CConstaterende datLingewaard
Koppel je AI →
Document · PDF

303370 Kadernota 2022.pdf

Raadsvergadering 7 juli 2021, gemeente LingewaardBij agendapunt: Kadernota 2022 (Bespreekstuk)7.868 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Kadernota 2022 Raadsvergadering 8 juli 2021

Kadernota 2022

Inhoudsopgave Bestuurlijk voorwoord .........................................................................................................................................2 Leeswijzer ...........................................................................................................................................................2 1. College Uitvoeringsprogramma ‘Samen bouwen aan Lingewaard’ ...............................................................4 1.1 In Lingewaard is het goed wonen .........................................................................................................4 1.2 Lingewaard is goed en veilig bereikbaar ...............................................................................................4 1.3 Het ondernemersklimaat in Lingewaard is aantrekkelijk .......................................................................5 1.4 Lingewaard is in 2050 energieneutraal .................................................................................................5 1.5 In Lingewaard kijken we naar elkaar om ...............................................................................................6 1.6 Organisatie ............................................................................................................................................6 2.

Financieel meerjarenperspectief ....................................................................................................................7 3. Voorstellen met financiële consequenties ......................................................................................................9 3.1 Voorstellen actualisatie bestaand beleid ...............................................................................................9 3.2 Voorstellen nieuwe ontwikkelingen .....................................................................................................10 4. Verdieping financiën .....................................................................................................................................13 4.1 Autonome ontwikkelingen ...................................................................................................................13 4.2 Voorstellen nog niet financieel vertaald ..............................................................................................14 4.3 Houdbaarheidstest gemeentefinanciën en beschikbare investeringsruimte.......................................15 4.4 Technische grondslagen Kadernota en Begroting 2022 .....................................................................16 5.

Paragrafen ....................................................................................................................................................17 5.1 COVID-19 ............................................................................................................................................17 5.2 Lokale heffingen ..................................................................................................................................17 5.3 Financiering .........................................................................................................................................18 5.4 Financiële risico’s ................................................................................................................................18 Bijlagen (separaat bijgevoegd) .........................................................................................................................20 I. Voortgang College Uitvoeringsprogramma – mei 2021 II. Doorwerking 1e Tussentijdse rapportage 2021 III. Investeringsplan 2022-2025

1

Bestuurlijk voorwoord Voor u ligt de Kadernota 2022 van de gemeente Lingewaard. De Kadernota geeft de uitgangspunten voor de Begroting 2022 en geeft inzicht in de consequenties van deze kaders voor het meerjarensaldo 2022-2025. Het jaar 2022 zal in alle opzichten een bijzonder jaar worden. Een jaar met onzekerheden die ook bij het opstellen van deze kadernota nog moeilijk te voorspellen zijn. Het jaar 2022 is tevens het laatste jaar van coalitieperiode 2018-2022 ‘Samen bouwen aan Lingewaard’ en het jaar van de gemeenteraadsverkiezingen. De verwachting is dat we in Nederland in 2022 in een herstelfase zitten. Dit betekent enerzijds dat er (bijna) geen maatregelen meer zijn in het kader van COVID-19 en de samenleving weer tot bloei kan komen. Anderzijds gaan we ervaren welke impact COVID-19 op de samenleving en economie heeft gehad. Hoe gaat de economie zich herstellen en welke maatregelen gaat het Rijk nemen ter ondersteuning? Hoe deze maatregelen eruit komen te zien, hangt sterk af van de kabinetsplannen van het nieuw te vormen kabinet. Extra middelen vanuit het Rijk zijn noodzakelijk om de (decentrale) opgaven waar we voor staan te realiseren. Kijkend naar de gemeentelijke financiering, komt er in 2022 ook duidelijkheid over de herverdeling van het Gemeentefonds, de extra middelen jeugdzorg en de mogelijke afschaffing van de opschalingskorting.

We hebben de afgelopen tijd niet veel hoeven te bezuinigen op de grote opgaven die onze samenleving raken. Dit in tegenstelling tot gemeenten om ons heen. Hier mogen we trots op zijn. Zo zijn we een paar jaar geleden al gestart met de taskforce sociaal domein. Met als doel om zorg en steun te kunnen blijven geven aan inwoners die het nodig hebben, met beheersbare kosten. Dat blijft ook de komende jaren een grote opgave. Gecombineerd met deze onzekere tijden hebben we weinig ruimte om te investeren in nieuwe ontwikkelingen. Toch weerhouden deze onzekerheden ons niet om naar de toekomst te kijken. Deze tijd biedt namelijk ook kansen. We willen de energie en middelen die beschikbaar komen voor het herstel toekomstgericht inzetten. Zo kunnen we op de Lingewaardse opgaven vooruitgang boeken. Om zo ook onze ambities van het College Uitvoeringsprogramma (CUP) te blijven realiseren. In de voorliggende kadernota schetsen wij de ontwikkelingen en voorstellen voor de komende periode. Deze zijn, voor zover mogelijk, financieel vertaald. Hiermee komen we tot een sluitende meerjarenbegroting. Daarnaast is er nog een aantal voorstellen die we tussen de kadernota en de begroting gaan uitwerken. Op dit moment was daar nog onvoldoende informatie voor. Ook de uitwerking van de meicirculaire is in deze kadernota nog niet verwerkt.

De eerste signalen over de meicirculaire stemmen ons niet positief. Gezien het huidige meerjarenbeeld, betekent de uitwerking van de voorstellen en de verwerking van de meicirculaire dat we op zoek moeten naar dekking. Die dekking is nodig om ook bij de begroting een sluitende meerjarenbegroting te kunnen presenteren.

Leeswijzer De kadernota is opgebouwd uit de volgende onderdelen: 1. Het College Uitvoeringsprogramma ‘Samen bouwen aan Lingewaard’ Wij informeren u op hoofdlijnen over de stand van zaken van de realisatie van CUP en beschrijven de belangrijkste ontwikkelingen. Dit doen we aan de hand van de vijf thema’s van het CUP: woningbouw, bereikbaarheid, bedrijvigheid, duurzaamheid en sociale samenhang. Aangevuld met het thema organisatie. Het totaaloverzicht van de voortgang CUP vindt u in bijlage I. 2. Het financieel meerjarenperspectief Het financieel perspectief 2021-2024 is geactualiseerd naar 2022-2025. De gevolgen van de 1e Tussentijdse rapportage (Turap) 2021, de autonome ontwikkelingen en financiële voorstellen zijn hierin verwerkt. In bijlage II vindt u het overzicht van de doorwerking van de 1e Turap 2021. 3. Voorstellen met financiële consequenties Wij geven u een overzicht van de voorstellen voor actualisatie van bestaand beleid en nieuwe voorstellen met financiële consequenties. Per voorstel vindt u de financiële impact, aanwezigheid van dekking en de risico’s wanneer we het voorstel niet opnemen in de Begroting 2022. 2

4. Verdieping financiën Hier vindt u een verdieping in de autonome ontwikkelingen, de nog niet financieel vertaalde voorstellen, de houdbaarheidstest en investeringscapaciteit en de financiële uitgangspunten voor de begroting. 5. Paragrafen Hier informeren wij u over COVID-19, lokale heffingen (afvalstoffenheffing en toeristenbelasting), financiering en financiële risico’s. Voor alle financiële bedragen in deze kadernota geldt x € 1.000. Wanneer “-/-” voor een bedrag staat betekent dit een tekort. Bij “+” is sprake van een overschot.

