CConstaterende datLingewaard
Koppel je AI →
Document · PDF

459401 Bijlage 1A Gemeentelijk Watertakenplan Hoofdrapport.pdf

Raadsvergadering 13 oktober 2022, gemeente LingewaardBij agendapunt: Gemeentelijk Watertakenplan (bespreekstuk)7.608 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027 hoofdrapport

projectnummer 0473834.100 definitief revisie 05 25 augustus 2022

www.anteagroup.nl

Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027 hoofdrapport projectnummer 0473834.100 definitief revisie 05 25 augustus 2022

Auteurs Gerlof Huisman Marte Meister

Opdrachtgever Gemeente Lingewaard Postbus 15 6680 AA BEMMEL

datum 25 augustus 2022

beschrijving definitief - vaststellingsdatum gemeenteraad 13 oktober 2022

vrijgave R. Fleur

datum 25 augustus 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

Inhoudsopgave 1.

Inleiding

4

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

Achtergrond Lokale adaptatiestrategie Lingewaard Proces opstellen Gemeentelijk Watertakenplan Opbouw van het nieuwe GWP Leeswijzer hoofdrapport

4 5 7 7 7

2.

Wat moeten wij? – gemeentelijke watertaken

8

3.

Wat hebben wij? – arealen anno 2022

10

4.

Wat hebben wij gedaan en wat moeten wij nog? – evaluatie huidig GRP

12

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5

Activiteiten, maatregelen en projecten huidige GRP Conclusie Financiën huidige GRP Conclusie De organisatie

12 13 14 14 15

5.

Waar willen we naartoe? – het ambitiescenario

16

5.1 5.2 5.3

Uitwerking ambitiescenario Keuze scenario Ambitiescenario C: Klimaatadaptatie en Duurzaamheid (klimaatmitigatie)

16 16 17

6.

Wat betekent dit voor de financiën? – financiële paragaaf

18

6.1 6.2

Balans te dekken lasten versus inkomsten uit de heffing Lastenontwikkeling planperiode en middellange termijn

19 20

7.

Hoe gaan we het bekostigen? – overgang naar riool en waterzorgheffing

22

7.1 7.2

Achtergrond Tarief Riool en Waterzorgheffing planperiode 2023-2027

22 23

8.

Hoe gaan we verder? - Het vervolg in dit proces

24

datum 25 augustus 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

1.

Inleiding Sinds de komst van riolering begin 1900 is de hygiëne van de Nederlandse huishoudens met sprongen vooruitgegaan. Ook het milieu is gebaat bij het bestaan van de huidige rioleringszorg. Het is nog niet zo heel lang geleden dat het verzamelde afvalwater rechtstreeks op sloten, vijvers en kanalen werd geloosd. Nu wordt al het afvalwater eerst gezuiverd voordat het in oppervlaktewater terecht komt.

1.1

riolering dient drie belangen: 1. bescherming van de volksgezondheid en volkshygiëne; 2. bescherming van het milieu; 3. het instandhouden van de kwaliteit van de leefomgeving.

Achtergrond De gemeentelijke watertaken zijn vastgelegd in drie wettelijke zorgplichten: ▪ Inzameling en transport van stedelijk afvalwater (art. 10.33 Wet milieubeheer); ▪ Doelmatige inzameling en verwerking van afvloeiend hemelwater (art. 3.5 Waterwet); ▪ Het in het openbare, gemeentelijke gebied treffen van maatregelen om structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zo veel mogelijk te voorkomen of beperken voor zover doelmatig (art. 3.6 Waterwet). Hoe een gemeente invulling geeft aan deze zorgplichten staat omschreven in het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP). Het opstellen en publiceren van een Gemeentelijk Rioleringsplan is sinds 1 januari 1994 verplicht. Door invoering van de Omgevingswet vervalt deze verplichting vanaf 2022. Ondanks dat de wettelijke planverplichting voor een GRP vervalt is toch besloten een nieuw GRP op te stellen. De omgeving waarin de gemeente haar wettelijke watertaken uitvoert is voortdurend aan verandering onderhevig. Door invoering van de Omgevingswet zijn grote veranderingen in de wetgeving aanstaande. Daarnaast heeft klimaatverandering een steeds grotere impact op hoe we binnen de openbare ruimte omgaan met opvang en verwerking van water, omdat dit zowel schaarser (droogte) als heviger (wateroverlast) gaat worden in de toekomst.

Hoe we dat gaan doen, in welk tempo, hoe de interactie daarin is met overige facetten uit de openbare ruimte (zoals bijvoorbeeld groen en wegen) en wat daarin de inbreng wordt van een ieder wordt in dit nieuwe GRP bepaald. De gemeentelijke watertaken hebben dus al lang niet enkel meer betrekking op de rioleringsbuizen onder de grond. Vanwege deze steeds breder wordende scope noemen we dit nieuwe GRP daarom ook het Gemeentelijk Watertakenplan (GWP). Het GWP geeft inzicht in de aanleg, tijdige vervanging, verbeteringen, beheer en onderhoud van de benodigde voorzieningen en natuurlijk in de kosten van al deze facetten. Met dit nieuwe GWP sorteren we al voor op de nieuwe plankaders vanuit de Omgevingswet.

blad 4 van 25

datum 25 augustus 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

Het nieuwe GWP bevat daarvoor onder andere een uitvoeringsprogramma, waarin duidelijk staat wat de gemeente de komende 5 jaar te wachten staat op het gebied van water, wanneer gemeentelijke taken uitgevoerd dienen te worden, wie waarvoor verantwoordelijk is en hoeveel dit gaat kosten.

1.2

Lokale adaptatiestrategie Lingewaard Omdat klimaatveranderingen grote gevolgen heeft voor hoe we in de toekomst wonen en werken vinden we het belangrijk om ook de stem vanuit de samenleving te horen én mee te nemen. Wij kunnen samen met het waterschap en andere overheden de nodige maatregelen nemen, maar niet alles oplossen. Ook inwoners, ondernemers en andere stakeholders kunnen (en moeten) een bijdrage leveren. Bij het opstellen van lokale adaptatiestrategie Lingewaard (hierna LAS) zijn Raad, inwoners, ondernemers en overige betrokken vanaf het begin betrokken. Daartoe is een enquête gehouden onder inwoners en ondernemers van de gemeente (meer dan 900 respondenten). Naast een enquête zijn er zes klimaatgesprekken gevoerd met verschillende onderwerpen en doelgroepen. De resultaten hiervan hebben als basis gediend voor het LAS maar worden ook gebruikt voor dit nieuwe GWP.

blad 5 van 25

datum 25 augustus 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

blad 6 van 25

datum 25 augustus 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

1.3

Proces opstellen Gemeentelijk Watertakenplan De ambtelijke voorbereiding en uitwerking van het GWP is verzorgd door het kernteam. Voor de begeleiding van het opstellen van een GWP is een ambtelijke projectgroep samengesteld waarin alle relevante domeinen zijn vertegenwoordigd (Financiën, Wegen, Groen, Riolering/Water, Communicatie en Duurzaamheid/Omgevingswet). Ook is het waterschap, conform de Wet Milieubeheer, vertegenwoordigd in deze projectgroep. Aan de hand van de nulmeting, de resultaten uit de verkenning van de vigerende beleidsdocumenten (waaronder het huidig GRP en de LAS), en relevante nieuwe ontwikkelingen en uitdagingen in de (afval)waterketen, heeft de ambtelijke projectgroep op 18 maart 2022 in een workshop de inhoud van de ambitiescenario’s voor het nieuwe GWP vormgegeven, evenals de verschillende opties die er zijn voor de rioolheffing. De resultaten daarvan zijn verwerkt in de beleidskeuzenotitie. De notitie is tijdens de Raadsvergadering van 2 juni 2022 gepresenteerd. Daarna hebben de raadsfracties schriftelijk kunnen reageren. Het college heeft vervolgens in de vergadering van 5 juli 2022 besloten welke ambitiescenario nader uit te werken in dit nieuwe GWP. Ook is er een keuze gemaakt hoe de riool- en waterzorgheffing vorm te gaan geven.

