Bijlage 1 Beleid Lingewaard huisvesting internationale werknemers.pdf
Tekst van het document
De Rijksoverheid wil een betere koppeling tussen RNI en BRP, waardoor langer verblijvende tijdelijke internationale werknemers in de toekomst mogelijk automatisch worden ingeschreven in de BRP. De gemeente zou kunnen inzetten op het stimuleren van inschrijving van internationale werknemers in de BRP (Basisregistratie Personen) of RNI (Registratie Niet-ingezetenen) door bijvoorbeeld een Welkomspakket in te richten die men ontvangt na inschrijving in de BRP, een voorlichtingscampagne te starten, en afspraken met werkgevers te maken over vaste momenten waarop zij hun werknemers kunnen laten inschrijven. Digitaal nachtregister Waar sprake is van nachtverblijf dat aangeboden wordt, dient men een nachtregister bij te houden. Een mogelijke manier om het bijhouden van een nachtregister te stimuleren, is het ontwikkelen van een digitaal nachtregister waar een huisvester elke 24 uur de internationale werknemers registreert die nog in de huisvesting verblijven. Met het digitaal aanbieden van het nachtregister wordt registratie van tijdelijke gasten vergemakkelijkt. Deze tool kan ook worden ingezet voor andere bedrijven die logies aanbieden zoals hotels en campings. Het ontwikkelen van een digitaal nachtregister zou ook in afstemming met de regio kunnen worden opgezet.
26
Het nachtregister draagt onder meer bij aan het verkrijgen van de juiste informatie voor hulpdiensten en de gemeente bij calamiteiten; en voor het innen van verblijfsbelasting. 4.3 Controle en handhaving De druk op de woningmarkt en de afhankelijkheidspositie waar sommige tijdelijke internationale werknemers in zitten, geven ruimte aan malafide verhuurders die woningen van slechte kwaliteit aan tijdelijke internationale werknemers aanbieden. Hierdoor komen zij regelmatig te wonen in ondermaatse onderkomens. Sommige van hen leven in verloederde huisvesting met weinig faciliteiten waarvoor ze veel geld moeten betalen. Omdat de registratie van tijdelijke internationale werknemers niet sluitend is, bestaat er bij de gemeente geen helder beeld van hoeveel tijdelijke internationale werknemers er in de gemeente wonen en waar zij wonen. Hierdoor is ook het eventuele tekort aan huisvesting voor deze doelgroep niet in beeld. Daarnaast heeft de gemeente Lingewaard op dit moment onvoldoende juridische grondslag om op kwaliteit van huisvesting en overlast te handhaven. Het instellen van een verhuurdersvergunning zou hiervoor een oplossing kunnen zijn. Met een verhuurdersvergunning is de gemeente in staat om de kwaliteit van bestaande verhuurde woningen te reguleren en controleren.
Register malafide partijen Daarnaast zou de gemeente een intern register kunnen opzetten voor malafide partijen (op basis van eigen ervaringen en ervaringen uit de regio) zodat de gemeente in beeld heeft met welke partijen wij als gemeente niet willen samenwerken. Het interne register hoeft geen ingewikkelde applicatie te zijn. Een intern Excel-document met daarin de naam van de organisatie en de ervaring in de gemeente/in de regio volstaat5. Integraal handhavingsteam Op dit moment is de controle en handhaving (deels) belegd bij de ODRA. De gemeente kan onderzoeken in hoeverre een lokaal integraal handhavingsteam gewenst is. Dit team zou kunnen bestaan uit alle benodigde expertise (ODR, VTH, politie, brandweer, milieutoezicht, BRP, veiligheid, handhaving). De gemeente Tiel werkt bijvoorbeeld met een vast interdisciplinair team dat op afroepbasis wordt versterkt door onder andere een specialist handhavingsjurist en een BRP-deskundige die extern worden ingehuurd. Een aanvullende optie is om het interdisciplinaire team regionaal op te schalen om zo de kosten te drukken, efficiëntie te verhogen en kennis op te bouwen.
5
Doordat er geen persoonsgegevens in het interne register worden opgenomen, voldoet het register aan de Algemene verordening gegevensbescherming.
