726498 Bijlage 1 - Jaarstukken 2022 OUD.docx
Tekst van het document
(Sport)accommodaties (doel 1 en 2) Vanuit het maatschappelijk huisvestingsplan voor Huissen: stelden we een Programma van Eisen voor een nieuwe sporthal op de Blauwenburcht op; realiseerden we in de wijk Zilverkamp het Zilverhuus als ontmoetingsplek en renoveerden we het complex De Brink. We bereidden de uitbreiding, verduurzaming én het toegankelijk maken van SKC de Leemhof voor. We betrokken ook de intentie van de bibliotheek om hier onderdeel van uit te maken. We presenteerden het voorlopig en definitief ontwerp aan de huidige en nieuwe gebruikers. In 2023 starten we met de aanleg. We verkopen Villa Ganita, zodra de uitbreiding is gerealiseerd; Een werkgroep uit de kern Haalderen presenteerde, samen met de gemeente, een maatschappelijk accommodatieplan voor de kern Haalderen; Voor de binnensport implementeerden we de geharmoniseerde huurtarieven al in 2021. Voor de maatschappelijke accommodaties gebeurt dat fasegewijs en zijn alle overeenkomsten afgerond, op Angeren na. Door de harmonisatie buitensportaccommodaties nemen we dat mee in het op te stellen beleidsplan buitensportvelden. In 2023 volgt hier besluitvorming over; We actualiseerden een meerjaren investerings- en onderhoudsplan en werkten aan de nota standaardvoorzieningen en buitensportaccommodaties.
Deze bouwstenen vormen de basis voor uitwerking met de buitensportverenigingen; Wat deden we extra: We deden de voorbereidingen voor het versneld verduurzamen van de sportveldverlichting van zes sportparken; We legden een nieuw waterhockeyveld aan op het sportpark van MHC Bemmel; We startten met de uitvoering van de omvorming van sportcomplex De Poel in Angeren; Voor de kernen Gendt en Huissen maakten wij maatwerkadviezen voor het energieneutraal én toegankelijk maken van de te behouden gebouwen; We stelden de routekaart toegankelijkheid maatschappelijke gebouwen vast; We ontwikkelden de subsidieregeling Tegemoetkoming Energiekosten voor sport- en cultuurorganisaties. Kunst, cultuur en bibliotheek In februari is de Cultuurnota vastgesteld. Samen met het Cultureel Platform bepaalden we welke acties we wanneer gaan oppakken. We informeerden de raad met een informatienota over de planning van deze acties; We voerden vanuit de opgave 'ontspannen regio' regionaal gezamenlijk het Uitvoeringsplan Transformatievoorstel Cultuurregio 025 uit; We participeerden in het Pact van Loevestein en droegen daar financieel aan bij; We stimuleerden het behoud van gebouwd en landschappelijk erfgoed.
Dat deden wij door voor negen monumenten voor in totaal € 55.000 aan subsidie te verstrekken; We zetten het overleg over de instandhouding van de veldoven in de Roswaard en over het beheer en gebruik van de voormalige steenoven in de Gendtse Polder voort; De monumentenprijs reikten we uit aan Stichting Gedenkpark Huissen Stad voor het onderhoud van de monumenten op de begraafplaats; Wat deden we extra:
26
We hevelden het werkgeverschap van cultuur- en sportcoaches over van Stichting Welzijn Lingewaard naar Clink! en Stichting Sportservice Lingewaard; We startten met het Cultuurakkoord.
Speeltoestellen (doel 1) We voerden de verbetering van de speelvoorziening aan de Tuinlaan in Bemmel gedeeltelijk uit. In 2023 gaan we hiermee verder; We maakten meer schoolpleinen openbaar voor spelen en legden dit juridisch vast; Voor meer informatie verwijzen wij naar de paragraaf kapitaalgoederen, speeltoestellen/-tuinen. Openluchtrecreatie (doel 1) We werkten mee aan een gezamenlijke aanpak van provincie, waterschap en andere gemeenten voor de promotie van de Waaldijk als recreatieroute in project 'gastvrije Waaldijk'. Daarnaast is een investeringsbedrag voor de uitvoering van fysieke maatregelen (herinrichting dijkvak) opgenomen in het investeringsplan. Groen en biodiversiteit (doel 1 en 3) We voerden een kwaliteitsbeoordeling uit voor het centrum van Huissen en deze voldeed aan de criteria; We maaiden voor biodiversiteit en in 2023 gaan we hiermee verder; We plaatsten circa 50 mensen met afstand tot de arbeidsmarkt in het groenonderhoud; Vanuit het uitvoeringsprogramma landschap en biodiversiteit werkten we met inwonersgroepen aan de realisatie van beplantingsprojecten, het wegwerken van achterstallig onderhoud aan landschapselementen en aan training en opleiding van vrijwilligers; We werkten het groen-blauw raamwerk van de Groene Metropoolregio verder uit. Ook troffen we voorbereidingen voor het maken van een projectportfolio.
Hierin nemen we projecten op die bijdragen aan natuur- en recreatiewaarde van het landschap; Wat deden we extra: o We inventariseerden het gebruik van gemeentegrond door derden in Gendt en Bemmel. Ook behandelden we verzoeken van inwoners om grond te kunnen verkopen. Bij de notaris passeerden 140 verkoopakten. In 69 gevallen was er sprake van verjaring. Na aftrek van de kosten is de beoogde bezuiniging van € 200.000 (over de periode 2020 t/m 2023) nu al bereikt. Voor meer informatie verwijzen wij u naar de paragraaf kapitaalgoederen, openbaar groen.
Wat heeft het gekost? Tabel baten en lasten Per taakveld zijn de lasten (-) en baten (+) van de producten (afgerond op € 1.000) opgenomen. 5
Sport, cultuur en recreatie
Rekening 2022
5.1
Sportbeleid en activering
-711
-715
-585
-711
-715
-585
60501 Sportbeleid en activering
Begroot 2022 Begroot 2022 na wijz. primitief
Sportaccommodaties
-3.787
-3.857
-3.807
60502 Binnensportaccommodaties
-681
-704
-704
60503 Buitensportaccommodaties
-383
-402
-402
60504 Zwembaden
-493
-494
-494
5.2
27
5
Sport, cultuur en recreatie
Rekening 2022
Begroot 2022 Begroot 2022 na wijz. primitief
60505 Binnensportacc. - Beheer & Onderh.
-902
-815
-765
60506 Buitensportacc. - Beheer & Onderh.
-1.328
-1.442
-1.442
-485
-529
-407
60508 Vormings- en ontwikkelingswerk
-204
-231
-231
60509 Cultuur
-249
-266
-144
60510 Kunst in de openbare ruimte
-32
-32
-32
Cultureel erfgoed
-91
-115
-95
60511 Monumenten & Archeologie
-66
-87
-67
60512 Oudheidkunde
-25
-28
-28
Media
-878
-878
-878
-878
-878
-878
5.3
5.5
5.6
Cultuurpresentatie en cultuurproductie
60513 Bibliotheken 5.7
Openbaar groen en (openlucht)recreatie
-4.212
-4.230
-4.145
60514 Natuur en landschap
-206
-203
-203
60515 Recreatieve voorzieningen
-124
-177
-177
60516 Speelvoorzieningen
-283
-304
-304
60517 Dierenparken
-94
-54
-34
60518 Groen- en reststroken
-129
-173
-138
60519 Hondenuitlaatstroken
-161
-173
-173
-2.400
-2.334
-2.334
60521 Evenementen
-321
-331
-301
60522 Park Lingezegen
-291
-279
-279
60523 Watergangen / onderhoud
-203
-202
-202
-10.164
-10.324
-9.917
124
126
2
124
126
2
60520 Onderhoud openbaar groen
Totaal lasten 5.1
Sportbeleid en activering
60501 Sportbeleid en activering
Sportaccommodaties
1.118
1.211
1.161
60502 Binnensportaccommodaties
561
525
525
60503 Buitensportaccommodaties
203
227
227
60504 Zwembaden
194
192
192
60505 Binnensportacc. - Beheer & Onderh.
131
150
100
60506 Buitensportacc. - Beheer & Onderh.
29
117
117
2
2 2
5.2
5.3
Cultuurpresentatie en cultuurproductie
60508 Vormings- en ontwikkelingswerk
0
2
Cultureel erfgoed
19
19
19
19
0
6
6
6
6
6
6
381
199
144
5.5
60511 Monumenten & Archeologie 5.6
Media
60513 Bibliotheken 5.7
Openbaar groen en (openlucht)recreatie
28
5
Sport, cultuur en recreatie
Rekening 2022
Begroot 2022 Begroot 2022 na wijz. primitief
60514 Natuur en landschap
20
12
12
60515 Recreatieve voorzieningen
11
26
26
60516 Speelvoorzieningen
38
0
0
60517 Dierenparken
37
20
0
60518 Groen- en reststroken
264
128
93
60520 Onderhoud openbaar groen
11
0
0
60521 Evenementen
0
13
13
Totaal baten
1.648
1.563
1.315
Saldo baten en lasten
-8.516
-8.760
-8.602
69805 Onttrekkingen reserves
156
147
132
69805 Toevoegingen reserves
-30
-22
-22
-8.390
-8.634
-8.491
Saldo inclusief mutaties reserves
5.2 Sportaccommodaties bedragen x € 1.000 Buitensport beheer De kapitaallasten van de buitensport zijn lager dan geraamd. Dit komt omdat de faciliteiten bij de Schalkshof in boekjaar 2022 financieel nog niet zijn afgewikkeld. Hierdoor kan de investering nog niet worden geactiveerd en schuift de startdatum een jaar vooruit.
