1502726 Raadsvoorstel inzameling huishoudelijk afval in de toekomst
Tekst van het document
Aan de raad van de gemeente Lingewaard Onderwerp Portefeuillehouder Zaaknummer collegevoorstel
Inzameling huishoudelijk afval in de toekomst M.J.A. van den Bos ZS-1502726
Beslispunten 1. Te kiezen voor ‘inbesteden’ (optie 3) als voorkeursscenario voor het inzamelen van huishoudelijk afval vanaf 1 april 2028. 2. Een budget van € 350.000 beschikbaar te stellen voor het uitwerken en implementeren van deze optie. 3. Het benodigde budget te dekken uit de algemene reserve en hiervoor een nieuwe bestemmingsreserve ‘Implementatie inbesteden afval’ te vormen. Inleiding De inzameling van huishoudelijk afval is een wettelijke verplichting en omvat een aantal te onderscheiden afvalstromen: restafval, GFT, PMD, papier & karton, glas, incontinentiemateriaal, textiel, grofvuil en KCA. Op dit moment hebben we een hybride systeem voor het inzamelen van afval. Een deel van de taken, zoals ledigen ondergrondse containers, ophalen blad, grof afval en snoeiafval, ledigen prullenbakken en ophalen van zwerfaval wordt door de gemeente zelf verzorgd. Het merendeel van de huis-aan-huisinzameling van huishoudelijk afval wordt daarnaast verzorgd door de commerciële afvalinzamelaar Remondis. In maart 2028 loopt het contract met Remondis voor de inzameling van afval in Lingewaard af. Dat betekent dat we vanaf 1 april 2028 een nieuwe inzamelaar moeten selecteren. Hiervoor hebben we, zoals vastgelegd in het door de raad op 10 oktober 2024 vastgestelde beleidskader “Samen Werken aan een circulair Lingewaard”, drie mogelijkheden onderzocht: 1.
Het opnieuw aanbesteden van inzameling. 2. Zelf inzamelen. 3. Het inbesteden van de inzameling bij een overheids-gedomineerde inzamelorganisatie. De gemeenteraad is over dit onderzoek op 18 november 2025 geïnformeerd met een informatienota. Inmiddels is het onderzoek “Toekomst afvalinzameling Lingewaard” afgerond (bijlage 1). Op basis van dit onderzoek valt optie 1, opnieuw aanbesteden, af. Commerciële partijen voor huis-aan-huis inzameling van huishoudelijk afval trekken zich terug van de markt en tarieven voor een (tijdelijk) contract zijn door het ontbreken van concurrentie hoog. Uit het onderzoek blijkt verder dat de voordelen van zelf inzamelen vooral betrekking hebben op eigen regie, flexibiliteit, de uitbouw van de organisatie en kansen voor circulariteit. De kosten van zelf inzamelen zijn echter hoger en risico’s zijn groter. De afvalstoffenheffing zal bij deze optie significant stijgen. Bij inbesteden behoudt de gemeente voldoende regie en flexibiliteit en zijn kosten en daarmee de afvalstoffenheffing beter beheersbaar. Kiezen voor deze optie betekent wel dat taken die momenteel door de gemeente worden uitgevoerd mogelijk in de toekomst door de te selecteren partij worden overgenomen. Alles overwegende wordt geconcludeerd dat de optie 3, ‘inbesteden’ de voorkeur heeft.
Hierbij moet wel nadrukkelijk worden aangetekend dat het inzamelen van huishoudelijk afval in de toekomst ongeacht bovenstaande keuze zonder meer duurder zal worden door onder andere de plastic-taks en CO2heffing. Door stijging van deze lasten zal het tarief voor de afvalstoffenheffing moeten stijgen. Het implementeren van de nieuwe wijze van afval inzamelen kost tijd en geld. Door tijdig een keuze te maken is er voldoende tijd om overeenstemming te bereiken met één van de nog te selecteren overheidsgedomineerde partijen. Voorafgaand bepalen we eerst welke werkzaamheden de gemeente zelf zou moeten blijven doen om een passende dienstverlening en bijbehorende toekomstbestendige uitvoeringsorganisatie (Technisch Wijkbeheer) te behouden. Na afronding van de implementatie van de inbesteding gaan we samen met de gekozen inzamelorganisatie verschillende scenario’s voor de toekomst van de brengfunctie voor grof huishoudelijk afval (de milieustraat) uitwerken
Beoogd effect Het organiseren van een toekomstbestendige en doelmatige afvalinzameling. Argumenten 1.1 Met een overheids-gedomineerde inzamelorganisatie is de inzameling op orde, is er voldoende regie en is de kwaliteit van de openbare ruimte voldoende geborgd Bij een regionale afvalinzamelaar voeren de deelnemers van de organisatie met de organisatie gezamenlijk regie. De gemeente is mede-eigenaar. Er kunnen contractafspraken worden gemaakt over kwaliteit, prioriteit en het beheer van de openbare ruimte. 1.2 Met een overheids-gedomineerde partij is sprake van een robuuste organisatie We streven naar een robuuste inzamelorganisatie die de continuïteit van de dienstverlening kan garanderen. Het inzamelen van afval is de kernactiviteit van zo’n overheids-gedomineerde partij, waarbij de organisatie groter en daarmee robuuster en minder kwetsbaar is. Uit het onderzoek blijkt dat we een voldoende robuuste inzameldienst kunnen organiseren om de afvalinzameling uit te voeren. Wanneer gekozen zou worden voor een eigen reinigingsdienst, hebben we te maken met een kleinere organisatie die gezien de omvang kwetsbaarder en daardoor minder robuust is. Bij deze optie moet voor onvoorziene omstandigheden achtervang worden geregeld worden.
