CConstaterende datLingewaard
Koppel je AI →
Document · PDF

539045 - Bijlage 1B - GWP achtergronddocument - Gemeentelijk Watertakenplan.pdf

Raadsvergadering 2 februari 2023, gemeente LingewaardBij agendapunt: Gemeentelijk Watertakenplan (bespreekstuk)30.282 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

8.3.2

Duurzaamheid Context duurzaamheid in gemeentelijke watertaken Naast energie speelt ook duurzaamheid een rol in rioleringsprojecten. Denk daarbij aan duurzaam materiaalgebruik, hergebruik van bestaand materiaal, inzet van duurzaam materieel tijdens de uitvoering en duurzaam ontwerpen.

Nulmeting duurzaamheid Inzet van bovengenoemde maatregelen is tot op heden zeer beperkt. Er bestaan voor riolering nog geen concrete richtlijnen voor inzet van duurzame materialen dan wel hergebruik van materialen. Incidenteel wordt er gebruik gemaakt van elektrisch materieel.

8.3.3

Klimaat De gemeente Lingewaard heeft een lokale stresstest uitgevoerd als aanvulling op de regionale stresstest. Het betreft de eerste stap/ambitie uit het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie (DPRA). Hiermee zijn de kwetsbaarheden in beeld gebracht als gevolg van het veranderende klimaat. Het resultaat is beschreven in een rapportage. Over het algemeen kan worden gesteld dat er geen acute kwetsbaarheden zijn in de gemeente Lingewaard. Wel moeten nog veel worden gedaan om er voor te zorgen dat de gemeente Lingewaard in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust is ingericht. Wel is er een bijzonder probleem in de gemeente Lingewaard als gevolg van extreme droogte en bijzonder lage grondwaterstanden. Kleilagen kunnen hierdoor droogvallen en gaan inklinken. Hierdoor kunnen gebouwen erboven ongelijkmatig gaan verzakken met scheurvorming tot gevolg. Het gaat dan wel om een specifieke groep gebouwen, namelijk die op staal zijn gefundeerd (en niet op palen). De waterstand van de rivieren is op dit proces van grote invloed. Vanuit de stresstest zijn zes risicodialogen ontstaan met stakeholders, ook wel klimaatgesprekken genoemd. Zowel de stresstest, de resultaten van de klimaatgesprekken als ook een omvangrijke enquête, hebben als basis gediend voor de Lokale Adaptatiestrategie (LAS) met Uitvoeringsagenda.

In de Uitvoeringsagenda zijn maatregelen opgenomen voor de komende planperiode van vijf jaar. De genoemde documenten zijn terug te vinden op de gemeentelijke over klimaatadaptatie (https://klimaatbestendig.lingewaard.nl/lokaal-plan).

8.4

Budget 2022 (begroting) Via de inkomsten van de rioolheffing dekt de gemeente de kosten die verbonden zijn aan de uitvoering van de afvalwater-, hemelwater- en grondwaterzorgplicht. Onderstaand schema, gebaseerd op de begroting 2022, toont een nadere specificatie van deze kosten. begroting riolering 2022 reguliere exploitatie

De jaarlijkse terugkerende uitgaven die nodig zijn voor het in stand houden van het huidig areaal. Zoals het reinigen en inspecteren van riolen, klein onderhoud aan riolen, onderhoud aan gemalen, kolken zuigen, stroomkosten gemalen, etc.

€ 1,4 mln. (36%)

personeel & overhead

Om gemeentelijke watertaken te kunnen uitvoeren is een organisatie met deskundig personeel en materieel nodig.

€ 1,3 mln. (34%)

blad 29 van 50

datum 22 november 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

kapitaallasten

overig

De kapitaallasten voor eenmalige projectmatige onderhoudswerkzaamheden voor het in stand houden van en/of verbeteren van het bestaande areaal.

€ 1,2 mln. (30%)

subtotaal rioolexploitatie

€ 3,9 mln.

Compensabele btw, kwijtschelding, leegstand en oninbaar.

€ 0,8 mln.

totaal budget

€ 4,7 mln.

Toe te rekenen kosten aan de rioolheffing De riolering maakt onderdeel uit van de openbare ruimte en staat daarbij dus niet op zichzelf. Bepaalde activiteiten kunnen daarom niet sectoraal beschouwd en bekostigd worden. Dit noemen we gemengde activiteiten (activiteiten die meerdere doelen dienen). Een voorbeeld is het vervangen van riolen, waarbij de volledige wegverharding (van erfgrens tot erfgrens) wordt opgebroken en vernieuwd in plaats van alleen de verharding die boven de riolering is gesitueerd. Maar ook het straatvegen en onderhoud aan vijvers en watergangen in stedelijk gebied zijn integrale activiteiten. In de Gemeentewet, richtlijnen vanuit de commissie BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten) en de handreikingen van de VNG (Modelverordening Riool- en Waterzorgheffing 2021) zijn de kaders met betrekking tot het toerekenen van kosten aan de rioolheffing vastgelegd. Binnen deze voorwaarden is ruimte voor differentiatie. Zo zijn er verschillende mogelijkheden voor het toerekenen van budgetten bij integrale projecten. De gemeente Lingewaard rekent de kosten van de wegverharding die boven de rioolsleuf wordt opgebroken en hersteld, toe aan de rioolheffing. Daarnaast wordt 50% van de kosten voor straatvegen en bladruimen toegerekend aan de rioolheffing.

Ook wordt een deel van de kosten van de maatregelen uit de Uitvoeringsagenda van de Lokale Adaptatiestrategie toegerekend aan de rioolheffing.

blad 30 van 50

datum 22 november 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

9.

Ambities Ondanks de taakstellingen en wettelijke verplichtingen die ons vanuit Europese en landelijke wet- en regelgeving wordt opgelegd is er zeker ruimte om te differentiëren of te nuanceren. Daarnaast dienen er op onderdelen ook echt (beleids)keuzes gemaakt te worden.

9.1

Wat is ambitie? Ambitie is niets anders dan het gewenste kwaliteitsniveau voor riolering en water in de gemeente Lingewaard. De ambitie stelt een doel en geeft aan wat voor product (wensbeeld) wordt geboden aan bewoners, ondernemers maar ook aan bezoekers (o.a. toeristen). Bij het bepalen van de ambitie zijn er keuzemogelijkheden in kwaliteit. Elk kwaliteitsniveau heeft bijbehorende consequenties en kosten. Oftewel: elke kwaliteit heeft z'n prijskaartje.

9.2

Proces ambitieverkenning Op 18 maart 2022 zijn tijdens een workshop met de projectgroep de ambities verkend. Aan de hand van de evaluatie van het huidig GRP, de resultaten uit de verkenning van de vigerende beleidsdocumenten en relevante nieuwe ontwikkelingen en uitdagingen in de (afval)waterketen (zie kader rechts) zijn met de projectgroepleden de ambities verkend: Waar willen we heen met Lingewaard in de toekomst? Mag na een hevige regenbui korte tijd water op straat staan? Wie moeten er meebetalen en op welke wijze? In hoeverre moeten we streven naar energieneutraal werken? Alle projectgroepleden hebben hierbij hun ambities uitgesproken en gepresenteerd. Deze ambities zijn vertaald in kwaliteitsaccenten. Het vertrekpunt voor de verkenning was het ambitieniveau van het huidige GWP. In figuur 9-1 zijn de uitkomsten van de workshop weergegeven. Vervolgens zijn de kwaliteitsaccenten per thema die naar voren zijn gekomen uit de workshop toegelicht.

De uitdagingen in de (afval)waterketen: Binnen de waterketen krijgen we de komende jaren te maken met uitdagingen. Eén van de uitdagingen is de verandering van het klimaat. Zo verandert bijvoorbeeld de manier waarop het regent in Nederland. Het regent vaker en harder, maar vooral lokaal. Dat betekent dat er meer buffers moeten worden aangelegd om dat regenwater goed op te kunnen vangen. Daarnaast bevat het afvalwater steeds meer nieuwe milieuvreemde stoffen zoals medicijnresten, hormonen en microplastics. Dat vraagt dus mogelijk om andere manieren van inzameling en nieuwe manieren van zuivering om ervoor te zorgen dat de kwaliteit van het water goed blijft Ook verandert langzaamaan onze visie op afvalwater. Het afvalwater zit namelijk vol schaarse en waardevolle grondstoffen. Veel van deze grondstoffen worden op dit moment nog geloosd met het gezuiverde afvalwater. Dat gaat de komende jaren veranderen. Ook wordt de infrastructuur die wij gebruiken alsmaar ouder. De komende jaren is een aanzienlijk deel ervan aan vervanging toe. Tenslotte krijgen de inwoners meer verantwoordelijkheid doordat de overheid een stapje terug doet op het gebied van ruimtelijke ordening. Er is steeds meer ruimte voor burgerparticipatie of overheidsparticipatie.

blad 31 van 50

datum 22 november 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

blad 32 van 50

datum 22 november 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

Figuur 9-1: Beeldverslag workshop projectgroep 18 maart 2022

blad 33 van 50

datum 22 november 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

9.3

Accenten In de projectgroep zijn de ambities verkend. Deze hebben per thema een aantal kwaliteitsaccenten opgeleverd. In deze paragraaf worden deze per thema toegelicht.

