332723 Bijlage Begroting 2022 def.docx
Tekst van het document
83
Kostendekking (bedragen x € 1.000) Toeristenbelasting
Taakveld
LASTEN Toerisme / Algemene kosten en subsidies
3.4 Economische promotie
- 97
Toeristische bewegwijzering
3.4 Economische promotie
- 4
Controle toeristenbelasting / perceptiekosten
0.64 Belastingen overig
- 10
Gemeentelijke uren Overhead
3.4 Economische promotie 0.4 Overhead
- 92 - 42 - 245
0.64 Belastingen overig
93 93
Subtotaal Lasten BATEN Opbrengst toeristenbelasting Subtotaal Baten SALDO Dekkingspercentage
Begroting 2022
- 152 38,0%
Incidentele lasten 2022: Toerisme / Gastvrije Waaldijk
3.4 Economische promotie
- 25 - 177
Dekkingspercentage
34,4%
(+ = voordeel, - =nadeel)
Reclamebelasting Beleidskader Artikel 227 van de Gemeentewet Verordening Reclamebelasting 2021 incl. bijlagen Algemeen Reclamebelasting heffen we in de dorpscentra van Bemmel, Huissen en Gendt. De opbrengst hiervan wordt, na aftrek van perceptiekosten, beschikbaar gesteld aan het ondernemersfonds. Tarieven Het tarief is afhankelijk van de locatie en de WOZ-waarde van de vestiging. De voorzitters van de ondernemersverenigingen zitten in het bestuur van Centrum Management Lingewaard (CML). De mogelijkheid tot verhoging van de reclamebelasting (eventueel deels ter financiering van CML, maar ook ter compensatie van eventuele leegstand die gaat ontstaan) is gespreksonderwerp in het CML. Dit kan nog leiden tot tariefswijziging bij vaststelling door de gemeenteraad in december 2021. De voorzitters trekken ook samen op in het bepalen van de tarieven voor 2022.
84
Kostendekking (bedragen x € 1.000) Reclamebelasting
Taakveld
LASTEN Bijdrage ondernemersfonds
3.4 Economische promotie
- 80,5
Perceptiekosten
0.64 Belastingen overig
- 1,5
Subtotaal Lasten BATEN Opbrengst reclamebelasting
Begroting 2022
- 82,0 0.64 Belastingen overig
Subtotaal Baten SALDO Dekkingspercentage (+ = voordeel, - =nadeel)
82,0 82,0 0 100%
BIZ-bijdrage Beleidskader Verordening Bedrijveninvesteringzone Bedrijvenpark Houtakker Bemmel 2021-2025 Algemeen Met ingang van 2021 kennen we de 'Verordening Bedrijveninvesteringzone Bedrijvenpark Houtakker Bemmel 2021-2025'. Zowel de eigenaar als de gebruiker van een WOZ-object (gelegen binnen het aangewezen gebied) betalen een belasting. Deze belasting is vergelijkbaar met de reclamebelasting, waarbij de opbrengst van de belasting, na aftrek van perceptiekosten, aan ‘Stichting Bedrijveninvesteringszone Houtakker’ beschikbaar wordt gesteld. In deze stichting zijn de verschillende ondernemers op de Houtakker verenigd. Het initiatief van de BIZ ligt dan ook bij de ondernemers. De gemeente helpt onder andere met de uitvoering van deze verordening. Tarieven De BIZ-bijdrage is ingesteld voor een periode van vijf jaar (2021 t/m 2025). Kostendekking (bedragen x € 1.000) BIZ-bijdrage Houtakker
Taakveld
LASTEN Bijdrage ondernemersfonds
3.4 Economische promotie
-25,4
Perceptiekosten
0.64 Belastingen overig
-0,6
Subtotaal Lasten BATEN Opbrengst reclamebelasting
Begroting 2022
- 26,0 0.64 Belastingen overig
Subtotaal Baten
26,0 85
SALDO Dekkingspercentage (+ = voordeel, - =nadeel)
0 100%
Marktgelden Beleidskader Artikel 229, eerste lid, aanhef en onderdelen a en b, van de Gemeentewet Verordening Marktgelden 2021 Algemeen Marktgeld wordt geheven van degene die goederen of koopwaren uitstalt tijdens de wekelijkse markt. Het is een recht, geheven voor het gebruik van de openbare grond op het marktterrein, gedurende de tijd dat het markt is. Tarieven De tarieven voor de straatmarkten worden geïndexeerd met 1,4%. In tegenstelling tot wat in de programmabegroting 2021 is aangegeven, is het voornemen om energiekosten door te berekenen nog niet uitgewerkt. Het onderzoek hiernaar is nog gaande. Kostendekking (bedragen x € 1.000) Straatmarkten
Taakveld
LASTEN Kosten markt
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
- 36
Gemeentelijke uren Overhead
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 0.4 Overhead
- 31 - 23 - 90
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
20
Subtotaal Lasten BATEN Marktgelden Subtotaal Baten
Begroting 2022
20
SALDO Dekkingspercentage (+ = voordeel, - =nadeel)
- 82 22,1%
86
Wat gaan we doen in 2022? Beleidskader Legesverordening 2021 incl. bijlagen Algemeen We heffen leges om een gedeelte van onze taken te bekostigen. Deze taken worden in de vorm van een dienst individueel afgenomen door bewoners of bedrijven. In de Legesverordening op grond van artikel 229 van de Gemeentewet is geregeld voor welke diensten leges verschuldigd zijn. Belastingplichtig is degene die de dienst aanvraagt, dan wel degene ten behoeve van wie de dienst is verleend. Voor de Legesverordening nemen wij de modelverordening van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten als basis. Kostendekkingsoverzichten In onderstaande kostendekkingsoverzichten zijn alle ramingen opgenomen die in onze legesverordening voorkomen. Indien deze niet in onze legesverordening voorkomen, is er een waarde van 0 opgenomen. Hierdoor is per hoofdstuk, titel en totaal de mate van kostendekkendheid te zien. De tarieven in de Legesverordening worden met ingang van 2022 verhoogd met het prijsindexcijfer 1,4%. De verhoging geldt niet voor de bouw gerelateerde leges voor omgevingsvergunningen die geheven worden met de bouwkosten als grondslag (Titel 2). Een stijging van de bouwkosten leidt immers al tot een verhoging van de leges. Het afschaffen van de leges voor de evenementenvergunningen is (conform de besluitvorming bij de Kadernota 2022) verwerkt in onderstaand overzicht.
