20230622 Lingewaard advies inwonersinitiatief
Tekst van het document
ADVIES
Aan Van
: :
Patrick Peters, griffier gemeenteraad Lingewaard Olaf Schuwer, adviseur Decentraal overheidsrecht
Betre
:
Toepassing Verordening op het Inwonerini a ef en Inwoneragendering
Zwolle ,
22 juni 2023
Dag Patrick, Inleiding Bij emailbericht d.d. 16 juni 2023 legde je mij het volgende voor: Zoals telefonisch afgesproken ontvang je van mij de opdracht vanuit Lingewaard. Wij kennen een verordening inwonerini a ef en inwoneragendering 2019. Langs deze lijn hebben wij een ini a efvoorstel ontvangen van de ac egroep Huissen Veilig en Lee aar. Het voorstel zelf tref je ook in de bijlage aan. Zou jij voor ons het volgende kunnen duiden/adviseren en/of schetsen: -
De staatkundige context van deze casus. Ten aanzien van de casus; is de gemeenteraad (juridisch) bevoegd in deze. Als je toch naar de verordening kijkt; wij gaan binnenkort deze verordening tegen het licht houden. Mooie bijvangst zijn jouw waarnemingen.
Inhoud voorstel Inwonersini a ef De Ac egroep Huissen Veilig & Lee aar legt het volgende voorstel inwonersini a ef d.d. juni 2023 aan de gemeenteraad van Lingewaard voor: Ondergetekenden verzoeken hierbij het volgende voorstel ín de vergadercyclus van de gemeenteraad in te brengen: Het college van B en W opdracht te geven: De veiligheid, de lee aarheid en de gezondheid van de inwoners van Huissen, langs de route Stadswal-Noord, Stadswal en Karstraat, prioriteit te geven; 1. Op korte termijn maatregelen te treffen om de alsmaar toenemende overlast van zwaar vrachtverkeer en hard rijdend verkeer op Stadswal-Noord, Stadswal en Karstraat terug te dringen en tegen te gaan door: a. Een proef te starten met het afsluiten van deze route voor vrachtwagens, met uitzondering van bestemmingsverkeer, voor een periode van 6 maanden; (Een vrachtwagen is een motorvoertuig niet bestemd voor het vervoer van personen met een toegestane maximummassa van meer dan 3500 kg; Op grond van de Wegenverkeerswet is de defini e van bestemmingsverkeer: verkeer dat een bestemming hee op het aanliggende deel van de weg. Kortom verkeer dat een bestemming hee die alleen bereikt kan worden door gebruik te maken van bovengenoemde wegen. Verkeer dat verder moet, betre doorgaand verkeer en verkeer waarvoor er een meer geschikte weg is, (denk aan A15 en A325) is sluipverkeer.)
1
Voorafgaand aan deze proefperiode een niet vooraf aangekondigde nulme ng te houden en jdens de proef at random me ngen ui e voeren naar het effect van de maatregel. b. De proef te evalueren (zie bijlage), de resultaten daarvan en de daaruit voortvloeiende maatregelen terug te koppelen naar de ac egroep en naar de gemeenteraad; 2. In het kader van de herziening van het Wegencategoriseringsplan de wegen StadswalNoord, Stadswal en Kamstraat aan te wijzen als een 30 km-zone en de route als zodanig in te richten. Leeswijzer Voor de beantwoording van de adviesvraag geef ik eerst een schets van het juridisch kader. Daarna volgt een aantal constateringen en overwegingen. Aan het eind kom ik tot een resumerend advies. Juridisch kader Het juridisch kader waarbinnen het inwonersini a ef moet worden beoordeeld is de Verordening op het Inwonerini a ef en Inwoneragendering Gemeente Lingewaard 2019. In het onderstaande wordt onderscheid gemaakt tussen enerzijds indieningsvereisten en anderzijds inhoudelijke voorwaarden Binnen genoemde verordening zijn de volgende bepalingen relevant en/of van toepassing. Ar kel 2 Agendering 1. De Agendacommissie plaatst een verzoek op de agenda van: a. de Poli eke Avond, indien daartoe door een ini a efgerech gde een geldig inwonerini a ef is ingediend b.