3

1. College Uitvoeringsprogramma ‘Samen bouwen aan Lingewaard’ Bij de start van deze coalitieperiode is het College Uitvoeringsprogramma ‘Samen bouwen aan Lingewaard’ opgesteld. Dit programma is grotendeels verwerkt in de meerjarenbegroting. In dit hoofdstuk beschrijven wij op hoofdlijnen aan de hand van de vijf thema’s de huidige stand van zaken van het CUP. Daarnaast gaan we in op de belangrijkste ontwikkelingen die we voorzien per thema. 1.1 In Lingewaard is het goed wonen Met de deelname aan de regionale Woondeal en de vaststelling van onze nieuwe Nota Wonen is een belangrijke basis gelegd voor de versnelling van onze woningbouwopgave. Voor onze gemeente blijft de behoefte aan woningen onverminderd groot. Er ligt nu een planning voor circa 1500 nieuwe woningen voor de periode tot 2030. Er vindt vroegtijdig overleg met provincie en regio plaats over planrealisatie. Op het gebied van versnelling en stikstofproblematiek helpen provincie en Rijk om de productie van woningen op gang te houden. Voor particuliere woningbouwinitiatieven zijn beleidsregels opgesteld om realisatie van woningen te vereenvoudigen. Die verruiming heeft inmiddels al geleid tot herbeoordeling en overleg over zeven eerder ingediende initiatieven. In 2020 verdubbelde het aantal opgeleverde woningen van 91 naar 208.

In alle kernen zijn woningbouwprojecten in ontwikkeling, waarbij aandacht voor de doelgroepen starters en ouderen geborgd is en betaalbare koop en huur onderdeel is van het beleid. Om de kernvoorraad aan sociale huurwoningen te vergroten worden corporaties ook betrokken bij het uitwerken van nieuwe plannen. Daarnaast startte in april 2021 de wooncoach voor senioren om een betere doorstroming te bereiken. Ontwikkelingen Om een betaalbaar en aantrekkelijk woonaanbod in Lingewaard te realiseren, neemt het belang van regionale en lokale afspraken over verstedelijking en bereikbaarheid toe. Binnen de nieuwe regionale samenwerking (de Groene Metropoolregio) worden afspraken gemaakt over verstedelijking van de regio. Ook over bereikbaarheid en mobiliteitsmaatregelen maken we in regionaal verband afspraken. Het belang van het middengebied tussen de twee steden Arnhem en Nijmegen neemt door de verdere verstedelijking toe. Lingewaard vormt met haar groene karakter en haar ruimte voor wonen, recreatie en bedrijvigheid een belangrijke schakel in de ontwikkeling van de Groene Metropoolregio. Samen met Overbetuwe stelden we een visie op het middengebied op. Vanaf 1 juli 2022 treedt de Omgevingswet in werking. De afgelopen jaren zijn de voorbereidingen getroffen om de wet adequaat in te voeren. De verwachting is dat nieuwe procedures en werkwijzen extra aandacht blijven vragen.

Ook gaan we in 2022 de Lingewaardse Omgevingsvisie vaststellen. Vanaf 2020 zien we een verbetering in het afvalscheidingsgedrag van onze inwoners. Hierdoor wordt de container voor het restafval per jaar minder vaak aangeboden en zijn extra investeringen nodig in inzamelvoorzieningen. Dit heeft ook in 2022 financiële consequenties voor de afvalstoffenheffing. Meer hierover is opgenomen onder Lokale heffingen in het hoofdstuk Paragrafen. 1.2 Lingewaard is goed en veilig bereikbaar Door de woningbouwopgave in Lingewaard neemt de druk op de bereikbaarheid toe. Er zijn verschillende onderzoeken uitgevoerd naar het verbeteren van de mobiliteit binnen en naar Lingewaard. Denk hierbij aan onderzoek naar doorgaand (vracht)verkeer op de route tussen de Pleybrug en Gendt, de toekomstige verkeersbewegingen op de A325 en N325 (Pleyroute), een extra ontsluiting van Huissen op de A325 / Arnhem en een parallelweg A15. De resultaten daarvan worden meegenomen in de Mobiliteitsvisie. Naast onderzoeken zijn verschillende routes in Lingewaard verbeterd of in voorbereiding, zoals: verbinding Houtakker-Karstraat, fietspaden de Plak en Kapelstraat. Ontwikkelingen De mobiliteit binnen en naar Lingewaard blijft de komende jaren een groot speerpunt. Ons maatregelenprogramma (GMP+) is klaar om de knelpunten op te pakken waar we de eerstkomende jaren tot 2025 tegenaan lopen.

Ook werken we aan een visie voor de langere termijn (2030 en verder) op duurzame mobiliteit in Lingewaard in brede zin: infra voor autoverkeer, OV, fiets, oftewel: verplaatsen binnen de

4

gemeente en vanuit / naar elders. In 2022 wordt ook de nieuwe OV-concessie voorbereid. We zetten ons in voor behoud van de dienstverlening die geboden wordt met de buslijnen 33 en 35. Onze plannen vragen aanzienlijke investeringen en goede afspraken met regio, provincie en Rijk over medefinanciering. 1.3 Het ondernemersklimaat in Lingewaard is aantrekkelijk De gemeente Lingewaard heeft stappen gezet in haar ambitie om MKB-vriendelijker te worden. Verschillende acties, zoals de rode loper aanpak kunnen op toenemende waardering rekenen. Er wordt geïnvesteerd in bedrijventerreinen (Houtakker, Gendt) en we verwachten dat we eind 2021 alle bedrijfskavels hebben verkocht. De samenwerking en organisatiegraad van ondernemers voor een BIZ groeit. Met de verdere ontwikkeling van NEXTgarden kan Lingewaard een stap zetten naar innovatie op gebied van duurzaamheid en tuinbouw. Op het vlak van recreatie en toerisme zijn de gevolgen van COVID19 flink voelbaar. We creëren aantrekkelijke fiets- en wandelroutes in en rondom de gemeente en bereiden een veerverbinding naar Berg en Dal voor. De nieuw aangestelde centrummanager werkt samen met ondernemersverenigingen en eigenaren van vastgoed aan aantrekkelijke centra. We blijven ondernemers steunen in de herstelfase na COVID-19. Ontwikkelingen De vraag naar ruimte op bedrijventerreinen blijft bestaan.

Daarom onderzoeken we hoe we in die ruimtebehoefte kunnen voorzien, bijvoorbeeld door middel van de aanleg van nieuwe bedrijventerreinen. In regionaal verband moeten we verdergaande afspraken maken over de verdeling van bedrijventerreinen over de regio. Voor verduurzaming en het aantrekkelijk inrichten van bedrijventerreinen werken we samen met de ondernemers op het terrein. Met het doortrekken van de A15 verwachten we dat de aantrekkelijkheid van het ondernemersklimaat in Lingewaard verder toeneemt. NEXTgarden heeft tot doel de regio een koploper in duurzaamheid, circulaire economie en innovatie te maken. Het huidige programma NEXTgarden loopt tot eind 2021. Voor 2022 en verder werken we aan een nieuwe visie en aan partnerschap met regio en provincie. 1.4 Lingewaard is in 2050 energieneutraal De duurzaamheidsambitie van de gemeente ligt op koers. We zijn blij met initiatieven op het gebied van duurzaamheid, van inwoners, bijvoorbeeld voortkomend uit Wijk- en Dorpontwikkelingsplannen, verenigingen en ondernemers. We faciliteren deze ook. Het geeft aan waar energie zit in Lingewaard! Dit jaar hebben we dit ook als werkwijze verankerd in ons beleid. Het gemeentelijk vastgoed is verder energieneutraal gemaakt en zit op minimaal energielabel B.