Kostendekking (bedragen x € 1.000) Titel 1 t/m 3
Lasten
Totaal
- 2.707
Titel 1: Algemene dienstverlening
Dekkingspercentage
Baten
Lasten
1.930
71% Dekkingspercentage
Baten
Totaal Titel 1
- 717
695
97%
Niet op hoofdstukniveau toegerekende lasten Hoofdstuk 1: Burgerlijke stand Hoofdstuk 2: Reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaart Hoofdstuk 3: Rijbewijzen Hoofdstuk 4: Verstrekkingen uit de basisregistratie personen Hoofdstuk 5: Verstrekkingen uit het Kiezersregister Hoofdstuk 6: Verstrekkingen op grond van Wet bescherming persoonsgegevens (vervallen) Hoofdstuk 7: Bestuursstukken
-3 - 56 - 226
0 47 236
n.v.t. 84% 104%
- 202 -5
250 4
124% 72%
0 0
0 0
0 0
0
0
0
Hoofdstuk 8: Vastgoedinformatie Hoofdstuk 9: Overige publiekszaken
0 - 92
0 60
0 66%
87
Hoofdstuk 10: Gemeentearchief Hoofdstuk 11: Huisvestingswet (n.v.t.) Hoofdstuk 12: Leegstandswet Hoofdstuk 13: Gemeentegarantie (n.v.t.) Hoofdstuk 14: Marktstandplaatsen (vervallen)
0 0 0 0 0
0 0 0 0 0
0 0 0 0 0
Hoofdstuk 15: Winkeltijdenwet (vervallen)
0
0
0
-1 0 - 61 - 27 - 43
1 0 44 23 33
78% 0 72% 74% 75%
Hoofdstuk 16: Kansspelen Hoofdstuk 17: Kinderopvang (n.v.t.) Hoofdstuk 18: Telecommunicatie Hoofdstuk 19: Verkeer en vervoer Hoofdstuk 20: Diversen Titel 2: Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning
Lasten
Totaal Titel 2 Niet op hoofdstukniveau toegerekende lasten Hoofdstuk 1: Begripsomschrijvingen Hoofdstuk 2: Vooroverleg/beoordeling conceptaanvraag Hoofdstuk 3: Omgevingsvergunning Hoofdstuk 4: Vermindering Hoofdstuk 5: Teruggaaf Hoofdstuk 6: Intrekking omgevingsvergunning Hoofdstuk 7: Wijziging omgevingsvergunning als gevolg van wijziging project Hoofdstuk 8: Bestemmingswijzigingen Hoofdstuk 9: In deze titel niet benoemde beschikkingen of planwijziging Titel 3: Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn en niet vallend onder titel 2
Dekkingspercentage
Baten
- 1.885
1.227
65%
-76 0 - 99
0 0 61
n.v.t. 0 62%
- 1.701 0 0 0
1.179 - 19 0 0
69% 0 0 0
-1
0
22%
-8 0
7 0
85% -
Lasten
Dekkingspercentage
Baten
Totaal Titel 3
- 105
€8
8%
Niet op hoofdstukniveau toegerekende lasten Hoofdstuk 1: Horeca Hoofdstuk 2: Organiseren evenementen
0 - 41 - 63
0 7 0
n.v.t. 17% 0%
Hoofdstuk 3: Prostitutiebedrijven Hoofdstuk 4: Huisvestingswet 2014 (n.v.t.) Hoofdstuk 5: Marktstandplaatsen Hoofdstuk 6: Winkeltijdenwet
0 0 -1 0
0 0 1 0
0 0 86% 0
Hoofdstuk 7: In deze titel niet benoemde vergunning, ontheffing of andere beschikking
0
0
0
88
Kwijtschelding gemeentelijke heffingen Beleidskader Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990 Kwijtscheldingsregeling gemeentelijke belastingen 2021 Algemeen Wanneer inwoners onoverkomelijke problemen hebben met het voldoen van gemeentelijke belastingen, bestaat de mogelijkheid tot kwijtschelding hiervan. Kwijtschelding is mogelijk voor de afvalstoffenheffing, rioolheffing en voor de eerste hond bij de hondenbelasting. Kwijtschelding van afvalstoffenheffing is alleen mogelijk voor: Het bedrag van het vastrecht. Het bedrag van het aantal containerledigingen of stortingen in een ondergrondse container, met een maximum van 11 ledigingen c.q. 33 stortingen. Het vaste bedrag van de aanslag voor de gebruikers van percelen, waarbij het huishoudelijk afval wordt aangeboden via een bovengrondse verzamelcontainer of op een andere wijze. Zelfstandige ondernemers kunnen voor het privégedeelte van de gemeentelijke belastingaanslag kwijtschelding vragen. Verenigingen en stichtingen kunnen per definitie geen kwijtschelding aanvragen. Kwijtscheldingsaanvragen Bij de behandeling van kwijtscheldingsaanvragen wordt als kosten van bestaan 100% van de bijstand als norm gehanteerd. Voor personen ouder dan 65 jaar geldt de norm van 100% van de toepasselijke netto AOW-bedragen inclusief een deel van de tegemoetkoming koopkracht oudere belastingplichtigen (KOB).