1.4

Opbouw van het nieuwe GWP Dit nieuwe GWP is opgebouwd uit 5 onderdelen: ▪ Een beleidskeuzenotitie voor het bestuur. Deze notitie wordt tijdens het planvormingsproces gebruikt bij het kiezen van het gewenste ambitiescenario voor de komende periode en tevens de gewenste riool- en waterzorgheffing. ▪ Dit hoofdrapport voor de verantwoordelijke bestuurders, politici en vaktechnisch personeel. Dit document bevat de hoofdlijnen en beschrijft o.a. de visie op de gemeentelijke watertaken, de beleidskeuzes in de vorm van ambities, sfeerbeelden en speerpunten, de benodigde middelen en de consequenties voor de financiering (riool- en waterzorgheffing en voorziening). ▪ Een achtergronddocument met de relevante en verplichte (technische) onderbouwing die benodigd is geweest om het hoofdrapport op te kunnen stellen, waaronder o.a. een uitgebreide evaluatie van de afgelopen jaren, een uitgebreid overzicht van de vertaling van de beleidskeuzes naar specifiekere kwaliteitsbeschrijvingen en kwaliteitsnormen, een nulmeting en een uitvoeringsprogramma om binnen de planperiode te gaan (en blijven) voldoen aan de gestelde beleidskeuzes. ▪ Een infographic voor de inwoners, ondernemers en overige stakeholders in de gemeente. Deze moet zodanig worden opgesteld zodat deze ook toegankelijk is voor blinden en slechtzienden.

▪ Een actueel financieel bewakingsdocument (Excel document) met daarin een specificatie van de benodigde middelen (op activiteiten niveau) en ontwikkeling van de riool- en waterzorgheffing en voorziening bij het uitvoeringsprogramma.

1.5

Leeswijzer hoofdrapport Dit hoofdrapport bestaat uit 8 hoofdstukken: 1. Inleiding - Achtergrond, methodiek, proces en doel van de notitie 2. Wat moeten wij? - Een overzicht van de opgave waar we voor staan 3. Wat hebben wij? - Een overzicht van de arealen anno 2022 4. Wat hebben wij gedaan en wat moeten wij nog? - Evaluatie van het huidig GRP 5. Waar willen wij naar toe? - Het voorgestelde ambitiescenario 6. Wat betekent dit voor de financiën? - De financiële paragraaf (lastenontwikkeling) 7. Hoe gaan we dit bekostigen? - Overgang naar Riool en Waterzorgheffing 8. Hoe gaan wij verder? - Het vervolg in dit proces

blad 7 van 25

datum 25 augustus 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

2.

Wat moeten wij? – gemeentelijke watertaken De zorg en verantwoordelijkheid voor water in de gemeente Lingewaard ligt, naast de gemeente, in handen van Waterschap Rivierenland, Rijkswaterstaat, de Provincie Gelderland, drinkwaterbedrijf Vitens en particulieren/ondernemers.

De betrokkenen hebben verschillende taakstellingen en verplichtingen. Sommige verplichtingen zijn wettelijk vastgelegd, een aantal verplichtingen zijn vastgesteld in Europees, landelijk, provinciaal of regionaal beleid, maar ook zijn er eigen gemeentelijke normen bepaald, vastgelegd (en bestuurlijk goedgekeurd) in uitvoerend beleid. In sommige gevallen gaat het daarbij om resultaatverplichtingen, in andere gevallen zijn 'slechts' werknormen aangegeven. De Wet milieubeheer, de Waterwet en de Gemeentewet bepalen elk voor een deel wat de gemeenten bij de gemeentelijke watertaken moeten doen en hoe ze het moeten organiseren. Door het inwerkingtreden van de Omgevingswet gaan (delen van) de Waterwet en de Wet milieubeheer op in de nieuwe Omgevingswet. Hierdoor vervalt met ingang van 2022 de verplichting voor het opstellen van een GRP. Echter er dient nog steeds een onderbouwing van de rioolheffing opgesteld te worden en aansluitend aan de omgevingsvisie van de gemeente dienen er ook uitvoeringsprogramma’s opgesteld te worden. Dit nieuwe GWP sluit aan bij de omgevingsvisie en bevat bouwstenen voor de uitvoeringsprogramma’s voor de periode 2023-2027.

blad 8 van 25

datum 25 augustus 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

Onderstaand schema toont op hoofdlijn de taken en verplichtingen van de betrokkenen. grondeigenaar (particulier)

De grondeigenaar is verantwoordelijk voor de staat van zijn woning en perceel. Dit betekent dat hij zelf verantwoordelijk is voor het op eigen perceel treffen van maatregelen voor de inzameling van stedelijk afvalwater (incl. eventuele verwerking ervan in een IBA) en afwatering van hemel- en grondwater. Zo is hij in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor het hemelwater wat op zijn terrein valt. Ook de gevolgen van overtollig grondwater of een lage grondwaterstand vallen onder de verantwoordelijkheid van de grondeigenaar. Pas als de particulier zich niet met redelijke inspanning van deze zorg kan ontdoen ligt er (mogelijk) een taak voor de gemeente. Daarnaast heeft de particulier een zorgplicht. Hij mag niets doen waarvan hij kan verwachten dat het problemen oplevert voor het riool, de zuivering, de omgeving of het (water)milieu. De voorschriften zijn in diverse besluiten vastgelegd. Gemeente en waterschap zien toe of de particulier zich hier ook aan houdt. Het ingezamelde huishoudelijk afvalwater dient de perceelseigenaar (over het algemeen) af te voeren naar de erfgrens. Hier gaat de verantwoordelijkheid over naar de gemeente. Vaak is op de erfgrens een zogenaamd ontstoppingsstuk aangebracht. Hier kan in geval van een verstopping worden nagegaan in welke deel van de riolering de verstopping aanwezig is (particulier of gemeente).

gemeente Lingewaard

Vanaf de erfgrens verzorgt de gemeente de verdere inzameling en het transport van het huishoudelijk afvalwater (rioleringbeheer) tot het overnamepunt. Via een stelsel van ondergrondse leidingen en putten wordt het van huisaansluitingen en straatkolken afkomstig afvalwater, gemengd met een deel van het hemelwater, ingezameld en afgevoerd naar de rioolgemalen. Gescheiden opgevangen hemelwater watert af op oppervlaktewateren of wordt geïnfiltreerd in de bodem. Via een persleiding wordt dit stedelijk afvalwater vervolgens verpompt naar een ander deel van het rioolstelsel of direct naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI). In dat laatste geval vormt het rioolgemaal het overnamepunt. Vanaf het overnamepunt is de waterkwaliteitsbeheerder (waterschap Rivierenland) verantwoordelijk voor de verdere afvoer van het ingezamelde stedelijk afvalwater. Daarnaast is de gemeente verantwoordelijk voor de ontwatering van openbaar gebied en lokale opvang en afvoer van regenwater. Als onderdeel hiervan onderhoudt de gemeente een deel van de hiervoor noodzakelijke voorzieningen (o.a. drainage, watergangen en waterbergingen). De gemeente draagt daarnaast nog zorg voor inrichting en beheer van gebieden en de integratie met andere beleidsterreinen.

