305198 BP Bijlagen bij de toelichting_Bijlage 1 Beeldregieplan.pdf
Tekst van het document
huissen
beeldregieplan
aloysius en omgeving
Aloysiuslocatie en omgeving
huissen
beeldregieplan concept
3131.01 januari 2020 gemeente Lingewaard MTD Landschapsarchitecten MTD | Zuid-Willemsvaart 142 | postbus 5225 | 5201 GE ´s-Hertogenbosch T +31 (0)73 6125033 | F +31 (0)73 6136665 | E mtd@mtdls.nl | I www.mtdls.nl
Aloysiuslocatie
vergaderzaal
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
4
voorwoord Voor u ligt het beeldregieplan voor de toekomstige ontwikkelingen op de
Op dit moment heeft het Raadhuisplein niet de ruimtelijke kwaliteit die we
Aloysiuslocatie, het Raadhuisplein en de openbare ruimte eromheen. Dit
voor ogen hebben voor het centrum. Van oudsher is het geen plein, er is
plan biedt kaders waarbinnen een toekomstige ontwikkeling kan gaan
weinig groen en wordt alleen gebruikt voor parkeren. Daarom willen we
plaatsvinden. We leggen deze kaders vast zodat een ontwikkelaar een gebouw
het historische karakter van het “gasje” wat deze parkeerplaats ooit was,
kan ontwerpen dat goed past op deze locatie. De Aloysiuslocatie en het
hier terugbrengen. Het Raadhuisplein wordt dan onderdeel van een groene
Raadhuisplein bevinden zich namelijk in het historisch centrum van de stad,
wandelroute van Sancta Maria richting de winkels aan de Langestraat. Op
en zijn daardoor bepalend voor de uitstraling van het historische centrum van
de plek waar nu de Aloysiusschool staat worden woningen ontwikkeld in een
Huissen.
gebouw dat verwijst naar de historie van de Aloysiuslocatie en past bij de grote volumes aan de Langekerkstraat.
Op deze locatie wensen we een ontwikkeling die historisch verantwoord is en ruimtelijk aansluit bij de bestaande bebouwing. Om dit vast te leggen in
De ontwikkeling die we voor ogen hebben heeft respect voor de historie van
het beeldregieplan, hebben we onderzoek gedaan naar de historie van deze
de stad, maar vertelt ook een eigen verhaal. We slaan een bladzijde om. Op
plek en de ontwikkelingen door de tijd heen. Ook kijken we naar de huidige
naar een nieuw hoofdstuk in de geschiedenis van Huissen.
bebouwing, het groen en het gebruik van de openbare ruimte. Daarnaast willen we dat het centrum goed bereikbaar blijft en uitnodigend is voor
Johan Sluiter
bewoners en bezoekers, nu en in de toekomst.
Wethouder, o.a. ruimtelijke ordening, openbare ruimte, verkeer en vervoer
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
5
inhoud voorwoord
5
Analyse
9
Historie
10
Bebouwing
20
Opbouw stedelijk weefsel
22
Groen
26
Gebruik openbare ruimte
32
randvoorwaarden openbare ruimte
37
Inleiding
38
Parkeeropgave
40
Opbouw stedelijk weefsel
42
Groen
44
Klimaatadaptatie en duurzaamheid
46
Randvoorwaarden
47
Modellenstudie
51
Model 1
52
Model 2
56
stedenbouwkundige en architectonische
61
randvoorwaarden 71
BIJLAGE
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
7
analyse
Huissen ca. 1895
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
10
historie De ligging van de Rijn heeft een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van Huissen. De rivier en haar stroombedding lag ten tijde van de middeleeuwen in de nabijheid van de bebouwing. Naargelang de tijd zorgde
Deze structuur vormt ook de onderlegger voor de kaders van dit beeldkwaliteitplan.
stroming en verzanding ervoor dat de Rijn steeds verder weg kwam te liggen van Huissen. De Rijndijk (Stadsdam) markeert hiermee de scheiding tussen het bebouwde gebied en de uiterwaarden. Aan de andere zijde wordt de kern omkadert door de Stadswal. Samen met de Stadsdam zorgt dit voor een heldere doorgaande structuur, een kom, en verbindt tevens de besloten kern met het omringende landschap. De historische begrenzingen van de kom zijn in de huidige situatie nog deels herkenbaar: Stadsdam (Rijndijk), Stadswal, Achter de Gracht, Kloosterlaan (stadsgracht) Walstraat en Doelenstraat (oude stadsmuur). Binnen deze begrenzing bevindt zich de stedenbouwkundige structuur van de kern. Deze structuur wordt bepaald door het doorgaande lint Vierakkerstraat – Markt – Langestraat met een fijnmazige bebouwing. Evenwijdig hieraan loopt de Langekerkstraat als een parallelle lijn met grote solitaire religieuze complexen: de voormalige Vicarie, Rooms-Katholieke kerk en pastorie, voormalig Elisabethklooster, de katholieke Aloyisus- en Agnesschool, Convent en Dominicanenklooster. Deze zijn deels omringd door tuinen (hoven) en tuinmuren. De grote katholieke volumes in de fijnmazige kern zijn kenmerkend voor Huissen. De twee structuurdragers, de Langestraat en Langekerkstraat, worden langs de achtererven met elkaar verbonden door kleine stegen, ‘gasjes’.
Ondanks de verwoestende bombardementen van de Tweede Wereldoorlog is het stratenpatroon en daarmee de heldere structuur, grotendeels behouden.
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
11
ommuurde stad
open stad
(1314 - 1816)
(1816 - 1940)
1
4 2
2
1 5 3
Ruimtelijke erfenis PERIODE 1314-1816
RUIMTELIJKE ERFENIS PERIODE 1816-1940
Structuur
Structuur
1. Begrenzing van de kom
1. Entree van de binnenstad via de Langekerkstraat
2. Lint en markt (Langestraat-Markt-Vierakkerstraat), doorsneden door stegen
2. Stedenbouwkundige structuur Mariaplein
(gasjes) 3. Geïsoleerde ligging Burchtterrein (nu Dominicanenklooster) 4. Positie van de O.L.V. ter Hemelopnemingkerk 5. Entree van de binnenstad via de Vierakkerstraat
SteenhuisMeurs, 2012
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
12
wederopbouw stad
projecten stad
(1940 - 1968)
(1968 - nu)
4 2
3
6
5 3
4 1
5 2
7
1
RUIMTELIJKE ERFENIS PERIODE 1940-1968
RUIMTELIJKE ERFENIS PERIODE 1968-NU
Structuur
Structuur
1. Rondweg langs de kom (Stadswal)
1. Raadhuisplein
2. Doelenstraat
2. Fietstunnel Arnhemsepoort
3. Verbreding Vicariestraat
3. Herinrichting openbare ruimte
4. Vergroting van de Markt
4. Aanleg parkeerplaats Arnhemsepoort
5. Afsluiting Mariaplein
5. Bouw Malenborch
6. Concentratie van winkels langs het lint 7. Groene wig langs arbeiderswoningen Gasthuisstraat
SteenhuisMeurs, 2012
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
13
< 1818
vooroorlogs
naoorlogs
Kerkelijk cluster bestaande uit grote volumes: de
in 1822 werd het St. Elisabethconvent gesloopt, de
De net herbouwde stadsparochiekerk werd
laatgotische kerk en het St. Elisabethconvent op de
open ruimte werd aangeduid als de kloostertuinen.
door bombardementen verwoest. De kerk werd
locatie van het huidige Mariaplein.
De stadsparochiekerk werd herbouwd en kreeg
herbouwd evenals de pastorie, ten zuiden van de
hierdoor een andere positie aan de Langekerkstraat.
stadsparochiekerk. De Aloysius- en Agnesschool (jongens- en meisjesschool) werd in de jaren 50 herbouwd.
