CConstaterende datLingewaard
Koppel je AI →
Document · PDF

bijlage 15 bij Toelichting TB15_Risicoanalyse explosieven.pdf

Raadsvergadering 14 juli 2022, gemeente LingewaardBij agendapunt: Vaststelling bestemmingsplan Buitengebied Lingewaard, Karstraat tussen nr. 33 - 39 en achter 53, Huissen (bespreekstuk)10.535 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

42

RELEVANT BIJ DIT PROJECT Ja

Schokgolfwerking

Temperatuur (hitte en/of brand

Brisantie / scherfwerking

voortplant en werkt over een grotere afstand. De mate waarin deze kracht optreedt, wordt bepaald door de hoeveelheid aan in het object aanwezige explosieve stof, de dikte van het omhulsel en de dichtheid van de omliggende materie. Als gevolg van deze drukwerking wordt grond verplaatst, hetgeen tot verdichting en verplaatsing van grond en daarin aanwezige voorwerpen leidt. De vervorming (verdichting) van grond leidt tot afname van de kracht. Wanneer er onvoldoende aan grond en massa rondom het punt van explosie aanwezig is om de ontstane krachten volledig te compenseren (niet ingedrongen situatie), dan zal de tijdens de explosie vrijkomende kracht leiden tot verplaatsing van materie en daarmee tot kratervorming aan het maaiveld. Een schokgolf kan worden beschreven als een non-lineaire drukgolf. Deze wordt door heftige trillingen die ontstaan bij de explosie gevormd en zet zich voort door de omringende materie. Ten gevolge van een schokgolf in de lucht, kunnen ruiten breken en kan er zware schade aan (bijvoorbeeld) gebouwen worden toegebracht. In de bodem kan een schokgolf bij niet samendrukbare materialen leiden tot breuk. De schokgolf kan bijvoorbeeld leidingen en fundamenten vernielen of beschadigen. Bij explosies is er altijd sprake van hitteontwikkeling.

Bij bepaalde groepen van munitie, zoals licht-, sein-, rook-, brand- en springrookmunitie, is het gevaar van hitte en brand langer aanwezig. Bij detonatie van springstof komt gedurende zeer korte tijd en tot op korte afstand van de springstof een zeer hoge druk vrij. Deze druk ofwel piekdruk kan oplopen tot 400.000 bar. Deze piekdruk heeft een alles vernielende werking op iedere materie in de directe omgeving van de springstof. Het materiaal wordt door de brisantie uit elkaar gereten (gescheurd) waardoor het laag voor laag van elkaar afschuift en er scherven ontstaan. Mede door de brisantie en de reeds eerdergenoemde gasdruk, zullen deze scherven en ander materiaal in de onmiddellijke nabijheid met een grote snelheid worden weggeblazen. Bij explosieven die kunnen verscherven wordt dan ook gesproken over een schervengevarenzone. De schervengevarenzone is het gebied/afstand rond de ligplaats van een explosief, waar bij een eventuele explosie op het maaiveld gerede kans bestaat dat men door scherven van het explosief of secundaire scherven van bv. puin wordt getroffen. 43

Ja

Ja

Ja

Rookvorming

Munitieartikelen voorzien van fosfor hebben tot doel om rook te produceren. Deze rook bestaat uit giftige stoffen welke verstikkend kunnen zijn voor degene die het inademt.

Ja

Tabel 5: overzicht van project specifieke, OO-gerelateerde uitwerkingsfactoren.

Bij een detonatie is de uitwerking afhankelijk van het kaliber van het explosief en de diepteligging. Hoe dieper de ligging van ontplofbare oorlogsresten, des te minder scherfwerking en luchtdruk aan het oppervlak. De door de explosie ontstane schokgolf plant zich in dit geval voort door het water en de bodem en kan schade toebrengen aan bestaande infrastructuur zoals leidingen, heipalen, funderingen etc.