We hebben op zes gebouwen in totaal circa 1 miljoen kWH aan zonnepanelen geplaatst (vergelijkbaar met de energiebehoefte van circa 300 huishoudens) en het zonnepark Lingewal is gerealiseerd. Er worden innovatieve duurzaamheidsmaatregelen getroffen of onderzocht, zoals hoge temperatuuropslag in de bodem (NEXTgarden) en de inrichting van een Warmte infra bedrijf. Ook lopen er onderzoeken naar de mogelijkheden van zon- en aquathermie als duurzame opwekbron voor warmte. In de Zilverkamp hebben we met inwoners en alle partijen die meedoen aan Wijk van de toekomst een bijdrage van ruim € 4 miljoen van het Rijk toegekend gekregen om de wijk aardgasvrij te maken. Ontwikkelingen Voor de komende jaren gaat het opstellen en de uitvoering van de Regionale Energie Strategie het nodige van ons vragen. In regionaal verband (de Groene Metropoolregio) moeten we tot verdergaande afspraken komen over de realisatie van duurzame energiemaatregelen. Datzelfde geldt voor klimaatadaptatie. Met Rijk, provincie en regio worden afspraken gemaakt over de uitvoering van maatregelen om de landelijke klimaatdoelstellingen te realiseren. Voor Lingewaard betekent dat bijvoorbeeld investeren in de openbare ruimte om water beter te bergen en in meer groen om hitte tegen te gaan.

In 2022 gaan we ook aan de slag met het opstellen van een biodiversiteitsplan, dat richting geeft aan behoud en herstel van natuur binnen de gemeentegrenzen. Dit plan zorgt dat alle initiatieven die er zijn, elkaar kunnen gaan versterken.

5

1.5 In Lingewaard kijken we naar elkaar om Binnen het sociaal domein zijn grote slagen gemaakt om zorg en preventie goed en efficiënt te organiseren en op elkaar af te stemmen. We geven hiertoe uitvoering aan het nieuwe Beleidsplan Sociaal . Ook werken we verder aan het uitvoeren van de maatregelen uit de Taskforce Sociaal Domein. We maken ons vooral zorgen om de uitgaven aan jeugdvoorzieningen. Deze laten al jaren een toename zien. Als blijkt dat de uitgaven in het sociaal domein per saldo hoger zijn dan begroot, komen we met aanvullende maatregelen. Gezien de grote impact van COVID-19 houden we de komende periode nauwlettend in de gaten hoe het in de samenleving gaat en waar we iets kunnen betekenen. We gaan verder met het verbeteren en uitbreiden van de ondersteuning aan mantelzorgers, we hebben een wooncoach voor ouderen en werken we samen met organisaties aan een dementievriendelijk Lingewaard. Ook hebben de samenwerking tussen en met de Jeugdhulp en onderwijs versterkt. Samen met de schoolbesturen zijn in ons integraal huisvestingsprogramma de langjarige plannen voor goede onderwijshuisvesting vastgelegd. Zo worden tot 2023 het OBC Bemmel, IKC het Sterrenbos, IKC de Vonkenmorgen en IKC de Doornick gerenoveerd, of wordt nieuwbouw gerealiseerd. Binnen ons sportbeleid zien we dat de open club gedachte een vlucht heeft gekregen.

We ondersteunen dit door andere beheerafspraken te maken met clubs, samenwerking te stimuleren en bij nieuwbouw of renovatie rekening te houden met meervoudig gebruik. Voor de samenhang in onze gemeente is het belangrijk dat we voorzieningen hebben waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en actief kunnen zijn. Concreet zien we dat terug in de planvorming voor een MFA Huissen en bij hart voor de Zilverkamp. Lingewaard Doet, een platform voor inwonersinitiatieven, blijft succesvol. Bewoners worden extra gestimuleerd om initiatieven te ontwikkelen om de leefkwaliteit in hun buurt te verbeteren. Ontwikkelingen Samen met de coalities werken we aan de uitvoering van de 5 thema’s uit het nieuwe beleidsplan Sociaal Domein. We gaan veel van de maatregelen vanuit de Taskforce Sociaal Domein afronden. De kostenontwikkeling en de financiering vanuit het Rijk in het sociaal domein blijft een belangrijk aandachtspunt de komende jaren. Deels zorgt dit ook voor onzekerheid in ons financieel meerjarenperspectief. De komende jaren blijven de accommodaties onze aandacht vragen. We willen een goede verdeling van voorzieningen in onze kernen. Daarnaast willen we onze gebouwen verder verduurzamen. Ook hebben we blijvend aandacht voor de toegankelijkheid van onze gebouwen. Verduurzaming en verbetering van de toegankelijkheid brengen ook kosten met zich mee.

Voor onderwijshuisvesting wordt in 2022 gestart met een nieuw integraal huisvestingsprogramma. Er is nog veel onzekerheid over het verloop en herstel van de COVID-19 pandemie. De verwachting is dat we in Nederland in 2022 in de herstelfase zitten, maar dat risico’s rondom de samenleving - in bijzonder kwetsbare groepen, verenigingen, onderwijs en ondernemers - gaan toenemen. Meer over de impact van COVID-19 is opgenomen onder COVID-19 in het hoofdstuk Paragrafen. 1.6 Organisatie Toenemende digitalisering vraagt steeds meer van onze organisatie. Niet alleen het zorgen voor een effectieve, betrouwbare en klantvriendelijke digitale dienstverlening, maar ook het zorgen voor het zeer zorgvuldig omgaan met gegevens van onze inwoners. Privacy (AVG), transparantie (Wet Open Overheid), digitale toegankelijkheid (Wet Modernisering elektronisch verkeer) digitale beveiliging en het digitaal stelsel Omgevingswet. Dit zijn ontwikkelingen die het nodige vragen van onze procesinrichting en ons automatiseringssysteem. Meer dan voorheen vraagt dit investeringen en samenwerking met andere overheden. We werken samen met Overbetuwe om onze kwetsbaarheid hierop te verminderen en ons ontwikkelvermogen te vergroten. We verwachten daarnaast dat het risico van de continuïteit van de bedrijfsvoering (impact van COVID-19 op de ambtelijke organisatie) gaat afnemen en een normaal niveau aanneemt.

Meer over de impact van COVID-19 is opgenomen onder COVID-19 in het hoofdstuk Paragrafen. In bijlage I staat een uitgebreide toelichting op de stand van zaken van het College Uitvoeringsprogramma ’Samen bouwen aan Lingewaard’. 6

2. Financieel meerjarenperspectief In november 2020 heeft u de meerjarenbegroting 2021-2024 vastgesteld. Inclusief de effecten van de Septembercirculaire 2020 was er sprake van een sluitende meerjarenbegroting. De jaren 2021 en 2022 lieten nog een tekort zien en 2023 en 2024 een overschot. De tabel hieronder toont de geactualiseerde meerjarenbegroting. 2022 Saldo MJB 2021-2024 Septembercirculaire 2020 Subtotaal saldo MJB

2023

2024

2025

-187 131 -56

7 120 127

369 195 564

817 195 1.012

13 76 33

401 53 582

193 53 811

-110 53 956

Actualisatie bestaand beleid Voorgestelde dekking Subtotaal saldo MJB

-190 52 -104

-418 61 224

-412 61 459

-384 61 632

Nieuwe voorstellen Voorgestelde dekking Saldo MJB 2022-2025

-340 76 -368

-290 76 10

-280 61 240

-285 61 408

Autonome ontwikkelingen Doorwerking 1e tussentijdse rapportage 2021 Subtotaal saldo MJB