Voordeel
Nadeel
103
De verwachting was dat € 609.000 zou worden uitgegeven aan SPUKbuitensport activiteiten. Deze budgetten maken deel uit van het Onderhoudjaarplan voor planmatig onderhoud. In werkelijkheid is slechts € 164.000 uitgegeven. Niet alle onderhoudsactiviteiten zijn verricht. De te ontvangen SPUK-uitkering is daardoor € 80.000 lager dan begroot. Binnensport beheer De verwachting was dat € 721.000 zou worden uitgegeven aan SPUKbinnensport activiteiten. In werkelijkheid is € 553.000 uitgegeven. Deze budgetten maken deel uit van het Onderhoudjaarplan voor planmatig onderhoud. Niet alle onderhoudsactiviteiten zijn verricht. Enkele werkzaamheden zijn nog in voorbereiding. De te ontvangen SPUKuitkering is daardoor € 88.000 lager dan begroot
I/S I
80
I
88
I
Nadeel
I/S I
5.7 Openbaar groen en (openlucht0recreatie bedragen x € 1.000 Recreatieve voorzieningen Bij de kadernota 2022 is budget gevraagd voor de aanleg van parkeervoorzieningen rondom het Zwanenbad. Deze zijn aangelegd.
Voordeel 61
29
bedragen x € 1.000 Verkoop reststroken Na aftrek van de kosten is er een positief resultaat uit de verkoop van de reststroken. Hiermee is de beoogde bezuiniging van € 200.000 (over de periode van 2020 t/m 2023) nu al bereikt. Onderhoud openbaar groen Deze hogere kosten in 2022 kenden twee redenen: 1. De dieselprijzen waren hoger. 2. De periode van water geven is verlengd (vanwege de zomer) en er was meer droogte.
Voordeel 129
Nadeel
I/S I
69
I
Beleidsnota's Visie Beeldende Uitingen in de Openbare Ruimte Lingewaard (2012) Groenfonds 2015 en addendum (2021) Evaluatie sociaal-cultureel en maatschappelijk accommodatiebeleid (2016) Nota toerisme en recreatie Lingewaard en Overbetuwe 2016 - 2022 (2016) Bomenlijst 2018 Uitvoeringsprogramma Landschap en Biodiversiteit 2019-2023 (2018) Contourennota accommodatie- en vastgoedbeleid (2019) Beleidsplan spelen (2019) Cultuurnota 'Beleef kunst en cultuur in Lingewaard' (2022) Sportbeleid gemeente Lingewaard 'Goed in beweging' (2021) Beleidsplan sociaal domein 'Iedereen hoort erbij!' (2021)
30
6. Sociaal domein Dit programma richt zich op alle inspanningen op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning, de Participatiewet en de Jeugdwet. Welzijn, preventie, armoedebeleid en schuldhulpverlening maken ook deel uit van dit programma. Daarnaast richt het zich op het faciliteren van inwonersinitiatieven.
Wat hebben we bereikt? indicator
Meetbaar resultaat 2022
Lingewaard Doet Inwonersinitiatieven
Aantal gerealiseerde ideeën Aantal maatschappelijke initiatieven
Verwacht resultaat 35 16
Behaald resultaat 29 15
De afgelopen jaren besteedden wij extra aandacht aan het bestrijden van armoede. Wij denken dat deze indicator bijdraagt aan het bieden van zicht op deze (extra) inzet. indicator
Meetbaar resultaat 2022
Energietoeslag Voedselbank Stichting Leergeld Oost Betuwe Meedoenregeling Kindpakket Volledige vergoeding van Zwemdiploma A
Aantal bereikte huishoudens Aantal wekelijks verstrekte voedselpakketten Aantal ondersteunde kinderen Aantal verstrekkingen Aantal inwoners die er gebruik van maakten Aantal kinderen die werden bereikt Aantal kinderen waarbij zwemdiploma A volledig is vergoed
Behaald resultaat 1775 92 123 207 967 497 51
Doel 1. Inwoners kunnen naar vermogen langer zelfstandig thuis wonen en deelnemen aan het maatschappelijk leven. We zijn weer een stap dichterbij het certificaat voor dementievriendelijke gemeenten; Met de inzet van ouderenadviseurs en de versterking van het mantelzorgsteunpunt, verbeterden we onze mantelzorgondersteuning; Door de inzet van de wijk-ggz kwamen inwoners met psychische kwetsbaarheid eerder in beeld en konden zij worden ondersteund; In Huissen is een plek gerealiseerd waar inwoners met psychische kwetsbaarheid terechtkunnen voor ontmoetingen en lichte hulpvragen. Doel 2. Het aantal mensen in de bijstand verlagen door meer uitkeringsgerechtigden aan het werk te helpen. We beëindigden over het hele jaar 116 uitkeringen. Bij 28% daarvan beëindigden we de uitkering vanwege instroom naar werk. Andere belangrijke redenen voor beëindiging van de uitkeringen waren: Het vergaren van ander inkomen, zoals een arbeidsongeschiktheidsuitkering; Verhuizing naar een andere gemeente. Doel 3. Kinderen en jongeren groeien gezonder en veiliger op en hebben voldoende mogelijkheden om zich te ontwikkelen. In Lingewaard zetten we, net als voorgaande jaren, belangrijke stappen om voor de jeugd te komen tot een passend en eenvoudig zorglandschap. Zo zijn we gestart met gezinscoaches op 31
school en in de kinderopvang. Ook hebben we het preventieve aanbod voor jeugd en jongeren uitgebreid. Doel 4. De kosten in het sociaal domein met betrekking tot de Jeugdwet, WMO, Participatiewet binnen de kaders van de Taskforce stabiliseren en daar waar afgesproken terugdringen door het implementeren van de Taskforcemaatregelen. We zetten de laatste stappen om de Taskforcemaatregelen zo goed mogelijk te implementeren. De gemeenteraad is twee keer met een voortgangsrapportage geïnformeerd over de resultaten. Doel 5. De leefbaarheid in de buurt of stad/ dorp verbeteren door het stimuleren van minimaal 16 inwonersinitatieven en de inzet van Lingewaard doet. We startten Lingewaard Doet Doornenburg en Huissen. Van de 30 aangemelde ideeën, bleek 1 initiatief financieel niet haalbaar. De meeste plannen zijn al volledig uitgevoerd, anderen lopen door tot in het voorjaar van 2023. En er startten 15 mooie inwonersinitiatieven. Doel 6. Inwoners en platforms faciliteren bij het opstellen en uitvoeren van hun dorps- en wijkontwikkelplannen. Voor Doornenburg sloten wij een Dorpendeal met de provincie. Hiermee hebben wij meerjarige afspraken gemaakt over uitvoering van het dorpsontwikkelplan en bijbehorende gelden; De inwonersorganisaties waren volop bezig met de uitwerking van hun plannen.
Wat hebben we gedaan? Wmo
We startten het onderzoek naar algemene voorzieningen voor dagactiviteiten; We werkten hard aan het thema eenzaamheid. Door actieve werving vonden meer ouderen de weg weer terug naar aantrekkelijke activiteiten in de verschillende woonkernen. Stichting Welzijn Lingewaard en Seniorennetwerk Lingewaard werkten daarvoor samen om ouderen te bereiken met ouderenadviseurs; Ondanks de coronaperiode ging het in Gendt en Bemmel goed met het vrijwilligersvervoer. Voor Huissen keken we naar mogelijkheden om dit te organiseren; We organiseerden de training “Samen Dementievriendelijk” voor onze inwoners. We deden regionaal samen onderzoek naar de behoefte aan dagactiviteiten voor dementerenden; We startten een pilot met een strippenkaart voor respijtzorg. We evalueren deze pilot in 2023; We vereenvoudigden de aanvraag van het mantelzorgcompliment door de aanvraagperiode te verruimen en door het aanvraagformulier makkelijker te maken; In het najaar evalueerden we de inzet van de wijk-ggz. De wijk-ggz bleek een belangrijke schakel tussen veiligheid, ggz en het sociaal domein; In mei opende het Zilverhuus officieel haar deuren. De inwoners van de Zilverkamp realiseerden hun wens om een huiskamer/ontmoetingsplek in de wijk op te zetten. In het Zilverhuus is er onder andere een open inloop voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid.