Waterschap Rivierenland

Waterschap Rivierenland is de beheerder van het water tussen de grote rivieren, vanaf de Duitse grens tot aan Kinderdijk, met als noordgrens de Nederrijn en de Lek en zuidgrens de Maas. Het waterschap zorgt voor schoon water, voldoende water en veiligheid. Dit betekent dat zij zorg draagt voor de waterkering, de aan- en afvoer van water, het peilbeheer, het zuiveren van afvalwater, het oppervlaktewaterkwaliteitsbeheer en het gedelegeerd vaarwegbeheer.

Provincie Gelderland

De Provincie Gelderland formuleert het overall beleid (Ruimtelijke Ordening en Water) en is verantwoordelijk voor het diepe grondwaterbeheer, de zwemwaterkwaliteit en is vaarwegbeheerder van de belangrijke vaarroutes.

Vitens

Vitens is in de gemeente verantwoordelijk voor het drinkwater. Vitens haalt het drinkwater uit de grond of het oppervlaktewater. Het waterbedrijf zuivert hiervoor het water en pompt het naar hun klanten.

Rijk

Het Rijk bepaalt (o.a. op basis van de Europese Kaderrichtlijn Water) het wettelijk kader en de hoofdlijnen van het landelijke beleid voor het waterbeheer.

blad 9 van 25

datum 25 augustus 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

3.

Wat hebben wij? – arealen anno 2022 De totale vervangingswaarde van onze gemeentelijke voorzieningen, zowel in als boven de grond, bedraagt circa € 204 miljoen. Dat is omgerekend naar het aantal inwoners circa € 4.300 per inwoner. De oudste, nog bestaande, riolen in de gemeente stammen uit de periode vlak na de oorlog (1947-1949). Dit betreft de gemengde riolen in de Van Voorststraat en Langekerkstraat in Huissen. De riolen vormen verreweg het grootste aandeel binnen de voorzieningen. Maar daarnaast zijn ook de gemalen, kolken en lozingswerken onderdeel van de gemeentelijke voorzieningen. Onderstaande tabel toont een samenvatting van de arealen anno 2022. object

Artikel 4.22 Wet Milieubeheer Vanuit de Wet milieubeheer is het verplicht om in het GRP een overzicht te geven van de in de gemeente aanwezige voorzieningen voor het transport van stedelijk afvalwater, alsmede de inzameling en verdere verwerking van afvloeiend hemelwater en maatregelen teneinde structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken. Ook dient een aanduiding van het tijdstip waarop die voorzieningen naar verwachting aan vervanging toe gegeven te worden.

eenheid

aantal/hoeveelheid

inwoners (juli 2021): rioolaansluitingen: woningen niet woningen IBA-aansluitingen (gemeentelijk eigendom): IBA-aansluitingen (particulier eigendom): overige aansluitingen (o.a. mestkelder):

st.

46.962

st. st. st. st. st.

19.931 1.480 13 9 5

straat- en troittoirkolken lijngoten

st. m¹

18.675 625

vrijverval riolering stedelijk gebied: gemengd riool vuilwaterriool hemelwaterriool totaal

km km km km

129 75 114 317

st. st. st. st. st. km km km

61 3 7 389 149 24 66 12

lozingswerken: overstort – gemengd (excl. randvoorzieningen) randvoorzieningen overstort - VGS hemelwateruitlaten

st. st. st. st.

28 9 27 201

voorzieningen voor verwerking van hemelwater: duikers waterbergingsbanken wadi’s/bodempassages/waterbergingen infiltratieriolering

km st. st. km

20 6 42 8

voorzieningen voor verwerking van grondwater: drainage grondwatermeetpunten peilbuizen

m¹ st. st.

1.300 25 40

gemalen en mechanische rioolleidingen: rioolgemalen tunnelgemalen vijver/water/fontein gemalen drukriool gemalen vacuümriool gemalen/bufferputten persleiding drukriool vacuümriool

blad 10 van 25

datum 25 augustus 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

Leeftijdsopbouw en inspectiegraad vrijverval riolering Tot begin jaren negentig zijn hoofdzakelijk gemengde rioolstelsels aangelegd. Vanaf de jaren zeventig is al begonnen met aanleg van gescheiden stelsels. De gemengde riolen die na de jaren negentig zijn aangelegd betreft vervanging van slechte riolen. In onderstaand figuur is de leeftijdsopbouw van de vrijverval riolering weergegeven.

Figuur 3-1: leeftijdsopbouw vrijverval riolering [bron GBI maart 2022]

Een groot deel van de vrijverval riolering (circa 260 km) is geïnspecteerd (gedetailleerd, video opname vanuit de buis met een rijdende camera). Het merendeel van de inspecties is in de periode 2012-2022 uitgevoerd (circa 85%). Onderstaande grafiek toont de verdeling van de inspectiegraad over de leeftijd van de vrijverval riolering.

Figuur 3-2: inspectiegraad vrijverval riolering [bron GBI maart 2022]

blad 11 van 25

datum 25 augustus 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

4.

Wat hebben wij gedaan en wat moeten wij nog? – evaluatie huidig GRP Zijn alle voorgenomen maatregelen uit het huidige GRP uitgevoerd, resteren er nog maatregelen en zo ja welke? Wat ging goed wat kan er eventueel beter. En hoe staan we er financieel voor? Had de organisatie voldoende kennis, capaciteit en middelen (budget) om de maatregelen goed uit te kunnen voeren? Bij de evaluatie én analyse van de behaalde uitvoeringsresultaten van het huidig GRP hebben we dat in beeld gebracht. Dit alles nemen we mee bij de totstandkoming van het nieuwe GWP.

4.1

Activiteiten, maatregelen en projecten huidige GRP In het huidige GRP is het ambitieniveau “klaar voor de waterketen van de toekomst” vastgesteld. Het kwaliteitsprofiel van dit scenario is omschreven in onderstaande tabel.