Ambitieniveaus Binnen de brede projectgroep zijn bij dit onderdeel de volgende kwaliteitsaccenten en conclusies naar voren gekomen:  Bedrijventerreinen groener, recreatie moet kunnen op een bedrijventerrein;  Centra, oorlogsmonumenten en nieuwbouw op een relatief hoger niveau;  Voortzetten risico- en effectgestuurd beheer.

Energie en duurzaamheid Binnen de brede projectgroep zijn bij dit onderdeel de volgende kwaliteitsaccenten en conclusies naar voren gekomen:  Gebruik duurzame materialen en hergebruik van materialen;  In blijven zetten op riothermie;  Duurzaamheid en energieneutraliteit opnemen als aanbestedingscriteria;  Markt stimuleren;  Inzetten elektrisch materieel.

Acceptatie en oplossen wateroverlast Binnen de brede projectgroep zijn bij dit onderdeel de volgende kwaliteitsaccenten en conclusies naar voren gekomen:  Water-op-straat geen belemmering voor hulpdiensten;  Water-op-straat binnen 24 uur weg;  Meekoppelkansen voor aanpassing wegprofiel en nieuwe ontwikkelingen;  Inwoners hebben zelf verantwoordelijkheid voor omgang met eventueel water-op-straat.

Omgang met schoon hemelwater Binnen de brede projectgroep zijn bij dit onderdeel de volgende kwaliteitsaccenten en conclusies naar voren gekomen:  Inwoners motiveren en advies geven in plaats van verplichten;  Plicht tot scheiden bij nieuwbouw geldt al.

Droogteproblematiek Binnen de brede projectgroep zijn bij dit onderdeel de volgende kwaliteitsaccenten en conclusies naar voren gekomen:  Waar mogelijk maatregelen nemen tegen droogte;  Verantwoordelijkheid maar ook invloed van gemeente is beperkt;  Kansen meepakken bij nieuwe ontwikkelingen.

Financiering Binnen de brede projectgroep zijn bij dit onderdeel de volgende kwaliteitsaccenten en conclusies naar voren gekomen:  Geen financiële compensatie voor particuliere maatregelen op eigen terrein;  Elk perceel draagt bij aan de rioolheffing, ook die niet op het riool zijn aangesloten;  Goede voorbeeld geven als het gaat om maatregelen die mensen kunnen treffen.

blad 34 van 50

datum 22 november 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

9.4

Uitwerking ambitiescenario heeft de ambtelijke projectgroep de koers van de ambitiescenario’s voor het nieuwe GWP gezet. Dit heeft geresulteerd in drie ambitiescenario’s:

A

B

C

9.5

Doorgaan met huidig beleid In scenario A vormt “doorgaan met het huidig beleid” het uitgangspunt. Dit betekent dat op bepaalde onderdelen (o.a. voor het thema klimaatadaptatie) geen extra ruimte komt voor de nieuwe opgave. Op die onderdelen is sprake van een stand still principe. Klimaatadaptatie In scenario B staat “klimaatadaptatie” centraal. In dit scenario wordt het beleid van het huidig GRP voortgezet maar daarnaast worden extra middelen vrijgemaakt om invulling aan de nieuwe opgaven vanuit klimaatadaptatie te kunnen geven, bestaande uit onder andere:  Actief afkoppelen gemeentelijke eigendommen, maatschappelijke gebouwen en grote verharde oppervlakten;  Meer water vasthouden in de bodem (infiltreren) en het watersysteem (sloten en vijvers); zo proberen we verdroging zoveel mogelijk te voorkomen;  Meer waterberging op maaiveld (op straat of in het groen) voor tijdelijk opvangen van regenwater bij hoosbuien;  Vergroten riolen voor meer berging en afvoer bij extreme hoosbuien. Klimaatadaptatie en Duurzaamheid (klimaatmitigatie) Scenario C staat naast klimaatadaptatie ook duurzaamheid (klimaatmitigatie) centraal. In dit scenario worden extra middelen vrijgemaakt om vanuit de gemeentelijke watertaken invulling te geven aan een duurzamer Lingewaard.

Deze bijdrage bestaat onder andere uit:  Inzet op energiebesparing bij gemalen;  Naar een CO2 neutrale uitvoering van projecten;  Hergebruik grondstoffen “cradle-to-cradle” principe;  Actiever inzetten op riothermie en aquathermie.

Keuze scenario De scenario’s zijn uitgewerkt in de beleidskeuzenotitie. Hierin zijn de effecten, activiteiten en financiële consequenties in beeld gebracht. Deze beleidskeuzenotitie is tijdens het planvormingsproces aan de Raad voorgelegd (Raadsvergadering van 2 juni 2022). Daaruit kwam naar voren dat er een gedeelde voorkeur is voor scenario B of C. Het college heeft vervolgens in de vergadering van 5 juli 2022 besloten scenario C nader uit te werken als beleidsscenario in dit nieuwe GWP 2023-2027. In de volgende paragraaf is het ambitieprofiel uitgewerkt.

blad 35 van 50

datum 22 november 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

9.6

Ambitiescenario C: Klimaatadaptatie en Duurzaamheid (klimaatmitigatie)

Kwaliteitsprofiel ambitiescenario C: Klimaatadaptatie en Duurzaamheid (klimaatmitigatie) Wat betekent dit? 

stedelijk afvalwater

         

  

hemelwater

 

 

grondwater

    

 

Nagenoeg al het afvalwater wordt ingezameld via riolering en centraal gezuiverd. Op die locaties in het buitengebied waar het afvalwater niet via riolen wordt ingezameld wordt dit lokaal verwerkt (gezuiverd). Stankklachten en of verontreinigingen van sloten en bodem komen hierdoor nauwelijks voor. De riolering voldoet aan de (landelijke) normering voor inzameling, transport, afvoercapaciteit van afvalwater. De grootste en belangrijkste gemalen zijn aangesloten op een geautomatiseerd signaleringssysteem. Daarmee kan de werking van de gemalen continu worden gecontroleerd en tijdig worden ingegrepen wanneer er iets mis gaat. Daar waar mogelijk ondersteunen wij bij het terugwinnen van energie en grondstoffen uit (afval)water. De gemalen draaien op duurzame energie als dat doelmatig kan. Door middel van gerichte(re) sturing brengen we het energieverbruik van de gemalen terug. De vuilwaterriolering verkeert in een goede technisch staat. Aantasting van het riool komt beperkt voor. De risico's op beschadigde riolen zijn daardoor beperkt. Wanneer de riolen hun functie niet meer goed kunnen uitvoeren renoveren of vervangen we deze. Bij vervanging van voorzieningen is hergebruik van grondstoffen het streven. We willen toewerken naar een CO2 neutrale uitvoering bij werkzaamheden aan onze voorzieningen.

Overlast voor bewoners bij storingen of calamiteiten aan de riolering wordt tot een minimum beperkt. Als in de buurt wat gebeurt (rioolvervanging, wegreconstructie) is scheiden van het hemelwater van het afvalwater (afkoppelen) uitgangspunt. Daarmee bereiken we dat er minder schoon water naar de zuivering afgevoerd wordt. Daarbij geldt dat we technieken toepassen waarmee we zoveel mogelijk water lokaal vasthouden (infiltreren in de bodem en/of vasthouden in watergangen). We zetten ons in op meer groene oplossingen in plaats van ondergrondse betonnen oplossingen. We benutten zoveel mogelijk de totale openbare ruimte. Wij stimuleren bewoners, bedrijven, projectontwikkelaars en woningbouwverenigingen om ook af te koppelen. Dit wordt niet verplicht gesteld. Wij gaan ons actief richten op het afkoppelen van gemeentelijke eigendommen, maatschappelijke gebouwen en grote verharde oppervlakten. Bij nieuwbouwlocaties worden bij de aanleg meteen systemen toegepast, waarbij afval- en hemelwater gescheiden blijft. Bij heftige buien (buien die statistisch eens per 2 jaar voorkomen) wordt het overtollig hemelwater opgevangen en afgevoerd. De straat zal slechts zelden blank staan, maar het water komt niet boven de trottoirbanden uit. De omgeving ondervindt hier dan korte tijd hinder, maar van overlast is geen sprake.