7.4

Beoordelen van risico’s (scenariostudie)

Om de uiteindelijke risicobeoordeling te kunnen maken, dienen de volgende onderwerpen van een wegingsfactor voorzien te worden: De W-waarde: dit is de waarschijnlijkheid dat er in het te bewerken gebied één of meerdere ontplofbare oorlogsresten aanwezig zijn. De uitgevoerde gemeente dekkende bureaustudie en de actualisatie in hoofdstuk 4 van deze rapportage dienen daarbij als uitgangspunt. WAARSCHIJNLIJKHEID (W) 0,1 0,2 0,5 1 3 6 10

Bijna niet denkbaar Praktisch onmogelijk Denkbaar, maar onwaarschijnlijk Mogelijk in grensgeval Ongewoon, maar mogelijk Goed mogelijk Te verwachten

Tabel 6: Waarschijnlijkheid op het aantreffen van ontplofbare oorlogsresten in het projectgebied

De B-waarde: dit is de kans dat er bij grondroerende werkzaamheden een blootstelling plaatsvindt aan een ongecontroleerde uitwerking van een explosief. De reeds vastgestelde invloed- en gevaarfactoren dienen hierbij als input; BLOOTSTELLINGSFREQUENTIE (B) 0,5 1 2 3 6 10

Zeer zelden Zelden Soms Af en toe Regelmatig Voortdurend

Tabel 7: Inschatting blootstellingsfrequentie aan een ongecontroleerde detonatie.

De E-waarde: dit is het effect van het mogelijke ongeval. Deze waarde is gebaseerd op de reeds vastgestelde uitwerkingsfactoren van de ontplofbare oorlogsresten en de locatiespecifieke omstandigheden.

44

EFFECT VAN EEN ONGECONTROLEERDE DETONATIE VAN ONTPLOFBARE OORLOGSRESTEN (E) 1 Gering 3 Belangrijk 7 Ernstig 15 Zeer ernstig 40 Uitermate ernstig 100 Catastrofe Tabel 8: De gevolgen / effecten van een ongecontroleerde detonatie bij werkzaamheden.

Wanneer voorgenoemde wegingsfactoren met elkaar in verband worden gebracht, dan ontstaat een risicomatrix op basis waarvan één van de volgende scenario’s inzichtelijk worden waar het gaat om de kans op het voortkomen van een ongecontroleerde detonatie bij de geplande graafwerkzaamheden. ▪ Conclusie I: Er wordt vanwege de handelingen / activiteiten in het kader van toekomstig gebruik geen uitwerking van (vermoede) ontplofbare oorlogsresten verwacht; ▪ Conclusie II: Er worden vanwege de handelingen / activiteiten in het kader van het toekomstig gebruik wel uitwerking van de (vermoede) ontplofbare oorlogsresten verwacht, maar de uitwerkingsfactoren zijn aanvaardbaar. Wat aanvaardbaar is wordt bepaald door de betrokken en verantwoordelijke instanties; ▪ Conclusie III: Er wordt vanwege de handelingen / activiteiten in het kader van het toekomstig gebruik wel uitwerking van de (vermoede) ontplofbare oorlogsresten verwacht, maar de uitwerkingsfactoren zijn door het treffen van beheersmaatregelen beheersbaar. Deze dienen beschreven te worden; ▪ Conclusie IV: Er wordt vanwege het toekomstig gebruik wel uitwerking van de (vermoede) ontplofbare oorlogsresten verwacht, de effecten zijn niet beheersbaar, maar de activiteiten en handelingen in het kader van het toekomstige gebruik kunnen (gedeeltelijk) worden aangepast.

Beschreven moet worden welke aanpassingen dit zijn; ▪ Conclusie V: Er wordt vanwege de handelingen / activiteiten in het kader van het toekomstig gebruik wel uitwerking van de (vermoede) ontplofbare oorlogsresten verwacht, de effecten zijn niet beheersbaar. De uiteindelijke vastgestelde risicowaarde (R), ontstaat door de parameters W(aarschijnlijkheid), B(lootstellingsfrequentie) en E(ffect) met elkaar middels vermenigvuldiging met elkaar in verband te brengen:

R R ≤ 20 20 > R ≤ 70 70 < R ≤ 160 160 < R ≤ 320 R > 320

Risicoklasse Risico aanvaardbaar Mogelijk risico Aanzienlijk risico Hoog risico Zeer hoog risico

RISICOSCORE (R) Scenarionummer 1 2 3 4 5

Tabel 9: Vaststelling risicoscenario’s.