De open inloop draait met de inzet van vrijwilligers en/of ervaringsdeskundigen en biedt ruimte voor lotgenotencontacten en psycho-educatie; We formaliseerden de samenwerking binnen onze lokale zorg- en veiligheidsstructuur met onze partners met een convenant. Zo kunnen we informatie op een goede manier met elkaar delen; We bereidden de decentralisatie van Beschermd Thuis conform de regionale samenwerkingsafspraken en convenant verder voor. Het doel is om vanaf 2024 Beschermd Thuis decentraal uit te kunnen voeren. 2023 is daarvoor een overgangsjaar.
32
Participatie We startten met de implementatie van de Participatierotonde, waarbij we alle afslagen betrokken. Dit deden we in afstemming met onze samenwerkingspartners en rekening houdend met regionale afspraken. We kwamen erachter dat het met deze implementatie niet mogelijk was om alleen de focus te houden op uitkeringsgerechtigden die binnen een jaar aan het werk kunnen; We stimuleerden werkgevers met instrumenten zoals proefplaatsing, jobcoaching en loonkostensubsidie. Om zo kandidaten uit het landelijke doelgroepenregister een kans te geven; We realiseerden een passende werkplek voor inwoners met een advies indicatie beschut werk. Het leidde daarbij in de praktijk niet altijd tot een beschut werk-werkplek, maar wel tot een passende werkplek voor de inwoner; Met regionale mobiliteitsteams, inzet vanuit het WSP en de afronding van het project ESF REACT-EU spanden wij ons gericht in om meer kwetsbare werkzoekenden aan het werk te helpen en uitvoering te geven aan COVID-19 maatregelen. Het ESF REACT-EU project was een Europees gesubsidieerde regionaal gezamenlijke aanpak gericht op het aan het werk helpen en houden van kwetsbare werkenden. In het bijzonder gericht op kwetsbare werkenden vanwege COVID-19; We startten met de uitvoering van de nieuwe Wet inburgering.
We boden 24 nieuwe Lingewaarders een passend inburgeringsaanbod; We hebben 86 statushouders gehuisvest. Hiermee hebben we de achterstand voor een groot gedeelte ingehaald. Jeugd (doel 3) We spraken samen met diverse partners uit de jeugdbeschermingsketen een nieuwe werkwijze af voor onze meest kwetsbare jongeren en implementeerden deze. We deden dit vanuit de Gelderse Verbeteragenda; We sloten een overeenkomst met Onze Huisartsen. Zij gaan voor ons, bij alle huisartspraktijken die dit wensen, een Praktijkondersteuner Jeugd aanstellen. Hiermee verbeteren we de samenwerking tussen huisartsen en de gemeentelijke toegang; We voerden zowel ambtelijk als bestuurlijk verkennende gesprekken met het basisonderwijs en samenwerkingsverband Passendwijs. Dit ging over de manier waarop we jeugdhulp binnen het onderwijs kunnen inzetten (bijvoorbeeld m.b.v. onderwijsassistenten); Op alle basis- en voortgezet onderwijsscholen en (gesubsidieerde) kinderopvang zijn sinds dit jaar gezinscoaches actief. Zij zijn het eerste aanspreekpunt voor zowel ouders als leerkrachten bij vragen op het gebied van opgroeien en opvoeden; We rondden het eerste traject ‘Young Leaders’ in het kader van Maatschappelijke Diensttijd (MDT) af. De jongerenwerkers zijn opgeleid om dergelijke trajecten te mogen begeleiden.
Netwerkpartners zijn enthousiast en verwijzen jongeren door naar SWL; We boden ouders in scheiding vanuit Rijnstad mediation aan en gaven trainingen voor kinderen van gescheiden ouders; Landelijk was het streven om begin dit jaar de Hervormingsagenda Jeugd vast te stellen. Deze agenda is echter nog niet vastgesteld aangezien er nog geen financiële overeenstemming is bereikt. Om deze reden hebben we hier nog geen uitvoering aan kunnen geven; Wat deden we extra: We organiseerden samen met de samenwerkingspartners op het gebied van Opvoeden en Opgroeien diverse netwerkbijeenkomsten. Armoedebeleid (doel 1, 2 en 3) Onder begeleiding van de HAN vonden in de kern Gendt themabijeenkomsten 'Ontmoetingen' plaats om bewustwording van de impact van armoede te vergroten;
33
In november stelde het college een plan van aanpak vast met daarin onder andere de verruiming van de meedoenregeling, een tijdelijke uitbreiding van het maatwerkfonds voor lage inkomens en een verhoogde subsidie voor Stichting Leergeld en de Voedselbank. Hiermee staken we ook extra energie in kinderen die in armoede opgroeien en speelden we proactief in op behoeften van de doelgroep; We gingen verder met vroegsignalering van schulden. In samenwerking met onze 25 signaalpartners kwamen er ruim 65 meldingen binnen die opgepakt zijn in het kader van vroegsignalering. Rijnstad voert dit uit; Wat deden we extra: We werkten regionaal samen aan de pilot "projecten schuldenaanpak" van de rechtbank Gelderland. Deze pilot is gericht om mensen die moeten voorkomen bij de rechter gelijk in contact te brengen met een schuldenfunctionaris als dit nodig is. De rechtbank maakt in 2023 regulier beleid na aanleiding van deze pilot; Vanuit de afhandeling van de toeslagenaffaire bood Rijnstad ondersteuning aan onze inwoners. Er was aan het eind van het jaar nog sprake van zes lopende casussen. In twee huishoudens hebben we als gemeente financiële ondersteuning op maat geboden.
Beleidsplan Sociaal Domein (doel 1, 2 en 3) We werkten met onze samenwerkingspartners aan de vijf thema's (Opgroeien en opvoeden, Gezond en gelukkig ouder worden, Uit de verwarring, Aan het werk en Nieuw in Lingewaard) vanuit ons beleidsplan sociaal domein. Een doorlopende actie gedurende de looptijd van het beleidsplan; De acht beloften vormden de basis voor iedere beleidsbeslissing in het sociaal domein. Op het gebied van ervaringsdeskundigheid volgden we een training hoe van ervaringsdeskundigheid gebruik te maken. Bij het thema 'Uit de verwarring' en in het Oekraïne team, en bij het schrijven van de Lokale Inclusieagenda maakten we gebruik van ervaringsdeskundigen. We startten met de voorbereiding van een voorstel om laagdrempelige ondersteuning in de buurt structureel op te nemen in onze toegangsstructuur en ons voorzieningen aanbod in het project ‘Versterking sociale basis’; De consulenten zijn getraind in het toepassen van de omgekeerde toets. We troffen voorbereidingen voor het vaststellen van de omgekeerde verordening, gepland voor besluitvorming in mei 2023; We startten met het schrijven van de Lokale Inclusieagenda. Omdat we de agenda schrijven in samenwerking met ervaringsdeskundigen en partners duurt het proces langer dan gedacht; Wat deden we extra: We startten een projectteam Oekraïne op. Hierin droegen wij zorg voor de vluchtelingen vanuit Oekraïne.
Taskforce Sociaal Domein (doel 4) We informeerden u over de voortgang van de Taskforce. We stelden een afsluitend jaarverslag op en bereidden de evaluatie en een vervolg van de Taskforce voor. Deze stukken worden in 2023 ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. Leefbaarheid (doel 5 en 6) We startten de actualisatie van het beleid "Ruimte voor inwonersinitiatieven". We haalden informatie op bij de wijkorganisaties en bespraken de werkwijze voor het vervolg rondom het overkoepelende onderwerp van "participatie"; We boden het succesvolle 'Lingewaard Doet' aan in Doornenburg en Huissen; De bewonersgroepen met een dorps- en wijkontwikkelingsplan werkten op zaterdag 24 september mee aan de Prachttoer van de provincie Gelderland. De locaties die bezocht zijn waren: de Zilverkamp en de wijk 't Zand in Huissen en Doornenburg; Via nieuwsbrieven informeerden deze bewonersgroepen inwoners over hun activiteiten.
34
Opvang Oekraïners De oorlog in Oekraïne leidde tot de komst van Oekraïense ontheemden naar onze gemeente. Sinds maart vingen wij 170 vluchtelingen op. Op peildatum 16 december huisvestten we 159 Oekraïners in de gemeente: 116 in de gemeentelijke opvanglocaties en 36 bij particulieren. We hebben vier opvanglocaties gerealiseerd, namelijk twee in Huissen en twee in Bemmel. Een vijfde locatie is in voorbereiding. Naast de huisvesting hebben we veel geregeld rondom zorg, onderwijs, taallessen, vervoer, leefgeld en werk; De gevraagde werkzaamheden voeren we uit binnen de door het Rijk beschikbaar gestelde middelen.