Bij extreme hoosbuien (buien die statistisch eens per 50 jaar voorkomen) moeten wij leren accepteren dat de straat enige tijd blank staat. De riolen zijn niet in staat dergelijke grote hoeveelheden neerslag meteen op alle plaatsen te verwerken. Daarvoor is het oorspronkelijk ook niet ontworpen. In deze gevallen wordt het water opgevangen in de openbare ruimte. Dit leidt wellicht tot hinder of overlast voor de omgeving. Eventuele overlast en schade als gevolg van extreme hoosbuien wordt zoveel mogelijk voorkomen. Wij gaan in de openbare buitenruimte meer berging creëren waar, ten tijde van extreme hoosbuien, water tijdelijk geborgen kan worden. Sloten en vijvers zijn in staat bij heftige buien het overtollig hemelwater afdoende te bergen, vast te houden en af te voeren. Bij extreme hoosbuien accepteren we dat sloten tijdelijk buiten hun oevers treden. Dit leidt wellicht tijdelijk tot hinder of overlast, schade wordt zoveel mogelijk voorkomen. Bij heftige buien wordt het afvalwater afdoende opgevangen in riolen en bergingsvoorzieningen. De riolen zullen minder vaak overstorten. Hierdoor stroomt er bij hoosbuien minder verdund afvalwater in sloten en vijvers. Incidenteel leidt dit mogelijk tot stank en vervuiling. Dit leidt echter niet tot gezondheidsproblemen.

Wanneer de werking van de hemelwatervoorzieningen onder de maat zijn door slijtage of schades worden deze gerepareerd of vervangen. Bij de vervanging overwegen we grotere buizen toe te passen als dat een duidelijke meerwaarde biedt. Bij vervanging van voorzieningen is hergebruik van grondstoffen het streven. We willen toewerken naar een CO2 neutrale uitvoering bij werkzaamheden aan onze voorzieningen. De grondwatersituatie in de gemeente wordt grotendeels bepaald door de waterstand in de rivieren. Daar heeft de gemeente geen invloed op. Gemeente is aanspreekpunt voor grondwaterproblemen, maar niet aansprakelijk. De ontwatering in openbaar gebied is goed voor elkaar. Incidenteel kan sprake zijn van hoge of lage grondwaterstanden (bijvoorbeeld bij hoogwater of extreem laag water op de rivieren) die tot hinder en/of overlast kan zorgen. Mogelijk dat in sommige kruipruimtes af en toe water staat. Bij nieuwbouwlocaties wordt bij het ontwerp al rekening gehouden met een duurzame ontwatering. Hiermee worden problemen in de toekomst zoveel mogelijk voorkomen. We gaan meer water vasthouden in de bodem (infiltreren) en het watersysteem (sloten en vijvers); zo proberen we verdroging zo veel mogelijk te voorkomen;.

blad 36 van 50

datum 22 november 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

10. Uitvoeringsprogramma Om het beoogd kwaliteitsniveau te realiseren c.q. handhaven zal de gemeente diverse activiteiten uit moeten voeren. Deze activiteiten zijn te onderscheiden in drie onderdelen: reguliere exploitatie, (eenmalige) investeringen aan bestaand areaal en aanleg van nieuw areaal. Reguliere exploitatie

aard van de activiteiten

planvorming, onderzoek & facilitair

Om tot doelmatige keuzes en planning van maatregelen aan de riolering te komen is jaarlijks onderzoek & planvorming nodig. Actueel inzicht in omvang, toestand en functioneren van het areaal is daarbij noodzakelijk.

regulier onderhoud

De reguliere activiteiten die nodig zijn voor het feitelijk in stand houden van het areaal. Zoals het reinigen van kolken en riolen, klein onderhoud en schadeherstel van riolen en gemalen (incl. elektrische installaties), elektriciteitskosten gemalen, en bijkomende kosten zoals hosting- en systeemkosten, e.d.

personeel & overhead

Om het scenario te realiseren (en te bekostigen) is een organisatie met deskundig personeel en materieel nodig.

Investeringen bestaand areaal

aard van de activiteiten

groot onderhoud

Ingrijpende renovatiewerkzaamheden aan bestaande voorzieningen om deze weer te laten voldoen aan het beoogd kwaliteitsniveau (evenaren nieuw aanleg). Zoals het relinen van vrijverval riolering.

vervanging

Het compleet vervangen van bestaande voorzieningen, door nieuwe voorzieningen, die niet meer voldoen aan het beoogd kwaliteitsniveau en door middel van groot onderhoud niet meer teruggebracht kunnen worden naar dit niveau.

verbetering

Eenmalige activiteiten die nodig zijn om het beoogd kwaliteitsniveau te bereiken. Zoals klimaatadaptatie, afkoppelen van verhard oppervlak of het verhelpen van 'water-op-straat' situaties.

Aanleg nieuw areaal aanleg nieuwe voorzieningen

aard van de activiteiten Aanleg van nieuwe voorzieningen en aansluiting van nieuwbouw.

Voor het ambitiescenario zijn de (contouren van de) geraamde uitgaven van deze activiteiten over de periode 2023-2027 bepaald. Daarbij zijn de volgende uitgangspunten van toepassing:  De geraamde bedragen zijn op prijspeil 2022 en moeten dan ook in de toekomst met de dan geldende prijsindex worden gecorrigeerd;  Alle geraamde bedragen exclusief btw (deze wordt separaat inzichtelijk gemaakt in het kostendekkingsplan);  De investeringen zijn inclusief toeslagen voor voorbereiding en toezicht (voor die projecten die niet door de eigen organisatie uitgevoerd kunnen worden);  Bij de ramingen is geen rekening gehouden met areaaluitbreidingen. Met behulp van de data van de beheersystemen zijn voor het eerste deel van de planperiode de vervangingsen/of verbeteringsmaatregelen vertaald tot concrete projecten met (jaar)planning. Voor de overige vervangings- en/of verbeteringsmaatregelen zijn investeringsramingen opgenomen. Deze worden gedurende de planperiode vertaald tot concrete projecten.

blad 37 van 50

datum 22 november 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

10.1

Reguliere exploitatie activiteit

planning

typering uitgave

geraamd budget planperiode [€]

- samenwerking SNR + NWnR - SNR: coördinator en archivering - samenwerking SNR + NWnR - NWnR: coördinator en nieuwsbrief - samenwerking SNR + NWnR - NWrR: Onderzoek en Analyse (meten en monitoren)

jaarlijks

exploitatie

jaarlijks

exploitatie

jaarlijks

exploitatie

- communicatie - watereducatie scholen

jaarlijks

exploitatie

12.500

- communicatie - overige communicatie

jaarlijks

exploitatie exploitatie

25.000

- onderzoek en planvorming - SSW

jaarlijks

- onderzoek en planvorming - overige hydraulische analyses - onderzoek en planvorming - gemalenbeheersysteem Mous Aquaweb

jaarlijks

exploitatie

jaarlijks

exploitatie

- onderzoek en planvorming - onderzoek/planvorming overig

jaarlijks

exploitatie

140.000

- onderzoek en planvorming - actualisatie GWP

5 - jaarlijks

exploitatie

45.000

- grondwatermeetnet - overeenkomst Vitens

jaarlijks

exploitatie

jaarlijks

exploitatie

55.000

- afkoppelcoach

jaarlijks vanaf 2023

exploitatie

- regentonactie - uitvoeringsagenda duurzaamheid en hergebruik materiaal/materieel

jaarlijks vanaf 2023

exploitatie

jaarlijks vanaf 2023

exploitatie

Planvorming

- grondwatermeetnet - overeenkomst Wareco

subtotaal

10.000 5.000 40.000

30.000 37.500 25.000

35.000 51.000 50.000 inzet eigen organisatie 561.000

Onderzoek - advieskosten (inspectiedata verwerken en mutaties)

jaarlijks

exploitatie

125.000

- advieskosten (rioolinspecties)

jaarlijks

exploitatie

350.000 475.000

subtotaal

Facilitair jaarlijks

exploitatie

jaarlijks

exploitatie

- voorzieningen gebouwen

jaarlijks

exploitatie

10.000

- perceptiekosten

jaarlijks

exploitatie

1.019.200

- doorbelasting materieelkosten

jaarlijks

exploitatie

jaarlijks

exploitatie

250.000

- doorbelasting bladruimen

jaarlijks

exploitatie

- doorbelasting LAS

2022

exploitatie

64.000

- doorbelasting RAS

2023

exploitatie

jaarlijks

exploitatie

15.000

- belastingen - verzekeringen

- bijdrage straatvegen

- algemene kosten rioolbeheer (Rioned/leges)