45

7.5

Samenvatting risicoanalyse

Door de voorgenomen bodemactiviteiten te wegen met alle risicofactoren, kan gekomen worden tot een keuze in scenario’s en wordt een opsporingsadvies vormgegeven.

46

WERKZAAMHEDEN

RISICOWAARDE

BIJPASSEND

TOELICHTING

SCENARIO

Het realiseren van verbindingssloten (toucheren / bewegen als gevolg van ontgravingen)

R > 320

5

De aanleg van verhardingen (toucheren / bewegen als gevolg van ontgravingen voorafgaand aan grondaanvullingen)

R > 320

5

Aanleg van een tijdelijk werkterrein (toucheren / bewegen als gevolg van ontgravingen voorafgaand aan grondaanvullingen)

R > 320

5

Aanleg van ondergrondse infrastructuur (toucheren / bewegen als gevolg van ontgravingen)

R > 320

5

Bouwrijp maken van locaties (toucheren / bewegen als gevolg van ontgravingen)

R > 320

5

Uitvoeren van conditionerende bodemonderzoeken (toucheren / bewegen als gevolg van ontgravingen of boringen)

R > 320

5

Uitvoering van boringen (toucheren)

R > 320

5

Tabel 10: Vaststelling risico per mogelijke bodemactiviteit in de aangegeven (feitelijk herleidbare) verdachte locaties binnen het plangebied.

De kans op het aantreffen van Ontplofbare Oorlogsresten bij de geplande ontgravingen en een ongecontroleerde uitwerking is goed mogelijk. Bovendien is het effect van een ongecontroleerde uitwerking zeer ernstig. De kans op het aantreffen van Ontplofbare Oorlogsresten bij de geplande ontgravingen en een ongecontroleerde uitwerking is goed mogelijk. Bovendien is het effect van een ongecontroleerde uitwerking zeer ernstig. De kans op het aantreffen van Ontplofbare Oorlogsresten bij de geplande ontgravingen en een ongecontroleerde uitwerking is goed mogelijk. Bovendien is het effect van een ongecontroleerde uitwerking zeer ernstig. Voor wat betreft de grondaanvulling is er van uitgegaan dat deze geen Ontplofbare Oorlogsresten bevat, zodat het aantrillen van de aangevulde bodem zonder risico uitgevoerd kan worden.. De kans op het aantreffen van Ontplofbare Oorlogsresten bij de geplande ontgravingen en een ongecontroleerde uitwerking is goed mogelijk. Bovendien is het effect van een ongecontroleerde uitwerking zeer ernstig. De kans op het aantreffen van Ontplofbare Oorlogsresten bij de geplande ontgravingen en een ongecontroleerde uitwerking is goed mogelijk. Bovendien is het effect van een ongecontroleerde uitwerking zeer ernstig. De kans op het aantreffen van Ontplofbare Oorlogsresten bij de geplande ontgravingen en een ongecontroleerde uitwerking is goed mogelijk.

Bovendien is het effect van een ongecontroleerde uitwerking zeer ernstig De kans op het toucheren van Ontplofbare Oorlogsresten bij mogelijk uit te voeren boringen is klein, maar theoretisch wel mogelijk. Afhankelijk van de diepte waarop het object zich bevindt, is de uitwerking van het object tot boven het maaiveld mogelijk. De kans op het toucheren van Ontplofbare Oorlogsresten bij mogelijk uit te voeren boringen is klein, maar theoretisch wel mogelijk. Afhankelijk van de diepte waarop het object zich bevindt, is de uitwerking van het object tot boven het maaiveld mogelijk.

8.

Opsporingsadvies

Op basis van de uitgevoerde analyse, kunnen de volgende gebiedstypen worden onderscheiden: 1.