Kwaliteitsprofiel beleid huidige GRP Wat betekent dit?

stedelijk afvalwater

▪

▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

▪ ▪

hemelwater

▪ ▪

▪

▪

▪

▪

Nagenoeg al het afvalwater wordt ingezameld via riolering en centraal gezuiverd. Op die locaties in het buitengebied waar het afvalwater niet via riolen wordt ingezameld wordt dit lokaal verwerkt (gezuiverd). Stankklachten en of verontreinigingen van sloten en bodem komen hierdoor nauwelijks voor. De riolering voldoet aan de (landelijke) normering voor inzameling, transport, afvoercapaciteit van afvalwater. De grootste en belangrijkste gemalen zijn aangesloten op een geautomatiseerd signaleringssysteem. Daarmee kan de werking van de gemalen continu worden gecontroleerd en tijdig worden ingegrepen wanneer er iets mis gaat. De vuilwaterriolering verkeert in een goede technisch staat. Aantasting van het riool komt beperkt voor. De risico's op beschadigde riolen zijn daardoor beperkt. Wanneer de riolen hun functie niet meer goed kunnen uitvoeren renoveren of vervangen we deze. Overlast voor bewoners bij storingen of calamiteiten aan de riolering wordt tot een minimum beperkt. Als in de buurt wat gebeurt (rioolvervanging, wegreconstructie) wordt getoetst of sprake is van knelpunten en/of overlast. Indien dit het geval is, is scheiden van het hemelwater van het afvalwater (afkoppelen) uitgangspunt. Daarmee bereiken we dat er minder schoon water naar de zuivering afgevoerd wordt. We zetten ons in op meer groene oplossingen in plaats van ondergrondse betonnen oplossingen.

We benutten zoveel mogelijk de totale openbare ruimte. Wij stimuleren bewoners, bedrijven, projectontwikkelaars en woningbouwverenigingen om ook af te koppelen. Dit wordt niet verplicht gesteld. Bij nieuwbouwlocaties worden bij de aanleg meteen systemen toegepast, waarbij afval- en hemelwater gescheiden blijft. Bij heftige buien (buien die statistisch eens per 2 jaar voorkomen) wordt het overtollig hemelwater opgevangen en afgevoerd. De straat zal slechts zelden blank staan, maar het water komt niet boven de trottoirbanden uit. De omgeving ondervindt hier dan korte tijd hinder, maar van overlast is geen sprake. Bij extreme hoosbuien (buien die statistisch eens per 50 jaar voorkomen) moeten wij leren accepteren dat de straat enige tijd blank staat. De riolen zijn niet in staat dergelijke grote hoeveelheden neerslag meteen op alle plaatsen te verwerken. Daarvoor is het oorspronkelijk ook niet ontworpen. In deze gevallen wordt het water opgevangen in de openbare ruimte. Dit leidt wellicht tot hinder of overlast voor de omgeving. Eventuele overlast en schade als gevolg van extreme hoosbuien wordt zoveel mogelijk voorkomen. Sloten en vijvers zijn in staat bij heftige buien het overtollig hemelwater afdoende te bergen, vast te houden en af te voeren. Bij extreme hoosbuien accepteren we dat sloten tijdelijk buiten hun oevers treden.

Dit leidt wellicht tijdelijk tot hinder of overlast, schade wordt zoveel mogelijk voorkomen. Bij heftige buien wordt het afvalwater afdoende opgevangen in riolen en bergingsvoorzieningen. De riolen zullen minder vaak overstorten. Hierdoor stroomt er bij hoosbuien minder verdund afvalwater in sloten en vijvers. Incidenteel leidt dit mogelijk tot stank en vervuiling. Dit leidt echter niet tot gezondheidsproblemen. Wanneer de werking van de hemelwatervoorzieningen onder de maat zijn door slijtage of schades worden deze gerepareerd of vervangen.

blad 12 van 25

datum 25 augustus 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

Kwaliteitsprofiel beleid huidige GRP

grondwater

▪ ▪ ▪

▪

De grondwatersituatie in de gemeente wordt grotendeels bepaald door de waterstand in de rivieren. Daar heeft de gemeente geen invloed op. Gemeente is aanspreekpunt voor grondwaterproblemen, maar niet aansprakelijk. De ontwatering in openbaar gebied is goed voor elkaar. Incidenteel kan sprake zijn van hoge of lage grondwaterstanden (bijvoorbeeld bij hoogwater of extreem laag water op de rivieren) die tot hinder en/of overlast kan zorgen. Mogelijk dat in sommige kruipruimtes af en toe water staat. Bij nieuwbouwlocaties wordt bij het ontwerp al rekening gehouden met een duurzame ontwatering. Hiermee worden problemen in de toekomst zoveel mogelijk voorkomen.

Om deze ambitie waar te maken is in het huidige GRP een activiteitenprogramma vastgelegd. Deze is jaarlijks vertaald naar een jaarprogramma, waarin is vastgelegd welke activiteiten, maatregelen en projecten in het betreffende jaar worden uitgevoerd (incl. het geraamd/benodigd budget). Via de jaarrekening is ieder jaar een (financiële) evaluatie uitgevoerd.

4.2

Conclusie In het kort kan geconcludeerd worden dat nagenoeg alle geplande activiteiten in de afgelopen planperiode zijn uitgevoerd. Slechts enkele maatregelen zijn niet uitgevoerd. Veelal betreft dit vervangingen van bestaande voorzieningen. Uit technische inspecties bleek dat de kwaliteit nog goed genoeg was en dat het moment van vervanging uitgesteld kon worden. De openstaande maatregelen gaan zo nodig mee in het nieuwe GWP.

blad 13 van 25

datum 25 augustus 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

4.3

Financiën huidige GRP De uitvoering van activiteiten, maatregelen en projecten voor het GRP resulteert in lasten, zoals exploitatielasten, personeelslasten en kapitaalslasten. De opbrengsten (baten) bestaan vooral uit de inkomsten uit rioolheffing. De jaarlijkse totale lasten worden afgezet tegen de baten. Het saldo van de jaarlijkse lasten en baten komt ten gunste of juist ten laste van de voorziening GRP. In het huidige GRP is destijds het verloop van de voorziening berekend, zoals in Figuur 4-1 hieronder weergegeven. Ook is het werkelijke verloop van de voorziening weergegeven, waarbij het voor het jaar 2022 nog een voorspelling betreft.

Figuur 4-1: ontwikkeling lasten-baten-voorziening 2017-2022 [bron jaarrekening 2021]

4.4

Conclusie Geconcludeerd mag worden dat het bedrag in de voorziening duidelijk hoger is dan berekend in het huidige GRP, terwijl wel nagenoeg alle benodigde activiteiten, maatregelen en projecten zijn uitgevoerd. De voornaamste redenen van die afwijking, ontstaan in de afgelopen jaren, zijn: ▪ Vervallen investeringen omdat deze niet nodig blijken te zijn; ▪ Uitgestelde investeringen door vertragingen in de projectplanning of verschuivingen in de vervangingsplanning; ▪ Lagere investeringen dan eerder geraamd (o.a. door aanbestedingsvoordeel); ▪ Hogere baten (inkomsten vanuit rioolheffing) door de groei van het areaal. In het GRP was voorzien in een uitbreiding van nieuwe rioolaansluitingen met circa 500 woningen. In werkelijkheid zijn er circa 800 woningen extra woningen bijgekomen. Ook bij de niet-woningen (bedrijven) is sprake van een toename (op dit moment zijn er krap 1.500 eenheden, in 2016 ten tijde van het opstellen van het GRP waren dat circa 1.300 eenheden).

blad 14 van 25

datum 25 augustus 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

De financiën van het huidige GRP zien er dan ook gunstig uit, maar de voorziening loopt wel te hoog op voor het doel waarom deze voorziening is ingesteld. Het doel is namelijk om de schommelingen in de lasten te kunnen opvangen, zodat niet telkens het tarief van de rioolheffing hoeft te worden aangepast als er een piek is in de uitgaven. Hierover meer in paragraaf 6.2.