1.3 De structurele kosten van inzameling zijn bij een overheids-gedomineerde partij het laagst De structurele kosten van een overheids-gedomineerde partij zijn bij een vergelijking van de verwachte kosten het laagst. 1.4 De stijging van de afvalstoffenheffing is gering De structurele kosten werken direct door in het tarief van de afvalstoffenheffing. Het uitgangspunt is de afvalstoffenheffing 100% kostendekkend is. Zelf inzamelen leidt tot een sterke stijging van het tarief. Bij het inbesteden is ten opzichte van de huidige situatie sprake van een lichte stijging van het tarief. Bij het opnieuw aanbesteden van de huis-aan-huis inzameling is de stijging van de afvalstoffenheffing door het ontbreken van marktwerking fors hoger. 2.1 Het uitwerken en implementeren van de optie ‘inbesteden kostgeld. De kosten voor het uitwerken en implementeren van het inbesteden zijn geraamd op € 350.000 Kanttekeningen 1.1 Met het zelf inzamelen van afval kan meer regie worden gehouden, flexibeler worden ingespeld op actualiteiten, nieuwe beleidskaders en ontwikkelingen. Uit het onderzoek blijkt dat een eigen reinigingsdienst meer regie heeft en dat daardoor het meest snel kan worden ingespeeld op actualiteiten.
Er kan sneller gereageerd worden op situaties waarbij de kwaliteit van de openbare ruimte onder druk staat door bijzettingen van afval, dumpingen, zwerfafval en verkeerd aanbieden van afval. Een eigen reinigingsdienst is echter duurder. Bovendien gaan we de Beheer Openbare 2
Ruimte taken niet uitbesteden en binnen deze taken kunnen we een deel van de verwachte ‘afvalproblemen’ ondervangen. 1.2 Bij de rekening van de structurele kosten is uitgegaan van het inbesteden van een totaalpakket. Bij de berekening van de structurele kosten is ervan uitgegaan dat alle inzameltaken bij een regionale afvalinzamelaar worden belegd. Wanneer de gemeente bepaalde taken zelf wil blijven uitvoeren, heeft dit mogelijk consequenties voor de hoogte van de kosten en kan de aanbieding hoger uitvallen. Bij de berekening is rekening gehouden met een percentage van 10% voor onvoorziene kosten. 1.3 De keuze voor een overheids-gedomineerde partij op basis van de huidige uitvraag, heeft consequenties voor de eigen organisatie. Bij het inbesteden van het inzamelen van afval verdwijnen taken die de gemeente nu zelf uitvoert. Hierdoor zal personeel afvloeien of worden herplaatst. Uitgangspunt is dat we een toekomstbestendige uitvoeringsorganisatie willen behouden. Voorafgaande aan de onderhandelingen over de definitieve dienstverleningsovereenkomst (met een van de overheidsgedomineerde partijen) bepalen we wat er nodig is om een volwaardige uitvoeringsorganisatie (TWB) binnen de gemeentelijke organisatie te behouden.
Het behouden van een toekomstbestendige (robuustere) eigen uitvoeringsorganisatie kan echter betekenen een mogelijk inefficiënter contract met de overheids-gedomineerde partij. Met als laatste kanttekening dat de overheidsgedomineerde partijen in zijn algemeenheid liever meer dan minder taken overnemen. Financiën Bij de financiële beoordeling van de verschillende scenario's is bij de voorkeursoptie rekening gehouden met 10% onvoorzien. Dit aangezien de aanbiedingen van de publieke bedrijven op hoofdlijnen is. Een volledige aanbieding op maat voor de gemeente Lingewaard kan daarom nog afwijken. Voor beoordeling van het effect op de afvalstoffenheffing informatie verwijzen wij naar het rapport in bijlage 1. N.B. De doorrekening van het tarief staat los van de beschreven kostenstijging zoals aangegeven in de inleiding. Voor de initiële kosten van deze vorm van inzameling hebben we een budget nodige van ongeveer € 350.000. Het gaat hierbij om: Projectleiding, Inzet van P&O voor afvloeiing en/of herplaatsing personeel, Inzet inkoop voor de aanbesteding, Juridisch advies voor de contracten, Financieel advies en Communicatie richting inwoners. Voorgesteld wordt de implementatiekosten van € 350.000 te dekken uit de algemene reserve. Hierbij wordt benadrukt, dat we terughoudend omgaan met de inzet van de algemene reserve. De stand van de algemene reserve is € 30,6 miljoen.
De algemene reserve zetten wij ook in als structurele dekking in onze begroting voor € 750.000 per jaar. Hieraan zijn voorwaarden gesteld, waarbij de belangrijkste voorwaarde is dat de solvabiliteit 20% of meer bedraagt. Op basis van de Begroting 2026 blijft onze solvabiliteit boven de 20%. Het is daarom op dit moment verantwoord om dit bedrag uit de algemene reserve te dekken. Door een bestemmingsreserve te vormen voor deze implementatiekosten blijft de inzet van de middelen goed in beeld. Communicatie en participatie Na besluitvorming door de gemeenteraad wordt het inbesteden van huishoudelijk afval uitgewerkt. De communicatie over de nieuwe inzamelaar is als vanzelfsprekend onderdeel van deze uitwerking.
3
Voortgang Na besluitvorming door de gemeenteraad wordt het inbesteden van huishoudelijk afval uitgewerkt en geïmplementeerd. De raad wordt hierbij periodiek geïnformeerd. Bijlagen 1. Rapport Toekomst afvalinzameling Lingewaard d.d. 11 april 2026.
Bemmel, 21 april 2026 burgemeester en wethouders van de gemeente Lingewaard, de secretaris, de burgemeester,
drs. I.P. van der Valk
dr. P.T.A.M. Kalfs
4