Het kerkelijk cluster vormt door de eeuwen heen een groene enclave binnen het historisch centrum van Huissen. Kenmerkend zijn de grotere volumes op ruimte groene percelen die een samenhangend ensemble vormen. BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
14
<1818
o k c
Langekerkstraat gezien vanuit het zuiden Franciscanessen armengesticht en damesgesticht Het gebied van het in 1822 afgebroken sint elisabethklooster, de kloostertuinen, bleef naen deMeisjesschool afbraak ruim 100 jaar onbebouwd. Jongensop de achtergrond de parochiekerk onze-lieve-vrouwe-tenHemelopneming. [van Hemmen]
vooroorlogs
langekerkstraat, gezien vanuit het zuiden. rechtsachter het voormalige armengesticht de Zusters franciscanessen zich vestigden in R.K. Kerk waar en Pastorie met een groen ommuurde kavel 1866. rechtsvoor het damesgesticht gesticht door de zusters. op de achtergrond de parochiekerk. [stadhues.nl]
naoorlogs
Wederopbouw - aanbouw kerk
Gasjes
Groene binnenwereld
Korte Kerkstraat
Korte Kerkstraat
Huissen 1818 vs huidige situatie Ontwikkellocaties Bebouwing 1818 BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
15Percelen 1818
Water 1818
om alo co He de in ma tra
de pa ke en do on eli en vic me wi
13 de ste ge de de da
SteenhuisMeurs, 2012
Arnhemse poort
lint
‘gasjes’
stadsentrees kerkcluster
Markt
begraafplaats
Rijndijk
Dominicanenklooster
De gebiedseenheden van de binnenstad van Huissen: • Het randgebied (geel) • Het lint (Langestraat-Vierakkerstraat) en de Markt (rood) • Het kerkelijke cluster (blauw) • Het Dominicanenklooster op het vm. Burchtterrein (groen)
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
16
De kloostertuinen na sloop St. Elisabethconvent
Minuutplan 1818 - 1832 - Aloysiuslocatie op de plek van de voormalige kloostertuinen
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
17
Bouwjaar bebouwing < 1900 1925 - 1975 1975 - 2000 2000 >
Langekerkstraat •
Verspringingen in de rooilijn
•
Opgevangen door tuinmuren en openbare ruimte
•
samenhang grote volumes, Katholieke cluster
Doelenstraat e.o. •
Karakteristieke woningen Doelenstraat
•
Sterke samenhang en leesbaarheid
Vierakkerstraat en Langestraat •
Pandsgewijze historische bebouwing. Incidenteel latere toevoegingen, karakteristiek
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
18
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
19
va r ia be l
Waardering bebouwing e
ko rr
Rijksmonument
nw ve ,e el
Gemeentelijk monument
ek ig ijd
Karakteristiek
p ap , en
amen kleinschalig en s
reu
dm gen et ig ijd
nw
pen
eve
pv or m
e kap arkante haaks met m zen
ha n
or pv ka lin t
m
m
n fij et
e
le rre ko
n
ele i ab r a v
ka
•
Grove korrels vormen een ensemble
•
Architectonische samenhang
•
Samenbindende openbare ruimte
•
Het ontbreekt aan een duidelijke begrenzing.
•
Karakteristieke volumes
•
Kleinschalig karakter
•
Sterke samenhang in uitstraling
•
Smal lint
•
Divers straatbeeld door bouwstijl, grootte en variabele kapvorm.
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
20
bebouwing & opbouw stedelijk weefsel Kerkelijk cluster
Straten
In de ontwikkelingsgeschiedenis van Huissen hebben de kerkelijke instellingen
De historische kern bestaat uit een helder raamwerk van een aantal parallelle
een grote invloed gehad op de stedenbouwkundige verschijningsvorm van de
lijnen met een eigen sfeer en karakter. Dit betreft het doorgaande lint
kern. De complexen hebben zowel onderling als met de openbare ruimte een
Vierakkerstraat – Markt – Langestraat, de Langekerkstraat en de Doelenstraat.
sterke samenhang. De volumes liggen op ruime percelen en hebben een zekere
Het doorgaande lint Vierakkerstraat – Markt – Langestraat vormt de
alzijdigheid met een markante kap als gebaar richting de Langekerkstraat. De
ruggengraat van de ovale kern van Huissen. De rooilijn volgt de oude
volumes onderling vormen op stedenbouwkundig vlak een ensemble. Deze
middeleeuwse stedelijke structuur en kent een pandsgewijze opbouw met
ensemble werking wordt versterkt door de architectuur van de gebouwen:
variabele bouwhoogte en kapvorm. Samen met de doorbraken richting de
stevige baksteen volumes met donker gedekte daken en bijzondere
achtererven, de ‘gasjes’, markeren zij de middeleeuwse structuur van Huissen.
detailleringen in het metselwerk. Parallel aan de Langestraat ligt de Langekerkstraat. Deze kent een andere opzet qua maat en schaal en architectuur in de binnenstad. Door de eeuwen heen kent dit gebied meerdere katholieke instellingen die een nieuw soort ruimte met zich meebrachten, afhankelijk van de functie van de instelling. Deze grootschalige complexen, gelegen op ruime percelen kennen een zekere alzijdigheid. De Langekerkstraat kent hiermee een andere karakter dan de andere parallelle lijnen. Kleine volumes met langskappen laten zich afwisselen door grote volumes, welke voorzien van minimaal één markante haakse kap richting de straat. Kenmerkend voor de grote percelen is dat de gebouwen in het groen staan en vaak worden omsloten door een tuinmuur, waarmee de verspringingen in de rooilijn worden opgevangen en tevens zorgt voor een samenbindende openbare ruimte.
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
21
Opbouw stedelijk weefsel Langekerkstraat •
Kerkelijk cluster. Historisch stedelijk weefsel als contramal; smalle straten, pleinen en achterpaden.
Langestraat en Vierakkerstraat •
Klassiek lint
Gasjes •
Ontsluiting (bebouwde) achtererven, informele verbinding
Muren •
karakteristieke muren omkaderen plot
Raadhuisplein •
Het ontbreekt de pleinruimte aan wanden
•
Ruimtelijke kwaliteit openbare ruimte aandachtspunt
•
weinig beleving van de route richting het centrum
Doelenstraat •
Een kleinschalig weefsel met een reus
•
verloop van de voormalige stadsmuur
Stadsrand •
Het zicht wordt hoofdzakelijk bepaald door achter- en zijkanten
•
Ruimtelijk onsamenhangend, verbinding met klassiek lint ontbreekt
•
historische structuur niet beleefbaar
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
22
Gasjes Een nieuwe en laatste toevoeging aan de structuur was de Doelenstraat.
Met de ontwikkeling van de lintbebouwing aan de Langestraat ontstonden
De loop van de straat volgt de oude loop van de oorspronkelijke
er achterkanten richting zowel de dijk als de weidevelden richting de
middeleeuwse stadsmuur en markeert deze daarmee. De straat laat zich
omgrachting. Langs kleine stegen, ‘gasjes’ werden de achtererven met elkaar
lezen door een fijnmazige korrel met kappen evenwijdig aan de straat. De
verbonden en bereikbaar. Na de afbraak van de stadsmuur, ten behoeve van
woningwetwoningen langs de Doelenstraat markeren samen met de religieuze
de dijkverzwaring en de komst van de katholieke instellingen, kwamen de
en onderwijsgebouwen de zorgvuldige wederopbouwperiode in de historische
achtererven meer in het zicht. De gasjes kregen hiermee een prominentere
kern van Huissen.
rol in het stedelijk weefsel van Huissen als informele verbinding tussen de parallelle lijnen. Met de verdichting van het centrum, werden ook volumes zijdelings langs de gasjes gebouwd. Nieuwe interpretaties zijn er ook, langs de Vicariestraat en Kortekerkstraat is een nieuw volume verrezen. Sommige gasjes zijn echter minder goed leesbaar door nieuwe initiatieven. De ontwikkelingen van het Raadhuisplein heeft grote gevolgen gehad voor de leesbaarheid van het raamwerk, grote delen van private erven zijn getransformeerd tot een plein. De ruimte nodigt echter niet uit tot verblijf. Parkerende auto’s, de stenige uitstreling en het gebrek aan wanden laat de bezoeker de ruimte niet optimaal benutten.
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
23
Vierakkerstraat
Langestraat Langekerkstraat
fijnmazig stedelijk weefsel
alternerend principe van fijne en
verbreding in profiel biedt
‘gasjes’ als verbindend element
grove korrel
ruimte voor open ruimtes
met secundaire structuurdragers
hofjes als onderbreking in de
Doelenstraat
gevelwand
een fijne korrel, bestaande uit lange lage volumes
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
24
Steegjes - ‘gasjes’ Reuzen
‘gasjes’ als informele
bebouwde achtererven
verbindingen
groen op de kavels is
alzijdige en afzonderlijk
muren markeren de overgang
beeldbepalend voor de openbare
herkenbare massa’s
van privé naar openbaar
ruimte
groen gebied als overgang richting de binnenstad
Rand
begraafplaats als verborgen groene kwaliteit
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
25
Groene ruimten Reuzen •
Ruime groene percelen dragen bij aan groene karakter openbare ruimte
Hoven •
variatie in verschijning en gebruik door eeuwen heen
Raadhuisplein •
Stenige ruimte mn parkeren
•
De bomen bieden geen tegenwicht tegen de maat vd ruimte.
•
Karakteristieke (solitaire) bomen.
