1502726 bijlage 1 rapport toekomst afvalinzameling Lingewaard
Tekst van het document
Toekomst huis-aan-huis afvalinzameling Lingewaard Verkenning mogelijkheden
Definitief
Gemeente Lingewaard April 2026 Versie 2.1
Giraf Results Koningsweg 173 3585 LC Utrecht T 030 2129962 E info@girafresults.com
Toekomst huis-aan-huis afvalinzameling Lingewaard Verkenning mogelijkheden
Definitief dossier registratienummer
: P225.01 : GR20260409
Gemeente Lingewaard April 2026 Versie 2.1
giraf r e s u l t s Niets uit dit document mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt d.m.v. drukwerk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Giraf Results, noch mag het zonder een dergelijke toestemming worden gebruikt voor enig ander werk dan waarvoor het is vervaardigd. ©
giraf results INHOUD
BLAD
1
INLEIDING
3
2 2.1 2.2
HUIDIGE SITUATIE AFVALINZAMELING LINGWAARD Inleiding Beschrijving
4 4 4
3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6
AANPAK Algemeen Drie mogelijkheden onderzocht Uitgangspunten Verkenning ‘uitbesteden’ Verkenning ‘zelf inzamelen’ Verkenning ‘Inbesteden’
6 6 6 7 7 8 9
4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5
VERGELIJKING EXPLOITATIEKOSTEN Algemeen Structurele kosten Invloed op de afvalstoffenheffing Overhead Incidentele kosten
13 13 13 14 14 15
5 5.1 5.2 5.3
VERGELIJKING TUSSEN OPLOSSINGSRICHTINGEN Algemeen Het Lingewaardse afvalbeleid Afwegingskader
16 16 16 17
6 6.1 6.2 6.3 6.4
BEOORDELING OPLOSSINGSRICHTINGEN Algemeen Beoordeling ‘uitbesteden’ Beoordeling ‘zelf inzamelen’ Beoordeling ‘inbesteden’
19 19 19 20 22
7
CONCLUSIES
24
8
COLOFON
1
Gemeente Lingewaard - Toekomst afvalinzameling GR20260409
9 april 2026 -1-
1
INLEIDING
Ontwikkelingen in de markt voor afvalinzameling dwingen gemeente Lingewaard om te kiezen op welke manier de inzameling van de huis-aan-huis inzameling in de gemeente moet worden verzorgd. De directe aanleiding voor het opstellen van dit rapport is gelegen in het afvalinzamelcontract dat de gemeente heeft met Remondis. Gemeente Lingewaard laat de huis-aan-huis inzameling van huishoudelijk afval grotendeels verzorgen door de commerciële afvalinzamelaar Remondis. Het contract met Remondis regelt dat Remondis de huis-aan-huis inzameling van restafval, groente-,fruit- en tuinafval (gft) en plastic verpakkingen, blik en drinkpakken (pbd) in gemeente Lingewaard verzorgt. De gemeente heeft dit contract in 2021 afgesloten. Aanvullend heeft Remondis eind 2024 ook opdracht gekregen het huishoudelijke oud papier en karton (opk) huis-aanhuis in te zamelen. Het contract met Remondis loopt door tot april 2028. Als de gemeente de huis-aan-huis inzameling van huishoudelijke afval ook na april 2028 zou willen uitbesteden, moet een Europese aanbestedingsprocedure worden doorlopen waarop commerciële afvalinzamelaars kunnen inschrijven.
Doordat de grote commerciële afvalinzamelaar PreZero zich in 2024 terugtrok uit de markt van de gemeentelijke inzameling van huishoudelijk afval, en er weinig andere spelers op deze markt actief zijn, is het aantal aanbieders op de markt voor de huis-aan-huis inzameling van huishoudelijk afval heel beperkt geworden. Dat de markt voor commerciële gemeentelijke afvalinzameling slechts weinig aanbieders kent, brengt voor gemeente Lingewaard risico’s met zich mee. Zo zou het beperkte aantal aanbieders een prijsopdrijvend effect kunnen hebben. Daarnaast kan het gebrek aan concurrentie in de markt een negatief effect kunnen hebben op het serviceniveau van de dienstverlening. Gemeente Lingewaard heeft er daarom voor gekozen te onderzoeken welke andere mogelijkheden er zijn om vorm en inhoud te geven aan de gemeentelijke inzameling van huishoudelijk afval na april 2028. In dit rapport worden de mogelijkheden beschreven die de gemeente heeft en wat de voor en nadelen van deze mogelijkheden zijn. Ook voorziet het rapport in een advies over welke mogelijkheid gemeente Lingewaard de beste perspectieven biedt.