Locaties waar bodemingrepen plaats gaan vinden waarvoor geen feitelijk aantoonbaar risico is vastgesteld. Op basis van het vigerende gemeente dekkend bureauonderzoek is onderscheid gemaakt in verdachte locaties en onverdachte locaties. Deze afwegingen hebben op basis van historisch feitenmateriaal en bestudering van naoorlogse activiteiten die in het gebied plaatsgevonden. Binnen onverdacht verklaarde gebieden en in verdacht verklaarde gebieden waar na de Tweede Wereldoorlog al bodemroerende werkzaamheden zijn uitgevoerd, kunnen de werkzaamheden (aanvankelijk) regulier (dus zonder verdere opsporingswerkzaamheden) uitgevoerd worden. Hoewel er op basis van het gemeente dekkende onderzoek voor delen van het plangebied geen feitelijk aantoonbare aanleiding is het onderzoeksgebied verdacht te verklaren, adviseert Xplosure u om het uitvoerend personeel voorafgaand aan werkzaamheden in deze gebieden te instrueren. Deze instructie kan uitgevoerd worden aan de hand van het in de bijlagen opgenomen Protocol Toevalsvondst, waarin in feite staat aangegeven geen verdere acties te ondernemen in het geval van het onverhoopt aantreffen van munitie(gelijkende) objecten en terstond contact op te nemen met de (plaatselijke) politie (telefoon: 0900-8844).

Mochten er bij bodemingrepen onvoorziene, munitie(gelijkende) objecten worden aangetroffen, dan dient bezien te worden of de voorgaande conclusie door deze nieuw opgedane informatie gewijzigd dient te worden en of dat er hierdoor toch opsporingswerkzaamheden noodzakelijk zijn.

2.

Locaties waar bodemingrepen plaats gaan vinden in als feitelijk aantoonbaar, verdacht beschouwd gebied. Voor de locaties waar binnen verdacht gebied bodemingrepen plaats gaan vinden, wordt ter plaatse nader onderzoek geadviseerd.8 De wijze waarop dit plaats zou moeten vinden, is afhankelijk van de volgende factoren: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Het type werkzaamheden; De diepte van de werkzaamheden; De maximale diepte waarop ontplofbare oorlogsresten verwacht kunnen worden; De oppervlakte van het te onderzoeken gebied; De eventuele aanwezigheid van verstorende objecten in het gebied; Het type te verwachten ontplofbare oorlogsresten.

Voor wat betreft de wijzen waarop vervolgonderzoek plaats zou kunnen vinden, wordt grofweg onderscheidt gemaakt in de volgende wijzen: A.

Meetwerkzaamheden (detectie) vanaf het maaiveld Deze opsporingsmethodiek kan zowel analoog (realtime) als digitaal (non-realtime) uitgevoerd worden en vindt meestal plaats wanneer de ontplofbare oorlogsresten tot een diepte van ca. 3,5 à 4m (afhankelijk van het kaliber explosief, tot maximaal 5m –MV) diepte verwacht worden, of

8 De exacte uitvoeringsmethode voor opsporingswerkzaamheden wordt uiteindelijk bepaald door het CS-OOO gecertifi-

ceerde opsporingsbedrijf dat de opsporingswerkzaamheden gaat verrichten.

48

wanneer de diepte van de geplande werkzaamheden niet dieper dan deze waarden zullen gaan.

B.

▪

Bij analoge (realtime) oppervlaktedetectie wordt de bodem middels detectieapparatuur ‘gescand’ op de aanwezigheid van metaalhoudende objecten, waarbij deze metingen ter plaatse worden beoordeeld door een (senior) OOO-deskundige. De locaties van de gemeten verstoring kunnen hierbij worden gemarkeerd of direct worden ontgraven. Het heeft de voorkeur om (gezien het meetbereik) gebruik te maken van passieve meetapparatuur. Wanneer door de aanwezigheid van niet wegneembare verstorende (ijzerhoudende) objecten of grote concentraties van ferrohoudend materiaal in de bodem, het niet mogelijk is om gebruik te maken van passieve detectie, dan kan actieve oppervlakte detectieapparatuur worden ingezet. Nadeel van deze meetmethode is het feit dat het meetbereik van degelijke apparatuur doorgaans niet verder reikt dan ca. 1,5m –MV.