2.500 2.500

550.000 375.000

subtotaal

25.000 2.313.200

totaal

3.349.200

Tabel 10-1: budgetspecificatie taakveld planvorming, onderzoek & facilitair

blad 38 van 50

datum 22 november 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

activiteit

planning

typering uitgave

geraamd budget planperiode [€]

- klein onderhoud vv riool

jaarlijks

exploitatie

25.000

- reiniging gemalen en randvoorzieningen

jaarlijks

exploitatie

375.000

- slibverwerking

jaarlijks

exploitatie

112.500

- reiniging

jaarlijks

exploitatie

375.000

- schadeherstel vv riool

jaarlijks

exploitatie

1.375.000

- onderhoudscontract huisaansluitingen (verstoppingen)

jaarlijks

exploitatie

190.000

- kolken reinigen

jaarlijks

exploitatie

237.500

- nieuwe aansluitingen

jaarlijks

exploitatie

125.000

- nutskosten gemalen

jaarlijks

exploitatie

750.000

- data- en telefoonkosten gemalen

jaarlijks

exploitatie

155.000

- onderhoud gemalen en mechanische riolering

jaarlijks

exploitatie

500.000

- onderhoud IBA's

jaarlijks

exploitatie

25.000

- baggeren watergangen

jaarlijks

exploitatie

100.000

Regulier onderhoud

totaal

4.345.000

Tabel 10-2: budgetspecificatie taakveld regulier onderhoud

activiteit

planning

typering uitgave

- loonkosten eigen organisatie (o.b.v. 7,4 fte)

jaarlijks

exploitatie

- overhead (o.b.v. 7,4 fte)

jaarlijks

exploitatie

geraamd budget planperiode [€]

Personeel en overhead

totaal

2.913.000 2.130.800 5.043.800

Tabel 10-3: budgetspecificatie taakveld personeel en overhead

10.2

Eenmalige investeringen bestaand areaal activiteit

planning

typering uitgave

geraamd budget planperiode [€]

planperiode

activeren - 40 jaar

1.000.000

subtotaal

1.000.000

2022-2023

activeren - 40 jaar

1.227.200

- De Plak Bemmel

2023

activeren - 40 jaar

370.000

- Sandershof Bemmel

2023

activeren - 40 jaar

60.000

- Hofsteestraat Haalderen

2023

activeren - 40 jaar

120.000

- Staatsliedenbuurt

2023

activeren - 40 jaar

250.000

- Klappenburg Bemmel

2024

activeren - 40 jaar

1.710.000

- Vleumingen Gendt

2024

activeren - 40 jaar

190.000

- Rijnstraat e.o. Doornenburg

2024

activeren - 40 jaar

1.100.000

- Past. Rutjesstraat e.o. Angeren

2024

activeren - 40 jaar

780.000

- Drukriool Angerensestraat/Krakkeldel

2024

activeren - 40 jaar

130.000

- BRP Angeren: afkoppelen Boerenhoek

2023

activeren - 40 jaar

35.000

- BRP Pannenhuis overstort Karstraat

2024

activeren - 40 jaar

65.000

- Vijzelgemaal 't Hoog Bemmel

2023

activeren - 40 jaar

95.000

- vervangen IBA's voor drukriolering (4 st.)

2023

activeren - 40 jaar

30.000

- vervangen IBA's (9 st.)

2023

activeren - 10 jaar

68.000

subtotaal

6.230.200

Groot onderhoud - reline projecten planperiode

Projecten vervangen en/of verbeteren - lopende projecten 2022-2023

blad 39 van 50

datum 22 november 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

activiteit

planning

typering uitgave

geraamd budget planperiode [€]

jaarlijks vanaf 2023

activeren - 20 jaar

125.000

jaarlijks

activeren - 40 jaar

1.000.000

Investeringsbudget vervangen - vervangen wadi's - ad-hoc maatregelen riolering - overige GBI projecten planperiode

jaarlijks

activeren - 40 jaar

1.800.000

- mechanische riolering- persleidingen GBI

jaarlijks vanaf 2023

activeren - 40 jaar

135.600

- mechanische riolering - pompen SAM

planperiode

activeren - 15 jaar

546.400

- mechanische riolering- leidingwerk SAM

planperiode

activeren - 15 jaar

519.000

- mechanische riolering- putten SAM

planperiode

activeren - 40 jaar

132.800

- mechanische riolering- buitenopstellingskasten SAM

planperiode

activeren - 40 jaar

292.000

- mechanische riolering- schakelkasten SAM

planperiode

activeren - 15 jaar

728.400

subtotaal

5.279.200

Investeringsbudget verbeteren (klimaatadaptatie en duurzaamheid) - actief afkoppelen

jaarlijks vanaf 2023

activeren - 40 jaar

225.000

- meer water vasthouden (los van de vervangingsprojecten)

jaarlijks vanaf 2023

activeren - 40 jaar

150.000

- grotere rioolbuizen voor berging en afvoer op speciale locaties - meer waterberging op maaiveld (los van de vervangingsprojecten) - afkoppeltoeslag rioolvervanging planperiode

planperiode

activeren - 40 jaar

69.000

jaarlijks vanaf 2023

activeren - 40 jaar

150.000

planperiode

activeren - 40 jaar

588.000

- inzet duurzaam materieel in projecten - planperiode

planperiode

activeren - 40 jaar

793.200

- hergebruik van vrijgekomen materiaal in projecten planperiode

2023-2030

activeren - 40 jaar

715.900

subtotaal

2.691.100

totaal

15.200.300

Tabel 10-4: budgetspecificatie eenmalige investeringen bestaand areaal

Uitgangspunten budgetraming investeringen De budgetraming uit bovenstaande tabel zijn gebaseerd op de data van de beheersystemen. De vervangingsen/of verbeteringsmaatregelen zijn daarin vertaald tot concrete projecten met (jaar)planning. Voor de investeringsbudgetten vervangen en investeringsbudgetten verbeteren zijn investeringsramingen opgenomen. Deze worden gedurende de planperiode vertaald tot concrete projecten. Deze investeringsramingen zijn gebaseerd op de volgende uitgangspunten:  Vervangen wadi's Op basis van 2 wadi's per jaar (indicatie € 12.500 gemiddeld per jaar aan saneringskosten).  Ad-hoc maatregelen Reservering voor ad-hoc projecten riolering  Overige GBI projecten Het betreft hier vervangen van leidingen die niet binnen een project zijn planperiode gelabeld.  Mechanische riolering- Met de data vanuit het GBI beheersysteem is op basis van eenheidsprijzen en persleidingen GBI cyclische vervangingstermijnen het jaarlijks benodigd budget bepaald.  Mechanische riolering - Met de vaste data vanuit het SAM beheersysteem is per component op basis SAM van eenheidsprijzen en cyclische vervangingstermijnen het jaarlijks benodigd budget bepaald.