Wat heeft het gekost? Tabel baten en lasten Per taakveld zijn de lasten (-) en baten (+) van de producten (afgerond op € 1.000) opgenomen. 6
Sociaal domein
6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
Rekening 2022
Begroot 2022 Begroot 2022 na wijz. primitief
-8.439
-9.062
-6.287
60601 Sociaal en cultureel werk
-139
-168
-168
60602 Algemeen maatschappelijk werk
-580
-597
-592
-1.633
-1.846
-1.828
60604 Algemene voorzieningen jeugd
-247
-285
-310
60605 Jeugd- en jongerenwerk
-398
-408
-333
-5
-6
-6
60607 Dorpshuizen
-361
-301
-284
60608 Dorpshuizen - Beheer & Onderhoud
-660
-652
-652
60609 Wijkplatforms
-380
-370
-389
60610 Inwonerparticipatie
-279
-284
-210
60611 Kinderdagverblijven
-106
-128
-128
60612 Kinderdagverblijven-Beheer/Onderh.
-193
-202
-202
60613 Ouderenwerk
-404
-388
-327
-2.164
-2.590
0
60669 Algemene voorzieningen WMO
-785
-837
-858
60670 Europees project dRural
-105
0
0
-8
0
0
-13.390
-13.584
-9.950
-141
-152
-152
-9
-225
-225
60617 BUIG
-8.543
-8.291
-8.006
60618 Gem. armoede en schuldenbeleid
-4.430
-4.630
-1.281
-267
-286
-286
60603 Jeugd uitvoeringskosten
60606 Jeugd- en jongerenwerk - B&O
60614 Opvang vluchtelingen
6.2
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
60623 Gem. hulp toeslagen problematiek 6.3
Inkomensregelingen
60615 Bijstandsverlening algemeen 60616 BBZ 2004
60619 Kwijtscheldingen
-8
35
6
Sociaal domein
6.4
WSW en beschut werk
Rekening 2022
Begroot 2022 Begroot 2022 na wijz. primitief
-5.073
-5.076
-5.341
60620 Sociale werkvoorziening
-5.073
-5.076
-5.341
Arbeidsparticipatie
-1.601
-1.986
-1.175
60621 Inburgering nieuwkomers
-405
-737
-362
60622 Re-integratie en participatie
-1.196
-1.249
-813
-3.338
-3.626
-3.311
60660 WMO Uitvoeringskosten
-1.611
-1.697
-1.620
60662 Hulpmiddelen WMO
-1.727
-1.929
-1.691
-6.868
-7.143
-8.012
60661 Begeleiding WMO
-2.884
-2.985
-3.574
60663 Hulp bij huishouden
-3.869
-4.046
-4.126
-115
-112
-312
-11.317
-11.313
-11.238
-11.167
-11.133
-11.059
-150
-180
-179
Geëscaleerde zorg 18-
-2.103
-1.406
-1.553
60665 Gespecialiseerde jeugdhulp
-2.103
-1.406
-1.553
Totaal lasten
-52.137
-53.196
-46.867
3.386
3.115
573
60605 Jeugd- en jongerenwerk
0
6
6
60607 Dorpshuizen
34
41
69
60608 Dorpshuizen - Beheer & Onderhoud
9
0
0
60609 Wijkplatforms
5
0
0
60610 Inwonerparticipatie
74
74
0
60611 Kinderdagverblijven
220
217
217
60614 Opvang vluchtelingen
2.719
2.586
0
60669 Algemene voorzieningen WMO
220
191
281
60670 Europees project dRural
105
0
0
14
0
0
7.424
7.626
8.007
70
241
241
7.333
7.335
7.716
60618 Gem. armoede en schuldenbeleid
21
50
50
Arbeidsparticipatie
358
289
20
60621 Inburgering nieuwkomers
12
289
20
60622 Re-integratie en participatie
346
0
0
6.5
6.6
6.71
Maatwerkvoorzieningen (WMO)
Maatwerkdienstverlening 18+
60667 PGB WMO 6.72
Maatwerkdienstverlening 18-
60664 Jeugdhulp (zin) 60666 PGB jeugd 6.82
6.1
6.2
Samenkracht en burgerparticipatie
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
60623 Gem. hulp toeslagen problematiek 6.3
Inkomensregelingen
60616 BBZ 2004 60617 BUIG
6.5
14
36
6
Sociaal domein
6.6
Maatwerkvoorzieningen (WMO)
Rekening 2022
65
95
78
65
95
78
440
440
440
440
0
60662 Hulpmiddelen WMO 6.71
Maatwerkdienstverlening 18+
60661 Begeleiding WMO 6.72
Begroot 2022 Begroot 2022 na wijz. primitief
Maatwerkdienstverlening 18-
77
60664 Jeugdhulp (zin)
77
0
0
Totaal baten
11.764
11.565
8.678
Saldo baten en lasten
-40.375
-41.629
-38.190
69806 Onttrekkingen reserves
2.019
2.006
550
69806 Toevoegingen reserves
-3.340
-2.744
-692
-41.696
-42.367
-38.332
Saldo inclusief mutaties reserves
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie bedragen x € 1.000
Voordeel
Jeugd uitvoeringskosten Vanaf 2022 hebben we structureel budget in de begroting opgenomen om de uitvoering van de Hervormingsagenda jeugd op te pakken. De verwachting was dat het Rijk en de VNG begin 2022 tot een akkoord zouden komen over de inhoud en de financiële doorvertaling van deze agenda. Tot op heden is de Hervormingsagenda Jeugd op landelijk niveau nog niet vastgesteld. We hebben hier dus ook nog geen uitvoering aan kunnen geven. Verder zit in dit bedrag ook budget voor de Praktijkondersteuning jeugd bij de huisartsen (POH Jeugd). In het najaar van 2022 is hiermee gestart in Huissen en Bemmel. Dit zorgt ervoor dat het voor 2022 begrote bedrag niet volledig is uitgegeven.
199
Dorpshuizen Bij het dorpshuis Angeren verstrekten we een incidentele subsidie voor het vergroten van de invalide toegankelijkheid. Daarnaast pasten we ook het terras aan voor mindervalide mensen. De maatregelen die het dorpshuis onderneemt vinden plaats in 2023. Opvang vluchtelingen Voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne ontvangen wij van het ministerie Justitie en Veiligheid een uitkering. Uit deze uitkering betalen wij de gemaakte kosten zoals beschreven bij “Wat hebben we gedaan?”. Het saldo dat wij dit jaar overhouden hebben we in een bestemmingsreserve gestort om toekomstige verplichtingen voortvloeiend uit de opvang te kunnen bekostigen.
Nadeel
I
71
555
I/S
I
I
37
bedragen x € 1.000 Algemene voorzieningen Wmo Dit incidentele voordeel betreft niet ingezette middelen vanuit de decembercirculaire 2021 voor continuïteit van zorg en niet bestede innovatiesubsidies.
Voordeel
Nadeel
52
I/S I
6.3 Inkomensregelingen bedragen x € 1.000 Vorderingen De opbrengst van geïnde vorderingen is hoger dan begroot. Dit voordeel is met name veroorzaakt door de belastingteruggave 2021.
Nadeel
I/S I
Loonkostensubsidie Deze overschrijding wordt verklaard doordat wij sinds 2022 de Loonkostensubsidie (LKS) vooraf betalen in plaats van achteraf en doordat wij meer LKS nieuwe doelgroep ingezet hebben dan begroot. Vanaf 2022 is de systematiek voor de verdeling van LKS-budget vanuit het rijk gebaseerd op netto uitgaven aan LKS van het jaar voorafgaand aan het budgetjaar. Gezien deze nieuwe systematiek is het nog te vroeg om al in te kunnen schatten of het op deze post een structureel nadeel betreft.
81
I
BUIG De definitief vastgestelde BUIG is nog € 57.000 nadeliger bijgesteld dan wij hadden begroot en waar wij in de TURAP al rekening mee hadden gehouden. Wij zijn in tegenstelling tot onze verwachting in 2022 geëindigd op 414 in plaats van 410 bijstandsgerechtigden. Dit heeft geleid tot een bedrag van € 165.000 aan meerkosten algemene bijstand.
222
I
Minimaregelingen Op de uitvoering van de bijzondere bijstand (inclusief uitbetaling van energietoeslag) en minimaregelingen is een voordelig resultaat behaald van € 170.000. De via de septembercirculaire 2022 toegekende extra corona middelen voor de uitvoering van de schuldhulpverlening hebben per saldo geleid tot een onderbesteding van € 78.000. Ook voor het minimabeleid zijn extra middelen toegekend via de decembercirculaire 2022 die nog niet zijn aangewend. Dit heeft geleid tot een onderbesteding van € 92.000. Van de zogenaamde TONK-middelen is € 100.000 overgeheveld naar 2023 voor de aanpak van armoedebestrijding.