Gemeente Lingewaard - Toekomst afvalinzameling GR20260409
9 april 2026 -3-
2
HUIDIGE SITUATIE AFVALINZAMELING LINGWAARD
2.1
Inleiding
Voordat we verder ingaan op de diverse mogelijkheden voor de toekomstige inzameling van huishoudelijk afval in gemeente Lingewaard moeten we eerst de huidige inzameling beschrijven. Dit is namelijk het vertrekpunt van waaruit de keuze voor de inzamelwijze van de toekomst gemaakt wordt. Ook is dit het referentiekader van waaruit de gemeentelijke organisatie en de bewoners van Lingewaard de toekomstige afvalinzameling van de gemeente zullen beoordelen.
2.2
Beschrijving
In tabel 2.1 is een overzicht gepresenteerd van de Lingewaardse afvalinzameling momenteel georganiseerd is.
Afval
Uitvoerende partij
Type
Frequentie
ondergrondse containers huis-aan-huis (1) ondergrondse containers huis-aan-huis (1) huis-aan-huis (1) huis-aan-huis (1) huis-aan-huis verzamelcontainers verzamelcontainers huis-aan-huis bladkorven op afroep op afroep
Gemeente vierwekelijks Remondis Gemeente tweewekelijks Remondis wekelijks (zomer) Remondis vierwekelijks Remondis vierwekelijks Remondis Remondis Sympany kwartaal Spronk najaar Gemeente wekelijks Gemeente maandelijks Gemeente
grof huishoudelijk afval
milieustraten
doorlopend
Van Dalen, Heijtink, Vos
afval openbare ruimte, zwerfafval
prullenbakken, prikkers
doorlopend
Gemeente
meldingen
bijplaatsingen, dumpingen doorlopend
Gemeente
restafval gft pbd opk luiers textiel blad grof afval snoeiafval
(1) Onderdeel van het afvalinzamelcontract dat op 1 april 2028 afloopt. Tabel 2.1 – Overzicht afvalinzameltaken gemeente Lingewaard
Gemeente Lingewaard - Toekomst afvalinzameling GR20260409
9 april 2026 -4-
De tabel laat zien dat gemeente Lingewaard voor de gemeentelijke afvalinzameling een hybride systeem heeft. Een deel van de afvalinzameltaken wordt door de gemeente zelf uitgevoerd. Een ander deel wordt uitbesteed aan marktpartijen. Dat de Lingewaardse afvalinzameling op deze wijze georganiseerd is, komt doordat gemeente Lingewaard er steeds voor heeft gekozen de taken zelf uit te voeren als de gemeentelijke organisatie dit goed kon en alleen marktpartijen in te zetten voor taken die deze marktpartijen beter en/of goedkoper konden uitvoeren.
Gemeente Lingewaard - Toekomst afvalinzameling GR20260409
9 april 2026 -5-
3
AANPAK
3.1
Algemeen
De datum waarop het huidige contact met Remondis afloopt (31 maart 2028) lijkt nog ver weg. De tijd tot die datum kan echter nodig zijn om voorbereidingen voor de toekomst te treffen, afhankelijk van de keuze die de gemeente maakt voor de wijze waarop de huisaan-huis inzameling van huishoudelijk afval moet worden ingevuld. De gemeente heeft er daarom in 2025 voor gekozen samen met Giraf Results te verkennen welke mogelijkheden er zijn om de huis-aan-huis inzameling van huishoudelijk afval in te vullen en wat de vooren nadelen van de verschillende mogelijkheden zijn. In dit hoofdstuk is de aanpak van deze verkenning beschreven.