 Actief afkoppelen Gemeentelijke eigendommen, maatschappelijke gebouwen en grote verharde oppervlakten (jaarlijks 3 locaties à € 10.000 per locatie) + daar waar kansen zich voordoen (jaarlijks 3 locaties à € 5.000 per locatie).  Meer water vasthouden Uitgaande van 3 projecten per jaar (1 stuw van € 10.000, 1 wadi van € 10.000, (los van de en een ander project van € 10.000). vervangingsprojecten)

blad 40 van 50

datum 22 november 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

10.3

Grotere rioolbuizen Jaarlijks is € 13.800 gereserveerd om in vervangingsprojecten grotere voor berging en afvoer buisdiameters toe te kunnen passen en/of meer berging te creëren. op speciale locaties Meer waterberging op 3 locaties aanpakken per jaar (à € 10.000 per locatie) maaiveld (los van de vervangingsprojecten) Afkoppeltoeslag Uitgaand dat in 70% van de gevallen er wordt afgekoppeld (toeslagfactor op de rioolvervanging vervangingsprijs is 30%) jaarlijks € 117.600. planperiode Inzet duurzaam Inzet van duurzaam materieel (o.a. elektrische voertuigen) leiden gemiddeld materieel in projecten - gezien tot 20-30% hogere projectkosten. Voor de planperiode is uitgegaan van planperiode 25% hogere projectkosten. Aanname is dat in 25% van de projecten duurzaam materieel ingezet kan (én gaat) worden. Hergebruik van Vanuit het Betonakkoord 2018 is het verplicht om vanaf 2030 vrijkomende vrijgekomen materiaal beton 100% hoogwaardig te hergebruiken. Gemiddeld gezien bedragen de in projecten – materiaalkosten van beton in de projecten circa 15%. 100% hergebruik zal planperiode leiden tot kostenstijging. Bij 100% hergebruik is sprake van een verdubbeling van de materiaalkosten beton. In de periode 2023-2030 gaan we uit van een geleidelijke groei naar 100% hergebruik. Voor de planperiode 2023-2027 wordt uitgegaan van 100% hergebruik van beton in 30% van de projecten.

Hiervoor is jaarlijks circa € 147.200 gereserveerd.

Aanleg nieuw areaal Nieuwbouwprojecten binnen de bebouwde kom In de komende planperiode zijn diverse nieuwbouwprojecten gepland (zie ook hoofdstuk 7 en bijlage D). Uitgangspunt bij nieuwbouw is dat de waterstromen (afval- en hemelwater) op het perceel gescheiden worden en gescheiden worden aangeleverd op de perceelsgrens. Ten aanzien van de (verdere) verwerking van hemelwater geldt daarbij de volgende voorkeursvolgorde: 1. Al het hemelwater naar oppervlakte water of infiltreren (ook van wegen); 2. Zoveel mogelijk naar oppervlakte water of infiltreren, maar waar nodig op een hemelwaterriool; 3. Al het hemelwater op een hemelwaterriool indien er geen of onvoldoende oppervlakte water aanwezig is en/of infiltratie niet mogelijk is. Tijdens de watertoetsprocedure geldt deze voorkeursvolgorde als uitgangspunt en worden van daaruit de kaders voor het ontwerp op de betreffende nieuwbouwlocatie vastgesteld. Tijdens de watertoetsprocedure vindt ook een toets op de grondwatersituatie plaats. In het grondwaterbeleid van de gemeente (zie bijlage B) zijn daarvoor kaders vastgesteld. Aanlegkosten nieuwe voorzieningen - grondexploitaties Kosten voor areaaluitbreiding als onderdeel van een grondexploitatie, worden ook gedekt uit deze grondexploitatie. Het betreft dan planvorming, ontwerp alsmede de aanlegkosten van de nieuwe voorzieningen.

Aansluitkosten op gemeentelijke voorzieningen Voor het maken van een nieuwe aansluiting op een gemeentelijke voorziening (riolering) brengt de gemeente de werkelijke kosten in rekening (incl. leges).

blad 41 van 50

datum 22 november 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

10.4

Benodigde formatie Aan de hand van de kennisbank riolering van Stichting RIONED is bepaald hoe groot de eigen organisatie moet zijn voor het realiseren c.q. in stand houden van het ambitiescenario. Deze analyse is gebaseerd op de areaalgegevens, de omvang van het regulier onderhoud en de eenmalige investeringen die gepaard gaan met het ambitiescenario. Voor het efficiënt uitvoeren van de gemeentelijke watertaken levert lokale gebieds- en organisatiekennis op onderdelen een duidelijke meerwaarde op. Daarom wordt de lijn van het huidig GRP doorgezet. Dit betekent dat veel activiteiten grotendeels zelfstandig in eigen beheer worden uitgevoerd. Op onderdelen waar specialistische kennis bij benodigd is (bijvoorbeeld onderzoek naar het technisch functioneren of de voorbereiding van de complexe/grootschalige vervangings- en verbeteringsprojecten) wordt externe kennis c.q. capaciteit ingeschakeld. Huidige formatie Op basis van de urennacalculatie 2022 is in totaal sprake van circa 7,1 fte. Dit is als volgt gespecificeerd: TBW (buitendienst) 2,0 fte ORV (beheer en toezicht) 1,6 fte PR (beleid en planvoorbereiding) 3,5 fte Benodigde formatie Op basis van het uitvoeringsprogramma is de komende planperiode op jaarbasis de volgende formatie benodigd:

indicatie jaarlijkse benodigde capaciteit (dagen)

planvorming, onderzoek en facilitair

onderhoud regulier

onderhoud eenmalig

maatregelen

totaal (dagen/fte)

200

360

150

540

1.250 / 7,4

Er is de komende planperiode op jaarbasis gemiddeld circa 0,3 fte capaciteitstekort. Hier zal intern een oplossing voor worden gezocht.

blad 42 van 50

datum 22 november 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

11. Toelichting kostendekkingsplan De uitgaven voor uitvoering van de gemeentelijke watertaken worden gedekt vanuit de rioolheffing die door de bewoners en ondernemers in de gemeente bijeengebracht wordt. Dit hoofdstuk beschrijft de uitgangspunten van het kostendekkingsplan, presenteert de onderbouwing van de Rioolheffing en de overgang naar de nieuwe Riool- en Waterzorgheffing. In onderstaand figuur is de balans tussen de heffing en de lasten weergegeven.

De lasten van de watertaken worden door 5 componenten bepaald: 1.

2.

3.

4. 5.

Visie en beheerstrategie (geel) a. Beheerambitie en verschil in kwaliteitsniveaus b. Begroting en meerjarenplanning groot onderhoud en vervanging c. Beheerstrategie; risico’s en effecten Concernstrategie (rood) a. Doorbelastingen b. Kwijtschelding c. Overhead d. Compensabele BTW Financieringsmethodiek (paars) a. Kapitaallasten verleden b. Activeren of sparen c. Afschrijvingstermijnen d. Opbouw voorziening Bedrijfsvoering (blauw) a. Zelf doen of uitbesteden b. Samenwerking Heffingsgrondslag (groen)

Binnen deze componenten heeft de gemeente keuzemogelijkheden. Deze keuzemogelijkheden hebben invloed op de hoogte van de riool- en waterzorgheffing. De uitgangspunten voor visie en beheerstrategie zijn vastgelegd in het ambitiescenario. Voor dit nieuwe GWP worden binnen de uitgangspunten van de concernstrategie, de financieringsmethodiek en de bedrijfsvoering geen wijzigingen doorgevoerd. De uitgangspunten zoals die in het huidig GRP zijn vastgesteld vormen ook het uitgangspunt voor de komende planperiode 2023-2027. Wel wordt een wijziging in de heffingsgrondslag doorgevoerd. Dit is in paragraaf 11.2 toegelicht.

blad 43 van 50

datum 22 november 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

11.1

Uitgangspunten en rekenmethode Algemeen Alle bedragen zijn gebaseerd op prijspeil 2022. Er is geen rekening gehouden met inflatie. Bij toekomstig gebruik (in bijvoorbeeld begrotingen en budgetten) dienen de bedragen altijd te worden aangepast aan het dan geldende prijspeil. De ramingen zijn gebaseerd op de kennisbank riolering van Stichting RIONED en eigen gemeentelijke ervaringscijfers uit nacalculaties. In de eenheidsprijzen zijn toeslagen voor uitvoeringskosten/CAR verzekering (10%), algemene kosten/winst en risico (12%) en (plan)voorbereiding en directie en toezicht op de werken (15%), voor die projecten die niet door de eigen organisatie uitgevoerd kunnen worden, meegenomen. De eenheidsprijzen zijn exclusief btw, deze is separaat inzichtelijk gemaakt.

1. Visie en beheerstrategie In hoofdstuk 10 is het uitvoeringsprogramma toegelicht en zijn de verwachte uitgaven in de planperiode 20232027 gepresenteerd. De ramingen voor de uitgaven na de planperiode (vanaf 2028) zijn gebaseerd op de inzichten en meerjarenplanningen peildatum 2022. Exploitatiekosten De kosten voor het jaarlijks operationeel beheer en onderhoud (planvorming, onderzoek & facilitair + onderhoud (regulier) + personeel & overhead) vormen samen de exploitatiekosten. Veelal zijn dit kosten die in de praktijk jaarlijks niet al te veel zullen schommelen. Deze kosten worden in één keer ten laste van de rioolexploitatie in het betreffende jaar gebracht.