▪

Bij digitale (non-realtime) oppervlaktedetectie, wordt de bodem gedetecteerd door middel van een magnetometer (enkele sonde) of multisondesysteem. De bodem wordt hierbij ingemeten, waarbij de data digitaal worden opgeslagen en in een later stadium (met het zoekdoel als criterium) worden geanalyseerd door een senior OOO-deskundige. Voordeel van deze digitale wijze, is dat de data opgeslagen en (indien gewenst) opnieuw interpretabel zijn. De door de senior OOO-deskundige aangemerkte, significante verstoringen worden verwerkt tot een objectenlijst en een overzichtstekening. Op basis van deze gegevens kunnen vervolgens de verdachte objecten worden benaderd.

Detectiewerkzaamheden door middel van sonderingen / boringen (dieptedetectie) Dieptedetectie wordt uitgevoerd als objecten zich dieper dan het maximale meetbereik van ca. 5m –MV bevinden. Bij dieptedetectie wordt door middel van een sondeerwagen of boorstelling een sondering of boring uitgevoerd, waarbij doorgaans een magnetometer wordt gebruikt. Na het uitvoeren van de boringen (welke vlakdekkend worden uitgevoerd), worden de meetgegevens in een later stadium geïnterpreteerd door een senior OOO-deskundige en is het verloop van de opsporing in feite hetzelfde als bij de digitale (non-realtime) oppervlaktedetectie.

Bij voorgenoemde opsporingsmethodieken wordt getracht om verdachte objecten (en dus mogelijke ontplofbare oorlogsresten) door middel van detectie te lokaliseren. Het komt echter ook veelvuldig voor dat de omstandigheden ter plaatse dermate weerbarstig zijn, dat deze vorm van opsporing niet mogelijk is. Wanneer er te veel verstoringen in het gebied aanwezig zijn en de te onderzoeken diepte groter is dan ca. 1,50m, dan is laagsgewijze detectie een veel gekozen optie. C.

Laagsgewijs detecteren Bij laagsgewijze detectie wordt eerst met behulp van een detector een meting verricht, waarna onder visuele controle van een senior OOO-deskundige bodemlagen van maximaal 20cm (veelal door een beveiligde graafmachine) worden afgegraven. Deze procedure herhaalt zich tot de maximale penetratiediepte van het te verwachten explosief of de maximaal af te graven diepte bereikt is. Hierbij worden door het toepassen van mijn/metaal detectoren lagen van maximaal 20 cm vrijgegeven om door een (beveiligde) kraan te worden afgegraven. Dit herhaalt zich tot de maximaal te ontgraven diepte bereikt is.

Gezien de ligging van de als feitelijk verdacht aangemerkte locaties en de daarbij aangegeven maximaal te verwachten diepte, lijkt detectie vanaf het maaiveld en daar op volgende benadering van de geïnterpreteerde, in potentie risicovolle objecten de meest aannemelijke opsporingsmethodiek. De uitvoerende partij dient hierbij CS-OOO gecertificeerd te zijn.

49

9.

▪

▪ ▪

Leemten in kennis

De locatie van kabels en leidingen zijn bepaald middels georeferentie van kaartmateriaal en zo nauwkeurig mogelijk ingetekend. Ondanks dit, dienen de aangegeven locaties van ondergrondse infrastructuur als indicatief beschouwd te worden; Luchtfoto’s van de periode tussen 15 maart 1945 en 2 april 1945 bleken ofwel niet bruikbaar, ofwel niet aanwezig voor het onderdeel luchtfotoanalyse; De te verwachten ontgravingsdiepten en -locaties zijn op het moment van schrijven nog niet definitief, maar zullen in de praktijk wellicht in de marge van hetgeen beschreven is, af kunnen wijken. Grote wijzigingen van de momenteel geplande inrichting van het onderzoeksgebied valt dan ook niet te verwachten.

50

10.

Bijlagen

51

Protocol toevalsvondst (enkel te gebruiken voor instructie bij werkzaamheden buiten de aangegeven opsporingslocaties)

52

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Lingewaard&id=16a6305d-b19c-402d-baf3-09ae769f6b8a