De Programmabegroting 2021 is de uitgangspositie van de Kadernota. Vervolgens zijn de gevolgen van de septembercirculaire verwerkt in het saldo Meerjarenbegroting. Een toelichting op de autonome ontwikkelingen is opgenomen in het hoofdstuk Verdieping financiën. Ook de doorwerking van de 1e tussentijdse rapportage 2021 is verwerkt in het saldo. Een uitsplitsing van de ontwikkelingen uit deze rapportage is opgenomen in bijlage II. Vervolgens zijn de voorstellen voor de actualisatie van bestaand beleid en nieuwe voorstellen opgenomen in het meerjarenperspectief. Een toelichting op deze voorstellen is opgenomen in het hierop volgende hoofdstuk Voorstellen met financiële consequenties. Door akkoord te gaan met deze voorstellen is er in het eerste jaar van de meerjarenbegroting een tekort. Vanaf 2023 is er een positief saldo en is er sprake van een sluitende meerjarenbegroting. In dit saldo gaan we ervan uit dat de jeugdmiddelen die we van het Rijk ontvangen (ruim 7 ton) structureel worden. Deze zijn momenteel echter slechts incidenteel toegezegd. Meer hierover is opgenomen onder Financiële risico's in het hoofdstuk Paragrafen. Ook het effect van de meicirculaire is in dit saldo nog niet verwerkt. De meicirculaire heeft naar verwachting vanaf 2023 een (significant) negatief effect op het saldo meerjarenbegroting.

Daarnaast is er een drietal voorstellen waarvan de financiële consequenties ten tijde van de kadernota nog niet volledig duidelijk zijn. Het gaat hierbij om: 1. Lokale Adaptatiestrategie en Uitvoeringsagenda 2. Voortzetting NEXTgarden 3. Accommodatieplannen Gendt/Huissen en gemeentelijke gebouwen Een toelichting hierop is opgenomen in het hoofdstuk Verdieping financiën. De financiële consequenties van bovenstaande worden tussen de kadernota en de begroting verder uitgewerkt en in de Begroting 2022 opgenomen. Het is de verwachting dat deze voorstellen en de effecten van de meicirculaire nog een significant nadelig effect op het saldo meerjarenbegroting zullen hebben. Dit betekent voor ons ook de 7

opgave om tussen de kadernota en de begroting te zoeken naar dekking om een sluitende meerjarenbegroting te kunnen presenteren. We zullen hierbij in eerste instantie de dekking zoeken door:  te bezuinigen op beïnvloedbare programmabudgetten;  het creëren van budgettaire ruimte door het verschuiven van projecten in het investeringsplan naar latere jaren;  de inzet van de algemene reserve voor incidentele dekking.

8

3. Voorstellen met financiële consequenties Jaarlijks actualiseren we de financiële consequenties van bestaand beleid. Daarnaast zien wij een aantal belangrijke nieuwe ontwikkelingen met financiële consequenties. In dit hoofdstuk geven wij u een overzicht van de voorstellen waarvan de financiële consequenties al duidelijk zijn. Per voorstel vindt u de financiële impact, aanwezigheid van dekking en de risico’s wanneer we het voorstel niet opnemen in de Begroting 2022. Een samenvatting van de financiële voorstellen is in de tabel hieronder weergegeven. 2022 Actualisatie bestaand beleid Civieltechnische kunstwerken Voorgestelde dekking Automatiseringsplan ICT Voorgestelde dekking Inwerkprogramma en faciliteren Raad Voorgestelde dekking Vervangen prullenbakken openbare ruimte Voorgestelde dekking Nieuwe voorstellen Regionale Adaptatiestrategie Voorgestelde dekking Gastvrije Waaldijk Regionale agenda Groene Metropoolregio Voorgestelde dekking Gemeentelijk Mobiliteitsplan-plus Zwanenbad Huissen Afschaffen leges evenementen TOTAAL financiële voorstellen

-55 3 -95 43 -40 6

-15 15 -25 -198 61 -45 -50 -7 -401

2023

2024

2025

-55 3 -345 43

-55 3 -339 43

-55 3 -312 43

-18 14

-18 15

-18 15

-198 61 -55 -20 -7 -571

-198 61 -60 -20 -7 -548

-15 15 -198 61 -50 -20 -7 -572

3.1 Voorstellen actualisatie bestaand beleid Civieltechnische kunstwerken Dit voorstel is op 17 juni behandeld in de raad Structurele verhoging van de dotatie aan de voorziening groot onderhoud voor civiele kunstwerken en structurele verhoging van het klein onderhoud aan civiele kunstwerken. De verhoging is noodzakelijk om onderhoud op kwaliteitsniveau C mogelijk te maken. 2022 2023 2024 2025 € -55 € -55 € -55 € -55 Dekking voorgesteld? Gedeeltelijk. Voorstel is om jaarlijks € 3.400 te dekken vanuit het budget schadeherstel straatmeubilair. Risico’s / consequenties wanneer we dit financiële voorstel niet uitvoeren Verhoging van de dotatie aan de voorziening groot onderhoud is noodzakelijk om de voorziening te handhaven. Zonder verhoging moet de voorziening vrij vallen (Besluit Begroting en Verantwoording). Zonder de verhoging van het budget voor klein onderhoud kan kwaliteitsniveau C niet worden gehandhaafd. Automatiseringsplan ICT In het automatiseringsplan en informatiseringsplan zijn de ICT-kosten voor onderhoud, vervanging en uitbreiding servers, netwerk, applicaties en apparatuur opgenomen. Daarnaast een extra systeembeveiliger om aan landelijk gestelde normen te voldoen, zoals actieve netwerkmonitoring. 2022 2023 2024 2025 € -95 € -346 € -340 € -312 9

Dekking voorgesteld? Gedeeltelijk. Gemeente Overbetuwe deelt de kosten van de systeembeveiliger (0,5 fte, € 42.800 structureel) met de gemeente Lingewaard. Risico’s / consequenties wanneer we dit financiële voorstel niet uitvoeren De ICT-infrastructuur is kwetsbaar. De wettelijke eisen op het gebied informatiebeveiliging en privacy (BIO en AVG) zijn de laatste jaren steeds strenger en de risico’s op technische datalekken, hacks en datagijzeling hoger. Daaruit volgen risico's van imagoschade, boetes, betalen van losgeld en onderbreking van de dienstverlening (bedrijfscontinuïteit). Inwerkprogramma en faciliteren Raad Dit is een voorstel van de griffie / raad In 2022 vinden verkiezingen plaats. De gemeente is verantwoordelijkheid voor het faciliteren van nieuwe raadsleden vanuit de rechtspositie (bijv. gebruik iPad) en stelt een inwerkprogramma voor de raad op. Dit is een post die elke vier jaar bij de verkiezingen terugkomt. Vanaf nu wordt deze vierjaarlijks in de begroting opgenomen. 2022 2023 2024 2025 € -40 Dekking voorgesteld? Gedeeltelijk. € 6.000 kan worden gedekt vanuit bestaand budget van de griffie. Risico’s / consequenties wanneer we dit financiële voorstel niet uitvoeren Het gaat hier om kosten die grotendeels rechtspositioneel zijn geregeld. Het is de verantwoordelijkheid van de gemeente om dit te regelen.