de raad, indien daartoe door een ini a efgerech gde een geldig verzoek tot inwoneragendering is ingediend 2. Het in lid 1 genoemde verzoek is ongeldig indien: a. het ini a ef niet door ten minste 50 ini a efgerech gden wordt ondersteund; b. de inwoneragendering niet door ten minste 50 ini a efgerech gden wordt ondersteund; c. Het een onderwerp als bedoeld in ar kel 4 betre ; of d. niet voldoet aan de voorwaarden, gesteld in ar kel 5. Ar kel 4 Uitslui ngen 1. Een inwoneragendering of een inwonerini a ef kan geen betrekking hebben op: a. een onderwerp dat niet behoort tot de bevoegdheid van de raad; b. (..) c. (..) d. (..); of e. een onderwerp waarover korter dan twee jaar voor indiening van het inwonerini a ef of Inwoneragendering door de raad een besluit is genomen, behoudens in het geval van substan ële en voldoende concrete nieuwe feiten of omstandigheden die ten jde van de beraadslaging over het onderwerp in de raad niet bekend waren of bekend konden zijn en die, indien deze bekend waren, tot een ander besluit hadden kunnen leiden; f. (..); 2. Indien de Agendacommissie een verzoek afwijst wegens strijd met het gestelde in het vorige lid onder a, maar het onderwerp valt wel onder de bevoegdheid van het college van B&W of Burgemeester, zal door de raad, eventueel vergezeld van zijn advies, het voorstel worden doorgezonden. 2
Ar kel 5 Wijze van indiening 1. Een verzoek wordt schri elijk ingediend bij de voorzi er van de Agendacommissie. Een formulier hiervoor is beschikbaar op de website van de gemeente Lingewaard. Daarnaast kan een verzoek digitaal worden ingediend via www.pe es.nl . 2. Het verzoekmoet voldoen aan de volgende eisen: a. een nauwkeurige omschrijving van het onderwerp van inwonerini a ef of inwoneragendering; b. een aanleiding en een doel van bespreking, een voorstel voor de wijze van bespreken en wat de bespreking volgens de indieners van een verzoek zou moeten opleveren; c. de achternaam, de voornamen, adres, de geboortedatum en de handtekening van de indiener(s) en plaatsvervanger(s); en d. een lijst met de voornamen, achternamen, adressen, geboortedata en handtekeningen van de ini a efgerech gden die het verzoek ondersteunen. Ar kel 6 Ontvangstbeves ging; aanvulling van het verzoek 1. De voorzi er van de Agendacommissie beves gt de ontvangst van een verzoek schri elijk aan de indiener van het verzoek. 2. Indien een verzoek niet voldoet aan de eisen bedoeld in de ar kel 2, lid 2, ar kel 4, lid 1, en ar kel 5, lid 2, stelt de voorzi er van de Agendacommissie de indiener van het verzoek gedurende een termijn van ten hoogste vier weken in de gelegenheid om de vastgestelde gebreken te herstellen. 3.
De voorzi er van de Agendacommissie doet van de ontvangst van een verzoek en van een besluit als bedoeld in het vorige lid schri elijk mededeling aan de raad. 4. De termijn bedoeld in het tweede lid vangt aan met ingang van de datum van dagtekening van de schri elijke mededeling bedoeld in het derde lid. Constateringen en overwegingen 1. Aan het slot van het verzoek staan de namen van vier personen. Volgens ar kel 5 van de verordening moet het verzoek de achternaam, voornamen, adres, geboortedatum en handtekening van elke indiener beva en. Verder is een verzoek ongeldig als het niet door ten minste 50 ini a efgerech gden wordt ondersteund. Begrepen is (emailbericht raadsgriffier 19 juni 2023) dat aan deze eisen wordt voldaan. 2. In juridische zin is het Inwonersini a ef concreet gericht op het nemen van verkeersmaatregelen en daarmee verband houdende verkeersbesluiten. In het verzoek wordt met zoveel woorden het college van B&W genoemd aan welk orgaan de raad de genoemde opdracht moet geven. 3. Het nemen van besluiten op het gebied van verkeersmaatregelen is voorbehouden aan de bestuursorganen die worden genoemd in ar kel 18 lid 1 Wegenverkeerswet. De gemeenteraad ontbreekt in deze opsomming. De raad hee dus geen bevoegdheid binnen de context van het verzoek.