De normbedragen worden ieder jaar op 1 januari en 1 juli vastgesteld door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Voor degenen die eerder ook al kwijtschelding hebben gekregen maken we, met verleende toestemming van de belastingschuldigen, gebruik van een procedure voor automatische toetsing voor kwijtschelding door het Inlichtingenbureau. Ramingen In de begroting zijn de in de onderstaande tabel genoemde bedragen voor kwijtschelding opgenomen. In de afzonderlijke kostendekkendheidsoverzichten is hier al rekening mee gehouden. Bedragen x € 1.000 Programma
Begroting 2022
LASTEN Kwijtschelding afvalstoffenheffing
6.3 Inkomensregelingen
- 136
Kwijtschelding rioolheffing
6.3 Inkomensregelingen
- 145
Kwijtschelding hondenbelasting
6.3 Inkomensregelingen
-6
Subtotaal Lasten
- 286
89
Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing De paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft aan welke risico's de gemeente loopt en welke mogelijkheden de gemeente heeft om eventuele risico’s op te vangen. In het voorjaar van 2020 zijn we geconfronteerd met COVID-19. Dat heeft onder andere gevolgen voor de ontwikkeling van de financiële positie van onze gemeente. We communiceren over de gevolgen via de reguliere P&C documenten. Ondanks de versoepelde maatregelen in de maatschappij is COVID19 nog immer een thema bij het opstellen van de begroting. In subparagraaf 4 van deze paragraaf worden de gevolgen van COVID-19 nader toegelicht. Hierbij wordt uitgegaan van de status per 31 augustus 2021.
1. Inleiding Artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat gemeenten beleid moeten formuleren over de weerstandscapaciteit en de risico’s. Tweemaal per jaar geeft de gemeente een oordeel over de toereikendheid van het weerstandsvermogen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing in de gemeentebegroting en in de jaarstukken. De weergave van de risico’s betreft altijd een overzicht van de op dat moment aanwezige risico’s. Voor de programmabegroting 2022 is dit peilmoment 31 augustus 2021.
2. Risicobeleid In 2018 heeft de gemeenteraad de nota Risicomanagement & weerstandsvermogen 2018-2022 vastgesteld. Hierin is opgenomen dat risico’s aan de hand van een risicoprofiel (kans x gevolg) worden beoordeeld. Het weerstandsvermogen wordt middels een ratio berekend.
3. Risico's In deze paragraaf rapporteren we de risico’s die de gemeente loopt. Hierin is een verdeling gemaakt in de algemene reguliere risico’s en risico’s die zijn ontstaan als gevolg van COVID-19. In het onderstaande overzicht met de top 10 reguliere risico’s is tevens per risico aangegeven of het een incidenteel of structureel risico (I/S) is en de ontwikkeling van het risico ten opzichte van de Jaarrekening 2020 (peildatum 31 december 2020) is aangegeven met een pijl. Nr. 1
2
3
Risico
Omschrijving
Type
Kans
Gevolg
Risicoscore
▼/▲
Herverdeling algemene Het risico dat de effecten van uitkering de herverdeling van de algemene uitkering in het gemeentefonds vanaf 2023 negatief zijn. Stijging kosten door Het risico dat de kosten voor overspannen markt aanbestedingen en personeel onevenredig stijgen.
S
70-90%
≥ €1.000.000
25
▲
S
70-90%
≥ €1.000.000
25
►
Schadeclaims
I
50-70%
€500.000 ≤ €1.000.000
16
►
Het risico op financiële claims van derden ten laste van de gemeente. 90
4
Taskforcemaatregelen
5
Gevolgen Van Werk Naar Werk budget
6
Bodemverontreiniging brandweerkazerne Gendt
7
Informatiebeveiliging
8
Onvoldoende vervangingsreserves
9
Omgevingsvisie
10 Beschermd wonen
Het risico dat de financiële effecten van de getroffen maatregelen uit de Taskforce sociaal domein onvoldoende zijn als gevolg van nietbeïnvloedbare factoren. Het risico dat de kosten voor de gemeente stijgen bij het beëindigen van een (tijdelijk) dienstverband van een medewerker. Het risico dat na het saneren van de grond restverontreiniging (PFAS) aanwezig blijft in het gebied met de daarbijbehorende afvoerkosten. Het risico op schendingen van de privacy en datalekken en de mogelijke claims daardoor. Het risico dat er onvoldoende reserves zijn voor vervangingsinvesteringen. Het risico op verminderde inkomsten uit leges binnen de omgevingsvisie door minder vergunningaanvragen. Het risico dat meer mensen gebruik maken van beschermd wonen dan waarvoor budget wordt ontvangen van het rijk.