2. Concernstrategie Doorbelasting straatvegen + bladruimen Een deel van de kosten voor het straatvegen en bladruimen (50% van de totale kosten) worden doorbelast richting de rioolheffing. Kwijtschelding, leegstand en oninbaar Op jaarbasis wordt € 320.000 aan kwijtschelding, leegstand en oninbaar toegerekend aan de rioolheffing. Overhead Jaarlijks wordt bij de jaarrekening de overhead bepaald. Doordat de kosten van de overhead jaarlijks enigszins wijzigen is sprake van fluctuaties. Voor het kostendekkingsplan is uitgegaan van € 426.200 aan overhead (o.b.v. 7,4 fte). Compensabele BTW In het kostendekkingsplan is de compensabele btw op de exploitatielasten en de investeringen meegenomen in de tariefsontwikkeling. Deze compensabele btw bestaat uit 3 componenten: 1. De compensabele btw op btw-plichtige uitgaven in de begroting (personeelskosten, overhead en doorbelastingen zijn niet btw-plichtig); 2. De compensabele btw op de afschrijvings- en rentelasten van geactiveerde investeringen in de planperiode; 3. De compensabele btw op de afschrijvings- en rentelasten van het in het verleden geactiveerde investeringen.

blad 44 van 50

datum 22 november 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

Onderstaande tabel toont de specificatie van de opbouw van de compensabele btw over de planperiode. Opbouw compensabele btw planperiode

2023

2024

2025

2026

2027

btw-plichtige uitgaven in de begroting btw op de afschrijvings- en rentelasten van nieuwe investeringen btw op de afschrijvings- en rentelasten van het in het verleden geactiveerde investeringen

323.198

323.198

320.048

323.198

326.138

30.838

63.591

107.346

123.197

139.049

153.041

155.336

148.819

151.051

153.317

507.076

542.125

576.213

597.446

618.504

totaal Tabel 11-1: specificatie compensabele btw

Baten Naast de inkomsten uit de rioolheffing zijn er op jaarbasis nog baten voor vergoedingen voor het maken van nieuwe rioolaansluitingen (jaarlijks € 30.000). Eventuele subsidies worden in mindering gebracht op de betreffende investeringen.

3. Financieringsmethodiek Activatie van investeringsuitgaven Nieuwe investeringsuitgaven worden volgens de annuïteiten methode afgeschreven met een rentepercentage van 1,5% en als kapitaallasten ten laste van de rioolexploitatie gebracht. Hiermee worden uitgaven gelijkmatiger ten laste van de rioolexploitatie afgevlakt en worden pieken in tariefstijging beperkt. De afschrijvingsperiode varieert per type investering. De volgende afschrijvingsperioden worden gehanteerd:

vervanging vrijverval riolering (putten en buizen)

technische levensduur 60 jaar

afschrijvingstermijn 40 jaar

renovatie vrijverval riolering (groot onderhoud)

20 jaar

40 jaar

mechanische riolering - elektromechanische onderdelen (pompen, leidingwerk en schakelkasten)

15 jaar

15 jaar

mechanische riolering - bouwkundige onderdelen (buitenopstellingskasten)

30 jaar

40 jaar

mechanische riolering - bouwkundige onderdelen (putten)

40 jaar

40 jaar

wadi’s

20 jaar

20 jaar

IBA’s

10 jaar

10 jaar

verbeteringsmaatregelen (o.a. afkoppelen)

60 jaar

40 jaar

investering

Activatie van de investeringen start in het jaar na oplevering van de investering (project). De investeringskosten voor afval-, hemel- en grondwatervoorzieningen bij nieuwbouwprojecten komen ten laste van de grondexploitatie en vallen buiten dit GWP. Kapitaallasten verleden Investeringen die in het verleden zijn gerealiseerd zijn geactiveerd en worden als kapitaallast ten laste van de begroting gebracht. Voor de jaarschijf 2023 bedragen de kapitaallasten uit het verleden circa € 1.191.000. Deze bouwen geleidelijk af tot een bedrag van circa € 35.400 in 2075. Vanaf 2076 is geen sprake meer van kapitaallasten uit het verleden.

blad 45 van 50

datum 22 november 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

Stand voorziening Om schommelingen in de lasten op te vangen wordt gebruik gemaakt van een voorziening. Hiermee hoeft het tarief niet steeds aangepast te worden wanneer sprake is van een piek (of dal) in de uitgaven. Bij een positieve of negatieve stand wordt geen rente toegerekend aan de voorziening. De voorziening riolering had op 1-1-2022 een stand van circa € 5.595.200. Naar verwachting heeft deze op 1-12023 (bij het begin van de planperiode) een stand van circa € 5.079.000.

4. Bedrijfsvoering Uitgangspunt is dat zoveel mogelijk werkzaamheden in eigen beheer worden uitgevoerd. Alleen op onderdelen waar specialistische kennis bij benodigd is (bijvoorbeeld onderzoek naar het technisch functioneren of de voorbereiding van de complexe/grootschalige vervangings- en verbeteringsprojecten) wordt externe capaciteit ingeschakeld.

5. Heffingsgrondslag rioolheffing – situatie 2022 Op dit moment wordt van alle percelen die beschikken over een drinkwateraansluiting én die direct dan wel indirect zijn aangesloten op de gemeentelijke riolering rioolheffing geheven. Deze heffing betreft een gebruikersheffing. Aan percelen die geen drinkwateraansluiting hebben wordt geen rioolheffing opgelegd. Dit betreft 975 percelen (peildatum juli 2022). In 2022 is er sprake van de volgende differentiatie: categorie: eenheden woningen niet-woningen (bedrijfspanden) Geen rioolheffing

19.953 1.485 975

Toename heffingseenheden als gevolg van areaaluitbreiding Er wordt de komende planperiode geen rekening gehouden met een toename van de heffingseenheden. Daarentegen wordt ook geen rekening gehouden met stijging van de exploitatielasten als gevolg van areaalgroei. In de praktijk heft het één het ander op. Inkomsten rioolheffing In 2022 wordt in totaal circa € 5,16 miljoen aan rioolheffing opgelegd (excl. kwijtschelding, leegstand en oninbaar).

11.2

Van Rioolheffing naar Riool- en Waterzorgheffing Gemeentelijke watertaken zijn meer dan riolering De scope van een GWP wordt steeds breder. Klimaatverandering heeft een steeds grotere impact op hoe we binnen de openbare ruimte omgaan met opvang en verwerking van schoon hemelwater. Aanpak van wateroverlast en verdroging vragen steeds meer maatregelen in de publieke ruimte. De gemeentelijke watertaken, voortkomend uit de zorgplicht voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater, hebben niet enkel meer betrekking op de rioleringsbuizen onder de grond.

Nieuwe VNG Modelverordening Riool- en Waterzorgheffing Om recht te doen aan de bredere invulling van de gemeentelijke watertaken heeft de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) de Modelverordening Rioolheffing in september 2021 vervangen door de nieuwe Modelverordening Riool- en Waterzorgheffing. In deze nieuwe heffing worden zoveel mogelijk percelen betrokken, omdat iedereen van algemene maatregelen in de publieke ruimte profiteert. Vanuit het VNG worden er 3 modellen voor de verordening Riool- en Waterzorgheffing aangeboden.

blad 46 van 50

datum 22 november 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

Op dit moment (2022) kent de heffingsgrondslag rioolheffing in de gemeente Lingewaard een traditionele insteek vanuit het principe “de vervuiler betaalt”. Maar met de huidige grondslag betekent dit dat alleen degene die op het vuilwaterriool lozen een aanslag krijgen opgelegd. De huidige systematiek sluit daarmee onvoldoende aan bij de gemeentelijke watertaken en de opgaves vanuit het nieuwe GWP. Tijdens het planvormingsproces zijn de drie nieuwe modellen Riool- en Waterzorgheffing van het VNG besproken met de gemeenteraad als onderdeel van de beleidskeuzenotitie (Raadsvergadering van 2 juni 2022). Middels reactieformulieren hebben de raadsfracties aangegeven in te kunnen stemmen met de overstap naar de nieuwe Riool- en Waterzorgheffing. Er was daarbij overwegend de voorkeur voor het derde VNG model. Het college heeft vervolgens in de vergadering van 5 juli 2022 besloten om modelverordening 3 van het VNG verder uit te werken (vast bedrag en waterverbruik).