Voordeel 59
170
I
38
6.5 Arbeidsparticipatie bedragen x € 1.000 Inburgering De ontvangen rijksmiddelen mogen wij alleen besteden aan de drie ingekochte leerroutes voor inburgeraars binnen de scope van de per 1 januari 2022 in werking getreden Wet Inburgering. Kosten die wij maakten voor de ondertussengroep dekten wij vanuit het re-integratiebudget. Re-integratie Dit voordeel wordt verklaard door te ontvangen subsidie vanuit ESF REACT-EU van € 345.000 en € 53.000 onderbesteding op de uitvoering van de re-integratieactiviteiten. De te ontvangen ESF REACT-EU subsidie verwachten wij in 2023 volledig in te zetten, gericht op het aan het werk helpen en houden van kwetsbare werkenden.
Voordeel 55
Nadeel
398
I/S I
I
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ bedragen x € 1.000 Wmo uitvoeringskosten Dit taakveld laat per saldo een onderbesteding zien van € 86.000. Dit saldo komt voort uit een overschot op diverse uitvoeringsposten: het schakelteam, respijtzorg, Wet verplichte GGZ, collectieve GGZ-preventie en beheerkosten BVO-DRAN. En een tekort op waardering mantelzorgondersteuning en overige uitvoeringslasten.
Voordeel 86
Nadeel
I/S I
Begeleiding Wmo Er is sprake van een incidentele onderbenutting van € 42.000 op de regionale ambulantiseringsmiddelen voor beschermd wonen. Wij hebben nog niet alle afspraken kunnen maken voor de benodigde ondersteuning voor de transformatie van beschermd wonen naar beschermd thuis. Ook het vervoer dagbesteding is € 62.000 achtergebleven bij de prognose 2022.
104
I
Vraagafhankelijk vervoer Evenals in 2021 blijft de uitvoering van het vraagafhankelijk vervoer achter bij de prognose. Dit is te verklaren door de coronaperiode, waardoor minder ouderen gebruik hebben gemaakt van het vraagafhankelijk vervoer. Ook zien we dat het vrijwilligersvervoer met de dorpsauto Bemmel en de Wielewaal in Gendt het gebruik van vraagafhankelijk vervoer beïnvloedt.
175
I
Huishoudelijke hulp Ondanks een toename van de doelgroep in 2022 is er sprake van een incidentele onderbenutting op thuisondersteuning. Het bestedingspercentage van de geïndiceerde zorg ligt ook lager dan in
177
I
39
bedragen x € 1.000 2021. Ook dit heeft te maken met de afgelopen coronaperiode en de personele bezetting bij de zorgleveranciers.
Voordeel
Nadeel
I/S
Voordeel 77
Nadeel
I/S I
Voordeel
Nadeel 720
I/S I
6.72 Maatwerkdienstverlening 18bedragen x € 1.000 Jeugdhulp (Zorg in natura) Per 1 januari 2022 trad de nieuwe Wet Woonplaatsbeginsel in werking. Dit zorgde voor een verschuiving van jeugdigen waar wij als gemeente verantwoordelijk voor zijn. Om de zorg te continueren en de jeugdigen niet de dupe te laten worden van deze systeemwijziging, hebben wij enkele trajecten in 2022 gefinancierd. We hadden hier per 1 januari 2022 nog geen overeenstemming over met de nieuwe gemeente over het overnemen van de zorg. Daar waar deze overeenstemming later is bereikt, hebben wij deze gemeenten gefactureerd voor gemaakte kosten. Dit resulteerde in € 77.000 aan baten die wij niet begroot hadden.
6.82 Geëscaleerde zorg 18bedragen x € 1.000 Gespecialiseerde jeugdhulp De kosten voor gespecialiseerde jeugdhulp zijn dit jaar sterk gestegen. Hierdoor hebben we een negatief resultaat van € 454.000 op landelijke jeugdzorg, een negatief resultaat van € 372.000 op bovenregionale jeugdzorg en een voordelig resultaat van € 106.000 op de inzet geleverd door gecertificeerde instellingen. De stijging wordt veroorzaakt door een algemene tendens waarbij sprake is van een toenemende complexiteit in de hulpvragen en specifiek door enkele dure trajecten. Het gaat hier om kinderen en jeugdigen met complexe problematiek. Denk hierbij bijvoorbeeld aan kinderen die zowel een licht verstandelijke handicap hebben, gecombineerd met ernstige gedragsproblematiek. Of jongeren die te maken hebben met een ernstige autistische stoornis in combinatie met (ernstige) gedragsproblematiek. Dit is zorg die niet zomaar door alle aanbieders geleverd kan worden en wordt daarom bovenregionaal en soms zelfs landelijk ingekocht. Deze trajecten zijn over het algemeen kostbaar. Binnen de jeugdzorg zijn we als gemeente niet de enige verwijzer. Ook de huisarts en gecertificeerde instellingen kunnen jeugdzorg inzetten, waar wij als gemeente uiteindelijk financieel verantwoordelijk voor zijn. Dit maakt het sturen op jeugdzorg-uitgaven complex.
Deze resultaten zijn gebaseerd op de betaalde kosten 2022 voor zover gedeclareerd. Op een aantal in 2022 toegekende voorzieningen is nog
40
bedragen x € 1.000 geen declaratie ontvangen. Deze kunnen tot vijf jaar nadat de zorg geleverd is, alsnog worden gedeclareerd.
Voordeel
Nadeel
I/S
Voordeel
Nadeel 555
I/S I
62
I
Mutaties in de reserves bedragen x € 1.000 Voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne ontvangen wij van het ministerie van Justitie en Veiligheid een uitkering. Uit deze uitkering betalen wij de gemaakte kosten zoals beschreven bij “Wat hebben we gedaan?” in programma 6. Het saldo dat wij overhouden op taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie hebben we in een bestemmingsreserve gestort om toekomstige verplichtingen voortvloeiend uit de opvang te kunnen bekostigen. In december 2022 is de raad een voorstel tot budgetoverheveling voorgelegd. Hierin is aangegeven welke posten voor overheveling in aanmerking komen met daarbij een inschatting van de resterende budgetten per eind van het boekjaar. Voor het budget beschermd thuis is het werkelijk resterende budget € 61.700 hoger uitgevallen. En daarmee de storting in de reserve budgetoverheveling.
Beleidsnota's Beleidsplan ruimte voor inwonersinitiatieven (2017) Notitie mantelzorg, vrijwilligers en ouderen (MVO) (2018) Contourennota accommodatie- en vastgoedbeleid (2019) Taskforce (2019) Beleidsplan sociaal domein 'Iedereen hoort erbij'
41
7. Volksgezondheid en milieu Dit programma bevat taken met betrekking tot de volksgezondheid, afvalwater, waterhuishouding, huishoudelijk afval, bescherming van het milieu, begraafplaatsen, klimaat en duurzaamheid.
Wat hebben we bereikt? Doel 1. We bevorderen een gezonde leefstijl van onze inwoners. Vooral op het gebied van overgewicht, alcohol, drugs en roken. Dat draagt bij aan het gezond ouder worden van onze inwoners en het gezond opgroeien van onze kinderen. We gaven een impuls aan de uitvoering van het preventieakkoord. Dit deden we door samen met SWL en sportcoaches meer in te zetten op informatie en communicatie. Scholen besteedden door sport- en beweegplannen specifiek aandacht aan leefstijl. Stoptober gebruikten we nadrukkelijk om culturele centra en sportaanbieders te stimuleren het roken te ontmoedigen. Doel 2. De gemeente is minder kwetsbaar voor de gevolgen van klimaatverandering: wateroverlast, hitte, droogte en overstroming. De gemeenteraad stelde de Lokale Adaptatiestrategie met Uitvoeringsagenda vast. Op 18 juli stelden we het lokale Hitteplan voor Lingewaard vast. Doel 3. De hoeveelheid restafval per inwoner in Lingewaard daalt en er is maximaal hergebruik van de ingezamelde grondstoffen. De hoeveelheid restafval nam in 2022 verder af tot 73 kilo per inwoner. Dat is een afname van 3,9% ten opzichte van 2021. We leverden de verwerkende bedrijven diverse gescheiden ingezamelde grondstoffen. Daarmee bieden we hen de mogelijkheid voor een zo hoogwaardig mogelijk hergebruik van onder andere plastic, metaal, drankenkartons, luiers, glas en oud papier.
Doel 4: Een energieneutrale gemeente door middel van energiebesparing, duurzame opwekking en warmtetransitie. Het energiegebruik per huishouden of bedrijf nam verder af door besparing en bewustwording. Met het verlenen van een vergunning voor het windpark Caprice zetten we een belangrijke stap richting meer duurzame opwekking van energie.