I
30-50%
≥ €1.000.000
15
▼
S
70-90%
€250.000 ≤ €500.000
15
►
I
70-90%
€250.000 ≤ €500.000
15
▲
S
50-70%
€250.000 ≤ €500.000
12
►
S
30-50%
€500.000 ≤ €1.000.000
12
►
S
50-70%
€250.000 ≤ €500.000
12
►
S
50-70%
€250.000 ≤ €500.000
12
▲
Uit de Monte Carlo simulatie komt een benodigde weerstandscapaciteit voor de reguliere risico’s van € 6.047.000. Toelichting risico’s en beheersmaatregelen De risico’s in de rode en oranje gebieden worden hieronder toegelicht: hoe ontwikkelt een risico zich en welke beheersmaatregelen worden genomen. Herverdeling algemene uitkering (▲) De beheerders van het Gemeentefonds, de minister van BZK en de staatssecretaris van Financiën, stuurden in juli 2021 een aangepast voorstel voor de verdeling van het Gemeentefonds naar de Tweede Kamer. Het aangepaste voorstel komt op basis van de huidige informatie uit op een structureel nadeel van € 3,2 miljoen (cumulatief € 68 per inwoner). De herijking is gemaximeerd op € 15 per inwoner in 2023. Tot juni 2021 is altijd gecommuniceerd en uitgegaan van een nadeel van € 900.000. Voor 2023 bedraagt het verwachte nadeel dan iets meer dan € 700.000. De herijking verdeling Gemeentefonds is nog niet verwerkt in de circulaires van het fonds. Er zijn verder nog veel
91
onduidelijkheden over de herverdeling. De mogelijke effecten verwerken we daarom nog niet in het saldo van de meerjarenbegroting. Stijging kosten in overspannen markt (►) Ondanks de gekrompen economie is er nog steeds sprake van prijsstijgingen bij de aanbesteding van opdrachten door gemeenten. We zien nog steeds een tendens dat inschrijvingen op aanbestedingen hoger uitvallen dan het budget dat daarvoor in de begroting is opgenomen. Daarnaast zijn op steeds meer vakgebieden vacatures moeilijker in te vullen, waardoor personeelskosten stijgen door hogere inhuurtarieven en/of personeelstoelages. Doordat functies moeilijker zijn in te vullen, zijn er langere tijd hogere kosten door externe inhuur. Taskforcemaatregelen (▼) In de afgelopen jaren merkten we hoe weerbarstig de kostenontwikkeling in het sociaal domein kan zijn. Noodzakelijke zorg willen en zullen wij onze inwoners niet onthouden. Om de kostenontwikkeling te beheersen, hebben we maatregelen geformuleerd in de taskforce. Er bestaat een risico dat de in de taskforce geformuleerde maatregelen niet leiden tot de voorgenomen besparing. Belangrijke oorzaken daarvan zijn externe factoren zoals de gevolgen van beleidswijzigingen door het Rijk en het verwijsgedrag van andere verwijzers. Deze zijn niet altijd voorspelbaar en/of beïnvloedbaar. Voor 2022 schatten we het risico lager in.
De arbeidsmarkt herstelt sneller dan gedacht. Daarnaast ontvangen we extra jeugdmiddelen (zie informatienota) waardoor de kans dat we de voorgenomen besparingen niet halen verkleind is. Schadeclaims (►) De kans bestaat dat de gemeente in geschillen met derden te maken krijgt met schadeclaims. Ter mogelijke dekking hiervan wordt daarom een bedrag opgenomen in de benodigde weerstandscapaciteit. Gelet op de positie van de gemeente in gerechtelijke procedures, wordt dit niet nader inhoudelijk onderbouwd. Door dekking voor mogelijke claims op te nemen als risico geeft het bewustzijn en de monitoring als beheersmaatregelen weer. Gevolgen Van Werk Naar Werk budget (►) Dit risico is onveranderd ten opzichte van de Jaarrekening 2020. Door de invoering van de Wet Arbeidsmarkt in Balans (WAB) werken we meer met arbeidscontracten, waardoor het risico op het daadwerkelijk uitbetalen van WW-uitkeringen stijgt. De kosten voor het begeleiden van medewerkers naar nieuw werk of een andere organisatie wordt ook gefinancierd uit dit VWNW-budget. De kosten groeien daarmee harder dan geraamd. Om dit te beheersen bestaan de volgende maatregelen: Begeleiding WW-gerechtigden in het vinden van nieuw werk; Ontwikkeling, scholing en training bestaand personeel; Beschrijven, optimaliseren en digitaliseren van het WW-proces; Mobiliteitsbeleid is in ontwikkeling (van curatief naar preventief).