Invulling Modelverordening 3 (conform variant 1) Met ingang van 2024 zal de nieuwe Riool- en Waterzorgheffing bestaan uit een belasting voor het eigenarendeel (deze wordt geheven naar een vast bedrag per perceel (WOZ-object)) en de belasting voor het gebruikersdeel (deze wordt geheven naar het aantal kubieke meters water dat wordt afgevoerd). Bij de belasting voor het gebruikersdeel hanteren we dezelfde uitgangspunten als in de huidige heffingsgrondslag rioolheffing, namelijk: A. Een standaardtarief voor een perceel, uitsluitend in gebruik als woonhuis, ongeacht het aantal kubieke meters afgevoerd afvalwater; B. voor een perceel, niet of niet uitsluitend in gebruik als woonhuis, bij een afvoer van: 1. 0 m3 tot en met 350 m3 het standaardtarief (gelijk aan dat van woningen); 2. 351 m3 en meer het standaardtarief vermeerderd met een vaste toeslag voor elke volle eenheid van 100 m3, die boven de hoeveelheid van 350 m3 wordt afgevoerd. De formeel juridische kaders worden verder in detail uitgewerkt tot de nieuwe heffingsverordening Riool- en Waterzorgheffing.

blad 47 van 50

datum 22 november 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

11.3

Lastenontwikkeling Onderstaand figuur toont de te dekken lasten in de komende planperiode (inclusief een doorkijk 5 jaar na de planperiode 2028-2032) onderverdeeld naar de componenten zoals omschreven op het blad 43. De inkomsten via de heffing zijn op niveau 2022 gepresenteerd.

Figuur 11-1: lastenontwikkeling scenario C periode 2023-2032 [inkomsten heffing op niveau 2022]

In de planperiode 2023-2027 bedragen de te dekken lasten circa € 5,01 miljoen gemiddeld per jaar (inclusief kwijtschelding, leegstand en oninbaar). Na de planperiode zullen de lasten langzaam stijgen als gevolg van extra uitgaven voor groot onderhoud, vervanging en verbetering van het areaal. Dit is het gevolg van het areaal wat steeds ouder wordt en de komende jaren steeds meer onderhoud behoeft. De lange termijn planning uit het beheersysteem laat dan ook een toename zien in deze uitgaven. In de periode 2028-2032 zullen de te dekken lasten volgens de huidige prognoses/inzichten jaarlijks gemiddeld circa € 5,62 miljoen bedragen. Het huidig niveau van de heffing (bruto inkomsten 2022 circa € 5,16 miljoen) is meer dan voldoende om de komende jaren (de planperiode, maar ook de eerste jaren na de planperiode) deze lasten te dekken. In de planperiode 2023-2027 is gemiddeld sprake van een dekkingsgraad van 103% (de voorziening zal dus nog verder stijgen). Vanaf 2025 zal de dekkingsgraad geleidelijk afnemen én zal bij een ongewijzigd niveau van de heffing vanaf 2034 sprake zijn van een negatieve voorziening. Een negatieve stand van de voorziening is wettelijk niet toegestaan! Maar dat is dus pas over 12 jaar. De achterliggende jaren is de voorziening gestaag gegroeid (zie ook paragraaf 5.4). De voorziening had begin 2022 een stand van circa € 5,60 miljoen (excl.

de onttrekking van € 345.000). Naar verwachting bedraagt de stand begin 2023 circa € 5,08 miljoen. Dit is te fors, voor een financieel gezonde positie volstaat een voorziening van minimaal circa € 2,50 miljoen. Daarom wordt de voorziening ingezet en zal worden ingeteerd tot de genoemde ondergrens. Het resultaat daarvan is tegelijk dat de heffing in de komende planperiode kan worden verlaagd.

blad 48 van 50

datum 22 november 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

Keerzijde is wel dat we na de planperiode (vanaf 2028) de tarieven moeten verhogen om de voorziening op peil te houden. Met de inzichten van nu betekent dat een jaarlijkse stijging van 6% (indicatief € 12 tot € 17 jaarlijkse stijging van de tarieven). Ondanks dat we momenteel in onzekere tijden leven (o.a. de oorlog in Oekraïne) en we nu niet goed kunnen voorzien wat dit met de kostenontwikkeling doet, wordt sneller interen op de voorziening toch noodzakelijk en verantwoord geacht. Onderstaand figuur toont de lastenontwikkeling.

Figuur 11-2: lastenontwikkeling scenario C periode 2023-2032 [verlaging heffing planperiode, geleidelijke stijging vanaf 2028]

blad 49 van 50

datum 22 november 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

11.4

Tarief Riool en Waterzorgheffing planperiode 2023-2027 Overgangsjaar 2023 Voor het jaar 2023 blijft de huidige heffingssystematiek gehandhaafd. Wel is voor dat jaar alvast het tarief verlaagd, vooruitlopend op de vaststelling van het nieuwe GWP én de noodzaak om in te teren op de voorziening. Voor de jaren 2024-2027 gaat de nieuwe heffingssystematiek gelden. Kostenverdeelsleutel nieuwe heffing Binnen het ambitiescenario zijn voor alle activiteiten de kostenverdeelsleutel algemene taakinvulling (eigenarendeel) en aansluiting en gebruik (gebruikersdeel) bepaald. Over de planperiode 2023-2027 komt deze gemiddeld uit op 35% voor het eigenarendeel en 65% voor het gebruikersdeel. De onderbouwing hiervan is opgenomen in het achtergronddocument. Tarief Riool en Waterzorgheffing planperiode 2024-2027 Op basis van de uitgangsituatie van 2022 (datamodel afdeling belastingen peildatum juli 2022) is het tarief voor de nieuwe riool- en waterzorgheffing als volgt: Eigenarendeel: A. Vast bedrag van € 72,00 voor een perceel (WOZ-object). Gebruikersdeel: A. voor een perceel, uitsluitend in gebruik als woonhuis, ongeacht het aantal kubieke meters afgevoerd afvalwater: € 140,00; B. voor een perceel, niet of niet uitsluitend in gebruik als woonhuis, bij een afvoer van: 1. 0 m3 tot en met 350 m3 € 140,00; 2.

351 m3 en meer € 140,00 vermeerderd met € 33,63 voor elke volle eenheid van 100 m3, die boven de hoeveelheid van 350 m3 wordt afgevoerd. In de definitieve belastingverordening 2024 zal dit verder uitgewerkt worden. In deze tarieven is geen rekening gehouden met indexatie. Indexering zal jaarlijks gebeuren op basis van de dan geldende indexatie.

blad 50 van 50

datum 22 november 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

Bijlage A: begrippenkader Het vakgebied van de gemeentelijke watertaken kent een eigen begrippenkader. De belangrijkste begrippen worden in deze bijlage toegelicht.

Verschillende soorten afvalwater Het onderscheid in verschillende soorten afvalwater is sinds 1 januari 2008 als volgt:  Huishoudelijk afvalwater: afvalwater dat overwegend afkomstig is van menselijke stofwisseling en huishoudelijke werkzaamheden;  Bedrijfsafvalwater: afvalwater dat vrijkomt bij door bedrijfsmatige processen en dat geen huishoudelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater of grondwater is;  Glastuinbouw: afvalwater dat vrijkomt bij de teelt van gewassen in kassen en dat geen huishoudelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater of grondwater is. Het gaat hier onder andere om spoelwater, spuiwater, drainagewater, reinigingswater en condenswater;  Stedelijk afvalwater: huishoudelijk afvalwater of een mengsel daarvan met bedrijfsafvalwater, hemelwater, grondwater of ander afvalwater;  Ander afvalwater: datgene wat niet onder een van voorgaande begrippen is te vatten. Een voorbeeld van 'ander afvalwater' is 'zwembadwater' bij een particulier huishouden dat geloosd moet worden. Te lozen zwembadwater van een professioneel zwembad is echter bedrijfsafvalwater.