4.5

De organisatie De achterliggende jaren heeft de organisatie nagenoeg alle geplande activiteiten uit het huidig GRP kunnen uitvoeren. De kennis en capaciteit van de eigen organisatie is dus op orde. Wel is de werkdruk de afgelopen jaren hoog geweest, mede door ziekte en personele inzet voor het nieuwe domein Klimaatadaptatie. Dit is een belangrijk aandachtspunt bij het bepalen van de benodigde formatie voor de komende planperiode van dit nieuwe GWP. Met dit nieuwe plan brengen we in beeld welke capaciteit en kennis de komende planperiode nodig is én of de huidige samenstelling daarop aansluit.

blad 15 van 25

datum 25 augustus 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

5.

Waar willen we naartoe? – het ambitiescenario

5.1

Uitwerking ambitiescenario Ondanks de taakstellingen en wettelijke verplichtingen die ons vanuit Europese en landelijke wet- en regelgeving wordt opgelegd is er zeker ruimte om te differentiëren of te nuanceren. Daarnaast dienen er op onderdelen ook echt (beleids)keuzes gemaakt te worden. Aan de hand van de evaluatie van het huidig GRP, de resultaten uit de verkenning van de vigerende beleidsdocumenten en relevante nieuwe ontwikkelingen heeft de ambtelijke projectgroep de koers van de ambitiescenario’s voor het nieuwe GWP gezet. Dit heeft geresulteerd in drie ambitiescenario’s:

A

B

C

5.2

Doorgaan met huidig beleid In scenario A vormt “doorgaan met het huidig beleid” het uitgangspunt. Dit betekent dat op bepaalde onderdelen (o.a. voor het thema klimaatadaptatie) geen extra ruimte komt voor de nieuwe opgave. Op die onderdelen is sprake van een stand still principe. Klimaatadaptatie In scenario B staat “klimaatadaptatie” centraal. In dit scenario wordt het beleid van het huidig GRP voortgezet maar daarnaast worden extra middelen vrijgemaakt om invulling aan de nieuwe opgaven vanuit klimaatadaptatie te kunnen geven, bestaande uit onder andere: ▪ Actief afkoppelen gemeentelijke eigendommen, maatschappelijke gebouwen en grote verharde oppervlakten; ▪ Meer water vasthouden in de bodem (infiltreren) en het watersysteem (sloten en vijvers); zo proberen we verdroging zoveel mogelijk te voorkomen; ▪ Meer waterberging op maaiveld (op straat of in het groen) voor tijdelijk opvangen van regenwater bij hoosbuien; ▪ Vergroten riolen voor meer berging en afvoer bij extreme hoosbuien. Klimaatadaptatie en Duurzaamheid (klimaatmitigatie) Scenario C staat naast klimaatadaptatie ook duurzaamheid (klimaatmitigatie) centraal. In dit scenario worden extra middelen vrijgemaakt om vanuit de gemeentelijke watertaken invulling te geven aan een duurzamer Lingewaard.

Deze bijdrage bestaat onder andere uit: ▪ Inzet op energiebesparing bij gemalen; ▪ Naar een CO2 neutrale uitvoering van projecten; ▪ Hergebruik grondstoffen “cradle-to-cradle” principe; ▪ Actiever inzetten op riothermie en aquathermie.

Keuze scenario De scenario’s zijn uitgewerkt in de beleidskeuzenotitie. Hierin zijn de effecten, activiteiten en financiële consequenties in beeld gebracht. Deze beleidskeuzenotitie is tijdens het planvormingsproces aan de Raad voorgelegd (Raadsvergadering van 2 juni 2022). Daaruit kwam naar voren dat er een gedeelde voorkeur is voor scenario B of C. Het college heeft vervolgens in de vergadering van 5 juli 2022 besloten scenario C nader uit te werken als beleidsscenario in dit nieuwe GWP 2023-2027. In de volgende paragraaf is het ambitieprofiel uitgewerkt.

blad 16 van 25

datum 25 augustus 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

5.3

Ambitiescenario C: Klimaatadaptatie en Duurzaamheid (klimaatmitigatie)

Kwaliteitsprofiel ambitiescenario C: Klimaatadaptatie en Duurzaamheid (klimaatmitigatie) Wat betekent dit? ▪

stedelijk afvalwater

▪ ▪   ▪ ▪   ▪ 

▪ ▪ 

hemelwater

▪ ▪

▪

 ▪

▪

grondwater

  ▪ ▪ ▪

▪ 

Nagenoeg al het afvalwater wordt ingezameld via riolering en centraal gezuiverd. Op die locaties in het buitengebied waar het afvalwater niet via riolen wordt ingezameld wordt dit lokaal verwerkt (gezuiverd). Stankklachten en of verontreinigingen van sloten en bodem komen hierdoor nauwelijks voor. De riolering voldoet aan de (landelijke) normering voor inzameling, transport, afvoercapaciteit van afvalwater. De grootste en belangrijkste gemalen zijn aangesloten op een geautomatiseerd signaleringssysteem. Daarmee kan de werking van de gemalen continu worden gecontroleerd en tijdig worden ingegrepen wanneer er iets mis gaat. Daar waar mogelijk ondersteunen wij bij het terugwinnen van energie en grondstoffen uit (afval)water. De gemalen draaien op duurzame energie als dat doelmatig kan. Door middel van gerichte(re) sturing brengen we het energieverbruik van de gemalen terug. De vuilwaterriolering verkeert in een goede technisch staat. Aantasting van het riool komt beperkt voor. De risico's op beschadigde riolen zijn daardoor beperkt. Wanneer de riolen hun functie niet meer goed kunnen uitvoeren renoveren of vervangen we deze. Bij vervanging van voorzieningen is hergebruik van grondstoffen het streven. We willen toewerken naar een CO2 neutrale uitvoering bij werkzaamheden aan onze voorzieningen.

Overlast voor bewoners bij storingen of calamiteiten aan de riolering wordt tot een minimum beperkt. Als in de buurt wat gebeurt (rioolvervanging, wegreconstructie) is scheiden van het hemelwater van het afvalwater (afkoppelen) uitgangspunt. Daarmee bereiken we dat er minder schoon water naar de zuivering afgevoerd wordt. Daarbij geldt dat we technieken toepassen waarmee we zoveel mogelijk water lokaal vasthouden (infiltreren in de bodem en/of vasthouden in watergangen). We zetten ons in op meer groene oplossingen in plaats van ondergrondse betonnen oplossingen. We benutten zoveel mogelijk de totale openbare ruimte. Wij stimuleren bewoners, bedrijven, projectontwikkelaars en woningbouwverenigingen om ook af te koppelen. Dit wordt niet verplicht gesteld. Wij gaan ons actief richten op het afkoppelen van gemeentelijke eigendommen, maatschappelijke gebouwen en grote verharde oppervlakten. Bij nieuwbouwlocaties worden bij de aanleg meteen systemen toegepast, waarbij afval- en hemelwater gescheiden blijft. Bij heftige buien (buien die statistisch eens per 2 jaar voorkomen) wordt het overtollig hemelwater opgevangen en afgevoerd. De straat zal slechts zelden blank staan, maar het water komt niet boven de trottoirbanden uit. De omgeving ondervindt hier dan korte tijd hinder, maar van overlast is geen sprake.