3.2
Drie mogelijkheden onderzocht
In grote lijnen zijn er drie mogelijkheden om de huis-aan-huis inzameling van huishoudelijk afval na april 2028 te verzorgen. Dit zijn: (1) uitbesteden, (2) zelf inzamelen of (3) aansluiten bij een overheidsgedomineerde afvalinzamelaar. Deze laatste mogelijkheid wordt ook wel aangeduid als ‘inbesteden’. De drie genoemde mogelijkheden zijn daarom onderzocht. Ze worden hieronder kort toegelicht. Uitbesteden Keuze voor ‘uitbesteden’ houdt in dat de gemeente voor de periode vanaf april 2028 een nieuw contract met een commerciële afvalinzamelaar afsluit voor de huis-aan-huis inzameling van huishoudelijk restafval, opk, pbd en gft. De overige afvaltaken, die de gemeente nu zelf uitvoert, blijft de gemeente ook zelf uitvoeren. Organisatorisch verandert er bij deze mogelijkheid niets. Zelf inzamelen De mogelijkheid ‘zelf inzamelen’ houdt in dat de gemeente haar werkzaamheden op het gebied van afvalinzameling moet uitbreiden. In de huidige situatie wordt een deel van het huishoudelijke afval al door gemeente Lingewaard zelf ingezameld. Dit betreft onder andere de inzameling van ondergrondse verzamelcontainers voor restafval en de huis-aanhuis inzameling van grof huishoudelijk afval en groenafval op afroep. Als de gemeente de hele afvalinzameling zelf gaat verzorgen, moet ook de huis-aan-huis inzameling, die nu door Remondis wordt verzorgd, door de gemeente zelf worden uitgevoerd.
Voor de mogelijkheid ‘zelf inzamelen’ moet de gemeente onder andere een aantal inzamelwagens aanschaffen en personeel aannemen. Inbesteden De keuze voor ‘aansluiten bij overheidsgedomineerde afvalinzamelaar’ betekent dat de gemeente zich aansluit bij één van de regionale afvalinzamelaars in de regio. Dit houdt in dat de gemeente een aandelenpakket van deze inzamelaar verwerft dat proportioneel is met de grootte van de gemeente. De gemeente wordt hiermee medeGemeente Lingewaard - Toekomst afvalinzameling GR20260409
9 april 2026 -6-
eigenaar/aandeelhouder van de afvalinzamelaar en neemt hier de diensten af die deze afvalinzamelaar aanbiedt.
3.3
Uitgangspunten
Om de vergelijking tussen de verschillende mogelijkheden goed te kunnen maken zijn enkele algemene uitgangspunten gehanteerd. Deze zijn hieronder benoemd. Keuze toekomst afvalinzameling losgekoppeld van toekomstbestendige milieustraat en circulaire ambities Omdat de keuze over de toekomst van de huis-aan-huis inzameling van huishoudelijk afval urgent is, is er eerder al voor gekozen deze keuze los te koppelen van de twee andere belangrijke keuzes over de afvalinzameling namelijk: 1. het realiseren van een toekomstbestendige milieustraat 2. het nader invullen van Lingewaards circulaire ambities De gemeenteraad is hierover op 18 november 2025 met een informatienota geïnformeerd. Samenwerking met andere gemeente op het gebied van afvalinzameling niet mogelijk Een samenwerking op het gebied van afvalinzameling met een naburige gemeente is niet mogelijk gebleken omdat alle omliggende gemeentes andere keuzes hebben gemaakt. De gemeentes Berg en Dal en Nijmegen zijn aangesloten bij regionale afvalinzamelaar Dar en gemeente Zevenaar is aangesloten bij regionale afvalinzamelaar Reinigingsdienst De Liemers. De andere omliggende gemeentes die net als Lingewaard gebruik maakten van een commerciële afvalinzamelaar, zijn allen onlangs toegetreden tot een regionale afvalinzamelaar. Westervoort en Duiven hebben zich aangesloten bij Circulus, Overbetuwe heeft zich aangesloten bij Dar.
Arnhem heeft zich aangesloten bij Rova. Gewenste serviceniveau blijft onveranderd Voor de vergelijking van de verschillende mogelijkheden vanuit gegaan dat gemeente Lingewaard de service die haar inwoners op het gebied van afvalinzameling nu krijgen ook na april 2028 wil behouden. Alleen met deze aanname is een goede onderlinge vergelijking van mogelijkheden mogelijk. Vergelijking op basis van onderbouwde prijsopgaves/ramingen Om de drie mogelijkheden op het gebied van kosten zo goed mogelijk met elkaar te kunnen vergelijken, hebben we ervoor gekozen de kosten per mogelijkheid zoveel mogelijk te baseren op concrete prijsopgaves en onderbouwde ramingen.