De Rand •
De oude stadswal is ruimtelijk onsamenhangend en veelzijdig
•
Aan de achterzijde is een begraafplaats, die bijdraagt aan het groende karakter
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
26
groen De kern van Huissen wordt op sommige plekken omzoomt door groene, onbebouwde gebieden. Dit betreft onder andere de groene ruimte van het Dominicanenklooster, de begraafplaats (voormalige loop stadsgracht) en entree bij de Arnhemsepoort. De groene plekken markeren de kom en daarmee de overgang van de historische kern richting het omliggend gebied. De rand, met name de Stadwal, kent een wisselende kwaliteit. Achtererven, bebouwing en parkeerzones vertroebelen de groenstructuur. Naast het publieke systeem – de hoofdwegen en de Markt – bestond de Huissense binnenstad uit een besloten systeem. Achter de dichtbebouwde wanden van met name de Langekerkstraat – Markt – Vierakkerstraat, lagen ruime achterterreinen, grotendeels ingericht als (moes)tuin of weideveld. Via doorbraken in de straatwanden, ontstonden stegen (gasjes), waarmee de achtererven bereikbaar waren. Met de verdichting van het historisch centrum werden meerdere achterterreinen bebouwd. De restanten van de achtererven transformeerden tot nieuw stedelijke ruimten, schoolplein, hoven en kloostertuinen en waren vaak gekoppeld aan de katholieke instanties. Deze ruimtes hadden overwegend een eigen kwaliteit, sommige plekken leenden zich voor spel, de productie van voedsel of bezinning en waren daarbij afgestemd op de aangrenzende (katholieke) instelling.
Veel van deze ruimtes zijn bewaard gebleven, andere zijn bebouwd of vertroebeld. Echter kunnen deze wel op nieuwe manier een rol vervullen als groene ruimte in de kern van Huissen.
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
27
Stadswal
Groen in straten
De Stadswal markeert de rand van de historische kern. Echter is deze in huidige
De Huissense binnenstad kenmerkt zich door een raamwerk van versteende
figuratie niet overal even sterk hekenbaar. Op sommige plekken heeft de
straten met her en der een boom, stenige ‘gasjes’ en groene binnenhoven. De
rand een onsamenhangende kwaliteit, mede door achtererven, bebouwing
bomen in de straat leveren naast een verbeterd leefklimaat een bijdrage als
en parkeren. Ter hoogte van de Doelenstraat heeft de historische komgrens
belangrijke herkenningspunten in de ruimtelijke structuur.
plaats gemaakt voor een parkeerplaats (Achter de Gracht) die tevens geen hoogwaardige inrichting geniet. De Stadswal leent zich voor een nieuwe ruimtelijke invulling, voorzien van een verbeterde openbare ruimte en klimaatadaptieve oplossingen. Het Minuutplan 1818-1832 toont de omwalling en gracht van Huissen. De oude Stadswal kenmerkt zich als een samenhangend groene zone met verschillende uitstralingen; woningen met achtererven, bebouwing met toegangspoorten, Kloostertuinen en het Dominicanenklooster. De Stadswal heeft dus niet overal dezelfde uitstraling, maar een sfeer die passend is voor de locatie. Hoven Kenmerkend voor het katholieke cluster zijn de diverse functies die de gebouwen door de eeuwen heen hadden. De solitaire gebouwen stonden op ruime percelen, de woonfuncties in kleinschalige complexen met een eigen buitenruimte. Kenmerkend voor de Huissense binnenstad is dat veel onbebouwde terreinen een grote bijdrage leveren aan het groene karakter, ‘geleend groen’, zonder dat deze zich in de openbare ruimte bevindt. Echter zijn deze vrijwel niet publiek toegankelijk.
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
29
muren omkaderen ‘reuzen’
schaalsprongen en
muren begeleiden
verspringingen rooilijn worden
‘gasjes’
opgevangen door muren
kleinschalig karakter,
grote volumes hebben een
begeleidende kapvorm
markante kap haaks op de as
lange volumes
variabele kapvorm en
begeleiden ‘gasjes’
communicatieve gevels
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
30
Tuinen en hoven dragen bij aan groene karakter openbare ruimte
markante solitaire bomen
Reuzen
op de kavel(s)
intiem groen hof
boomkronen onthullen hof
Hoven
semi-openbare wereld rondom hof
Rand
groene (verborgen) wereld
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
31
Gebruik en beleving openbare ruimte n La aa str ge
Langekerkstraat
t
•
Het centrum overwegend autovrij
•
Schil rondom heen de auto vrij dominant in het straatbeeld
a str rk ke
ge
n La at
Raadhuisplein •
Parkeren is dominant
•
Lage verblijfskwaliteit
ra nst ele Do
Langestraat & Vierakkerstraat
at
•
Samenhangende ader door het centrum
Aloysius •
Waardevolle open ruimte
•
Draagt bij aan de openbare ruimte
•
Toegankelijke begraafplaats luwtegebied
Vie r
ak
ke
rst
raa
t
Begraafplaats
Achtererven •
Het parkeerplein ‘Achter de gracht’ vormt een frictiegebied in de verbinding tussen Sancta Maria en de Doelenstraat
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
32
gebruik openbare ruimte Het historische centrum wordt ontsloten door een drietal toegangen. Tot het begin van de negentiende eeuw werden deze toegangen gemarkeerd door stadspoorten, allen voorzien van een eigen identiteit. Na de sloop van deze poortgebouwen bleven de toegangen gehandhaafd, maar door verkeerskundige ingrepen minder herkenbaar. In de jaren dertig van de twintigste eeuw werd een vierde toegang tot het centrum vanaf de Van Voorststraat naar de Langekerkstraat gerealiseerd. Doordat het lint Langekerkstraat – Markt – Vierakkerstraat hoofdzakelijk is ingericht op langzaam verkeer, heeft de Langekerkstraat een belangrijke functie als toegang voor gemotoriseerd verkeer. Hiertoe bevinden zich meerdere parkeerplaatsen langs en in de nabijheid van de Langekerkstraat. Deze inrichting heeft zijn weerslag op de kwaliteit van de openbare ruimte. Het Raadhuisplein oogt stenig en nodigt niet uit tot verblijf en vertroebeld daarnaast de leesbaarheid van de ruimtelijke structuur.
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
33
Pareken eigen terrein
Parkeren groen inpakken
parkeren in groene koffers
haag onttrekt auto aan het zicht
parkeren op de kavel, muur
parkeerstrook onderdeel van
onttrekt auto aan het zicht
straat
parkeren in oksel gebouw
Parkeren op achtererf
parkeren op achtererf
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
35
randvoorwaarden openbare ruimte
Raadhuisplein Herstel van de historische structuur, zodat deze zich weer als een geheel laat lezen. Hiertoe wordt de informele verbinding hersteld waarbij het wenselijk wordt geacht de aanbouw van het Convent te verwijderen of te voorzien van een hoogwaardige gevel. Tweede inzet is om deze ruimte te vergroenen, aanhelen Pastorietuin, en zoveel mogelijk te transformeren als verbindingszone en verblijfsplek.
Aloysius Randvoorwaarde voor de ontwikkeling op de Aloysiuslocatie is dat het nieuwe volume onderdeel uitmaakt van het katholieke ensemble. We houden hier vast aan het onderscheid tussen de kleine maat van de bebouwing aan de straten en de grotere complexen met ommuurde hoven. Dit vertaalt zich in een groot orthogonaal volume met een alzijdigheid richting het openbaar gebied en een publiek toegankelijk, groen, hof.
Achter de Gracht Hier liggen kansen om een deel van de oude Stadsgracht terug te brengen en ruimte te laten voor oppervlaktewater. Water vanuit de nabije omgeving kan zo infiltreren in deze zone, wat bijdraagt aan een klimaatadaptieve groen- en waterstructuur. Wenselijk is dat voetgangers in dit deel de ruimte krijgen met een heldere verbinding van Achter de Gracht richting de Doelenstraat.
visie schets openbare ruimte
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
38
inleiding De transformatie van het bestaande stedelijk gebied op en rondom de Aloysiuslocatie en het Raadhuisplein kent nog geen vaste eindvorm. Daarom wordt nog niet gewerkt met een definitief eindbeeld qua volume en massa. Het is juist zaak om een helder en kwalitatief raamwerk van de openbare ruimte te ontwikkelen die de stad ordent. Door de aanleg van een sterk raamwerk van de openbare ruimte wordt samenhang gezocht met de identiteit van Huissen Frank Stella ‘‘Connections’’
welke is opgebouwd uit een helder systeem van parallelle straten, informele verbindingen (gasjes) en grote volumes van het kerkelijk cluster. Het stedelijk veld dat hiermee ontstaat biedt ruimte voor een geleidelijk verdichting en tevens een diversiteit aan programma, zowel wonen als multifunctionele ruimte(n). Al de structurerende elementen hebben een eigen karakter binnen het raamwerk en worden in dit beeldregieplan nader omschreven. De ingevoegde modellen bieden oplossingen die passen binnen de randvoorwaarden en ruimtelijke kaders. De verdere planuitwerking dient plaats te vinden binnen de gestelde randvoorwaarden. Afwijking is alleen toegestaan indien hier vooraf toestemming is voor gekregen van de gemeente.