Dat roept de vraag op, of het geven van een opdracht door de gemeenteraad aan het college, zoals voorgesteld in het verzoek, wel past binnen de staatsrechtelijke verhoudingen binnen het gemeentebestuur. 4. Alvorens deze vraag te beantwoorden, in het kort een schets van de juridische contouren waarbinnen een verkeersbesluit tot stand komt, en wat de bijbehorende rechtsbescherming is. De juridische contouren zijn te vinden in twee we elijke voorschri en: ar kel 2 lid 1 en 2 3
Wegenverkeerswet en ar kel 21 Besluit administra eve bepalingen inzake het wegverkeer (BABW). Ingevolge ar kel 21 van het BABW is het college verplicht om in een door hem genomen verkeersbesluit aan te geven welke doelstelling(en) met het verkeersbesluit worden beoogd. Daarnaast moet het college vermelden welke belangen uit ar kel 2 lid 1 en 2 Wegenverkeerswet ten grondslag liggen aan het verkeersbesluit. Voor een overzicht van die belangen wordt verwezen naar de bijlage bij dit advies. Naast deze belangen mag het college ook andere belangen in de afwegingen betrekken. In elk geval moet in het verkeersbesluit duidelijk worden gemaakt op welke wijze de betrokken belangen ten opzichte van elkaar zijn afgewogen. Bedenk hierbij dat een verkeersbesluit veelal tegengestelde belangen raakt. Er staat beroep tegen open bij de bestuursrechter. 5. Gemeenteraad, college en burgemeester zijn drie afzonderlijke en juridisch zelfstandige gemeentelijke bestuursorganen. Elk orgaan ontleent zijn bevoegdheid tot het nemen van juridisch bindende besluiten aan door tot wetgeving bevoegde organen vastgestelde algemeen verbindende voorschri en. De gemeenteraad onderscheidt zich van beide andere organen doordat ar kel 125 lid 1 Grondwet de raad aanmerkt als het hoofd van de gemeente. Deze posi e komt in de prak jk in hoofdzaak tot ui ng in de kaderstellende en contolerende rollen van de raad. 6.
Met die rollen verdraagt zich niet dat de raad college of burgemeester opdracht kan geven. Net zo min als de raad opdrachtgever is, zijn college en burgemeester opdrachtnemer. Het uitoefenen van een door de wet aan een bestuursorgaan (raad, college en burgemeester) toegekende bevoegdheid vindt plaats in een zelfstandige juridische se ng: het we elijk voorschri , de daarop gevormde jurispruden e en de algemene beginselen van behoorlijk bestuur vormen de grenzen van de bevoegdheid bij het uitoefenen daarvan. 7. Als het verzoek al inhoudelijk door de raad in behandeling kan worden genomen, behoort het geven van een opdracht door de raad aan het college ten principale niet tot de mogelijkheden. De vraag is echter óf het verzoek door de raad in behandeling kan worden genomen. 8. In Ar kel 4 lid 1 aanhef en sub a. van de verordening is te lezen dat een inwoneragendering of inwonerini a ef geen betrekking kan hebben op een onderwerp dat niet behoort tot de bevoegdheid van de raad. Onder verwijzing naar het gestelde onder punt 2., stel ik vast dat het verzoek niet voldoet aan de eisen van ar kel 4 lid 1 van de verordening. 9. Voor die situa e bevat de verordening op twee plaatsen een bepaling. Beide bepalingen zien op dezelfde situa e, maar sluiten elkaar niet uit. Ze leiden met andere woorden een juridisch solitair bestaan.1
1
In overweging wordt gegeven dit aandachtspunt mee te nemen bij de eerstvolgende aanpassing van de verordening.