Wat hebben we gedaan? Volksgezondheid (doel 1) We werkten samen met onze partners de ambities, afspraken en plannen uit het preventieakkoord uit. Een paar resultaten per thema: Overgewicht: de menukaart met activiteiten over leefstijl is geüpdatet. Deze stuurden we naar scholen en kinderopvang. De basisscholen stelden naar aanleiding van de impuls bewegingsonderwijs een sport- en beweegplan op. Voor taalmaatjes waren er kookactiviteiten en met de horecaondernemers legden we contact over de ambitie 'gezonde keus in horeca'. Hiermee willen we inwoners verleiden gezonder te gaan eten. Alcohol & drugs: we spraken met betrokken sportclubs en horeca over de problemen die zij in de praktijk ervaren rondom alcohol en drugs. We bereidden een voorlichtingsbijeenkomst voor om dit onderwerp bij een breed publiek onder de aandacht te brengen. Roken: we stuurden een nieuwsbrief naar de sportaanbieders over rookvrije verenigingen. Daarnaast zijn culturele centra betrokken bij Stoptober en regelden we dat er bordjes 'rookvrije speeltuinen' komen voor de grotere speeltuinen in de gemeente. 42
We hervatten het gesprek over alcohol- en drugsgebruik met sportverenigingen, scholen en horeca na de coronaperiode: We maakten verenigingen bewust van het thema alcohol & drugs met de werkgroep Sterke en vitale sport- en beweegaanbieders. We haalden behoeftes bij hen op en zetten dit om in nog uit te voeren gezamenlijke acties. Op scholen kreeg het thema alcohol en drugs steeds meer een plaats in het Gezonde School programma. De scholen maakten gebruik van professionele voorlichtingslessen. Voor sportverenigingen/horeca faciliteerden we de scholing aan barmedewerkers en barvrijwilligers over verstrekking van alcohol. Vanaf 1 september betaalt Menzis een deel van de kosten voor GO! Gezond Onderweg. We onderzoeken momenteel de structurele voortzetting van GO!. Hierbij kijken we ook naar de verbinding met het Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG) ‘Gezonde Jeugd, Gezonde toekomst’. Partners in de geboortezorg en rondom het jonge kind en gezinnen zijn vertegenwoordigd in de coalitie Kansrijke Start. Tijdens de eerste fysieke goedbezochte netwerkbijeenkomst hebben we onder andere gezamenlijke afspraken gemaakt over: Het eerder bereiken van kwetsbare ouders; Signalering, doorverwijzing; Hoe we de begeleiding van kwetsbare gezinnen kunnen verbeteren. Zowel voor en tijdens de zwangerschap als na de geboorte.
Daarnaast introduceerden wij Babythuiszorg; een samenwerking tussen ’t Kraamnest en de SWL. Voor de inzet op bewegen voor jong en oud verwijzen we naar programma 5. De VGGM vaccineerde in de strijd tegen het coronavirus. Lingewaard had een hoge vaccinatiegraad. We zorgden voor prikposten dichtbij: als één van de eerste gemeenten hadden we pop-up locaties (in Gendt, Bemmel en Huissen). De GGD moest medio 2022 besluiten een deel van haar dienstverlening voor JGZ tijdelijk (deels) af te schalen. Oorzaak was een combinatie van factoren, waaronder: Krapte op de arbeidsmarkt; Toegenomen zorgvragen; Een toename van het aantal vluchtelingen; Een hoger dan gebruikelijk ziekteverzuim. De GGD legde de focus op het continueren van de basiszorg. Waaronder het wettelijk verplichte prenataal huisbezoek en op de zorg voor de meest kwetsbare kinderen en gezinnen. Er waren 40 begravingen, 4 bijzettingen van een urn en 5 asverstrooiingen. Van 183 graven liep het recht af: 45% verlengingen (82 graven) 39% afstandsverklaring (72 graven) 16% geen reactie (29 graven) 0,7% van alle grafrechten, 5.900 graven, is verlopen (Huissen: 21x, Bemmel 8x, Gendt 15x)* *Ondanks een aanschrijving en het plaatsen van een bordje bij het graf, reageerden de nabestaanden niet. Hierdoor vervalt het recht waarna we de grafbedekking verwijderen conform de beheerverordening.
Riolering en water (doel 2) Inwoners deden mee met het project Steenbreek Lingewaard. We zetten dit project voort. Het lokaal hitteplan kwam tot stand in samenwerking met het Rode Kruis, de GHOR en GGD. Er is een platform voor gedupeerden van funderingsschade door droogte. Het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) verlengden we tot 2023. We stelden het nieuwe Gemeentelijk Watertakenplan op. Vaststelling door de gemeenteraad was op 2 februari 2023.
43
De rioolvervanging en –verbetering gecombineerd met herinrichting van de Woerdsestraat in Gendt, is nagenoeg afgerond.
Huishoudelijk afval (doel 3) De geplande grootschalige vervanging van prullenbakken startten we pas in het voorjaar van 2023. Forse prijsstijgingen van grondstoffen noopten tot nader onderzoek van een effectievere financiering (bijv. lease). We vervingen tien GFT-verzamelcontainers en stemden het volume beter af op de behoefte. Het regionaal onderzoek naar grondstoffenstromen is nog niet afgerond. De schaalgrootte van gemeenten, en zelfs ook de Groene Metropoolregio, zijn gering in relatie tot de opzet van een eigen grondstoffenbank. Er zijn vijf bovengrondse verzamelcontainers voor restafval vervangen door ondergrondse containers. We voerden het zwerfafvalprogramma 2022 uit met onder meer: Verenigingen die jutten in de uiterwaarden van Rijn, Waal en Linge . Een inzamelactie voor elektrische apparaten op vijf Lingewaardse basisscholen. Dat gebeurde in samenwerking met de gemeente Overbetuwe. De school in Angeren zamelde het meeste in en won daarmee een bezoek aan Nemo in Amsterdam. Energietransitie (doel 4) Om minimaal 1,5% energiebesparing per jaar te halen deden we het volgende: We richtten samen met Lingewaard Energie het energieloket meer op maat in: Er is een online en telefonische mogelijkheid en er is een vast tweewekelijks loket in Huissen en maandelijks in Doornenburg; Er waren 84 adviesgesprekken.
Ongeveer 1.000 adviesvragen werden beantwoord; Het mobiel energieloket bezocht 22 locaties en bereikte 1.000 inwoners; Er waren in 2022 geen concrete aanvragen van verenigingen voor ondersteuning bij energiebesparing. Met de Regeling Reductie Energieverbruik Woningen (RREW) bereikten we alle huurders en vele eigenaren van koopwoningen met diverse acties zoals warmtewandelingen en het uitdelen van bespaarpakketten. De collectieve inkoopactie voor isolatie en zonnepanelen (buiten de RREW om) leidde tot 205 bespaarmaatregelen bij inwoners. De ODRA richtte zich op energiebesparing door bedrijven door: 15 controles uit te voeren op de toepassing van de Erkende Maatregelenlijst energiebesparing (EML) bij bedrijven. Door minder bedrijven met een EML-plicht (midden verbruikers werden klein verbruiker) is het aantal controles in lijn met de afspraken; We wezen bedrijven op hun informatieplicht over energiecijfers; Kantoren die nog niet voldeden aan het, voor hen vanaf 1 januari 2023, geldende energielabel C ontvingen een brief om hen hierop te wijzen. We reageerden terughoudend op initiatieven van inwoners en bedrijven op het gebied van energiebesparing omdat inzet nodig was voor lopende initiatieven. We stelden vast dat het verlagen van leges bij verplichte vergunningen bij isolerende maatregelen niet doelmatig is.
Het onderzoek naar een mogelijke koppeling van subsidie voor isolatiemaatregelen aan (reductie van) geluidshinder loopt nog. Zie voor meer informatie over klimaat en energie de paragraaf Duurzaamheid: Energietransitie.
44
Duurzame opwek van energie: De initiatiefnemer van het Zonnepark Hagevoort, het Waterschap Rivierenland, is met de gemeente in gesprek over het voornemen om in 2023 een vergunning aan te vragen. In dat geval wordt de gemeenteraad gevraagd om een verklaring van geen bedenkingen. Er is een start gemaakt met het onderzoeken van de mogelijkheden voor duurzame opwek rondom de A15/Betuweroute. Binnen de Circulaire Regio van de Groene Metropoolregio werkten de deelnemende gemeenten aan de uitvoering van de RES 1.0 en zijn gesprekken gestart over de RES 2.0 die begin 2024 wordt vastgesteld. Nadat de gemeenteraad in september een verklaring van geen bedenkingen afgaf, verleende het college vergunning voor twee windturbines bij steenfabriek Caprice. We voerden gesprekken met de wijk de Zilverkamp, Doornenburg, bedrijventerrein de Houtakker en NEXTgarden. Dit binnen het kader van het initiatief om duurzame energie op te wekken. Zie voor meer informatie over klimaat en energie de paragraaf Duurzaamheid: Energietransitie. Warmtetransitie: Zilverkamp aardgasvrij en Duurzame bronnen Zilverkamp Huissen: In de Zilverkamp in Huissen lag de nadruk op het maken van afspraken over een proces om te komen tot de juiste keuzes voor het duurzaam verwarmen van de wijk. Met de inwonerscoöperatie en WaardWonen zijn goede afspraken gemaakt.