27
4.4 Sociaal perspectief Tijdelijke internationale werknemers hebben een inkomen, maar zijn toch vaak een kwetsbare groep burgers als ze onvoldoende de Nederlandse taal machtig zijn en grotendeels buiten onze samenleving staan. Doordat veel tijdelijke internationale werknemers zich niet inschrijven, in combinatie met de bestaande taalbarrières, lopen zij belangrijke informatie mis over het verblijf in onze gemeente en hun rechten en plichten als (tijdelijke) inwoner. Daarnaast, verkrijgen niet ingeschreven internationale werknemers geen activeringscode waarmee ze een DigiD en de facto een zorgpas kunnen aanvragen. Zeker voor de hier langer verblijvende tijdelijke internationale werknemers is daarom aandacht nodig vanuit het sociaal beleid. Belangrijk is in de eerste plaats een goede en toegankelijke informatievoorziening, maar daarnaast ook mogelijkheden om Nederlands te leren, onderwijs en scholing, het lid kunnen worden van verenigingen, contacten met Nederlanders, (preventieve) gezondheidszorg en (vrijetijds-) voorzieningen. Informatiepagina / website Werkgevers en tijdelijke internationale werknemers die op zoek zijn naar extra informatie worden op dit moment via de gemeentewebsite van Lingewaard verwezen naar webpagina’s van de Rijksoverheid en de werkgeverslijn.
Deze webpagina’s zijn echter soms alleen in het Nederlands beschikbaar, terwijl lang niet alle tijdelijke internationale werknemers de Nederlandse taal machtig zijn. Een gemeentelijke webpagina waar tijdelijke internationale werknemers de informatie kunnen vinden over het leven in Lingewaard en hun rechten en plichten zou bijvoorbeeld kunnen bijdragen aan het vergroten van hun zelfredzaamheid in de gemeente. De gemeentelijke website zou ook specifieke aandacht kunnen besteden aan waar tijdelijke internationale werknemers terecht kunnen voor het melden van misstanden, dit met oog op de lokale aanpak voorkomen mensenhandel en uitbuiting. Afspraken over zorgpas en vrijetijdsvoorzieningen Het verdient aanbeveling om afspraken te maken met huisvesters over het ondersteunen van internationale werknemers bij het aanvragen van een zorgpas. Ook zou men bij nieuwe locaties de eis kunnen stellen dat de uitzendbureaus/werkgevers aan zet zijn om een zorgpas voor de tijdelijke internationale werknemers te regelen door aan het toetsingskader voor nieuwe locaties voor de huisvesting van tijdelijke internationale werknemers dit als het criterium toe te voegen. Vanaf januari 2022 moeten alle Nederlandse gemeenten beschikken over een plan van aanpak gericht op het voorkomen van mensenhandel en uitbuiting. Het beleidsplan huisvesting tijdelijke internationale werknemers zou hieraan bijdragen door:
28
Het stellen van uniforme basiskwaliteitseisen en aanvullende kwaliteitseisen afhankelijk van het type huisvesting;
Het mogelijk uitbreiden van de exploitatievergunning en het instellen van de verhuurdersvergunning;
Het streven van de gemeente om alleen met bonafide partijen samen te werken door het instellen van een intern register malafide partijen;
Het ontwikkelen van een informatiepagina voor tijdelijke internationale werknemers in diverse talen waar zij informatie kunnen vinden over waar zij terecht kunnen met vragen en klachten.
4.5 Samenwerking met andere partijen De gemeente vervult een belangrijke rol in het uitvoeren van het beleid rondom huisvesting van tijdelijke internationale werknemers, maar kan dat niet alleen: het is een integraal en daarmee ook interactief beleidsterrein waarin veel partijen een rol spelen. Op bepaalde vlakken worden er daarom suggesties gedaan hoe de gemeente de samenwerking met andere partijen kan versterken. Samenwerking met andere partijen in de gemeente Het beleidsplan is tot stand gekomen in samenspraak met werkgevers, uitzendbureaus, huisvesters en andere stakeholders middels een focusgroep bijeenkomst die in juli 2021 plaatsvond. Hier hebben 16 mensen aan deelgenomen. Tijdens de focusgroep zijn de resultaten van de foto besproken en hebben stakeholders input geleverd die de bouwstenen van het beleid hebben gevormd. De insteek van de gemeente om te komen tot integraal beleid is door alle partners onderschreven. In een tweede interactieve bijeenkomst (december 2021) is het concept beleidsplan besproken. De partijen worden ook bij de uitvoering van het beleid betrokken. De gemeente streeft ernaar om – naast ad hoc overleg – jaarlijks een bijeenkomst te beleggen over de voortgang van de uitvoering van het beleid en eventuele knelpunten.