Bij extreme hoosbuien (buien die statistisch eens per 50 jaar voorkomen) moeten wij leren accepteren dat de straat enige tijd blank staat. De riolen zijn niet in staat dergelijke grote hoeveelheden neerslag meteen op alle plaatsen te verwerken. Daarvoor is het oorspronkelijk ook niet ontworpen. In deze gevallen wordt het water opgevangen in de openbare ruimte. Dit leidt wellicht tot hinder of overlast voor de omgeving. Eventuele overlast en schade als gevolg van extreme hoosbuien wordt zoveel mogelijk voorkomen. Wij gaan in de openbare buitenruimte meer berging creëren waar, ten tijde van extreme hoosbuien, water tijdelijk geborgen kan worden. Sloten en vijvers zijn in staat bij heftige buien het overtollig hemelwater afdoende te bergen, vast te houden en af te voeren. Bij extreme hoosbuien accepteren we dat sloten tijdelijk buiten hun oevers treden. Dit leidt wellicht tijdelijk tot hinder of overlast, schade wordt zoveel mogelijk voorkomen. Bij heftige buien wordt het afvalwater afdoende opgevangen in riolen en bergingsvoorzieningen. De riolen zullen minder vaak overstorten. Hierdoor stroomt er bij hoosbuien minder verdund afvalwater in sloten en vijvers. Incidenteel leidt dit mogelijk tot stank en vervuiling. Dit leidt echter niet tot gezondheidsproblemen.

Wanneer de werking van de hemelwatervoorzieningen onder de maat zijn door slijtage of schades worden deze gerepareerd of vervangen. Bij de vervanging overwegen we grotere buizen toe te passen als dat een duidelijke meerwaarde biedt. Bij vervanging van voorzieningen is hergebruik van grondstoffen het streven. We willen toewerken naar een CO2 neutrale uitvoering bij werkzaamheden aan onze voorzieningen. De grondwatersituatie in de gemeente wordt grotendeels bepaald door de waterstand in de rivieren. Daar heeft de gemeente geen invloed op. Gemeente is aanspreekpunt voor grondwaterproblemen, maar niet aansprakelijk. De ontwatering in openbaar gebied is goed voor elkaar. Incidenteel kan sprake zijn van hoge of lage grondwaterstanden (bijvoorbeeld bij hoogwater of extreem laag water op de rivieren) die tot hinder en/of overlast kan zorgen. Mogelijk dat in sommige kruipruimtes af en toe water staat. Bij nieuwbouwlocaties wordt bij het ontwerp al rekening gehouden met een duurzame ontwatering. Hiermee worden problemen in de toekomst zoveel mogelijk voorkomen. We gaan meer water vasthouden in de bodem (infiltreren) en het watersysteem (sloten en vijvers); zo proberen we verdroging zo veel mogelijk te voorkomen;.

blad 17 van 25

datum 25 augustus 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

6.

Wat betekent dit voor de financiën? – financiële paragaaf Om het beoogd ambitieniveau te realiseren c.q. handhaven zal de gemeente diverse activiteiten uit moeten voeren. Deze activiteiten zijn te onderscheiden in drie onderdelen: reguliere exploitatie, (eenmalige) investeringen aan bestaand areaal en aanleg van nieuw areaal. Reguliere exploitatie

aard van de activiteiten

planvorming, onderzoek & facilitair

Beleid, planvorming en onderzoek Om tot doelmatige keuzes en planning van maatregelen aan de riolering te komen is jaarlijks onderzoek & planvorming nodig. Actueel inzicht in omvang, toestand en functioneren van het areaal is daarbij noodzakelijk.

regulier onderhoud

Onderhoud De reguliere activiteiten die nodig zijn voor het feitelijk in stand houden van het areaal. Zoals het reinigen van kolken en riolen, klein onderhoud en schadeherstel van riolen en gemalen (incl. elektrische installaties), elektriciteitskosten gemalen, en bijkomende kosten zoals hosting- en systeemkosten, e.d.

personeel & overhead

Organisatie Om het scenario te realiseren (en te bekostigen) is een organisatie met deskundig personeel en materieel nodig. aard van de activiteiten

Investeringen bestaand areaal Groot onderhoud

Ingrijpende renovatiewerkzaamheden aan bestaande voorzieningen om deze weer te laten voldoen aan het beoogd kwaliteitsniveau (evenaren nieuw aanleg). Zoals het relinen van vrijverval riolering.

Vervanging

Het compleet vervangen van bestaande voorzieningen, door nieuwe voorzieningen, die niet meer voldoen aan het beoogd kwaliteitsniveau en door middel van groot onderhoud niet meer teruggebracht kunnen worden naar dit niveau.

Verbetering

Eenmalige activiteiten die nodig zijn om het beoogd kwaliteitsniveau te bereiken. Zoals klimaatadaptatie, afkoppelen van verhard oppervlak of het verhelpen van 'water-op-straat' situaties.

Aanleg nieuw areaal Aanleg nieuwe voorzieningen

aard van de activiteiten Aanleg van nieuwe voorzieningen en aansluiting van nieuwbouw.

Voor het ambitiescenario zijn de (contouren van de) geraamde uitgaven van deze activiteiten over de periode 2023-2027 bepaald. Daarbij zijn de volgende uitgangspunten van toepassing: ▪ De geraamde bedragen zijn op prijspeil 2022 en moeten dan ook in de toekomst met de dan geldende prijsindex worden gecorrigeerd; ▪ Alle geraamde bedragen exclusief btw (deze wordt separaat inzichtelijk gemaakt in het kostendekkingsplan); ▪ De investeringen zijn inclusief toeslagen voor voorbereiding en toezicht (voor die projecten die niet door de eigen organisatie uitgevoerd kunnen worden); ▪ Bij de ramingen is geen rekening gehouden met areaaluitbreidingen; ▪ Kosten voor areaaluitbreiding als onderdeel van een grondexploitatie, worden ook gedekt uit deze grondexploitatie. Het betreft dan planvorming, ontwerp alsmede de aanlegkosten van de nieuwe voorzieningen. Met behulp van de beheersystemen zijn voor het eerste deel van de planperiode de vervangings- en verbeteringsmaatregelen vertaald tot concrete projecten met (jaar)planning. Voor de overige vervangings- en verbeteringsmaatregelen zijn investeringsramingen opgenomen. Deze worden gedurende de planperiode vertaald tot concrete projecten.