Komend jaar werken we verder aan een uitvoeringsplan, waarbij ook de mogelijkheden voor zonnepark Zilverkamp en aquathermie Zwanewater opnieuw aan de orde komen. We voerden eerste gesprekken met een initiatiefnemer voor een zonnepark in combinatie met de opslag van energie en het opwekken van waterstof binnen de zoekzone zon. Op NEXTgarden werd samen met alle betrokken partijen gewerkt aan het verduurzamen van de energie- en warmtevraag. De mogelijkheden voor Hoog Temperatuur Opslag (HTO) werden verkend met de provincie. Zie voor meer informatie over klimaat en energie de paragraaf Duurzaamheid: Energietransitie.
Wat heeft het gekost? Tabel baten en lasten Per taakveld zijn de lasten (-) en baten (+) van de producten (afgerond op € 1.000) opgenomen. 7
Volksgezondheid en milieu
7.1
Volksgezondheid
Rekening 2022
Begroot 2022 Begroot 2022 na wijz. primitief
-1.811
-1.840
-1.770
60701 Openbare gezondheidszorg
-883
-873
-823
60702 Jeugdgezondheidszorg
-928
-967
-947
Riolering
-3.665
-3.461
-3.374
60720 Algemeen rioolbeheer
-2.559
-2.369
-2.282
60721 Riolering en waterzuiv. / Onderhoud
-1.106
-1.092
-1.092
Afval
-3.940
-3.988
-3.913
60723 Afval algemeen
-149
-133
-133
60724 Huishoudafval
-3.392
-3.457
-3.382
7.2
7.3
45
7
Volksgezondheid en milieu
Rekening 2022
60725 Overige afvalstoffen 7.4
Milieubeheer
Begroot 2022 Begroot 2022 na wijz. primitief
-399
-398
-398
-2.629
-3.021
-2.288
60727 Milieubeheer
-1.269
-1.349
-1.345
60728 Duurzaamheid
-1.259
-1.471
-867
60729 Plaagdierbestrijding
-73
-76
-76
60732 Proeftuinen Aardgasvrije wijken
-28
-125
0
-338
-345
-345
60730 Algemene begraafplaatsen
-318
-330
-330
60731 Begraven
-20
-15
-15
-12.383
-12.655
-11.690
30
34
30
34
0
5.039
4.991
4.904
46
19
19
4.993
4.972
4.885
Afval
5.774
5.579
5.504
60724 Huishoudafval
824
657
582
60725 Overige afvalstoffen
54
66
66
60726 Afvalstoffenheffing
4.896
4.856
4.856
7.5
Begraafplaatsen en crematoria
Totaal lasten 7.1
Volksgezondheid
60701 Openbare gezondheidszorg 7.2
Riolering
60721 Riolering en waterzuiv. / Onderhoud 60722 Rioolheffing 7.3
7.4
Milieubeheer
567
903
103
60727 Milieubeheer
18
80
80
60728 Duurzaamheid
521
698
23
60732 Proeftuinen Aardgasvrije wijken
28
125
0
162
200
200
162
200
200
11.572
11.707
10.711
7.5
Begraafplaatsen en crematoria
60730 Algemene begraafplaatsen
Totaal baten Saldo baten en lasten
-813
-948
-977
69807 Onttrekkingen reserves
352
352
340
69807 Toevoegingen reserves
-801
-511
-113
-1.262
-1.107
-750
Saldo inclusief mutaties reserves
7.2 Riolering bedragen x € 1.000 Algemeen rioolbeheer Het verschil tussen de lasten en baten voor riolering wordt jaarlijks via de voorziening geleid. Dit betreft perceptiekosten en door te belasten compensabele btw.
Voordeel
Nadeel 177
I/S I
46
7.3 Afval bedragen x € 1.000
Voordeel 84
Nadeel
I/S I
bedragen x € 1.000 Huishoudafval - Oud papier We hebben de voorziening voor het aanbieden van oud papier/karton aan de Bloemstraat langer dan voorzien gehandhaafd. Daarmee stegen ook de kosten voor de huur en lediging van de inzamelcontainers.
Voordeel
Nadeel 22
I/S I
bedragen x € 1.000 Huishoudafval - Opbrengsten Afgelopen jaar was de opbrengst oud papier/karton fors hoger dan begroot. De fors hogere dan begrote marktprijzen waren hier de oorzaak van.
Voordeel 196
Nadeel
I/S I
Voordeel 60
Nadeel
I/S I
Voordeel 175
Nadeel 175
I/S I
Huishoudafval - Restafval De afname van de hoeveelheid aangeboden restafval per inwoner betekent minder inzamel- en verwerkingskosten.
7.4 Milieubeheer bedragen x € 1.000 Milieubeheer - Uitbestede diensten ODRA Op een aantal onderdelen van het programma milieu is de besteding van uren lager dan geraamd. Het gaat dan om: Hercontroles. Bodemadviezen (onder andere voor de A15). Meetadviezen. Hiertegenover staan geringere opbrengsten uit leges en bijdragen vanuit grondexploitaties voor milieuadviezen en –beoordelingen.
bedragen x € 1.000 Duurzaamheid - Subsidies Er is een incidenteel voor- en nadeel ontstaan na de toekenning van de subsidie door het Rijk. Bij het opstellen van de begroting was de regeling nog niet volledig uitgewerkt. Daarom is er te veel begroot. Daarnaast vindt de afrekening van de uitgevoerde maatregelen uit de Operatie isolatie plaats in 2023. De niet bestede middelen van 2022 verschuiven naar 2023.
47
bedragen x € 1.000 Proeftuin Aardgasvrije Wijken De focus binnen het project in de Zilverkamp lag op de onderlinge samenwerking, scope en de mandaten van de diverse projectpartners (woningcorporatie WaardWonen, bewonerscoöperatie Duurzaam). De bewoners van de Zilverkamp kunnen nu met een gezamenlijke en gedragen boodschap vanuit het project worden benaderd. Voor de jaren 2022 en 2023 samen is € 250.000 begroot. Dit bedrag is gelijkelijk verdeeld over deze jaren. De niet bestede middelen van 2022 (projectuitgaven voor communicatie en participatie) verschuiven naar 2023.
Voordeel 97
Nadeel 97
I/S I
Voordeel
Nadeel 268
I/S I
Mutaties in de reserves bedragen x € 1.000 De activiteiten met betrekking tot het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval worden gedekt door de opbrengst uit de afvalstoffenhefing. Het gerealiseerde saldo is € 381.000 positief en dit is € 268.000 meer dan begroot. Het saldo wordt toegevoegd aan de reserve Afvalstoffenheffing. Dat zorgt hier voor een nadeel dat gelijk is aan de behaalde voordelen op andere taakvelden. Een specificatie is opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen.
Beleidsnota's
Preventieakkoord Lingewaard: Samen voor een gezond Lingewaard 2021 – 2023 Beleidsplan Sociaal Domein “Iedereen hoort erbij!” Grondstoffenbeleid Lingewaard Circulair en Duurzaam (2019) Beleidskader energietransitie (2020) Beleidskader wind (2019) Beleidskader zon (2019) Transitievisie Warmte (2021) Gemeentelijk Rioleringsplan Lingewaard 2017 – 2022
48
8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Onder dit programma vallen alle taken op grond van de Wet ruimtelijke ordening, wonen en woonomgeving. Gebiedsgerichte aanpak van de woonomgeving kan gaan over de kernen maar ook over het buitengebied. Het programma omvat ontwikkeling en vergunningverlening/beheer. De milieutaken van de Omgevingsdienst vallen onder programma 7, de bouwtaken onder programma 8.