Vervangen prullenbakken openbare ruimte In Lingewaard staan ruim 600 prullenbakken in de openbare ruimte. Door de ingezette beleidslijn neemt het afvaltoerisme toe, bijvoorbeeld door het achterlaten van huishoudelijk afval in prullenbakken in de openbare ruimte. In 2022 willen we starten met de vervanging van de open prullenbakken door prullenbakken die minder toegankelijk zijn voor huisvuilzakken. 2022 2023 2024 2025 € -18 € -18 € -18 € -18 Investering: € 240.000, jaar van realisatie: 2022, afschrijvingstermijn: 15 jaar Dekking voorgesteld? Ja, de afschrijvingslasten (ca. € 14,5k) worden gedekt uit de bestemmingsreserve vervanging straatmeubilair. Risico’s / consequenties wanneer we dit financiële voorstel niet uitvoeren De consequentie is (meer) vervuiling in de openbare ruimte. 3.2 Voorstellen nieuwe ontwikkelingen Regionale Adaptatiestrategie en Samenwerkingsagenda Dit voorstel is op 17 juni behandeld in de raad Het betreft een bijdrage aan het regionale Samenwerkingsverband SNR/RAS voor het regionale traject. 2022 2023 2024 2025 € -15 € -15 Dekking voorgesteld? In het raadsvoorstel geven we aan dat het RAS niet gedekt kan worden uit de structurele budgetten van het GRP. Het is wel mogelijk de voorziening riolering hiervoor in te zetten. We stellen voor dit voorstel volledig te dekken uit de voorziening riolering.

Risico’s / consequenties wanneer we dit financiële voorstel niet uitvoeren De opgave komt voort uit het Nationaal Deltaprogramma en het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA). Als we deze voorstellen niet uitvoeren voldoen we niet aan de landelijke afspraken. Gastvrije Waaldijk Parallel aan de dijkversterking langs de noordzijde van de Waal wordt de Waaldijk heringericht met een uniform wegprofiel vanaf Tiel tot aan Sprok bij Bemmel. Daarnaast kunnen lokale maatregelen worden uitgevoerd die ten goede komen aan de recreatie op en langs de dijk. € 25.000 wordt toegezegd voor planvorming en promotie. De intentie is uitgesproken om daarnaast € 100.000 te investeren in de 10

uitvoering van lokale maatregelen voor dijkversterking. Zodra deze investeringen verder zijn geconcretiseerd, worden deze kosten opgenomen in de begroting. 2022 2023 2024 2025 € -25 Dekking voorgesteld? Nee Risico’s / consequenties wanneer we dit financiële voorstel niet uitvoeren College heeft op 18 mei 2021 een intentieverklaring afgegeven die een inspanningsverplichting inhoudt om hier gehoor aan te geven. Daarnaast is het een wens van de gemeenteraad. Regionale agenda Groene Metropoolregio Voor het versterken van de samenhang en integraliteit van lokale en regionale inzet van tijd, menskracht en geld is vanuit de regio een (samenwerkings-)agenda opgesteld met vijf opgaven voor de fysieke leefomgeving: verbonden, productief, circulair, ontspannen en groene groei. 2022 2023 2024 2025 € -198 € -198 € -198 € -198 Dekking voorgesteld? Gedeeltelijk. Voorgesteld wordt om structureel: € 38.000 te dekken uit materieel budget voor duurzaamheid € 11.000 te dekken uit budget voor het product samenwerkingsverbanden € 7.000 te dekken uit budget voor landschap en natuur € 5.000 te dekken uit budget voor Leefbaarheid Daarnaast wordt de mogelijkheid onderzocht om dit gedeeltelijk te dekken uit budget voor toerisme, door middel van een verhoging van de toeristenbelasting. Zie Lokale heffingen in het hoofdstuk Paragrafen.

Risico’s / consequenties wanneer we dit financiële voorstel niet uitvoeren De gemeente heeft al de intentie uitgesproken om hieraan deel te nemen. College kan kiezen waaraan je deelneemt Gemeentelijk Mobiliteitsplan-plus Een maatregelenprogramma (GMP+) wordt opgesteld voor de knelpunten waar we de eerstkomende jaren tot 2025 tegenaan lopen. Ook werken we aan een visie voor de langere termijn (2030 en verder) op duurzame mobiliteit in Lingewaard in brede zin: infra voor autoverkeer, OV, fiets, oftewel: verplaatsen binnen de gemeente en vanuit / naar elders. Dit maatregelenprogramma brengt extra lasten met zich mee, die in de komende maanden verder worden uitgewerkt. Momenteel zijn twee onderdelen al financieel uitgewerkt, namelijk: - Structureel ophogen exploitatiebudget voor het uitvoeren van verkeersonderzoeken (€ 45.000) - Structureel exploitatiebudget (in casu kapitaallasten) beschikbaar te stellen voor een werkbudget van € 150.000 om bij rioolvervanging en groot onderhoud, infrastructuur aan te kunnen passen en ‘werk met werk’ te kunnen maken (cumulatief € 5.000 aan kapitaallasten vanaf 2023). 2022 2023 2024 2025 € -45 € -50 € -55 € -60 Investering: € 150.000 jaarlijks, afschrijvingstermijn: 40 jaar Dekking voorgesteld? Nee Risico’s / consequenties wanneer we dit financiële voorstel niet uitvoeren De kernen van Lingewaard worden minder bereikbaar.

De mobiliteit komt in gevaar. Zwanenbad Huissen Door de enorme aantrekkingskracht van het Zwanenbad moeten er extra maatregelen worden getroffen voor de verkeersveiligheid. Hierbij gaat het om extra parkeergelegenheid aan het einde van het Looveer om de parkeerdruk op de Badweg/ Molenweide te verlichten. Daarnaast moeten bebording, markering, dranghekken en hekwerken worden vervangen. 2022 2023 2024 2025 € -50 € -20 € -20 € -20 Dekking voorgesteld? (Nog) niet. Mogelijke denkrichting: dekking vanuit programma's 3 en 5 (Economie en recreatie). 11

Risico’s / consequenties wanneer we dit financiële voorstel niet uitvoeren Andere afspraken moeten worden gemaakt rondom de exploitatie van een horecavoorziening en de recreatie door inwoners. Afschaffen leges evenementen Dit is de uitvoering van het College Uitvoeringsprogramma actiepunt “verlagen leges evenementen”. Met de actualisatie van de APV 2020 en de uitvoeringsnota evenementen zijn leges verlaagd middels het invoeren van de ‘meerjarenvergunning’ en het verruimen van het begrip ‘klein evenement’. Non-profit instellingen zijn al gevrijwaard van betaling van leges. Met dit voorstel wordt het CUP actiepunt ook doorgevoerd voor commerciële instellingen, waarbij vanuit administratieve overwegingen het advies is om de leges volledig af te schaffen. 2022 2023 2024 2025 € -7 € -7 € -7 € -7 Dekking voorgesteld? Nee Risico’s / consequenties wanneer we dit financiële voorstel niet uitvoeren De ambitie vanuit het College Uitvoeringsprogramma wordt niet behaald.