Patchwork van volumes, hoven, pleinen, gasjes en straten
visie raamwerk openbare ruimte centrum Huissen
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
39
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
40
opbouw stedelijk weefsel & bebouwing Kerkelijk cluster
Straten
Randvoorwaarde voor de ontwikkeling op de Aloysiuslocatie is dat het nieuwe
De beoogde ontwikkeling van de Aloysiuslocatie ligt opgespannen tussen de
volume onderdeel uitmaakt van het katholieke ensemble. We houden hier
twee parallelle lijnen, de Doelenstraat en de Langekerkstraat. Bij ontwikkeling
vast aan het onderscheid tussen de kleine maat van de bebouwing aan de
van het raamwerk is het zaak om de karakteristieken van deze twee lijnen te
straten en de grotere complexen met ommuurde hoven zoals bijvoorbeeld de
benutten zodat zij richting kunnen geven aan toekomstige ontwikkelingen.
voormalige kloostertuinen. Dit vertaalt zich in een groot orthogonaal volume
Daarnaast worden er specifieke kenmerken toegeschreven aan de bebouwing
met een alzijdigheid richting het openbaar gebied. De bebouwing maakt
die de ruimte aan de parallelle lijnen begrenst. Voor alle zijden van het
daarbij de openbare ruimte af of vormt een begeleidende gevelwand. Ook
bouwveld zal dus gekeken moeten worden hoe deze aan de lijn grenst en
de gemetselde muren kunnen een ontwerptool vormen om deze overgang
hoe deze aansluit op de openbare ruimte. Dit houdt in dat de karakteristieken
te markeren. De tuinmuren met verstilde hoven dragen bij aan het groene
behouden moet worden en daar waar nodig versterkt en worden vertaald
karakter van Huissen, de ontwikkeling van de Aloysiuslocatie biedt daarnaast
naar een toekomstige eigentijdse ontwikkeling. Deze beeldkwaliteit van de
een uitgelezen kans dit principe voort te zetten en de historische structuur
volumes per lijn wordt nader beschreven onder de stedenbouwkundige- en
van de binnenstad te versterken. Het feit dat iedere ruimte van oorsprong
architectonische beeldkwaliteit.
een eigen karakter had, gekoppeld aan de instantie, wordt uitgangspunt
Gasjes
voor de herinrichting. Op deze plek kan de groene plek ruimte bieden voor
Eerste inzet van de beoogde ontwikkelingen is het herstel van de
ontmoeting, plek van bezinning, speelplaats of publieke functie. zo draagt
organiserende stedelijke structuur. Toekomstige ingrepen respecteren de
de ruimte bij aan de leefbaarheid van de binnenstad. Het Raadhuisplein,
rooilijn en schaal van de volumes die behoren tot de structurerende elementen.
van oorsprong onderdeel van de pastorietuin, is momenteel ingericht als
Hiermee zullen ook nieuwe volumes een vanzelfsprekende plek krijgen in
parkeerterrein. Hier beogen wij een herstel van de historische structuur,
het stedelijk weefsel. De historische structuur van het Raadhuisplein wordt
zodat deze zich weer als een geheel laat lezen. Inzet is om deze ruimte te
daarbij zoveel mogelijk hersteld of krijgt een andere eigentijdse betekenis
vergroenen en zoveel mogelijk te transformeren als verbindingszone en
in het nieuwe ontwerp. Het netwerk van informele verbindingen tussen
verblijfsplek. In het kader van klimaatadaptatie kan het hoogteverschil worden
verschillende lijnen van het openbare raamwerk kan zich verder uitrollen
aangegrepen om water af te voeren naar bassins, waar deze kan infiltreren in
richting de Stadswal, om zo het fijnmazige netwerk van openbare en (semi)
de groene ruimtes.
private plekken binnen het stedelijk weefsel aan elkaar te rijgen. Hiertoe beogen wij een nieuwe informele verbinding van de Langekerkstraat via de Doelenstraat naar Achter de Gracht. Hiermee is het systeem compleet van rustige doorsteekjes naar de drukkere straten.
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
41
beelbepalende boom markante boom geen markante boom Aesculus hippocastanum
slechte conditie zeer slechte conditie niet beoordeeld
Tilia x europaea
Alnus cordata
Crataegus monogyna
Platanus hispanica
Robinia pseudoacacia ‘bolacacia’
Platanus hispanica
Acer pseudoplatanus
gekandelaberd
Metasequoia glyptostroboides
v.l.n.r. Alnus cordata en Tilia x europaea
Tilia x europaea
Acer pseudoplatanus
Metasequoia glyptostroboides
Robinia pseudoacacia
Randvoorwaarden: •
beeldbepalende en markante bomen zo veel mogelijk behouden;
•
bomen handhaven waar mogelijk;
•
in een vervolgstadium wordt geadviseerd een inventarisatie uit te laten voeren door een externe partije naar de groei- en behoudmogelijkheden.
boomwaardering
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
42
groen stadswal
Groen in straten
In de opgave van de Aloyisiuslocatie en aangrenzende openbare ruimte,
Wat betreft de Aloysiuslocatie streven wij ernaar dat waar mogelijk gezonde
verandert het zuidelijke deel, het parkeerterrein Achter de Gracht. De
en markante bomen behouden blijven. Nieuwe aanvullende bomen in het
openbare ruimte is gelegen op de oude waterloop die de rand markeerde. In
straatbeeld worden uitgezocht op bijzondere kenmerken om de biodiversiteit
de huidige situatie herinnert alleen de breedte aan dit gegeven. Transformatie
te vergroten. Bij voorkeur bomen die passend zijn voor de identiteit van
van dit gebied is geënt op de historische onderlegger. Hier liggen kansen om
Huissen, met name de (niet plakkende) lindeboom achten wij geschikt.
een deel van de oude Stadsgracht terug te brengen en ruimte te laten voor
De boom is op meerdere plekken terug te vinden in de kern van Huissen.
oppervlaktewater. Water vanuit de nabije omgeving kan zo infiltreren in
Daarnaast is de soort ecologisch gezien een belangrijke soort, naast een
deze zone, wat bijdraagt aan een klimaatadaptieve groen- en waterstructuur.
prachtige zoete bloesem dragen ze ook bij als voedselbron voor insecten.
Wenselijk is dat voetgangers in dit deel de ruimte krijgen met een heldere verbinding van Achter de Gracht richting de Doelenstraat. Het autoverkeer kan gebruik blijven maken van de parkeerzone. Auto’s en voetgangers delen de (rij) weg, waarbij de auto ‘te gast’ is. Hoven De gebieds- en gebouwontwikkeling op en nabij de Aloysiuslocatie biedt een uitgelezen kans om het systeem van groene hoven te herstellen en aan te vullen. Daarnaast biedt zich de mogelijkheid aan om het centrum te vergroenen en daarmee klimaatadaptatiever te maken. Voor het Raadhuisplein betekent dit een vermindering van het verhard areaal. Een deel van de parkeerplaatsen kan plaats maken voor een groene inrichting. Voor de Aloysisulocatie betekent dit een transformatie van versteend schoolplein naar een groen hof met betekenis voor bewoner en bezoeker. Meer groen in de binnenstad versterkt de biodiversiteit, geeft verkoeling wat minder hittestress tot gevolg heeft. De Hoven vervullen daarnaast een belangrijke schakel in het watersysteem. In tijde van piekbelasting kan hier water worden opgevangen, infiltreren en worden geborgen. In droge tijd kan het water weer benut worden tbv het groen.