Wat hebben we bereikt? Doel 1. We werken Omgevingswet-proof bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet. De datum van inwerkingtreding voor de Omgevingswet is opnieuw uitgesteld, tot 1 januari 2024. De verwachting is dat de Omgevingswet en ook de Wet kwaliteitsborging bouw dan daadwerkelijk in werking treden. We hebben onze voorbereidingen op het werken met en volgens de nieuwe wet daarop afgestemd. Met proefversies van de nieuwe digitale systemen testten we het behandelen van aanvragen volgens de nieuwe werkwijze. Doel 2. Realisatie van circa 180 nieuwe woningen die qua aantal en kwaliteit zijn afgestemd op de lokale en regionale behoefte. In de periode 2020 - 2025 willen we in totaal 1280 nieuwe woningen realiseren en tot 2030 1710 woningen. Er zijn 131 nieuwe woningen opgeleverd. Plannen op grond waarvan woningen worden opgeleverd na 2022 zijn in voorbereiding of in procedure. Doel 3. We bewaken een evenwichtige impact van alle ruimtelijke claims op de leefomgeving. En een goede ruimtelijke inpassing van nieuwe initiatieven en plannen. Dat bereikten we door een integrale beoordeling van plannen van inwoners en marktpartijen en onze inbreng in plannen van andere overheden.
Voor de toekomst is met de regionale verstedelijkingsstrategie de basis gelegd voor het behoud van evenwicht tussen verstedelijking, de bijhorende mobiliteit, de behoefte aan toegankelijk groen en natuurbescherming. Doel 4. We faciliteren participatie en betrokkenheid van inwoners en organisaties om de leefbaarheid te verbeteren. We werkten samen met bewonersgroepen bij het uitvoeren van inwonersinitiatieven. Dit leidde tot meer onderlinge betrokkenheid en draagvlak voor de dorps- en wijkontwikkelingsplannen. Zie ook programma 6, doelen 6 en 7. Doel 5. Een gevarieerde en evenwichtige bevolkingssamenstelling behouden om de leefbaarheid te waarborgen. Het percentage ouderen is licht gestegen. Dat past bij de landelijke trend. Informatie over bevolkingsprognoses en de effecten daarvan gebruiken we intern bij het opstellen en actualiseren van beleid.
Wat hebben we gedaan? Omgevingswet (doel 1) In samenspraak met de raads-werkgroep Omgevingswet heeft de gemeenteraad diverse besluiten genomen die nodig zijn in het kader van de implementatie van het nieuwe stelsel. De gemeenteraad stelde een plan van aanpak transitiefase Omgevingsplan vast. Dit is een eerste stap om te komen tot een Omgevingsplan. De gemeenteraad stelde drie verordeningen vast: de Verordening Nadeelcompensatie, de Erfgoedverordening en de Verordening adviescommissie Omgevingskwaliteit gemeente Lingewaard. 49
We werkten aan een Omgevingsvisie Lingewaard. De procedure tot vaststelling van deze visie is in 2023 gestart. We zijn gestart met de voorbereiding van een plan van aanpak voor omgevingsprogramma’s. We troffen voorbereidingen om een lijst met activiteiten in het kader van bindend adviesrecht en in het kader van participatie ter vaststelling aan de gemeenteraad aan te bieden. Veelal samen met ODRA werkten we aan het inrichten van nieuwe werkprocessen. Eén van de nieuwe werkprocessen heeft betrekking op de intake van nieuwe initiatieven.
Woningbouw (doel 2) We werkten aan enkele particuliere initiatieven in het kader van functieverandering van vrijkomende (agrarische) bebouwing, In regionaal verband is, samen met rijk, provincie, marktpartijen en corporaties, de concept Woondeal 2.0 afgerond. Deze wordt in 2023 ondertekend. Het betreft deels een nadere uitwerking van de eerdere woningbouwafspraken in de eerste Woondeal, deels zijn er nieuwe kaders opgesteld. Met name rondom de woningbouwprogrammering. Tijdelijke woningen: er zijn zes tijdelijke woningen in Haalderen opgeleverd. Daarnaast zijn we gestart met een traject om tot meer tijdelijke woningen te komen voor twee locaties. Dit doen we samen met Waardwonen. We maakten ook weer prestatieafspraken met de woningcorporaties. Naast de afspraken over het huisvesten van verschillende doelgroepen en duurzaamheid, is ook de nadruk gelegd op het realiseren van meer huurwoningen. Dit in aansluiting op de Woondeal 2.0. Samen met de corporaties boekten we voortgang bij de planvorming en deels de uitvoering rondom herstructurering van de Staatsliedenbuurt in Gendt en De Klappenburg in Bemmel. Voorbereiding en uitvoering van plannen Er zijn 131 nieuwe woningen opgeleverd. De kernvoorraad van de corporaties is afgenomen. De corporaties hebben 10 woningen verkocht. De kernvoorraad is in 2022 afgenomen van 3911 naar 3818 woningen.
Deze afname is vooral veroorzaakt door de sloop van woningen in de Staatsliedenbuurt (Gendt). In het kader van het herstructureringsproject komen deze weer terug. De verdeling van nieuwe woningen over de kernen is: Angeren: 4 Bemmel: 9 Doornenburg: 1 Gendt: 51 Haalderen: 6 (flexwoningen, onderdeel kernvoorraad corporaties) Huissen: 59.
De volgende bestemmingsplannen zijn in werking getreden. De oplevering van woningen volgt in 2023/2024. • Angeren: De Poel (43) • Bemmel: Wapen van Bemmel (20). (Bestemmingsplan is in werking getreden maar er loopt een beroepszaak bij RvS. Uitspraak wordt in maart 2023 verwacht.) • Doornenburg: Blauwe Hoek/ Groenestraat (56). • Huissen: Bloemstraat / Slingerbos (60), Driegaarden (114), Malenborch (15), Aloysiuslocatie (27), Herontwikkeling locatie Helsen (10).
Plannen waarvoor het stedenbouwkundig plan is voorbereid: • Bemmel: Zandsestraat- De Pas (ca. 85) • Doornenburg: Ancari (ca. 16).
50
• •
Gendt: Vleumingen fase 2 (120) Haalderen: Hof van Klein Baal (ca. 55)
Plannen waarvoor uitgangspunten voor het opstellen van een stedenbouwkundig plan zijn voorbereid: • Doornenburg: Martinuskerk • Gendt: Villa Ganita en Bibliotheek • Huissen: Locatie Bordbusters en Driegaarden fase 2 en 3
Gebiedsontwikkeling en ruimtelijke inpassing (doel 3 en 4) In 2022 heeft het Waterschap laten weten, dat naar aanleiding van het hoogwater in de zomer van 2021 de tijdplanning voor de dijkversterkingsprojecten wordt heroverwogen. De volgorde van de projecten wordt daarbij herzien. Waarschijnlijk is dat de Waaldijk en Rijndijk in Lingewaard de eerstkomende jaren nog niet in uitvoering zijn. Met de raad hebben we afgesproken dat op basis van een besluit hierover (in 2023) een plan van aanpak wordt gemaakt voor maatregelen vanuit onze rol als wegbeheerder. Alleen voor het stuk Waaldijk vanaf Lent tot aan Sprok bij Bemmel is de dijkversterking onderdeel van een lopend project dat wordt uitgevoerd. Parallel aan de dijkversterking loopt voor de Waaldijk een samenwerkingsproject. Dit gaat over het realiseren van een meer recreatievriendelijke weginrichting. Dat project heet Gastvrije Waaldijk. Intentie van onze gemeente is om bij uitvoering van versterking van de Waaldijk in Lingewaard hierbij aan te sluiten. Voor de herontwikkeling van Park Holthuizen met de voormalige manege heeft het ontwerp bestemmingsplan ter visie gelegen. Daarop zijn vijf zienswijzen ingediend. Centraal thema daarin was de zorg voor parkeergelegenheid in verhouding tot nieuwe functies die het plan toelaat.
Naar aanleiding hiervan hebben we in overleg met de initiatiefnemer het volume van nieuwe functies beperkt en is de parkeergelegenheid op eigen terrein verruimd. Het plan wordt in 2023 ter vaststelling aangeboden aan de raad. In het coalitieakkoord is het voornemen opgenomen om inwonersinitiatieven en de dorps-/wijkontwikkelplannen duidelijker te koppelen aan gemeentelijke opgaven en plannen. Dit gaan we uitwerken in een agenda per kern. Voor initiatieven met betrekking tot functieverandering van gebouwen zie onder doel 2 (woningbouw), voor Lingewaard-Doet e.d. zie onder Leefbaarheid in programma 6. Voor de regionale verstedelijkingsstrategie stelde de gemeenteraad de opgave-beschrijvingen voor de gebiedsuitwerkingen vast. Een daarvan is de gebiedsuitwerking 'middengebied' (Lingewaard en Overbetuwe). Op basis hiervan zijn in november de eerste afspraken over Rijksinvesteringen in de regio (Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen) gemaakt. Om te kunnen voorzien in de woningbouwopgave zijn in de regionale verstedelijkingsstrategie twee randvoorwaarden opgenomen. Dit zijn verbetering voor mobiliteit en de versterking van natuur en landschap. Evenwichtige demografische samenstelling i.v.m. leefbaarheid (doel 5) We gebruiken prognoses over de ontwikkeling van inwoneraantallen en bijvoorbeeld een vergrijzende bevolking bij het opstellen of actualiseren van beleid.