3.4
Verkenning ‘uitbesteden’
Om te verkennen of het ook na april 2028 mogelijk is gebruik te maken van de diensten van een commerciële afvalinzamelaar heeft gemeente Lingewaard in het laatste kwartaal van 2025 een Europese aanbestedingsprocedure doorlopen. Uitgangspunt voor deze inzameling was de inschrijvers te vragen de afvalinzameling voor restafval, pbd, gft en ook opk vanaf 1 april 2028 precies zo uit te voeren als dat nu gebeurt, voor een periode van 3 jaar met de mogelijkheid dit nog tweemaal met één jaar te verlengen. Deze aanbestedingsprocedure heeft geleid tot één geldige inschrijving. Dit is de inschrijving van Remondis. Gemeente Lingewaard - Toekomst afvalinzameling GR20260409
9 april 2026 -7-
Om de gemeente in de gelegenheid te stellen een andere keuze te maken dan te kiezen voor inzameling door Remondis na 1 april 2028, kent de inschrijving een gestanddoeningstermijn tot 31 augustus 2026. Organisatorisch verandert er bij ‘uitbesteden’ voor de gemeentelijke organisatie niets.
3.5
Verkenning ‘zelf inzamelen’
Als de gemeente zelf moet gaan inzamelen houdt dat in dat de gemeente de inzameling van restafval, pbd, opk en gft zelfstandig moet gaan uitvoeren. Voor deze verkenning is bepaald welke aanpassingen nodig zijn om dit mogelijk te maken. Hieronder zijn deze aanpassingen omschreven. Inzamelwagens Voor de huis-aan-huis inzameling van restafval, gft, opk en pbd moeten er dagelijks vier inzamelwagens met bijbehorende bezetting worden ingezet. De inschatting is dat er vijf inzamelwagens moeten worden aangeschaft om dit goed te kunnen uitvoeren. Personeel Iedere inzamelwagen wordt bemenst door één chauffeur en twee beladers. Om steeds voldoende bezetting te hebben voor de inzameling wordt per inzamelwagen gerekend met een team van 4 medewerkers (3 chauffeurs/beladers en 1 belader). Dit houdt in dat er 12 chauffeurs/beladers en 4 beladers nodig zijn. Verder is de inschatting dat de personele bezetting moet worden uitgebreid met de volgende posities: • 1 fte planner • 1 fte kcc-medewerker • 0,5 fte backoffice medewerker Daarnaast is ook extra inzet nodig van specialisten uit de gemeentelijke organisatie.
Hiervoor wordt op aangeven van de betrokken afdelingshoofden rekening gehouden met de volgende extra inzet ten behoeve van de uitgebreide afvalinzameling: • P&O 0,2 fte • Communicatie 0,4 fte • Juridisch 0,1 fte • Inkoop 0,1 fte • financiële administratie 0,1 fte • financieel adviseur 0,1 fte Voorzieningen Voor de uitbreiding van de inzamelactiviteiten is voorzien dat de volgende voorzieningen moeten worden gerealiseerd: • overkapte stalling voor 5 inzamelvoertuigen (ca. 300 m2) • kantine, kleedruimte en sanitair voor ca. 20 medewerkers (ca. 150 m2) • 2 werkplekken, opslagruimte (ca. 50 m2) • ca. 20 parkeerplaatsen Op de huidige gemeentewerf is voor deze nieuwe voorzieningen geen ruimte. De benodigde ruimte kan echter wel worden gecreëerd door een stuk verhard terrein te huren van het naburige terrein met adres Lingewal 6b. De oppervlakte van dit terrein is ca. 6.000 m2. Gemeente Lingewaard - Toekomst afvalinzameling GR20260409
9 april 2026 -8-
Als de gemeente ertoe zou besluiten de inzameling van huishoudelijk afval zelf te gaan uitvoeren, huurt de gemeente 2.500 m2 van dit terrein om ruimte te maken voor de genoemde voorzieningen voor de afvalinzameling. Op welke wijze de gemeentewerf moet worden heringericht om de voorzieningen voor de afvalinzameling op de gemeentewerf onder te brengen, moet nog nader worden uitgewerkt. Om alle bouwwerken op eigen terrein te kunnen realiseren ligt het voor de hand om met name de huidige parkeervoorzieningen op de gemeentewerf te verplaatsen naar het te huren terreindeel.