Bodemverontreiniging brandweerkazerne Gendt (▲) Bij het saneren van de grond onder de brandweerkazerne Gendt is PFAS in de grond ontdekt. De afvoer van PFAS is een lastig vraagstuk waarbij de prijs hiervoor tegen dagwaarde schommelt. Op dit moment is zeker dat er PFAS in de grond aanwezig is maar nog onduidelijk wat de afvoerkosten hiervan zullen bedragen.
92
Positieve reguliere risico's Opschalingskorting De opschalingskorting is een in 2015 ingevoerde jaarlijks oplopende korting tot en met het jaar 2025 op de algemene uitkering uit het Gemeentefonds. De reden voor deze korting was gelegen in het idee dat gemeenten een fors bedrag kunnen besparen door op te schalen. Door te fuseren ontstaan grotere gemeenten, bij voorkeur met minimaal 100.000 inwoners. Als je fuseert, heb je minder geld nodig. Mogelijk besluit het rijk deze opschalingskorting af te schaffen. Dit zou leiden tot een voordeel voor de gemeente, dat kan oplopen van 1,3 miljoen in 2022 naar 2,1 miljoen in 2025. Deze ontwikkeling is nog erg onzeker. Het is ook mogelijk dat het rijk de opschalingskorting niet volledig, maar gedeeltelijk (of helemaal niet) afschaft. 25% jeugdmiddelen Op 2 juni 2021 maakten het rijk en de VNG afspraken over een hervormingsagenda voor het jeugdstelsel. Als onderdeel van die afspraken komt er voor het jaar 2022 een bedrag van € 1.314 miljoen extra beschikbaar, bovenop de eerder toegezegde € 300 miljoen. Het nieuwe kabinet zal een besluit moeten nemen over de structurele bekostiging vanaf 2023. Daarbij wordt ervan uitgegaan, dat er structureel extra middelen worden vrijgemaakt voor jeugdzorg.
Vooruitlopend op dit besluit is er door de VNG bij het rijk op aangedrongen om gemeenten in staat te stellen dat zij hier al rekening mee mogen houden in hun meerjarenbegroting. Hierop is tussen rijk, IPO en VNG afgesproken dat gemeenten in hun meerjarenraming vanaf 2023 rekening mogen houden met 75% van de bedragen die structureel nodig zijn volgens de Commissie van Wijzen. Wij nemen dit bedrag op als stelpost. Het mogelijk aanvullend ontvangen van de resterende 25% van de extra middelen jeugd zou voor onze gemeente in 2023 € 901.000, in 2024 € 846.000 en in 2025 € 780.000 betekenen.
4. COVID-19 De ambtelijke organisatie heeft sinds de start van de COVID-19 crisis hard gewerkt om de reguliere werkzaamheden, zorgtaken en dienstverlening zoveel als mogelijk door te laten gaan. Doordat COVID-19 inmiddels meer dan een jaar onderdeel van ons leven en werk is, is COVID-19 verweven met onze dagelijkse reguliere taken en is het lastiger om een duidelijke scheiding te maken tussen reguliere werkzaamheden en COVID-19 werkzaamheden. Dit geldt deels ook voor de risico’s in relatie tot COVID-19. Deze zijn hieronder weergegeven en hierbij wordt uitgegaan van de situatie per 31 augustus 2021. Op deze datum gelden er nog door de overheid opgelegde beperkende maatregelen. De ontwikkeling van de risico’s ten opzichte van de jaarrekening 2020 (peildatum 31 december 2020) is zichtbaar door middel van een pijl. Nr. Risico Omschrijving 1 Discontinuïteit Het risico op uitval door ambtelijke organisatie COVID-19 en/of disbalans tussen werk/privé met verzuim als gevolg. Capaciteitsprobleem door extra uren aan COVID-19 werkzaamheden. Hierdoor lopen reguliere werkzaamheden vertraging op en afspraken kunnen niet nagekomen worden.
93
Type I
Kans 5070%
Gevolg €250.000 ≤ €500.000
Risicoscore ▼/▲ 12 ▼
2
Niet tijdig realiseren doelstellingen Taskforce
Het risico dat het uitvoeren van de taskforcemaatregelen vertraging oploopt als gevolg van COVID-19.
I
5070%
€250.000 ≤ €500.000
12
▼
3
Tekorten op BUIGHet risico dat door middelen door stijging faillissementen en inkrimping bijstandsuitkeringen in organisaties meer mensen in de bijstand komen.
S
5070%
€250.000 ≤ €500.000
12
▼
4
Armoedebeleid
Het risico dat de beperkende maatregelen en de recessie leidt tot meer schulden en armoede.
I
7090%
€100.000 ≤ €250.000
10
►
5
Inhaalzorg/doorlopen indicaties
Het risico dat tijdelijke indicaties die zijn afgegeven om de gevolgen van COVID19-maatregelen te verzachten, blijvend ingezet worden en uitgestelde zorg alsnog in 2021 moet worden ingezet.
