x en y steeds op zelfde tijdstip) toont deze relatie voor de periode waarin voor beide reeksen gegevens aanwezig zijn. De relatie is statistisch matig significant en toont een relatief lage R2-waarde (68% wordt verklaard door de regressie). Toch wordt deze relatie gebruikt om een schatting te maken van de stijghoogte bij T10 en T100 rivierstanden, op dit moment ontbreekt de ruimte in het project voor een alternatieve aanpak. •
T10 stand Looveer Huissen:+13,57 --> hB40B1732 = NAP +10,41 m / 0,39 m-mv
•
T100 stand Looveer Huissen:+14,35 --> hB40B1732 = NAP +10,67 m / 0,13 m-mv
In beide gevallen levert dit een grondwaterstand op waarbij de ontwateringsdiepte de grens van 0,40 m-mv nadert of ruimschoots zal overschrijden.
PROJECT
12 / 21
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Huissen, Herontwikkeling omgeving Polseweg P19-0180-002 7 november 2019
Figuur 2.9: Scatterdiagram peil meetpunt Looveer (p$..) en meetreeks B40B1732 (h)
Op basis van de bovenstaande globale analyse is de RHG (van de stijghoogte), als alternatief voor de GHG, geschat op: NAP +9,2 m, hiermee ligt de RHG in de deklaag op ongeveer 1,6 m-mv. Dit is echter voor de RHG van de grondwaterstand nog uit te splitsen naar een oostelijke en westelijke variant. Voor het noordoostelijk gedeelte van het plangebied, waar de deklaag ontbreekt of een geringe verticale weerstand heeft, is het pakket min of meer freatisch en kan voor de rekenwaarde voor de berekende RHG voor de stijghoogte van NAP +9,2 m worden aangehouden. Voor het zuidwestelijk deel is een aanzienlijk verticale weerstand van de deklaag aanwezig en wordt de RHG hier mede bepaald door een extra verhoging uit grondwateraanvulling. Hierbij ontbreekt echter informatie over de drainageweerstand en is een opbolling alleen in te schatten op basis van de boorinformatie (positie kleilaag, gley-verschijnselen). In dit geval zal rekening worden gehouden met een (extra) verhoging van 0,3 m en levert dit een RHG op van NAP +9,6 m.