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
43
klimaatadaptatie en duurzaamheid Met de herontwikkeling van de Aloysiuslocatie en de aangrenzende
de Gracht. De openbare ruimte is gelegen op de oude waterloop die de rand
openbare ruimte kan een deel van de historische kern zich omvormen tot
markeerde. Transformatie van dit gebied is geënt op de historische onderlegger.
groene en klimaatadaptieve stad. Deze ingrepen zijn voornamelijk geënt
Hier liggen kansen om een deel van de oude Stadsgracht terug te brengen en
op het verminderen van hittestress, klimaatadaptieve maatregelen rondom
ruimte te laten voor oppervlaktewater. Water vanuit de nabije omgeving kan
het afkoppelen van water of het zichtbaar maken van water, de aanleg
zo infiltreren in deze zone, wat bijdraagt aan een klimaatadaptieve groen- en
van collectieve groenplekken en het verhogen van de biodiversiteit. De
waterstructuur. Met de herintroductie van deze groene plekken wordt nieuwe
bouwstenen biedt de gemeente en ontwikkelaar handvatten voor een
invulling gegeven aan de betekenis van van het kerkelijk cluster.
duurzame en kwalitatieve gebiedsontwikkeling die bijdraagt aan het realiseren van een gezonde leefomgeving voor bezoekers en bewoners. De transformatie van het stedelijk gebied rondom de Aloysiuslocatie en het Raadhuisplein wordt opgebouwd uit een helder en kwalitatief raamwerk van de openbare ruimte. Met de aanleg van een sterk raamwerk van de openbare ruimte wordt samenhang gezocht met de identiteit van Huissen. Onderdeel van de transformatie is het vergroenen van het gebied. Minder verharding en minder parkeren op maaiveld biedt ruimte voor meer vergroening en tevens meer water. De vergroening van dit deel van de Huissense kern creëert kansen om de biodiversiteit te vergroten. Hiervoor markeren we een drietal strategische plekken die zich lenen voor vergroening. Te beginnen bij het Raadhuisplein, waar de versteende ruimte kan worden ‘vergroent’ om zo het stenige karakter te verzachten. Hierbij kan aansluiting worden gezocht op het groene karakter van de aangrenzende religieuze binnentuinen en de pastorietuin. De nieuwe bomen versterken de verblijfskwaliteit, bieden schaduw en verkoeling in de stad. De Aloysisulocatie biedt een uitgelezen kans om het systeem van groene hoven te herstellen en aan te vullen en tevens een nieuwe publieke functie te vervullen voor bewoners en bezoekers. Derde inzet is het de openbare ruimte, parkeerplaats, tussen de Doelenstraat en Achter
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
44
randvoorwaarden Klimaatadaptieve leefomgeving De inrichting van de buitenruimte, de hoven en de voormalige stadsgracht, moet worden versterkt met beplanting die kenmerkend is voor de locatie. Voor de hoven beogen wij een inrichting die refereert aan het religieuze karakter, bijvoorbeeld met beplanting die inspeelt op bezinning of op de voormalige functie van moestuin. Beplanting nabij de voormalige stadsgracht speelt in op het waterkarakter, bijvoorbeeld door ‘waterbomen’. kaders: •
de hof op de Alloysiuslocatie moet een prominente rol krijgen als groene en openbare plek. Parkeerplaatsen worden daarom onder het volume opgelost waardoor ruimte ontstaat voor een groene inrichting met ruimte voor verblijf en tuinen;
•
de parkeerplaats tussen de Doelenstraat en Achter de Gracht biedt ruimte om de oude loop van de stadsgracht terug te brengen. Naast groen en verkoeling biedt dit ook ruimte voor het afkoppelen van water uit het omringende versteende gebied;
•
het Raadhuisplein wordt deels vergroend, waarbij aansluiting wordt gezocht in de sfeer en karakter van de pastorietuin, om de oude structuren te verhelderen is het wenselijk de aanbouw van het Convent te verwijderen of op te waarderen naar een kwalitatieve en transparante gevel en daarbij de aangrezende ruimte te vergroenen, refererend aan de hovenstructuur.
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
45
randvoorwaarden Straten en gasjes kaders: •
een verharding van gebakken klinkers in aansluiting op huidige, reeds heringerichte, straten;
•
één verhardingsmateriaal van gevel tot gevel met hier en daar natuurstenen accenten;
•
verharding in verschillende verbanden, gescheiden door molgoten of natuurstenen banden;
•
onderscheid in kleur van de gebakken klinkers tussen de straten en de ‘gasjes’;
•
hol en informeel profiel ‘gasjes’ t.b.v. waterafvoer;
•
breedte gasje minimaal 6 meter, maximaal 7 meter;
•
verbreding Conventstraat naar minimaal 7 meter.
Langestraat
Langekerkstraat
Doelenstraat
‘Gasjes’ BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
46
randvoorwaarden Parkeren kaders: •
parkeren in het stadscentrum, maar uit het zicht en een heldere parkeerrouting naar parkeerplaatsen dragen bij aan een aantrekkelijk verblijfsgebied;
•
Raadhuisplein krijgt meer ruimte voor groen, diversiteit aan bomen, minder verharding, parkeren aan de randen;
•
parkeren in de Doelenstraat indien mogelijk wijzigen naar langsparkeren;
•
de parkeerplaats tussen de Doelenstraat en Achter de Gracht wordt omzoomt door groen.
•
herintroductie van de ‘Oude’ stadsgracht inclusief entreebrug naar centrum.
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
47
modellenstudie aan de hand van twee voorbeeldverkavelingen worden de ruimtelijke mogelijkheden onderzocht
22 pp
bouwvlak
53 pp
parkeren
24 pp
p
aantal parkeerplaatsen
0
25 pp
5
10
15
20
25
50
programma openbaar parkeren volledig opgelost op maaiveld: - ruimtelijk onwenselijke oplossing
10 pp
8 pp
36
16
48
18
bouwvlak - 3.350m2 bebouwingspercentage - 40% parkeren p
aantal parkeerplaatsen
0
5
10
15
20
25
programma openbaar parkeren deel onder maaiveld op Aloysiuslocatie opgelost - stedenbouwkundige voorkeur, inbedding stedelijk weefsel huidige parkeerplaatsen in de omgeving van Aloysius en Raadhuisplein
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
50
50
parkeeropgave Vanuit de parkeerstudie en de hierbij behorende oplegnotitie (in bijlage toegevoegd aan dit document) wordt geconcludeerd dat voor de Aloysiuslocatie en Raadhuisplein 119 openbare parkeerplaatsen nodig zijn. Als voorbeeld: 1. Parkeergarage onder de Aloysiuslocatie: Voor de herontwikkeling Aloysiuslocatie moeten er: 34 + n.t.b. aantal parkeerplaatsen (aantal wooneenheden * 1,3), worden geplaatst op of onder de Aloysiuslocatie. Bij een te ontwikkeling van 30 woningen komt dit bijvoorbeeld neer op 73 parkeerplaatsen (34 + 1.3 x 30). 2. Voor de herinrichting van het Raadhuisplein moeten maximaal 85 parkeerplaatsen worden vervangen in een straal van 200 meter van het Raadhuisplein/winkels). De twee schema’s op de linker pagina laten zien hoe het parkeren op maaiveld worden opgelost. Binnen de (gele) bouwvlakken moet het parkeren voor de appartementen (bewoners/bezoekers) onder maaiveld worden opgelost. Essentieel is dat het inpassen van de parkeerplaatsen wordt gerealiseerd conform de bepalingen in dit beeldregieplan. In de stedenbouwkundige modellenstudie op pagina 53 wordt onderzocht op welke wijze de parkeerplaatsen op een ruimtelijk wenselijke wijze kunnen worden opgenomen. Naast de randvoorwaarden vanuit het parkeren wordt in de modellen de ruimtelijk stedenbouwkundige randvoorwaarden onderzocht.
Tezamen leidt dit tot een set randvoorwaarden voor zowel ruimtelijke als
Bij de ontwikkeling van de openbare ruimte zetten we in op een autoluwe omgeving, een plek die voorziet in een prettig verblijf. Bij de toekomstige inrichting van de openbare ruimte is het zaak dat deze is geënt op langzaam verkeer maar tevens voorziet in voldoende parkeerplaatsen in de historische kern op loopafstand van de voorzieningen. Voor laden en Lossen, parkeren voor minder validen en een deel van het huidige kort parkeren (blauwe zone) is ruimte in de openbare ruimte. Met de herontwikkeling van de Aloysiuslocatie en aangrenzende ruimten ontstaat de mogelijkheid om de overige parkeerplaatsen (blauwe zone) als huidig en toekomstige parkeerplekken op te lossen. Voorwaarde is dat de looproute van en naar het historische centrum helder en aantrekkelijk moeten zijn voor bezoekers. Hierin ligt een opgave voor het Raadhuisplein om omgevormd te worden tot plek voor ontmoeting en verblijf en een heldere routing en een ruimtereservering voor een aantal parkeerplaatsen. De auto en fietsers delen de openbare ruimte met de voetganger, maar is ‘te gast’. Uiteraard is het gebied bereikbaar in geval van calamiteiten. De nieuwe ontwikkelingen op de Aloysiuslocatie moeten aansluiten op de gemeentelijke uitgangspunten en beleid voor parkeren en confrom het uitgevoerde parkeeronderzoek.
Voor alle parkeerplekken geldt dat het gewenst is dat deze zoveel mogelijk aan het zicht worden onttrokken om de kwaliteit van de openbare ruimte te verbeteren. Hiertoe ontstaat een helder parkeersysteem van openbare parkeerplaatsen, bewonersparkeren binnen het bouwblok, of op eigen terrein achter groen of een tuinmuur.
meer functionele uitgangspunten en wordt zo het laadvermogen van de plek inzichtelijk gemaakt.