12

4. Verdieping financiën 4.1 Autonome ontwikkelingen Elk jaar worden de posten die zich autonoom ontwikkelen en waarop geen of slechts zeer beperkt sturing mogelijk is, geactualiseerd. In onderstaande tabel zijn deze ontwikkelingen opgenomen. Autonome ontwikkelingen Salarislasten en opleidingen personeel Actualisering kapitaallasten Verzekeringen en belastingen Prijsindexering en areaalvergroting Egalisatie afval en riolering Begroting VVGM Dividenduitkering Vitens Meer dekking grondbeleid Bijstelling OZB Overige posten Saldo Autonome ontwikkelingen

2022

2023

128 222 -53 -358 6 -236 -29 354

2024

2025

-21

249 647 -53 -358 45 -351 -29 197 70 -17

370 312 -53 -358 50 -351 -29 197 70 -17

458 -93 -53 -358 65 -351 -29 197 70 -16

13

401

193

-110

Salarislasten en opleidingen personeel We actualiseren jaarlijks de salarislasten. Daarbij houden we onder andere rekening met Cao-afspraken, gevolgen van functiewaardering en andere ontwikkelingen op personeelsgebied. Het voordeel komt door de verlaging van de indexering die al opgenomen was in de meerjarenbegroting 2021-2024. Actualisering kapitaallasten Jaarlijks actualiseren we de kapitaallasten. Bij die actualisatie houden we rekening met vervangingsinvesteringen, met de stand van de voorgenomen investeringen en met de investeringen die zijn vertraagd. Daarnaast zijn de kapitaallasten van het investeringsplan geïndexeerd. Ook is de raming van de rentekosten van de vaste geldleningen bijgesteld. Verzekeringen en belastingen Het nadeel belastingen is € 40.000 en verzekeringen € 13.000. Voor het ramen van de belastingen is aansluiting gezocht bij de werkelijke lasten 2020/2021. Het totale bedrag aan verzekeringen en belastingen in de begroting 2022 bedraagt € 1.148.000. Prijsindexering en areaalvergroting Jaarlijks indexeren we de prijzen op basis van de Septembercirculaire 2020 of indien die er zijn op basis van de overeenkomsten met de diverse leveranciers. Het bedrag dat we in de begroting jaarlijks reserveren voor prijsindexering en areaalvergroting van materiële budgetten is € 700.000. Voor 2022 is dat niet voldoende.

De jaarlijkse reservering is bij de begroting 2021 al bijgesteld met € 400.000 voor met name de budgetten van het sociaal domein aangezien voor deze budgetten de prijsindexering in dat jaar al ruim 6 ton bedroeg. De verwachting was dat € 400.000 bijstelling voldoende zou zijn, gezien de verwachte indexeringspercentages de komende jaren. Nu blijkt dat dit niet voldoende is. Egalisatie afval en riolering Aangezien de geraamde opbrengst van de afvalstoffenheffing niet gehaald wordt met de huidige tarieven, zal voorgesteld worden om deze bij te stellen. De bedragen in bovenstaande tabel zijn er op gebaseerd dat deze tarieven zijn bijgesteld. Meer informatie hierover staat onder Lokale heffingen in het hoofdstuk Paragrafen. 13

Begroting VGGM De verhoging van de bijdrage aan de VGGM is hoofdzakelijk het gevolg van de nieuwe verdeelsleutel voor de financiering van de brandweerzorg per 2022 welke is opgenomen in de ontwerpbegroting 2022 van de VGGM. De raad heeft besloten de gevolgen van de ontwerpbegroting te verwerken in de Kadernota 2022 van Lingewaard. Dividenduitkering Vitens De solvabiliteit van Vitens (eind 2020 29,4%) (2019: 29,2%) voldoet niet aan de continuïteitsdoelstelling van een solvabiliteit van minimaal 30% en op termijn groeien naar 35%. Conform het financieel beleid wordt daarom geen dividend uitgekeerd. De financiële ratio’s van de onderneming staan onder druk. Ook voor de komende jaren is de verwachting dat Vitens geen dividend uit zal kunnen keren. Meer dekking grondbeleid Voorheen raamden we in de begroting uren ten laste van faciliterend grondbeleid met daartegenover een % opbrengst voor het verhalen van de kosten. Soms gaan projecten niet door waardoor de kosten niet verhaald kunnen worden en meestal komt de opbrengst in de volgende jaren. Dus in één jaar is er geen 100% kostenverhaal en daarom raamden we geen 100%. We hanteren nu een nieuwe werkwijze. De uren die ten laste komen van de faciliterende projecten worden volledig geactiveerd als ‘nog te verrekenen kosten’ en te zijner tijd verhaald op de ontwikkelaar.

Mocht het project onverhoopt niet doorgaan of mochten de kosten niet volledig worden verhaald dan zal het verlies worden gedekt door de Algemene Reserve Grondexploitatie. Door deze nieuwe werkwijze wordt het verlies pas genomen en verwerkt in het jaar waarin duidelijk wordt dat de kosten niet of niet volledig verhaalbaar zijn. Voor de Kadernota 2022 betekent dit meer dekking van de uren en dus een voordeel. Vanaf 2023 is dit voordeel minder omdat we in de meerjarenbegroting 2021-2024 al rekening hadden gehouden met een hogere doorbelasting van de uren vanaf 2023 ivm uitbreiding bedrijventerreinen. Daarnaast daalt de rente in 2022 die ten laste van de grondexploitatie wordt gebracht. Dit is een nadeel. Dit komt door de daling van de boekwaarde van de grondexploitaties. Bijstelling OZB De raming OZB-niet woningen kan vanaf 2023 worden verhoogd vanwege de uitbreiding van bedrijven. Overige posten Op basis van bestaand beleid zijn enkele posten bijgesteld. Zoals werkgeversbijdrage vakbonden en retributie opstalrecht OBC. 4.2 Voorstellen nog niet financieel vertaald Ook dit jaar zien we een aantal belangrijke ontwikkelingen, waarvan op het moment de financiële consequenties nog niet volledig duidelijk zijn. Dit zijn voorstellen die we tussen de kadernota en de begroting uitwerken.

Bij de Begroting 2022 worden deze voorstellen opgenomen, met een voorstel voor de wijze waarop we dit kunnen dekken. Lokale Adaptatiestrategie en Uitvoeringsagenda De Lokale Adaptatiestrategie (LAS) en Uitvoeringsagenda worden uitgewerkt en in september aan de raad voorgelegd ter vaststelling. Aan het nieuwe onderwerp Klimaatadaptatie en de uitvoering van het LAS en RAS (uitvoeringsagenda’s) zijn ook structurele personele consequenties verbonden. Voortzetting NEXTgarden Het programma NEXTgarden dat gemeente en provincie samen bekostigen loopt eind 2021 af. Budget is nodig om in 2022 zowel de missie voor verduurzaming en de innovatiekracht verder uit te bouwen. Dit budget is bedoeld voor het regelen van co-financiering en het zetten van concrete stappen. 14

Accommodatieplannen Accommodatieplannen Gendt/Huissen Accommodatieplannen worden opgesteld voor Gendt en Huissen. Het is de verwachting dat voor de maatschappelijke uitrol van huisvestingsplannen per kern extra budget benodigd is. Verduurzaming en toegankelijkheid gemeentelijke gebouwen Het streven om in 2050 de CO2-uitstoot met 95% te reduceren vraagt om verduurzaming van onze gebouwen. Ook het VN-verdrag om de toegankelijkheid van onze openbare gebouwen te garanderen voor alle doelgroepen vergt extra investeringen. Deze trajecten lopen zoveel mogelijk gelijk op met de uitrol van de maatschappelijke huisvestingsplannen per kern. 4.3 Houdbaarheidstest gemeentefinanciën en beschikbare investeringsruimte Houdbaarheidstest gemeentefinanciën In het Coalitieakkoord hebben we afgesproken een financiële stresstest uit te voeren. We gebruiken hiervoor de door de VNG ontwikkelde houdbaarheidstest gemeentefinanciën. Dit is een rekenmodel om te kijken naar de financiële weerbaarheid. In de vergadering van de financiële auditcommissie van 23 november 2020 hebben we de cijfers gepresenteerd op basis van de begrotingen 2019 en 2020 en de jaarrekening 2018. Met een 6,5 scoorde Lingewaard daarbij een voldoende. We spraken daarbij af in of bij de kadernota de laatst beschikbare uitkomsten van de houdbaarheidstest aan u voor te leggen.