blad 18 van 25

datum 25 augustus 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

Onderstaande tabel toont de budgetspecificatie van de planperiode. Geraamde uitgaven periode 2023-2027 planvorming, onderzoek en facilitair regulier onderhoud personeel & overhead

geraamde uitgave € 3.349.200 € 4.345.000 € 5.043.800

aandeel 12 % 15 % 18 %

groot onderhoud projecten vervangen en/of verbeteren Investeringsbudget vervangen Investeringsbudget verbeteren

€ € € €

1.000.000 6.230.200 5.279.200 3.191.500

4 22 18 11

Aanleg nieuw areaal (als onderdeel van een grondexploitatie)

€

-

-

totale uitgaven

€

27.938.300

totaal te dekken lasten (gemiddeld per jaar)

€

5.005.600

% % % %

Tabel 6-1: budgetspecificatie ambitiescenario planperiode 2023-2027

Circa de helft van de geraamde uitgaven bestaat uit investeringsuitgaven. Deze worden (conform de kaders van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)) geactiveerd en komen als kapitaallasten ten laste van de begroting. Hiermee worden uitgaven gelijkmatiger verdeeld en pieken afgevlakt. Dit voorkomt sterke fluctuaties van het rioolheffingstarief. Dit principe is vergelijkbaar met een hypotheek op een woning. Dit verklaart ook waarom de jaarlijks te dekken lasten in de planperiode lager liggen dan de daadwerkelijke uitgaven in de planperiode.

6.1

Balans te dekken lasten versus inkomsten uit de heffing De uitgaven voor uitvoering van de gemeentelijke watertaken worden gedekt vanuit de rioolheffing die door de bewoners en ondernemers in de gemeente bijeengebracht wordt. In onderstaand figuur is de balans tussen de riool- en waterzorgheffing en de lasten weergegeven.

Figuur 6-1: balans te dekken lasten versus inkomsten uit de heffing

blad 19 van 25

datum 25 augustus 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

De lasten van de watertaken worden door 5 componenten bepaald: 1.

2.

Visie en beheerstrategie (geel) a. Beheerambitie en verschil in kwaliteitsniveaus b. Begroting en meerjarenplanning groot onderhoud en vervanging c. Beheerstrategie; risico’s en effecten Concernstrategie (rood) a. Doorbelastingen b. Kwijtschelding c. Overhead d. Compensabele BTW

3.

4.

5.

Financieringsmethodiek (paars) a. Kapitaallasten verleden b. Activeren of sparen c. Afschrijvingstermijnen d. Opbouw voorziening Bedrijfsvoering (blauw) a. Zelf doen of uitbesteden b. Samenwerking Heffingsgrondslag (groen)

Binnen deze componenten heeft de gemeente keuzemogelijkheden. Deze keuzemogelijkheden hebben invloed op de hoogte van de kosten en de riool- en waterzorgheffing. In hoofdstuk 11 van het naslagwerk zijn deze componenten in detail toegelicht. Voor dit nieuwe GWP worden binnen de uitgangspunten van de concernstrategie, de financieringsmethodiek en de bedrijfsvoering geen wijzigingen doorgevoerd. De uitgangspunten zoals die in het huidig GRP zijn vastgesteld vormen ook het uitgangspunt voor de komende planperiode 2023-2027. Op de component visie en beheerstrategie is invloed uit te oefenen, wat gedaan is middels het kiezen van ambitiescenario C. Ook wordt een wijziging in de heffingsgrondslag doorgevoerd. Dit wordt in het volgend hoofdstuk toegelicht.

6.2

Lastenontwikkeling planperiode en middellange termijn Onderstaand figuur toont de te dekken lasten in de komende planperiode (inclusief een doorkijk 5 jaar na de planperiode 2028-2032) onderverdeeld naar de componenten zoals omschreven hierboven. De inkomsten via de heffing zijn op niveau 2022 gepresenteerd.

Figuur 6-2: lastenontwikkeling scenario C periode 2023-2032 [inkomsten heffing op niveau 2022]

blad 20 van 25

datum 25 augustus 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

In de planperiode 2023-2027 bedragen de te dekken lasten circa € 5,01 miljoen gemiddeld per jaar. Na de planperiode zullen de lasten langzaam stijgen als gevolg van extra uitgaven voor groot onderhoud, vervanging en verbetering van het areaal. Dit is het gevolg van het areaal wat steeds ouder wordt en de komende jaren steeds meer onderhoud behoeft. De lange termijn planning uit het beheersysteem laat dan ook een toename zien in deze uitgaven. In de periode 2028-2032 zullen de te dekken lasten volgens de huidige prognoses/inzichten jaarlijks gemiddeld circa € 5,62 miljoen bedragen. Het huidig niveau van de heffing (bruto inkomsten 2022 circa € 5,16 miljoen) is meer dan voldoende om de komende jaren (de planperiode, maar ook de eerste jaren na de planperiode) deze lasten te dekken. In de planperiode 2023-2027 is gemiddeld sprake van een dekkingsgraad van 103% (de voorziening zal dus nog verder stijgen). Vanaf 2025 zal de dekkingsgraad geleidelijk afnemen én zal bij een ongewijzigd niveau van de heffing vanaf 2034 sprake zijn van een negatieve voorziening. Een negatieve stand van de voorziening is wettelijk niet toegestaan! Maar dat is dus pas over 12 jaar. De achterliggende jaren is de voorziening gestaag gegroeid (zie ook paragraaf 4.3). De voorziening had begin 2022 een stand van circa € 5,60 miljoen (excl. de onttrekking van € 345.000).

Naar verwachting bedraagt de stand begin 2023 circa € 5,08 miljoen. Dit is te fors, voor een financieel gezonde positie volstaat een voorziening van minimaal circa € 2,50 miljoen. Daarom wordt de voorziening ingezet en zal worden ingeteerd tot de genoemde ondergrens. Het resultaat daarvan is tegelijk dat de heffing in de komende planperiode kan worden verlaagd. Keerzijde is wel dat we na de planperiode (vanaf 2028) de tarieven moeten verhogen om de voorziening op peil te houden. Met de inzichten van nu betekent dat een jaarlijkse stijging van 6% (indicatief € 12 tot € 17 jaarlijkse stijging van de tarieven). Ondanks dat we momenteel in onzekere tijden leven (o.a. de oorlog in Oekraïne) en we nu niet goed kunnen voorzien wat dit met de kostenontwikkeling doet, wordt sneller interen op de voorziening toch noodzakelijk en verantwoord geacht. Onderstaand figuur toont de lastenontwikkeling.

Figuur 6-3: lastenontwikkeling scenario C periode 2023-2032 [verlaging heffing planperiode, geleidelijke stijging vanaf 2028]

blad 21 van 25

datum 25 augustus 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

7.