I
5070%
€100.000 ≤ €250.000
8
►
Uit de Monte Carlo simulatie komt een benodigde weerstandscapaciteit voor de COVID-19 risico’s van € 954.000. Toelichting risico’s en beheersmaatregelen Er zijn geen risico’s in de oranje en rode gebieden die hieronder moeten worden toegelicht. Maatschappelijke risico’s De maatschappelijke risico’s hebben niet direct een financieel gevolg, maar zijn wel degelijk aanwezig en kunnen ook een grote impact hebben op onze organisatie en/of samenleving. De volgende belangrijke maatschappelijke risico’s zien wij momenteel als gevolg van de beperkende maatregelen en de lockdown: Fysieke en mentale gevolgen voor de jeugd in de gemeente Lingewaard; Onderwijsachterstanden jeugd. Het rijk heeft het Nationaal Programma Onderwijs opgezet om dit risico te verkleinen. Als gemeente ontvangen we hiervoor middelen; Toename eenzaamheid onder inwoners met mogelijk nadelige gezondheidsgevolgen. Met een aanjagersgroep wordt onderzocht wat we kunnen ondernemen om de eenzaamheid te doorbreken; Minder interne en externe participatie/samenwerking. Dit risico is aan het afnemen doordat men weer graag (ook fysiek) wil overleggen; Mogelijke faillissementen en leegstand van winkels en horeca in de kernen met als bijgevolg de extra vraagstelling aan de gemeente voor herontwikkeling en bestemmingsplannen.
94
5. Ontwikkeling risico's Wijzigingen risico’s t.o.v. Jaarrekening 2020 Ten opzichte van Jaarrekening 2020 zijn er een aantal wijzigingen in de risico’s met een risicoscore van 15 of hoger zichtbaar. Zie hiervoor de beschrijving in de vorige paragrafen. De wijzigingen in de overige risico’s worden hieronder nader toegelicht.
Het risico op beschermd wonen is nieuw. Recentelijk is het nieuwe verdeelmodel bekend geworden. Het verdeelmodel laat voor beschermd wonen een behoorlijke afname zien (2022: € 147 per inwoner en 2032 € 88 per inwoner). Het is nog onduidelijk of en hoe het ingevoerd gaat worden. In de Meicirculaire van 2022 volgen hierover vermoedelijk de definitieve uitkomsten.
Het verkeersrisico van het niet kunnen voldoen aan de wettelijke verkeerstechnische verplichtingen is niet zichtbaar in de top 10 risico’s, maar nog onveranderd.
Het risico op afval is afgenomen als gevolg van de uitvoer van de beheersmaatregelen op diftar en oud papier verzameling. Over de afvalverwerking en verkoop van plastic verplakkingsmateriaal is de eindafrekening tot en met 2020 nog niet ontvangen. Het materiaal is nog niet verkocht en de gemeente draagt het risico voor de opslag en opbrengst hiervan.
De PFAS en stikstofproblematiek is nog steeds relevant en leidt tot vertraging in projecten voor woningbouw en infrastructuur. Ondanks dat reeds de nodige woningen zijn gerealiseerd, heeft het gevolgen voor de in het CUP opgenomen ambitie van woningbouw.
Het COVID-19 risico voor de discontinuiteit van de organisatie is afgenomen. De organisatie is gewend geraakt aan de nieuwe manier van werken waardoor de mogelijke negatieve impact is gedaald.
Het risico op het niet tijdig realiseren doelstellingen Taskforce is afgenomen. De hoge piek van de besmettingen en werkzaamheden is achter de rug en COVID-19 gerelateerde werkzaamheden zijn opgepakt en/of onderdeel van de dagelijkse praktijk geworden.
Het COVID-19 risico voor de tekorten op BUIG middelen door stijging bijstandsuitkeringen is afgenomen. De tijdelijke ondersteuningsmaatregelen lopen af op 1 oktober 2021. Het kan zijn dat na afloop van deze regeling de bijstandsafhankelijkheid van met name ondernemers zal toenemen. Dit is echter nog erg onzeker.
Het COVID-19 risico voor dienstverlening is komen te vervallen. De organisatie en burgers zijn bekend en gewend aan de gedwongen wijzigingen in openingstijden en afspraken.
Ten aanzien van Scalabor lopen per 1 januari 2023 de huidige contractafspraken af. Tot die datum detacheert de MGR namens de gemeenten de SW-medewerkers ‘om niet’ aan Scalabor. Door de daling van het aantal SW-medewerkers (gemiddeld 6% per jaar) en de vergrijzing van de doelgroep SW voorziet Scalabor oplopende tekorten en ziet zich genoodzaakt om vanaf 2023 een bijdrage te vragen aan gemeenten voor de begeleiding en ontwikkeling van SW-medewerkers. De hoogte van de bijdrage is op dit moment nog niet definitief en derhalve nog niet als gekwantificeerd risico opgenomen.
Uit de Monte Carlo simulatie komt een totaal benodigde weerstandscapaciteit van € 7.001.000. Dit is 95
€ 214.000 lager dan in de Jaarrekening 2020. Het reguliere risicobedrag is € 882.000 hoger en het risicobedrag voor COVID-19 is € 1.096.000 lager dan in de Jaarrekening 2020.
6. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de risico’s die we lopen (de benodigde weerstandscapaciteit) en de financiële middelen die we hebben om de risico’s te dekken (de beschikbare weerstandscapaciteit). Deze relatie noemen we de ratio van het weerstandsvermogen en bedraagt 3,0. De gemeente streeft naar een minimale ratio van 1,0 (raadsbesluit bij nota Risicomanagement & weerstandsvermogen). Ratio weerstandsvermogen Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen Kwalificatie
€ 21.153.703 € 7.001.000 3,0 Uitstekend
In de afgelopen jaren was het verloop van de ratio weerstandsvermogen als volgt:
7. Verbonden partijen In deze paragraaf beschrijven we de verbonden partijen die zijn ingedeeld in toezichtarrangement 3 ‘groot belang’. Dit zijn conform de nota verbonden partijen en raadsbesluit van 13 oktober 2020 de onderstaande verbonden partijen. BVO Doelgroepenvervoer (BVO DRAN) Hoewel er in het afgelopen jaar sprake was van budgetvoordelen als gevolg van COVID-19 blijft kostenbeheersing een belangrijk aandachtspunt. Vanuit de DRAN wordt zonder aanvullende maatregelen een forse groei van het verbruik en daarmee de kosten voorspeld. Als dit leidt tot een structurele overschrijding van het budget voor het sociaal domein en extra besparingen moeten worden gerealiseerd, worden hiervoor voorstellen gedaan in de taskforce.
96
VGGM In 2020 zijn verschillende brandweer verdeelmodellen ontwikkeld, bijvoorbeeld een verdeling op basis van inwoneraantal of op basis van uitkering Gemeentefonds. Dit heeft voor Lingewaard nadelige financiële gevolgen. Over extra kosten van € 250.000 is een raadsbesluit genomen. Bij de VGGM loopt tevens een functiewaarderingstraject. Het ziet er naar uit dat dit financiële consequenties zal hebben voor de deelnemende gemeenten doordat veel jeugdverpleegkundigen en jeugdartsen een hoger salaris gaan krijgen. Groene Metropool Regio Als nieuwe verbonden partij komt de Groene Metropool Regio in het eerste jaar automatisch in toezichtsarrangement 3 en wordt het daarom in deze paragraaf vermeld. In december 2020 hebben de 18 colleges van B&W in de regio Arnhem-Nijmegen besloten de regionale samenwerking aan te gaan. De urgentie hiervoor is tweeledig: slagkracht organiseren voor de grote opgaven die op de regio afkomen én het tot stand brengen van een transparante en stevigere samenwerkingsvorm.
8. Financiële kengetallen Financiële kengetallen De gemeenten zijn verplicht om de financiële kengetallen op te nemen in de begroting conform het Besluit Begroting en Verantwoording. De kengetallen geven de financiële positie van onze gemeente weer en maken het mogelijk om deze te vergelijken met die van andere gemeenten. Ook geven ze een beeld van de ontwikkeling van de financiële positie ten opzichte van de begroting 2021 en de jaarstukken 2020. Financiële kengetallen 1.a. Netto schuldquote 1.b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor leningen 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit
Werkelijk 2020 50%
Begroot Begroot Begroot Begroot Begroot 2021 2022 2023 2024 2025 69% 59% 69% 71% 78%
45%
64%
54%
64%
66%
73%
33% 7,71%
26% 7,35%
28% 0,63%
27% 0,37%
26% 0,07%
25% 0,21%
-0,37%
-1,76%
1,33%
-0,12%
-0,12%
0,21%
113,92%
108,25% 113,39% 113,39% 113,39% 113,39%
De provincie hanteert bij de beoordeling 3 categorieën. Deze sluiten aan bij de landelijk afgesproken signaleringswaarden. Financiële kengetallen 1.a. Netto schuldquote 1.b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor leningen 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit
Gelders gemiddelde 67%
Kengetal Categorie Categorie Categorie Lingewaard A B C 59% <90% 90-130% >130%
59%
54%
<90%
90-130%
>130%
30% 9% 0,24% 105%
28% 0,63% 1,33% 113,39%
>50% <20% > 0% <95%
20-50% 20-35% 0% 95-105%
<20% >35% < 0% >105%
97
Het Gelders gemiddelde is berekend op basis van de door de gemeenten in hun begroting 2021 opgenomen kengetallen (de kolom Lingewaard is 2022). Categorie A is het minst risicovol en C het meest risicovol. Alhoewel de provincie onze financiële positie beoordeelt aan de hand van de kengetallen, is voor het behouden van preventief toezicht alleen van belang dat de meerjarenbegroting een positief saldo heeft (art. 203 GW). 1 a. Netto schuldquote De netto schuldquote = totale schulden / totale baten (excl. reserves) De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente.Hoe lager het percentage, hoe beter. We blijven in categorie A, de minst risicovolle categorie. 1 b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote wordt zowel inclusief als exclusief de doorgeleende gelden berekend, omdat er onzekerheid kan bestaan of alle leningen terug worden betaald. Ook hier blijven we in categorie A, de minst risicovolle categorie. 2. De solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio = eigen vermogen / totaal balans De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin onze gemeente in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger het percentage, hoe beter. De solvabiliteitsratio zit in de middelste categorie. 3.