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
51
model 1
0
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
52
5
10
15
20
25
50
B’ a’
b
b’
Aantal woningen + parkeernormering
Parkeren:
15 appartementen (BVO 75 m )
openbaar: 119 parkeerkplekken (waarvan 37 ondergronds)
16 rijwoningen (BVO 135 m )
woningen: 40 parkeerplekken ondergronds
______________________________
______________________________
31 woningen x 1.3 = 40 parkeerplekken
159 parkeerplekken (sluitend)
2
2
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
a B
a
a’
53
2 1
ca. 12,00m
ca. 13m
3
1 2
3
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
54
ca. 16,50m
Aloysiuslocatie
Voormalige vergaderzalen
•
Hoger, autonoom en alzijdig volume, drie lagen met een flauwe kap
•
Afronding bestaand bouwblok;
(zadeldak, 15º-18º), evenwijdig aan de Langekerkstraat;
•
fijne korrel en individuele parcellering;
•
geen afzonderlijke woonlaag in de kap;
•
(overhoekse) oriëntatie en entree(s) aan ‘gasje’ en Langekerkstraat;
•
één dominante kap richting de Langekerkstraat;
•
afmaken straatwand en ‘gasje’ met doorlopende tuinmuur met opening
•
individuele entrees richting de Conventstraat
•
fijne korrel richting Doelenstraat, twee lagen met kap;
•
ruimte voor vergroening aan de Langekerkstraat;
•
zicht op de kerk vanuit Doelenstraat behouden;
•
collectief parkeerhof met één entree.
•
openbaar groen hof met verbinding richting ‘gasje’ en Conventstraat;
•
erfovergangen op parkeerkdek bestaan uit een gemetselde lage muur in
tussen parkeerhof en ‘gasje’;
combinatie met haag of laag sierhekwerk, (totale hoogte max. 70 cm); •
entree en opgang vanuit ondergronds parkeergarage;
•
behoud markante bomen waar mogelijk langs Langekerkstraat en in ‘gasje’;
•
parkeergarage, één laag en parkeren langs de Langekerkstraat.
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
55
model 2
0
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
56
5
10
15
20
25
50
B’ a’
b
b’
Aantal woningen + parkeernormering
Parkeren:
22 appartementen (BVO 75 m2)
openbaar: 119 parkeerplekken (waarvan 47 ondergronds)
8 appartementen (BVO 85 m2)
woningen: 39 parkeerplekken ondergronds
______________________________
______________________________
30 woningen x 1.3 = 39 parkeerplekken
158 parkeerplekken (sluitend)
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
a B
a
a’
57
2 1
ca. 12,00m
ca. 10m
3
1 2
3
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
58
ca. 16,50m
Aloysiuslocatie •
T-model, twee lagen met een een flauwe kap (zadeldak, 15º-18º);
Voormalige vergaderzalen
•
geen afzonderlijke woonlaag in de kap;
•
Afronding bestaand bouwblok;
•
één haakse en uitgesproken kap richting de Langekerkstraat;
•
één laag met bijzondere kapvorm;
•
zicht op de kerk vanuit Doelenstraat behouden;
•
woonlaag in de kap;
•
openbaar groen hof met verbinding richting ‘gasje’;
•
(overhoekse) entree(s) aan ‘gasje’ en Langekerkstraat;
•
collectief hof met buitenruimte appartementen inpandig;
•
afmaken straatwand en ‘gasje’ met doorlopende tuinmuur met opening
•
geen individuele buiteruimte en erfafscheidingen op het (parkeer)dek;
•
entree en opgang vanuit ondergronds parkeergarage;
•
entree parkeergarage vanaf Langekerkstraat;
•
behoud markante bomen waar mogelijk langs Langekerkstraat en in ‘gasje’;
•
parkeergarage, één laag en parkeren langs de Langekerkstraat.
tussen parkeerhof en ‘gasje’; •
collectief parkeerhof met één entree.
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
59
stedenbouwkundige en architectonische randvoorwaarden
stedenbouwkundige randvoorwaarden Bouwvorm en volumes De bebouwing op de Aloysiuslocatie betreft een inbreidingslocatie nabij het commerciële centrum van Huissen. De voormalige school biedt ruimte voor een uitbreiding van één of meerdere bouwblokken met woningen. Aan de Langekerkstraat past een meer publieke of commerciële functie. In de plint van de locatie van de huidige vergaderzalen kan een culturele of maatschappelijk functie huisvesten die de levendigheid in dit deel van de binnenstad bevordert passend in de context van de ‘kerkelijke’ elementen. We beogen een groot volume met gemiddeld twee of drie bouwlagen met kap. De nieuwe gebouwvolumes zijn in vormgeving familie van elkaar en op een eigentijdse manier vergelijkbaar met het Convent en Katholieke kerk. Op deze wijze sluit het nieuwe volume aan op de grotere korrel van het katholieke cluster en vormt tezamen een herkenbaar ensemble. De ruimte tussen de gebouwen kan als hof worden geïnterpreteerd. Deze ruimte krijgt een semi-openbaar karakter, waarmee zij ook van betekenis is voor bezoekers. Kaders kavel Aloysius: •
bebouwingspercentage footprint volume(s) maximaal 40%, dit betreft niet het parkeerdek;
•
bouwmassa’s zijn max. 2 bouwlagen met kap (goothoogte max. 7,5m, nokhoogte max. 9,5m);
•
één hoofdmassa, aan de Langekerkstraat, met max. 3 bouwlagen (goothoogte max. 10,5m, nokhoogte max. 12,5m);
•
volume(s) en/of ensemble is orthogonaal;
•
volumes zijn onderling familie zijn van elkaar in maat en schaal;
•
expressieve kapvorm, communicatieve gevel, richting de Langekerkstraat;
•
gevels sluiten in een eigentijdse manier aan op de maat en schaal en detaillering van omringende gebouwen. BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
62
stedenbouwkundige randvoorwaarden Kaders kavel gemeentelijke vergaderzalen: •
bebouwingspercentage kavel (footprint volume(s), dit betreft niet het parkeerdek) maximaal 40%;
•
bouwmassa’s zijn max. 2 bouwlagen met kap (goothoogte max. 6,5m, nokhoogte max. 9,5m);
•
volume(s) begeleiden de Langekerkstraat en het ‘gasje’ tussen Langekerkstraat en Doelenstraat;
•
volumes zijn onderling familie zijn van elkaar in maat en schaal;
•
volumes hebben een zadeldak evenwijdig aan de straat of ‘gasje’ met mogelijke verbijzonderde hoekoplossing;
•
gevels sluiten in een eigentijdse manier aan op de maat en schaal en detaillering van omringende gebouwen, met respect voor historie/ elementen.
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
63
stedenbouwkundige randvoorwaarden Oriëntatie De grote volumes langs de Langekerkstraat kenmerken zich door grote orthogonale volumes met een alzijdigheid richting het openbaar gebied. Dit kenmerk passen we ook toe op de Aloysiuslocatie. Dit houdt in dat het gebouw of de losse volumes georiënteerd zijn op de openbare weg, hierbij bevinden de entrees zich aan de straatzijde, hierbij bestaat de mogelijkheid tot een extra entree richting de hof. Blinde zijgevels zijn in dit geval niet toegestaan. Kaders: •
woningen kavel Aloysius: alzijdige orientatie (hof en straat);
•
woningen kavel vergaderzalen: orientatie aan Langekerkstraat en ‘gasje’;
•
volume is georiënteerd richting de openbare weg;
•
hoofdvolume heeft een markante kop aan de Langekerkstraat;
•
open plint richting de Langekerkstraat, mogelijkheid openbare/ maatschappelijke functie;
•
blinde gevels aan de straatzijde en ‘gasje’ zijn niet toegestaan;
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
64
stedenbouwkundige randvoorwaarden Overgang privé openbaar De overgangen van privé naar openbaar worden zorgvuldig vormgegeven. De gevel is medebepalend voor de overgang van openbaar-privé. Op plekken waar de gevel direct grenst aan het openbaar gebied kunnen groene elementen worden ingezet om de overgang tussen privé en (semi) openbaar vorm te geven. In geval van een deels verdiepte parkeerbak markeert een margestrook met trap de entree. Kaders: •
de overgang wordt opgevangen door een gemetselde tuinmuur met een groene bovenrand in de vorm van een haag;
•
de hoogte van de ‘tuinmuur’ van de deels verdiept gelegen parking heeft een maximale hoogte aan de straatzijde van 1,30m;
•
de hof is openbaar met waar nodig een smalle privézone om de overgang naar de woningen vorm te geven, eventuele erfscheidingen naar de privézone worden mee ontworpen en zijn maximaal 70cm hoog;
•
erfovergangen tussen woningen bestaan uit een gemetselde lage muur (max. 70 cm), in combinatie met haag of sierhekwerk;
•
aan de randen richting de ‘gasjes’ wordt minimaal 30% van de gevels voorzien van een geveltuin, een smalle strook (50-100 cm) langs de gevel met beplanting (dit betreft geen groene gevel);
•
ontsluiting richting parkeervoorziening wordt opgenomen in de gevel van het volume of wordt omkaderd door een gemetselde muur met groene rand, als onderdeel van de hof;
•
ontsluiting vindt plaats vanaf Conventstraat of Langekerkstraat, uitwerking in overleg met de welstandscommissie;
•
de openbaar toegankelijk hof neemt een centrale plek in en zoekt verbinding met openbare ruimte. BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
65
stedenbouwkundige randvoorwaarden Groen Kaders: •
de groene hof is openbaar toegankelijk;
•
de dakopbouw is voorzien van een constructie van minimaal 40cm, tot 80cm substraat, om begroeiing mogelijk te maken;
•
de hof is voorzien van groenvakken met begroeiing en tevens her en der een boom;
•
de overgang, openbaar-privé, wordt opgevangen door een gemetselde tuinmuur met een groene bovenrand in de vorm van een haag, met een maximale hoogte van 50 cm;
•
als de entree van de parking in de hof is gesitueerd wordt deze voorzien van een groene bovenrand;
•
aan de randen richting de ‘gasjes’ wordt minimaal 30% van de gevels voorzien van een geveltuin;
•
waar mogelijk behoud van zoveel mogelijk bestaande karakteristieke bomen.