In 2021 is de houdbaarheidstest geactualiseerd op basis van de begroting 2020 en 2021 en de jaarrekening 2019. De score voor 2020 en 2021 komt daarbij uit op een 8. In de houdbaarheidstest worden vermogenspositie, exploitatie, voorzieningenniveau en weerbaarheid gewogen. Over de gehele linie zien we een verbetering van de verschillende onderdelen in 2020 en 2021 ten opzichte van 2019. De uitkomsten zeggen vooral iets over de huidige situatie, maar geven geen duiding aan de toekomstige ontwikkeling van de verschillende onderdelen van de test. Lingewaard Vermogenspositie Netto schuldquote Effectieve netto schuldquote Solvabiliteitsratio Exploitatie Exploitatieresultaat Negatieve resultaten in laatste 3 jaar Onbenutte belastingscapaciteit Afhankelijkheidsratio Voorzieningenniveau Netto investeringsquote Netto lasten per inwoner Weerbaarheid Houdbaarheidsquote Kasgeldratio Financiële conditie index

2019

2020

2021

41,90% 39,30% 31,50%

43,60% 40,90% 31,50%

54,70% 52,10% 26,30%

-4,50% 2 0,00% 61,70%

0,50% 2 0,50% 65,80%

-4,20% 2 0,30% 67,00%

0,20% 1.798

-0,10% 1.610

2,90% 1.758

22,70% 0,20%

20,40% 0,30%

23,70% 0,20%

8

8

6,5

Ontwikkeling financiële weerbaarheid en beschikbare financiële (investerings-)ruimte Onze weerstandscapaciteit is nog steeds van voldoende niveau, de ratio weerstandsvermogen – de verhouding tussen de beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit – is uitstekend, maar is de afgelopen jaren wel gedaald. In de jaarrekening 2018 bedroeg de ratio weerstandsvermogen nog 4, in de jaarrekening 2019 daalde deze naar 2,81 en in de jaarrekening 2020 is deze verder gedaald naar 2,46. 15

In deze kadernota schetsen we een aantal financiële ontwikkelingen, ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op onze financiële weerbaarheid. Onderdeel van de financiële weerbaarheid is de beschikbare exploitatieruimte. We hebben het dan over het saldo van de meerjarenbegroting. Bij de behandeling van de begroting 2021 is vanuit de raad gevraagd wat meer te reflecteren op de ontwikkeling van het saldo meerjarenbegroting in relatie tot onze ambities. De financiële situatie vraagt om aandacht. Enerzijds hebben we te maken met een aantal financiële ontwikkelingen (waaronder vergoeding kosten jeugdzorg, herverdeling gemeentefonds) die de financiële (investerings-) ruimte verder nadelig kunnen beïnvloeden. Anderzijds zien we ontwikkelingen in de gemeente met financiële consequenties die nog verder uitgewerkt moeten worden en die op dit moment niet passen binnen de beschikbare financiële ruimte. Tussen de kadernota en de begroting werken we de financiële consequenties verder uit en ontstaat hier meer duidelijkheid over. Extra middelen vanuit het rijk zullen noodzakelijk zijn om de (decentrale) opgaven waar we voor staan te realiseren. Daarnaast kijken we tussen de kadernota en begroting naar aanvullende maatregelen om een sluitende meerjarenbegroting te presenteren. Meer hierover is opgenomen in het hoofdstuk Financieel meerjarenperspectief.

4.4 Technische grondslagen Kadernota en Begroting 2022 In deze Kadernota en dus ook voor de Programmabegroting 2022 hanteren we de volgende grondslagen en uitgangspunten: Lonen en sociale lasten

De salariskosten zijn geraamd op basis van de huidige cao afspraken met daarbij een inschatting van een CAO-stijging in 2022 ten opzichte van 2021 van 1,3 % conform de prognose in de septembercirculaire 2020. Prijsindexering exploitatie 1,4 % conform de prognose van het Bruto Binnenlands Product in de septembercirculaire 2020 of conform contract. Prijsindexering investeringen De investeringsbudgetten op het investeringsplan zijn inclusief de jaarlijkse prijsindexering. De investeringsbedragen zijn geïndexeerd vanaf het jaar dat ze op het investeringsplan zijn geplaatst. Algemene uitkeringen In de kadernota: Septembercirculaire 2020 In de begroting: Meicirculaire 2021 Onroerende zaakbelasting Indexering van de opbrengst met 1,4 % conform de prognose van het Bruto Binnenlands Product in de septembercirculaire 2020. Overige lokale heffingen Kostendekkende tarieven. Omslagrente 1,5 % conform de BBV-regelgeving Kapitaalmarktrente (lang) 0,2 % Geldmarktrente (kort) -/- 0,3 % Het aantal inwoners en woningen zijn onderdeel van de berekeningen van onder andere de algemene uitkering, de opbrengst onroerendezaakbelastingen, de opbrengsten bouwleges en de bijdragen aan samenwerkingsverbanden. Aantal inwoners 47.025 (werkelijk aantal op 1-1-2021 plus inschatting groei in 2021). Aantal woningen 20.175

16

5. Paragrafen 5.1 COVID-19 Bij het opstellen van deze kadernota is er nog veel onzekerheid over het verloop en herstel van de COVID19 pandemie. Toch is de verwachting dat we in 2022 in Nederland in de herstelfase zullen komen. Kijkend naar onze COVID-19 risico’s, verwachten wij dan ook dat in 2022 een verschuiving gaat komen. De verwachting is dat het risico van de continuïteit van de bedrijfsvoering (impact van COVID-19 op de ambtelijke organisatie) gaat afnemen en een normaal niveau aanneemt. Tegelijk verwachten we dat risico’s rondom de samenleving - in bijzonder kwetsbare groepen, verenigingen, onderwijs en ondernemers - gaan toenemen. Ook voor 2022 is er onzekerheid hoe de samenleving uit de COVID-19 crisis gaat komen. In de jaarrekening 2020 zijn de COVID-19 risico’s opnieuw bekeken en is bepaald dat het risico € 2.050.000 bedraagt. Dit bedrag maakt onderdeel uit van de Algemene Reserve. Hieruit blijkt dat ons weerstandsvermogen laat zien dat we de COVID-19 risico’s kunnen opvangen. In 2020 en 2021 hebben we aangetoond dat we als gemeente en samenleving in staat zijn om adequaat en veerkrachtig te reageren op alle ontwikkelingen rondom COVID-19. Hoe het herstel eruit komt te zien en waar (onherstelbare) schade is ontstaan weten we (nog) niet: “De ijsberg is meestal onder water groter dan boven water”.

Met volle vertrouwen kijken we uit naar 2022 om onze inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisatie te ondersteunen daar waar noodzakelijk is. De verwachting is dat we in 2022 en 2023 te maken gaan krijgen met incidentele uitgaven ter ondersteuning van het herstelproces. Middelen die we ontvangen vanuit het Rijk zullen we hiervoor inzetten. Vanuit het COVID-19 risico dashboard monitoren wij de risico’s en in de risicoparagraaf vertalen wij deze naar financiële consequenties, die weer gedekt kunnen worden door de algemene reserve. Voor de Begroting 2022 hebben wij in de kadernota op dit moment nog geen incidentele en structurele bedragen opgenomen. In de periode tussen de kadernota en de Begroting 2022 blijven wij de ontwikkelingen volgen. Deze inzichten zullen we in de begroting vertalen naar een nieuwe COVID-19 risicoparagraaf. Wanneer de ontwikkelingen aanleiding geven om bedragen op te nemen in de begroting zullen wij dit tijdens de behandeling van de Begroting 2022 voorstellen. 5.2 Lokale heffingen Afvalstoffenheffing Vanaf 2020 zien we een verbetering in het afvalscheidingsgedrag van onze inwoners. Hierdoor wordt de container voor het restafval per jaar gemiddeld nog maar 7 keer aangeboden en zijn extra investeringen nodig in inzamelvoorzieningen. Dit heeft financiële consequenties voor de afvalstoffenheffing.