Particulier terrein De particulier is op eigen terrein verantwoordelijk voor de staat van zijn woning en perceel. Hieronder valt ook het in stand houden van de diverse leidingen (binnens- en buitenshuis) die gebruikt worden voor het inzamelen en afvoeren van afvalwater. Op de erfgrens gaat de verantwoordelijkheid over naar de gemeente. Op de erfgrens is veelal een zogenaamd ontstoppingsstuk aangebracht. Via dat ontstoppingsstuk wordt in geval van een verstopping nagegaan in welke deel van de riolering de verstopping aanwezig is (particulier of gemeente). In geval van een verstopping zoekt de particulier het ontstoppingsstuk op. Is de verstopping in het gemeentelijk deel van de riolering aanwezig dan lost de gemeente deze op. Bij een verstopping in het deel van de particulier is de particulier zelf verantwoordelijk voor het oplossen.

datum 22 november 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

Watersysteem Het watersysteem bestaat uit verschillende onderdelen waarbij water in zijn verschillende verschijningsvormen met elkaar samenhangt. Zo valt hemelwater op de grond en zakt in de bodem (grondwater) of loopt naar het zichtbare water in vijvers en sloten (oppervlaktewater). Het grootste deel komt uiteindelijk in zee terecht. Daar verdampt het, vormt het wolken die naar land drijven en opnieuw neerslag geven (hemelwater). Dit vormt de natuurlijke weg van het water - de natuurlijke waterkringloop - ook wel watersysteem genoemd.

Rioolgemaal Om de stroomsnelheid te bewaren, lopen riolen schuin omlaag. Wanneer de riolen circa 3 meter diep onder de grond liggen wordt een pomp (rioolgemaal) geplaatst dat het water omhoog pompt in een hoger gelegen deel van het rioolstelsel of over langere afstand transporteert. Dit is goedkoper dan het riool over grote afstand steeds dieper leggen.

Rioolwaterwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) Het ingezamelde afval- en hemelwater wordt via rioolgemalen en persleidingen afgevoerd naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) in Gendt en Arnhem-Zuid waar het wordt gezuiverd.

Overnamepunten In de rioleringszorg is sprake van een tweetal zogenaamde overnamepunten. Allereerst het punt waar de gemeente het stedelijk afvalwater (hemelwater + afvalwater) van de particulieren (woningen en bedrijven) overneemt. Het tweede punt betreft het punt waar het waterschap het stedelijk afvalwater overneemt van de gemeente (aansluitpunt).

Gemengd rioolstelsel Riolen zijn niets meer of minder dan middelen voor de inzameling en transport van afval- en hemelwater. Er bestaan verschillende typen rioolstelsels. In Lingewaard bestaat het merendeel van de vrijverval riolen uit gemengde rioolstelsels. Bij een gemengd rioolstelsel wordt overtollig hemelwater gezamenlijk met huishoudelijk en bedrijfsafvalwater ingezameld en afgevoerd. Het gemengde stelsel moet dus geschikt zijn om bij zware regenval aanzienlijke hoeveelheden hemelwater en afvalwater te bergen en af te voeren.

Riooloverstort Het is niet doelmatig om het gemengde rioolstelsel zo groot te maken dat bij hevige regenval al het met hemelwater verdund afvalwater kan worden afgevoerd naar de RWZI. In het rioolstelsel zijn daarom op verschillende plaatsen riooloverstorten aanwezig. Via een overstort wordt het verdund afvalwater dat niet door de riolering kan worden verwerkt, afgevoerd naar oppervlaktewater. Het oppervlaktewater raakt hierdoor mogelijk vervuild waardoor risico's voor de volksgezondheid en aantasting van natuurwaarden kunnen optreden.

datum 22 november 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

Bergebezinkvoorziening of Randvoorziening Om de omvang en schade van riooloverstortingen te verminderen zijn diverse randvoorzieningen aangelegd bij de riooloverstorten. De randvoorzieningen zijn uitgevoerd als bergbezinkbassin of bergbezinkleiding. Dit is een grote betonnen bak of leiding waarin afvalwater tijdelijk wordt geborgen. Als de bui is overgetrokken en het riool niet meer vol is, stroomt het hemelwater en het vervuilde slib terug het rioolstelsel in naar de zuivering. Door deze extra inhoud aan het rioolstelsel toe te voegen, daalt het aantal riooloverstortingen. Daarnaast is de voorziening zo ontworpen dat het verontreinigde slib zo veel mogelijk bezinkt. Het water dat alsnog overstort vanuit de randvoorziening op oppervlaktewater is relatief schoon.

Afkoppelen Een meer duurzame methode om riooloverstortingen te verminderen is voorkomen dat (te veel) schoon hemelwater in het gemengde rioolstelsel terecht komt. Dit kan door hemelwateraansluitingen van het gemengde rioolstelsel 'af te koppelen'. Bijkomend voordeel van afkoppelen is dat het rendement van de rioolwaterzuiveringsinstallatie toeneemt. Afgekoppeld hemelwater kan in de bodem worden geïnfiltreerd of direct worden afgevoerd naar oppervlaktewater. De afkoppelmogelijkheden zijn afhankelijk van de plaatselijke bodemopbouw, de grondwaterstand en de aanwezigheid van oppervlaktewater.

Gescheiden en verbeterd gescheiden rioolstelsels Om overstortingen van afvalwater te voorkomen zijn in woonwijken en op bedrijventerreinen zogenaamde verbeterd gescheiden rioolstelsels aangelegd. Een verbeterd gescheiden stelsel bestaat uit een apart riool voor het afvalwater en een apart hemelwaterriool, die onderling gekoppeld zijn. Bij volledig gescheiden stelsels ontbreekt een koppeling en komt meegespoeld vuil van bijvoorbeeld wegen via het hemelwaterriool rechtstreeks in het oppervlaktewater terecht. Dit wordt de 'first flush' genoemd en gebeurt aan het begin van een regenbui, na een droge periode. In verbeterd gescheiden stelsels stroomt de first flush door de koppeling naar het afvalwaterriool en vandaar naar de RWZI. De koppeling is zo gemaakt dat alleen water van het hemelwaterstelsel naar het afvalwaterstelsel kan stromen en niet andersom. In veel gevallen is de scheiding tussen het afvalwater en hemelwaterriool tot in het gemaal doorgevoerd. Nadeel van verbeterd gescheiden stelsels is dat (op jaarbasis) een groot deel van het hemelwater naar de RWZI wordt getransporteerd. Om dit probleem te voorkomen zijn er de laatste jaren verbeteringen ontwikkeld die de afvoer van hemelwater beperken (o.a. draaitijdbeperking op de gemalen).

datum 22 november 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

Mechanische riolering Is een riolering met natuurlijk verval niet mogelijk of in ieder geval onpraktisch of ondoelmatig, dan wordt mechanische riolering toegepast. Mechanische riolering wordt voornamelijk in het buitengebied toegepast bij verspreid liggende boerderijen en percelen. Als het waterpeil in de put een bepaald niveau bereikt, dan zorgt het systeem er automatisch voor dat de put geleegd wordt. Een afvalwaterpomp leegt één of enkele malen per etmaal de pompput en duwt het verzamelde afvalwater in de leiding. Met mechanische riolering wordt uitsluitend afvalwater getransporteerd in verband met de beschikbare capaciteit. Hemelwater wordt lokaal afgevoerd naar open water of infiltreert in de bodem

Hemelwateroverlast Riolering Door de klimaatverandering zullen zeer zware regenbuien vaker en heftiger optreden. In alle KNMI-scenario's nemen de buien toe. Het traditionele rioolstelsel kan deze grote hoeveelheden neerslag niet meteen op alle plaatsen verwerken. Daarvoor is het niet ontworpen. De riolering is bedoeld om bij normale regenbuien het water van wegen en daken af te voeren. Om bij grote hoosbuien schade te voorkomen, zijn aanvullende maatregelen nodig. Bijvoorbeeld infiltratie in de bodem, afvoer naar open water en kortdurende berging op straat of in de openbare ruimte. Maar ook kan de particulier gestimuleerd/gedwongen worden het water op eigen terrein te verwerken. Wel moeten we leren accepteren dat door toename van hevige buien vaker water op straat zal staan. Wat wel en niet acceptabel is en hoeveel geld aan maatregelen wordt uit gegeven, zijn lokale keuzes die in het GWP gemaakt zullen worden. Oppervlaktewater Een belangrijke taak van het oppervlaktewatersysteem is het bergen en afvoeren van hemelwater. Indien onvoldoende ruimte voor water aanwezig is en de watergangen niet voldoende water kunnen afvoeren kan uiteindelijk het water buiten de oevers treden van de watergang bij zeer zware regenbuien. Voordat dit gebeurd kan het waterpeil in de watergangen al zo gestegen zijn dat riooloverstorten en drainage niet meer onbelemmerd af kunnen stromen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Lingewaard&id=8b8e4baa-294b-40de-9bc5-51e54acd3c1c