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
66
architectuur
architectonische randvoorwaarden
De Aloysius locatie ligt niet alleen in het groene en kerkelijke cluster maar
Kaders:
is ook een wezenlijk onderdeel van het ensemble van grote gebouwen.
architectuur is geënt op de principes van de Delftse School: eenvoud met een
Voorheen kenden deze gebouwen een aan de religie verbonden functie: de
goede harmonie tussen massa en ruimte. Gebruik van baksteenvlakken die
vicarie, De OLV ter Hemelopnemingkerk en pastorie, het Elisabeth convent en
onderbroken worden door brede, grote kozijnen die zorgen voor voldoende
de Aloyisius en Agnesschool. De gebouwen zijn gelegen op ruime percelen,
lichtinval. Met pannen beklede, hellende daken tussen gemetselde topgevels.
met veel groen en afgezoomd met tuinmuren en kennen een alzijdig karakter.
Toepassen van zand- of natuursteen ornamenten op constructief belangrijke
In tegenstelling tot de gebouwen aan de Langestraat en de Vierakkerstraat,
plekken;
volgen deze gebouwen niet perse de rooilijn van de straat maar staan ze veelal wat verdraaid ten opzichte van de Langekerkstraat. Zowel de kerk, pastorie
•
de gebouwen kennen een alzijdig karakter;
en de school zijn in de oorlog zwaar beschadigd en in de zogenaamde Delftse
•
de volumes zijn eenvoudig en eenduidig: de gevels worden niet
School stijl na de oorlog weer opgebouwd. Hierbij werd de kerk visueel meer zichtbaar gemaakt in het omliggende stedelijke weefsel. Zo is ook vanuit de
onderbroken door grote elementen als uitkragende balkons of erkers. •
de volumes worden beëindigd met een kenmerkend hellend dak, gedekt
Doelenstraat een doorzicht op de kerktoren vrij gehouden.
met blauwgesmoorde keramische pannen. Het dak ‘toont’ zich in de gevel
De verantwoordelijke architect voor de herbouw van deze gebouwen, G.M.
door bijv. een bijzondere goot of gootdetail.
Leeuwenberg, was ook de ontwerper van het Elisabethklooster. Zo zijn de
•
Het dak mag aan de hof-zijde, en niet richting straat, minimaal
gebouwen, hoewel qua functie verschillend, door de architectuurstijl en de
onderbroken worden door dakramen of inpandige dakterrassen ed. (geen
signatuur van de architect wel duidelijk familie van elkaar.
dakkapellen); •
onderliggende woonlaag, het huisvest geen afzonderlijke woonlaag;
Architectuur nieuwe gebouwen Bij vervangende nieuwbouw op de Aloysius locatie zal een van de
Het volume van de kap kan als gebruiksruimte worden gekoppeld aan de
•
met de kleur van de baksteen wordt aansluiting gezocht bij de bestaande
karakteristieke gebouwen uit het eerder genoemde ensemble vervangen
kleuren van het ensemble: een warm bruinrood tot donkerbruine
worden. De ensemblewerking zal echter behouden moeten blijven. Hiertoe zal
baksteen.
de architectuur moeten passen in de verstilde, katholieke architectuur van het bestaande.
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
67
architectonische randvoorwaarden •
grote bouwdelen kennen maar één entree, bij voorkeur aan de Langekerkstraat;
•
kenmerkende details van de kerk, klooster of voormalige school, zijn een verrijking voor de architectuur. Daarbij is er veel aandacht voor de gevelopeningen. Zo worden raamopeningen van de kerk door een iets spitse, romaanse boog beëindigd. En worden bij het klooster de taps toelopende rollagen boven de ramen beëindigd met een zandstenen sluitsteen.
•
waterslagen onder de gevelopeningen zijn in baksteen uitgevoerd en kennen een royale maat.
•
ook kleine kenmerkende metselwerk details als de op de punt staand vierkanten die in het metselwerk zijn opgenomen van de school of tuinmuur, zijn een verrijking voor de metselwerk architectuur.
•
hoge opgaande wanden worden visueel verkleind. Dat kan bijv. door gebruik te maken van een iets uitstekende platte laag stenen. (zie beeld oude school) of door een veranderde afmetingen van de gevelopeningen (zie klooster).
•
eventuele tuinmuren worden meegenomen in de architectuur, zijn daar onlosmakelijk mee verbonden.
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
68
architectonische randvoorwaarden Bestaande woningen aan de oostzijde van de Doelenstraat 6a - 14 Deze woningen zijn gebouwd in de jaren 80 en hebben een onder- en bovenwoning. De woningen zijn, passend in die tijd, ‘karig’ gebouwd. Er is weinig aandacht of geld geweest voor bijzondere of kenmerkende detailleringen. Ook het materiaalgebruik is schraal: een eenvoudige strengperssteen en beton pannen. Aan de westzijde van de Doelenstraat worden de karakteristieke woningen die het tracé van de voormalige stadsmuur volgen, vervangen door woningen in een gelijkende architectuurstijl. Om de straat een meer eenduidig en vriendelijk karkater te geven, zouden de woningen aan de oostzijde een gevelaanpassing kunnen krijgen zodat een meer passend straatbeeld zou kunnen ontstaan. Mogelijk dat bij het aanpassen van de woningen in het kader van de energiezuinigheid, grotere aanpassingen mogelijk zijn. Kaders: •
schrale architectuur verrijken door details aan te passen. Zo kan de eenvoudige mastgoot vervangen worden door een getimmerde bakgoot, evt. met gootklossen. De typische woningbouwvensterbanken van geglazuurde raamdorpelstenen zou vervangen kunnen worden door een gemetselde variant of een hardstenen onderdorpel die meer passend is bij het historische karakter van Huissen.
•
de zachtroze kleur van de baksteen is niet passend bij het kerkelijke cluster. Mogelijk kan de gevel gekaleid worden in een grijzige kleur.
•
entrees zouden verbijzonderd kunnen worden. Zie hiervoor de woningen in het verlengde van de Doelenstraat richting Mariaplein, waarbij entrees verbijzonderd zijn door een gestucte omlijsting of een uitkragend, dun beton luifeltje.
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
69
bijlage
uitgangspunten parkeren Uitgangspunten Parkeren ‘Herontwikkeling Aloysiuslocatie en Raadhuisplein’
Figuur 2: Bezettingsgraden parkeerplaatsen Aloysiuslocatie en omgeving.
18 september 2019, gemeente Lingewaard.