Het huidige diftar-tarief is gebaseerd op gemiddeld 10 ledigingen per huishouden per jaar en dus meer diftar-inkomsten. Door het minder aantal ledigingen verwachten we, bij de huidige tarieven, voor 2022 een tekort op de diftar-inkomsten van € 563.500 en € 40.000 meer lasten voor de inzamelvoorzieningen. Doordat we uitgaan van 100% kostendekkendheid, zal het tekort worden omgeslagen naar de tarieven van de afvalstoffenheffing. Hierin zijn verschillende scenario’s mogelijk, waarbij een afweging gemaakt moet worden welk deel in het vaste tarief en welk deel in het diftar-tarief verrekend wordt. De mogelijke scenario’s zijn als volgt: 1. Volledig in het diftar-tarief verrekenen: uitgaande van de huidige bedragen stijgt de diftar met €4,39 per lediging. Het vastrechttarief blijft ongewijzigd. 2. Volledig in het vastrecht verrekenen: uitgaande van de huidige bedragen stijgt het vastrecht met €30,74 per huishouden. Het diftar-tarief blijft ongewijzigd. 3. Verrekenen in zowel diftar-tarief als vastrecht: hierbij zijn verschillende verhoudingen tussen diftartarief en vastrecht mogelijk, waarbij een afweging gemaakt wordt tussen het stimuleren van afvalscheiding en zekerheid.

17

We adviseren de raad te kiezen voor scenario 3, die we dan verder zullen uitwerken richting de Begroting 2022. Bij de Begroting 2022 komen we met een concreet voorstel hoe de nieuwe tarieven voor de afvalstoffenheffing eruit gaan zien. Ter vergelijking hieronder de tarieven in 2021 van andere gemeentes in de omgeving met een vergelijkbare tarievenstructuur. Vastrechttarief Lingewaard € 148,44 Duiven € 190,00 Overbetuwe € 183,14 Westervoort € 173,46 Zevenaar € 134,00 *omgerekend naar 180-liter restafvalcontainer, zoals in Lingewaard.

Diftar-tarief* € 8,45 € 4,30 € 13,45 € 8,90 € 6,00

Toeristenbelasting Toeristenbelasting heffen we voor elke toeristische overnachting in de gemeente Lingewaard. De opbrengsten worden ingezet voor de ontwikkeling van toerisme binnen de gemeente. In de Begroting 2021 is opgenomen dat we in 2021 overleggen met de betrokken ondernemers over het verhogen van het tarief vanaf 2022. Dat is ruim 10 jaar na vaststelling van het huidige tarief van € 1,-- per overnachting. In verband met COVID-19 is dit overleg uitgesteld. We zijn van plan dit overleg op korte termijn op te starten, om te spreken over het verhogen van het tarief toeristenbelasting vanaf 2023. 5.3 Financiering In de afgelopen jaren hebben we geen nieuwe langlopende geldleningen afgesloten. Dit was niet nodig, onder andere in verband met de verkoop van bedrijventerreinen. De komende jaren zullen we mogelijk wel nieuwe geldleningen moeten afsluiten, in verband met nieuw geplande investeringen. Of en voor hoeveel dit nodig is, is ook afhankelijk van de verkoop van gronden en bedrijventerreinen. 5.4 Financiële risico’s Met een aantal belangrijke risico's is in deze kadernota nog geen rekening gehouden. Het is nog onzeker of deze risico's in de komende jaren een impact zullen hebben op het meerjarensaldo. Risico

2023

2024

2025

Herverdeling gemeentefonds

-1,0 mln

-1,0 mln

-1,0 mln

Jeugdmiddelen

-0,7 mln

-0,7 mln

-0,7 mln

2022

Herverdeling gemeentefonds. De beheerders van het gemeentefonds hebben de Tweede Kamer laten weten dat een aangepast verdeelvoorstel naar verwachting begin juni 2021 gereed zal zijn en – samen met de geactualiseerde voorlopige uitkomsten per gemeente – op de website van de rijksoverheid worden gepubliceerd. Dan wordt de Raad voor het Openbaar Bestuur om een eindadvies gevraagd op dit onderwerp. Ook de VNG wordt om advies gevraagd. Besluitvorming over de invoering van de nieuwe verdeling – voorzien per 1 januari 2023 - is aan het nieuwe kabinet. Uit een eerste voorlopige berekening bleek dat er een nadeel voor onze gemeente zou ontstaan van ongeveer € 1 miljoen structureel. Middelen jeugdzorg. Het kabinet heeft besloten om in 2021 en in 2022 extra incidentele middelen beschikbaar te stellen om de acute problematiek in de jeugdzorg, deels het gevolg van de COVID-19 pandemie, en de financiële druk die dit veroorzaakt te verlichten. Voor de korte termijn is dit een belangrijke stap. Het biedt echter nog niet de noodzakelijke oplossing voor de structurele problemen en het is geen antwoord op de gezamenlijke inhoudelijke uitdagingen om tot een goed functionerend stelsel voor 18

kinderen en jongeren te komen. Een recente semi-bindende uitspraak van een arbitragecommissie op dit onderwerp is dat het rijk gemeenten dient te compenseren voor het feitelijke tekort voor de jeugdzorg. Het kabinet geeft aan dit oordeel voor de jaren na 2022 mee te nemen als zwaarwegende inbreng bij de kabinetsformatie. Op dit moment hebben we in onze meerjarenbegroting rekening gehouden met een jaarlijkse extra vergoeding van € 738.000, gebaseerd op de extra incidentele middelen in 2021. De extra middelen voor 2022 zijn nog niet verwerkt. Het is echter nog onzeker of de nu incidentele extra middelen vanuit het Rijk, structureel worden. Dit is daarom ook opgenomen in de risicoparagraaf. Daarnaast volgt er mogelijk een ontwikkeling omtrent het afschaffen van de opschalingskorting van het gemeentefonds. Mogelijke ontwikkeling

2022

2023

2024

2025

Afschaffen opschalingskorting gemeentefonds

+1,3 mln

+1,5 mln

+1,8 mln

+2,1 mln

De opschalingskorting is een korting op de algemene uitkering uit het gemeentefonds. De reden voor deze korting was gelegen in het idee dat gemeenten een fors bedrag kunnen besparen door op te schalen. Door te fuseren ontstaan grotere gemeenten, bij voorkeur met minimaal 100.000 inwoners. Als je fuseert, heb je minder geld nodig. In 2015 werd alvast besloten een bedrag in te houden op het budget van gemeenten. De opschalingskorting is toen verwerkt in de begroting van de gemeente. Mogelijk besluit het Rijk deze opschalingskorting af te schaffen. Dit zou leiden tot een voordeel voor de gemeente, dat kan oplopen van 1,3 miljoen in 2022 naar 2,1 miljoen in 2025. Deze ontwikkeling is nog erg onzeker. Het is ook mogelijk dat het Rijk de opschalingskorting niet volledig, maar gedeeltelijk (of helemaal niet) afschaft.

19

Bijlagen (separaat bijgevoegd) I. Voortgang College Uitvoeringsprogramma – mei 2021 II. Doorwerking 1e Tussentijdse rapportage 2021 III. Investeringsplan 2022-2025

20

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Lingewaard&id=facc9300-fb83-4d83-903f-f4771fe96e6e