Grondexploitatie Kengetal grondexploitatie = Boekwaarde bouwgrond in exploitatie / totale baten (excl. reserves) Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale baten. De boekwaarde is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. Of een hoog of laag percentage gunstig is, is afhankelijk van de markt. Bij een gunstige markt zou een hoog percentage meer winstpotentie kunnen hebben. Het kengetal is kleiner dan 20%. Hierdoor zit Lingewaard in categorie A, de minst risicovolle categorie. Het aandeel van de grondexploitaties in de begroting is vanaf 2022 aanzienlijk lager dan in de jaren daaraan voorafgaand. De boekwaarde van de grondexploitaties bedroeg in 2020 bijna € 9 miljoen. In 2022 is deze boekwaarde nog iets meer dan € 700.000. Door grondverkopen in de afgelopen jaren is het risico met betrekking tot grondexploitaties aanzienlijk kleiner geworden. 4. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte = het saldo van de structurele baten en lasten + het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves / de totale baten (excl. reserves). Dit kengetal geeft aan welke structurele financiële ruimte de gemeente heeft. We nemen bij de berekening alleen de structurele baten en lasten mee en dus niet de incidentele. Hoe hoger het percentage, hoe beter. 98
We zitten in 2022 en 2025 in de minst risicovolle categorie, in de tussenliggende jaren in de meest risicovolle categorie. 5. Belastingcapaciteit Belastingcapaciteit = totale woonlasten gemeente Lingewaard / landelijk gemiddelde woonlasten Dit kengetal vergelijkt de totale woonlasten in Lingewaard met het landelijke gemiddelde. De woonlasten zijn de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Over 2021 bedragen die gemiddeld € 838 in Nederland. We gaan daarbij uit van de woonlasten van meerpersoonshuishoudens. Hoe lager het percentage, hoe beter. De belastingcapaciteit zit in de hoogste categorie. Dat wordt onder andere veroorzaakt door besluiten die in het verleden zijn genomen met betrekking tot verhoging van de OZB. Beoordeling van de onderlinge verhouding van de kengetallen Evenals in 2021 zitten de netto schuldquote en de grondexploitatie in de minst risicovolle categorie. We hebben een positieve structurele exploitatieruimte in 2022 en 2025. In 2023 en 204 is de exploitatieruimte negatief. Dit is met name het gevolg van de lagere algemene uitkering waarover we in de Meicirculaire 2021 zijn geïnformeerd. De solvabiliteit loopt in meerjarig perspectief wat terug en tegelijkertijd loopt de schuldquote op. Dit wordt vooral veroorzaakt door geplande investeringen. De belastingcapaciteit zit nog steeds in de meest risicovolle categorie.
De onbenutte belastingcapaciteit kan daardoor niet ingezet worden voor het opvangen van risico's. Echter, we hebben een goed weerstandsvermogen, waarmee we risico's kunnen opvangen. We beoordelen dit daarom per saldo niet als risicovol.
99
Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen Lingewaard wil een aantrekkelijke gemeente zijn om te wonen, te werken en te recreëren. De openbare ruimte speelt hierin een belangrijke rol. Het beheer moet voldoen aan het afgesproken kwaliteitsniveau in de beleidsplannen. We investeren in het onderhouden van kapitaalgoederen voor het dagelijks onderhoud, het uitvoeren van (groot)onderhoud en vervangingen. We gebruiken meerjarenprogramma’s voor de uitvoering van groot onderhoud en voor inzicht op de toekomstige uitgaven. Leidt dit niet meer tot het minimaal vereiste kwaliteitsniveau, dan vervangen we de voorzieningen. Op dat moment zijn vervangingsinvesteringen noodzakelijk. In deze paragraaf geven we de volgende onderdelen per kapitaalgoed weer: de kaders die we hanteren voor het onderhoud van de openbare ruimte, het actuele onderhoudsniveau, welke werkzaamheden we uit gaan voeren, de financiële consequenties. Naast een aantal specifiek genoemde beleidskaders is er een groot aantal wetten dat ook regels stelt aan het onderhoud. Bijvoorbeeld het Burgerlijk Wetboek, de Wegenwet of de Arbowet. Het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap doet dit onder meer op het gebied van fysieke toegankelijkheid.
De huidige toegankelijkheidssituatie wegen we vóór onderhoudswerkzaamheden aan bestaande regels en richtlijnen in onder meer het Bouwbesluit en het Handboek voor Toegankelijkheid. Blijkt dat er aanpassingen of verbeteringen noodzakelijk zijn dan brengen we de financiële consequenties hiervan in beeld. Daarmee doen we ook recht aan de bevindingen van de Rekenkamercommissie op dit vlak.
1. Openbaar groen Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Beleidskader Groenstructuurplan 2008 de structuur- en beeldbepalende delen van het openbaar groen binnen de bebouwde kom van de kernen zijn hierin beschreven. Beeldkwaliteitsplan Openbaar Groen 2009 beschrijving van de onderhoudsniveaus van openbaar groen. Onderhoudsniveau Het onderhoud is over het algemeen op kwaliteitsniveau B (basis). Voor de centrumgebieden van de kernen is dit hoger. De leeftijd van de beplanting varieert sterk. Verouderde beplanting heeft vaak onvoldoende kwaliteit en is daarmee aanleiding voor selectieve vervanging. Wat doen we in 2022 We beoordelen de kwaliteit van het openbaar groen in de kern Huissen. We werken de proef met biodivers maaien van de gazons verder uit. We voeren aangepast maaibeheer uit om de biodiversiteit in bermen te verhogen en het natuurlijk evenwicht te herstellen. We hebben daarbij specifieke aandacht voor het behoud van insecten waaronder bijen en vlinders. We creëren meer diversiteit in onze plantvakken en bomenareaal.
100