4
10. Ar kel 4 lid 2 bepaalt dat de Agendacommissie het verzoek afwijst als niet wordt voldaan aan het bepaalde in het eerste lid. Omdat hier sprake is van een onderwerp dat niet valt onder de bevoegdheid van de raad, moet de raad het verzoek doorzenden naar het college al dan niet vergezeld van een advies van de raad.2 11. Ar kel 6 lid 2 van de verordening bepaalt dat de voorzi er van de agendacommissie de indieners van het verzoek een termijn van ten hoogste vier weken moet geven om het bevoegdheidsgebrek te herstellen. 12. Vraag is: hoe te handelen? Moet toepassing worden gegeven aan: a. ar kel 4 lid 2 (meteen overgaan tot afwijzen van het verzoek door de agendacommissie, gevolgd door doorzending van het verzoek naar het college, al dan niet vergezeld van een advies van de raad), óf b. aan ar kel 6 lid 2 (bieden van de mogelijkheid tot herstel, eventueel gevolgd door toepassing van ar kel 4 lid 2). Geadviseerd wordt, te kiezen voor de op e genoemd onder b. Dat sluit het meest aan bij de algemene beginselen van behoorlijk bestuur die de raad bij zijn handelen en besluitvorming in acht moet nemen. 13. In de prak jk komt het herstellen van het bevoegdheidsgebrek erop neer dat de passage uit het verzoek “Het college van B en W opdracht te geven“ wordt gewijzigd in “Het college van B en W te verzoeken“.
Van het bieden van de gelegenheid tot herstel van het bevoegdheidsgebrek moet de voorzi er van de agendacommissie mededeling doen aan de raad. Bij die gelegenheid moet de raad ook worden geïnformeerd over de ontvangst van het verzoek. 14. Als de indieners van het verzoek binnen de hen gestelde termijn gevolg geven aan de hen geboden mogelijkheid tot het herstellen van het bevoegdheidsgebrek, kan het verzoek op de agenda van de raad worden geplaatst. 15. Als de indieners van het verzoek niet dan wel onvoldoende gebruik maken van de hen geboden mogelijkheid tot het herstellen van het bevoegdheidsgebrek, ligt het op de weg van de agendacommissie om het verzoek af te wijzen en het door te zenden naar het college van burgemeester en wethouders. De raad moet hiervan op de hoogte worden gesteld, en ook moet de raad de vraag voorgelegd of hij een advies terzake aan het college wil geven. Resumerend advies Ik geef de voorzi er van de agendacommissie in overweging, de indieners van het verzoek schri elijk mee te delen dat hun verzoek een situa e oplevert waarop ar kel 4 lid 1 aanhef en sub a. van de 2
Opmerking: dit is een in de prak jk zeer ingewikkeld toe te passen bepaling. Denk hierbij aan het verwach ngsmanagement rich ng de indieners van het verzoek en andere betrokkenen. De raad is niet verplicht om bij doorzending naar het college een advies te geven, maar mag dit wel. Wat is de status van dit advies, en is het college gehouden hier gevolg aan te geven? Ook hierbij geldt: het college moet zijn eigen afweging maken.
5
verordening doelt. En dat het verzoek vanwege dat bevoegdheidsgebrek niet op de agenda van de raad kan worden geplaatst. In dezelfde brief wordt de indieners van het verzoek de gelegenheid tot herstel van het bevoegdheidsgebrek gegeven van 4 weken. Als van deze mogelijkheid tot herstel van het bevoegdheidsgebrek geen dan wel onvoldoende gebruik wordt gemaakt, wijst de agendacommissie het verzoek af. Vervolgens stuurt de agendacommissie het verzoek door naar het college van B&W, al dan niet vergezeld van het advies van de gemeenteraad.
Zwolle, 22 juni 2023 mr. Olaf Schuwer Adviseur Decentraal overheidsrecht
6
BIJLAGE Ar kel 2 lid 1 en 2 Wegenverkeerswet 1. De krachtens deze wet vastgestelde regels kunnen strekken tot: a. het verzekeren van de veiligheid op de weg; b. het beschermen van weggebruikers en passagiers; c. het in stand houden van de weg en het waarborgen van de bruikbaarheid daarvan; d. het zoveel mogelijk waarborgen van de vrijheid van het verkeer. 2. De krachtens deze wet vastgestelde regels kunnen voorts strekken tot: a. het voorkomen of beperken van door het verkeer veroorzaakte overlast, hinder of schade alsmede de gevolgen voor het milieu, bedoeld in de Wet milieubeheer; b. het voorkomen of beperken van door het verkeer veroorzaakte aantasting van het karakter of van de functie van objecten of gebieden.
7