Met name bij de ontwikkeling van grotere huisvestingslocaties zouden wij op basis van een convenant goede afspraken kunnen maken met de huisvesters over goede en veilige woonomstandigheden, alsook de rechten van tijdelijke internationale werknemers. Bij de ontwikkeling van grotere huisvestingsprojecten zouden verder omwonenden en andere belanghebbenden betrokken worden. De initiatiefnemer zou hiervoor in eerste instantie verantwoordelijk zijn, maar de gemeente kan ondersteuning bieden. Ook wordt geadviseerd zowel politie en waar nodig brandweer en GGD te betrekken bij controle en handhaving, en waar gewenst bij meer algemene beleidsonderwerpen.
29
Samenwerking met de regio Lingewaard vormt samen met de andere gemeenten in de regio een waterbed: waar de huisvesting in de éne gemeente goed is geregeld, zorgt dit voor een verplaatsing van het probleem naar omliggende gemeente. Regionale samenwerking voorkomt dat malafide partijen of tijdelijke internationale werknemers die nergens welkom zijn zich in Lingewaard vestigen waardoor de leefbaarheid onder druk komt te staan. Daarnaast leert de ervaring dat werkgevers, uitzendbureaus en huisvesters eenduidig regionaal beleid op prijs stellen. Momenteel werkt de regio Arnhem-Nijmegen aan een regionaal beleidskader dat in februari 2022 in concept wordt gepresenteerd. Afhankelijk van de inhoud van dit beleidskader zal Lingewaard de samenwerking met andere gemeenten in de regio opzoeken waar dit gewenst is. Een aantal onderdelen van dit beleidsplan zouden regionaal aangepakt kunnen worden: Zo zou het zich aandienen om het digitale nachtregister gezamenlijk als regio te realiseren, omdat dit de kosten per gemeente bespaart en een beter beeld schetst. Ook kan regionaal het gesprek worden gevoerd over de verdeling van de opgave.
Een mogelijk uitgangspunt hierin zou kunnen zijn: een evenwichtige spreiding waarbij elke gemeente ernaar streeft maximaal het aantal tijdelijke internationale werknemers te huisvesten dat in die gemeente werkt (“eigen broek ophouden”); én dat de ambitie is om de tijdelijke werknemers zo dichtbij hun werk te huisvesten als mogelijk. Dit voorkomt vervoersbewegingen, verlaagt de druk op de infrastructuur en is in het belang van de werknemers zelf. Als voorbeeld kan een streefbeeld zijn “80-10-10”: van alle tijdelijke internationale werknemers die in een gemeente werken zijn 80% in diezelfde gemeente gehuisvest, maximaal 10% woont in de regio en maximaal 10% woont buiten de regio. Ook kan regionaal gewerkt worden aan een gezamenlijk controle- en handhavingsteam (kostenbesparing) en aan gezamenlijke communicatie zoals een website met regionale informatie (efficiency en gezamenlijke belangen).
30
5.
Uitvoering en evaluatie
Na het vaststellen van beleid is het vooral tijd voor uitvoering. In hoofdstuk 4 zijn concrete aanbevelingen gedaan welke maatregelen de gemeente rondom huisvesting internationale werknemers op zou kunnen pakken. De concrete uitwerking van deze suggesties zal de gemeente in een apart uitvoeringsprogramma te zijner tijd nader uitwerken. Het thema huisvesting internationale werknemers raakt verschillende beleidsvelden. De problematiek rond het thema is divers en complex. Komende jaren zal het beleid jaarlijks worden geëvalueerd, waarbij wordt nagegaan of het verstandig en of wenselijk is om het beleid aan te passen of aan te scherpen.
31