Hoe gaan we het bekostigen? – overgang naar riool en waterzorgheffing

7.1

Achtergrond De scope van een GWP wordt steeds breder. Klimaatverandering heeft een steeds grotere impact op hoe we binnen de openbare ruimte omgaan met opvang en verwerking van schoon hemelwater. Aanpak van wateroverlast en verdroging vragen steeds meer maatregelen in de publieke ruimte. De gemeentelijke watertaken, voortkomend uit de zorgplicht voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater, hebben niet enkel meer betrekking op de rioleringsbuizen onder de grond. Om recht te doen aan de bredere invulling van de gemeentelijke watertaken heeft de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) de Modelverordening Rioolheffing in september 2021 vervangen door de nieuwe Modelverordening Riool- en Waterzorgheffing. In deze nieuwe heffing worden zoveel mogelijk percelen betrokken, omdat iedereen van algemene maatregelen in de publieke ruimte profiteert. Vanuit het VNG worden er 3 modellen voor de verordening Riool- en Waterzorgheffing aangeboden. Op dit moment (2022) kent de heffingsgrondslag rioolheffing een traditionele insteek vanuit het principe “de vervuiler betaalt”. Maar met de huidige grondslag betekent dit dat alleen degene die op het vuilwaterriool lozen een aanslag krijgen opgelegd. De huidige systematiek sluit daarmee onvoldoende aan op de gemeentelijke watertaken en de opgaves vanuit het nieuwe GWP.

Tijdens het planvormingsproces zijn de drie nieuwe modellen Riool- en Waterzorgheffing van het VNG besproken met de gemeenteraad als onderdeel van de beleidskeuzenotitie (Raadsvergadering van 2 juni 2022). Middels reactieformulieren hebben de raadsfracties aangegeven in te kunnen stemmen met de overstap naar de nieuwe Riool- en Waterzorgheffing. Er was daarbij overwegend de voorkeur voor het derde VNG model. Het college heeft vervolgens in de vergadering van 5 juli 2022 besloten om modelverordening 3 van het VNG verder uit te werken (vast bedrag en waterverbruik).

Invulling Modelverordening 3 (conform variant 1) Met ingang van 2023 zal de nieuwe Riool- en Waterzorgheffing bestaan uit een belasting voor het eigenarendeel (deze wordt geheven naar een vast bedrag per perceel (WOZ-object)) en de belasting voor het gebruikersdeel (deze wordt geheven naar het aantal kubieke meters water dat wordt afgevoerd). Bij de belasting voor het gebruikersdeel hanteren we dezelfde uitgangspunten als in de huidige heffingsgrondslag rioolheffing, namelijk: A. Een standaardtarief voor een perceel, uitsluitend in gebruik als woonhuis, ongeacht het aantal kubieke meters afgevoerd afvalwater; B. voor een perceel, niet of niet uitsluitend in gebruik als woonhuis, bij een afvoer van: 1. 0 m3 tot en met 350 m3 het standaardtarief (gelijk aan dat van woningen); 2. 351 m3 en meer het standaardtarief vermeerderd met een vaste toeslag voor elke volle eenheid van 100 m3, die boven de hoeveelheid van 350 m3 wordt afgevoerd. De formeel juridische kaders worden verder in detail uitgewerkt tot de nieuwe heffingsverordening Riool- en Waterzorgheffing.

blad 22 van 25

datum 25 augustus 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

7.2

Tarief Riool en Waterzorgheffing planperiode 2023-2027 Kostenverdeelsleutel Binnen het ambitiescenario zijn voor alle activiteiten de kostenverdeelsleutel algemene taakinvulling (eigenarendeel) en aansluiting en gebruik (gebruikersdeel) bepaald. Over de planperiode 2023-2027 komt deze gemiddeld uit op 35% voor het eigenarendeel en 65% voor het gebruikersdeel. De onderbouwing hiervan is opgenomen in het achtergronddocument. Tarief Riool en Waterzorgheffing planperiode 2023-2027 Op basis van de uitgangsituatie van 2022 (datamodel afdeling belastingen peildatum juli 2022) is het tarief voor de nieuwe riool- en waterzorgheffing als volgt: Eigenarendeel: A. Vast bedrag van € 72,00 voor een perceel (WOZ-object). Gebruikersdeel: A. voor een perceel, uitsluitend in gebruik als woonhuis, ongeacht het aantal kubieke meters afgevoerd afvalwater: € 140,00; B. voor een perceel, niet of niet uitsluitend in gebruik als woonhuis, bij een afvoer van: 1. 0 m3 tot en met 350 m3 € 140,00; 2. 351 m3 en meer € 140,00 vermeerderd met € 33,63 voor elke volle eenheid van 100 m3, die boven de hoeveelheid van 350 m3 wordt afgevoerd. In de definitieve belastingverordening 2023 (vaststelling door de gemeenteraad in december 2022) zal dit verder uitgewerkt worden. In deze tarieven is geen rekening gehouden met indexatie. Indexering zal jaarlijks gebeuren op basis van de dan geldende indexatie.

blad 23 van 25

datum 25 augustus 2022 projectnummer 0473834.100 betreft Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027

8.

Hoe gaan we verder? - Het vervolg in dit proces Na vaststelling van dit nieuwe GWP door de gemeenteraad, vindt publicatie plaats via de daarvoor gebruikelijke kanalen. Daarnaast wordt de financiële paragraaf nader in detail uitgewerkt tot de nieuwe verordening riool en waterzorgheffing. De organisatie gaat de komende planperiode samen met alle stakeholders aan de slag met de uitvoering van dit nieuwe GWP. Jaarlijks zal verantwoording worden afgelegd aan management en bestuur.

blad 24 van 25

Over Antea Group Antea Group is het thuis van 1500 trotse ingenieurs en adviseurs. Samen bouwen wij elke dag aan een veilige, gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. Je vindt bij ons de allerbeste vakspecialisten van Nederland, maar ook innovatieve oplossingen op het gebied van data, sensoring en IT. Hiermee dragen wij bij aan de ontwikkeling van infra, woonwijken of waterwerken. Maar ook aan vraagstukken rondom klimaatadaptatie, energietransitie en de vervangingsopgave. Van onderzoek tot ontwerp, van realisatie tot beheer: voor elke opgave brengen wij de juiste kennis aan tafel. Wij denken kritisch mee en altijd vanuit de mindset om samen voor het beste resultaat te gaan. Op deze manier anticiperen wij op de vragen van vandaag en de oplossingen voor morgen. Al 70 jaar.

Contactgegevens Monitorweg 29 1322 BK Almere Postbus 10044 1301 AA Almere T. +31 6 21 93 47 73 E. Marte.Meister@AnteaGroup.nl

Copyright © 2022 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de auteurs. De informatie die in dit rapport is opgenomen is uitsluitend bestemd voor geadresseerde(n) en kan persoonlijke of vertrouwelijke informatie bevatten. Gebruik van deze informatie, door anderen dan de geadresseerde(n) en gebruik door hen die niet gerechtigd zijn van deze informatie kennis te nemen, is niet toegestaan. De informatie is uitsluitend bestemd om te worden gebruikt door de geadresseerde, voor het doel waarvoor dit rapport is vervaardigd. Indien u niet de geadresseerde bent of niet gerechtigd bent tot kennisneming, is openbaarmaking, vermenigvuldiging, verspreiding en/of verstrekking van deze informatie aan derden niet toegestaan, tenzij na schriftelijke toestemming door Antea Group en wordt u verzocht de gegevens te verwijderen en direct een melding te maken bij security@antegroup.nl. Derden, zij die niet geadresseerd zijn, kunnen geen rechten aan dit rapport ontlenen, tenzij na schriftelijke toestemming door Antea Group.

www.anteagroup.nl

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Lingewaard&id=8f8c304c-c6e4-4864-af8d-d85c1b35d8ae