Inleiding Deze notitie is gebaseerd op het parkeeronderzoek dat in mei 2019 is uitgevoerd in het centrumgebied Huissen (bureau de Groot Volker) en de bijbehorende analyse (bureau Met Graumans, 12 september 2019) als gevolg van de beoogde herontwikkeling van de Aloysiuslocatie en Raadhuisplein in Huissen. Deze notitie geeft de uitgangspunten c.q. kaders (aantallen parkeerplaatsen) weer voor de ruimtelijke modellen/ontwerpen die worden opgesteld voor de beoogde herontwikkeling. Om tot deze uitgangspunten te komen wordt eerst de huidige situatie en het huidig gebruik geanalyseerd van de locatie. Deze situatie wordt vergeleken met eventuele herontwikkelingsmogelijkheden en de daarbij behorende parkeerdruk. Op basis daarvan wordt een voorstel gedaan voor het parkeren in de toekomst. Voor deze notitie is uitgegaan van het huidige parkeerbeleid ten aanzien van parkeerregulering. Huidig gebruik Aloysiuslocatie Op de Aloysiuslocatie en Raadhuisplein zijn in totaal 142 parkeerplaatsen aanwezig (zie figuur 1). Onderstaande twee figuren geven inzicht in de ligging van de aanwezige parkeerplaatsen en de bezettingsgraad op vrijdagmiddag 14.00 uur. Dit moment is maatgevend voor de verdere invulling van het parkeeronderzoek (parkeeronderzoek bureau de Groot Volker mei 2019, www.lingewaard.nl/aloysius ). Figuur 1: ligging parkeerplaatsen Aloysiuslocatie en omgeving.
In de huidige situatie wordt de bebouwing op de Aloysiuslocatie (voornamelijk) gebruikt door de gymnastiekvereniging, tijdelijke huisvesting kunstenaars en enkele maatschappelijke functies. Dit gebruik kent een parkeerbeslag van circa 5 parkeerplaatsen op het moment dat er in het centrum de maatgevende piekbezetting is en de gemeentelijke vergaderzalen (meestal) niet worden gebruikt (vrijdagmiddag 14.00, rapport bureau de Groot Volker). Bij sloop van de aanwezige bebouwing, waaronder de voormalige school en gymlokalen op de Aloysiuslocatie vervalt deze huidige parkeerbehoefte van 5 parkeerplaatsen en ontstaat er een kans om het parkeren voor het toekomstig gebruik (wonen) op een andere wijze invulling te geven. Het verschil in parkeren tussen de oude situatie en de nieuwe situatie (parkeerbalans) moet in beginsel worden opgelost op het terrein van de Aloysiuslocatie om de parkeerdruk in de omgeving niet verder te laten oplopen.
Aloysiuslocatie
Uit bovenstaande tabel valt voor de Aloysiuslocatie te concluderen dat: De huidige capaciteit bestaat uit 71 parkeerplaatsen op maaiveld. Op het maatgevend/drukste moment (vrijdagmiddag 14.00 uur) staan er 45 auto’s. 7 parkeerplaatsen zijn in gebruik door bewoners van omliggende straten (Doelenstraat, e.o.). Deze bewoners kunnen (bijvoorbeeld) hun auto ook parkeren op de parkeerplaats “Achter de Gracht”. Daar is nog capaciteit over. 4 parkeerplaatsen zijn langparkeerders en hoeven niet hier te staan (blauwe zone). Deze 4 parkeerders kunnen verplaatst worden naar de Molenweide of andere langparkeerplaatsen als ‘Achter de Gracht’ (strengere handhaving). Resteert het aandeel bezoekersparkeren ter grootte van 45 – 7 – 4 = 34 parkeerplaatsen (figuur 2) die op dat moment gebruikt worden door kort- & middellang parkeerders (bezoekers centrum). 5 hiervan worden door de huidige (tijdelijke) gebruikers van de Aloysiusschool gebruikt. Resteert 34 – 5 = 29 parkeerplaatsen. Op basis van een ontwerpnorm van een maximaal gewenste parkeerdruk van 85% (CROW/gemeentelijk beleid) resulteert dit in een behoefte van 29 / 85% = 34 parkeerplaatsen die moeten worden ingepast in de herontwikkeling van de Aloysiuslocatie. .
BEELDREGIEPLAN ALOYSIUSLOCATIE
72
Afhankelijk van de programmatische & stedenbouwkundige invulling van de Aloysiuslocatie moeten er bij de Aloysiuslocatie: 34 parkeerplaatsen worden gerealiseerd voor bewoners/bezoekers aan het centrum (kort & middellang parkeren) voor bezoekers zoals blijkt uit het parkeeronderzoek. De parkeerplaatsen voor de te ontwikkelen woningen c.q. appartementen op basis van de parkeernorm 1,3 (1 parkeerplaats voor bewoners / 0,3 parkeerplaats voor bezoekers). A. Bij ca. 60 appartementen is dit 78 parkeerplaatsen + 34 parkeerplaatsen = 112 pp B. Bij ca. 30 appartementen/woningen is dat 39 + 34 p.p. = 73 pp Optie B. Past in een parkeergarage op een laag op de Aloysiuslocatie. Uit een eerste ruimtelijke verkenning blijkt dat onder de Aloysiuslocatie ca 70 – 75 parkeerplaatsen zijn te realiseren in een 1-laags gebouwde parkeervoorziening. Bij optie A. zal er elders in de omgeving 112 – 72 = 40 pp moeten worden gevonden (bijvoorbeeld huidige vergaderzaal gemeente of in een tweede laag in de parkeergarage). Aandachtspunt: Bepaald moet worden hoe wordt omgegaan met de grote, aanwezige bomen op de locatie. Bij een parkeergarage waarbij de parkeeropgave op één niveau worden geplaatst zullen mogelijk de bomen deze verdwijnen ten koste van de kwaliteit die deze bomen bieden (groen, hittestress, beeldkwaliteit, etc.).
De vraag moet worden beantwoord of dit acceptabel is? Zo niet dan is een tweelaagse parkeergarage onvermijdelijk.
Raadhuisplein:
De wens is er om de parkeerplaats op het Raadhuisplein te herinrichten om zodoende een hoogwaardige entreefunctie naar het centrum te creëren. De huidige parkeerplaats wordt nu ervaren als een ‘litteken’ in de ruimtelijke structuur. Een kwaliteitsslag (d.m.v. herinrichting) is gewenst. Hierdoor kan het Raadhuisplein weer integraal ruimtelijk onderdeel uitmaken van het stedelijk weefsel en een passende en uitnodigende entree vormen naar het centrum. Op en nabij het Raadhuisplein zijn evenals op de Aloysiuslocatie 71 parkeerplaatsen aanwezig. Op de vrijdagmiddag kent dit gebied een bezettingsgraad van 94%. Dit is (nagenoeg) vol. Hierbij wordt aangetekend dat ten tijde van het parkeeronderzoek (mei 2019) de 24 appartementen in het Convent nog niet waren bewoond. Op basis van de geldende parkeernorm moet er rekening worden gehouden met een parkeerdruk door deze appartementen van 24 * 1,3 = 31 parkeerplaatsen. Op het maatgevend moment (vrijdagmiddag 14.00 uur) kan op basis van de CROW-normen uitgegaan worden van een aanwezigheid van 50% van de bewoners en 20% voor bezoekers. Dit resulteert in een extra (benodigde) parkeervoorziening van 24 * 50% + 7 * 20% = 13 parkeerplaatsen op het maatgevende moment.
Dit betekent dat, indien het Raadhuisplein volledig verdwijnt: 67* + 13 – 8 = 72 / 85%* = 85 parkeerplaatsen gerealiseerd worden moeten worden (of het evenredige deel hiervan) om de parkeerdruk rondom het Raadhuisplein niet verder op te laten lopen. *67 is het aantal aanwezige auto’s op het maatgevend moment (vrijdagmiddag) en 85% is de ontwerpnorm die in Lingewaard (CROW norm) wordt gehanteerd bij inrichting parkeerplaatsen.
Verder moet er bij een eventuele herinrichting rekening worden gehouden met: Laden en lossen van winkels aan Raadhuisplein/Markpassage/Nonnengas. Autobereikbaarheid en parkeren voor de huisartsenpost en Raadhuisplein. Verplichte aanrijroute voor de taxi’s van de dagbesteding Mijn Werkenzo aan de Burchtgracht. Brandveiligheid en bereikbaarheid hulpdiensten. Parkeren nabij de winkels voor bezoekers (100 – 200 meter loopafstand en 50 meter voor ultrakort parkeren en mindervaliden). Diverse (grotere/kleinere) evenementen die plaatsvinden op het Raadhuisplein. Locatie voor oplaadpunten elektrische voortuigen. Parkeergarage Raadhuisplein Een van de gedachten en vragen vanuit de raadsmotie is om onder het Raadhuisplein een parkeergarage te realiseren. Hiermee kan het parkeren nabij de winkels gewaarborgd blijven. Naast de wens om een kwalitatief hoogwaardige (voetgangers) entree naar het centrum te realiseren, moeten ook bovengenoemde aandachtspunten worden ingepast op het Raadhuisplein. Dit in combinatie met: Een hellingbaan voor de parkeergarage; Een (hoogwaardige) nieuwe, groene entree voor voetgangers; Verbindingsweg naar het Nonnengas/Vierakkerstraat; In- en uitrit voor laden lossen; en de beschikbare breedte (circa 10 -12 meter); op het kritieke punt is deze locatie niet geschikt voor een parkeergarage.