Beschouwing FVD
Tekst van het document
Algemene beschouwing Voorzitter, Op 30 december 2025 maakte Forum voor Democratie bekend deel te nemen aan de gemeenteraadsverkiezingen in meer dan honderd Nederlandse gemeenten. Een bewuste stap om onze wortels dieper in de samenleving te leggen. Om niet alleen in Den Haag, maar juist ook lokaal het verschil te maken. En voorzitter, die verandering is ingezet. Maar wij beseffen heel goed dat echte verandering niet van vandaag op morgen plaatsvindt. Dat is een kwestie van de lange adem. Ook hier in Lingewaard zal men misschien nog moeten wennen aan het geluid van Forum voor Democratie. Aan onze inmiddels driekoppige fractie, die bestaande keuzes ter discussie stelt, kritische vragen stelt en niet automatisch meegaat in wat bestuurlijk gebruikelijk is geworden. Maar voorzitter, wij zijn hier niet gekomen om ons aan te passen aan de bestaande politieke verhoudingen. Wij zijn hier gekomen om die verhoudingen te veranderen. Want wat ons betreft moet de inwoner weer centraal staan. Niet alleen op papier, maar juist bij de besluiten die wij hier nemen. Voorzitter, Deze begroting is de eerste begroting van het nieuwe college. Een begroting waarin het college spreekt over stabiliteit, groei en een financieel gezonde gemeente. Dat zijn op zichzelf begrijpelijke uitgangspunten.
Maar de vraag die Forum voor Democratie stelt, is een andere: Wat merkt de gewone inwoner van Lingewaard daar nu daadwerkelijk van? Want de gemeente beschikt over een uitstekende financiële weerstandspositie, terwijl de financiële ruimte van inwoners onder druk staat en het vaste tarief van de afvalstoffenheffing opnieuw stijgt. Voor ons is het uitgangspunt helder: een gezonde gemeentelijke huishouding is geen doel op zichzelf. Die moet ten dienste staan van onze inwoners. En wanneer de financiële ruimte het toelaat, moeten wij ook bereid zijn om een deel daarvan terug te geven. Voorzitter, Hetzelfde uitgangspunt geldt voor onze woningmarkt. Wij willen een Lingewaard waar jongeren hun toekomst kunnen opbouwen in de kern waarin zij zijn opgegroeid. Waar gezinnen dicht bij hun familie kunnen blijven wonen. En waar nieuwe generaties kunnen bijdragen aan levendige dorpskernen, met sterke verenigingen, scholen en voorzieningen. Maar dat vraagt wel dat wij keuzes durven maken. Wij zien dat de druk op onze sociale huurwoningen groot is. Tegelijkertijd wil dit college uitvoering geven aan de opgelegde wettelijke huisvestingstaakstelling voor statushouders. Forum voor Democratie vindt dat wij daarbij de belangen van onze eigen lokale woningzoekenden veel nadrukkelijker moeten meewegen.
Een wettelijke taakstelling ontslaat de raad immers niet van de verantwoordelijkheid om kritisch te kijken naar andere manieren waarop wij die uitvoeren. Niet alles wat bestuurlijk gebruikelijk is, hoeft ook de beste keuze voor Lingewaard te zijn. Voorzitter, En daarmee kom ik bij misschien wel het belangrijkste uitgangspunt van onze fractie: de zeggenschap van onze inwoners. Wij spreken in deze raad regelmatig over het belang van inwonersparticipatie. Maar wat ons betreft moet de invloed van inwoners verder gaan dan alleen het mogen meepraten over plannen die bestuurlijk al grotendeels zijn voorbereid. Inwoners moeten ook daadwerkelijk de mogelijkheid krijgen om zich uit te spreken over belangrijke keuzes die hun leefomgeving raken. Voorzitter, een prachtig voorbeeld daarvan vinden we in de geschiedenis van onze eigen gemeente. Toen onze gemeente ontstond, had de gemeenteraad aanvankelijk gekozen voor de naam Betuwestad. Maar na weerstand onder inwoners werd in 2001 een volksraadpleging georganiseerd. En wat bleek? De inwoners kozen voor Lingewaard. Voorzitter, de naam van onze gemeente, die wij hier als gemeenteraad dagelijks vertegenwoordigen, is dus mede dankzij de directe zeggenschap van onze inwoners tot stand gekomen. Maar voorzitter, dat is inmiddels 25 jaar geleden. In 2005 werd onze huidige referendumverordening vastgesteld.
Een verordening die inmiddels ruim twintig jaar oud is en die, voor zover wij hebben kunnen nagaan, sindsdien nog nooit daadwerkelijk is benut. En als we die verordening bekijken, dan zien we dat inwoners voor een definitief referendumverzoek maar liefst tweeduizend ondersteuningsverklaringen binnen zes weken moeten verzamelen. Daarvoor moeten zij zich volgens de verordening persoonlijk legitimeren op aangewezen locaties. Voorzitter, dat roept bij ons de vraag op of deze verordening nog wel aansluit bij deze tijd. Onze gemeente beschikt inmiddels over de InLingewaard-app, waarmee inwoners eenvoudig geïnformeerd en betrokken kunnen worden bij ontwikkelingen in hun leefomgeving. Waarom zouden we dan niet onderzoeken of we ook het aanvragen en ondersteunen van referenda eenvoudiger en digitaler kunnen maken, bijvoorbeeld door gebruik te maken van deze bestaande voorzieningen? Want een referendum moet geen democratisch instrument zijn dat alleen op papier bestaat. Het moet een instrument zijn dat inwoners daadwerkelijk kunnen gebruiken. Daarom is Forum voor Democratie voornemens om deze raadsperiode met een initiatiefvoorstel te komen om onze referendumverordening te moderniseren en het voor inwoners eenvoudiger te maken zelf een referendum aan te vragen.
Voorzitter, als wij zeggen dat de inwoner centraal moet staan, dan moeten wij ook bereid zijn om inwoners daadwerkelijk meer zeggenschap te geven over de toekomst van hun eigen gemeente. Voorzitter, Wij willen een gemeente waarin het gezonde verstand weer leidend wordt. Waar inwoners niet worden geconfronteerd met steeds hogere lasten, Waar woningen worden gebouwd voor de behoeften van onze eigen kernen. En waar de gemeenteraad niet achteraf mag tekenen bij het kruisje, maar vooraf richting geeft. Dat is de koers die Forum voor Democratie de komende jaren wil inzetten. En voorzitter, wij laten het niet bij woorden. Ook vandaag komen wij met concrete voorstellen om die koers in de praktijk te brengen. Want verandering begint niet met het herhalen van mooie ambities in verkiezingstijd. Verandering begint met het maken van andere keuzes. Dank u wel, voorzitter.