3.6
Verkenning ‘Inbesteden’
Algemeen Aansluiting bij een regionale overheidsgedomineerde afvalinzamelaar (= inbesteding) houdt in dat de gemeente zich inkoopt in de organisatie. De gemeente wordt daarmee medeaandeelhouder van deze organisatie en krijgt ook medezeggenschap. Om aan te kunnen sluiten bij een regionale afvalinzamelaar verwerft de gemeente Lingewaard een aandelenpakket van de regionale afvalinzamelaar. Overheidsgedomineerde afvalinzamelaars hebben geen winstoogmerk. Het resultaat wordt verrekend met de deelnemende gemeentes. Als een gemeente aansluit bij een regionale afvalinzamelaar is het de regel dat de gemeente alle uitvoerende taken van de huishoudelijke afvalinzameling bij de regionale afvalinzamelaar onderbrengt. Het aandeelhouderschap en ook de tariefstructuur van de regionale afvalinzamelaar is daarop ingericht. Het onderbrengen van slechts een deel van de afvalinzameltaken leidt tot dubbele kosten doordat bepaalde taken dan zowel door de gemeente als door de regionale inzameldienst worden uitgevoerd. Voor het gemeentelijke afvalbeleid houdt dit in dat de regionale afvalinzamelaar mede bepaalt hoe afvalstromen worden ingezameld. De mogelijkheden voor de gemeente om zelf invulling te geven aan de uitvoering van de inzameling wordt hierdoor beperkt. Aansluiting voor gemeente Lingewaard Gemeente Lingewaard heeft een hybride afvalinzamelsysteem (deels zelf, deels uitbesteed).
Voor deze gemeente zou aansluiten bij een regionale afvalinzamelaar inhouden dat de inzameltaken, die de gemeente nu zelf uitvoert, overgeheveld gaan worden naar de regionale afvalinzamelaar. Als gemeente Lingewaard zou willen aansluiten bij een overheidsgedomineerde afvalinzamelaar, is de gemeente aangewezen op de afvalinzamelaars die in de regio actief zijn. Figuur 3.1 laat zien dat Circulus, Reinigingsdienst De Liemers en Dar de inzamelbedrijven zijn die actief zijn in gemeentes die grenzen aan gemeente Lingewaard.
Gemeente Lingewaard - Toekomst afvalinzameling GR20260409
9 april 2026 -9-
Figuur 3.1 – Regionale afvalinzamelbedrijven rondom Lingewaard (situatie 2024) In december 2025 sloot gemeente Arnhem aan bij de regionale afvalinzamelaar Rova die al actief is in en om de gemeentes Zwolle en Amersfoort en ook inzamelt in delen van de Achterhoek. Door deze ontwikkeling zou Lingewaard ook bij Rova kunnen aansluiten. Voor deze verkenning hebben we alle genoemde regionale afvalinzamelaars benaderd. Uiteindelijk bleken alleen Dar en Rova geïnteresseerd om ook in gemeente Lingewaard afval in te zamelen. Taakverdeling tussen regionale afvalinzamelaar en gemeente Voor deze verkenning hebben we Dar en Rova gevraagd voor gemeente Lingewaard een aanbieding te maken. In onze uitvraag hebben we deze partijen gevraagd niet alleen de huis-aan-huis inzameling van de huishoudelijke afvalstromen te verzorgen die Remondis nu voor de gemeente uitvoert (zie tabel 2.1), maar ook de inzameling van de resterende huishoudelijke afvalstromen, die de gemeente nu nog zelf verzorgt (zie tabel 3.1). Bij het verzorgen van de inzameltaken neemt de regionale inzamelaar ook de uitgifte en het onderhoud van alle inzamelcontainers op zich.
De laatste drie taken uit de tabel (beheren milieustraten, legen van prullenbakken, prikken van zwerfafval en aannemen/opvolgen van bijplaatsingen en dumpingen) kunnen ook bij de regionale afvalinzamelaars worden ondergebracht, maar deze behoren niet tot de huishoudelijke afvalinzameling. Deze taken worden gerekend tot het beheer van de openbare
Gemeente Lingewaard - Toekomst afvalinzameling GR20260409
9 april 2026 - 10 -
ruimte. Omdat de keuze voor de uitvoering van taken in de openbare ruimte echter een bredere afweging vergt, is ervoor gekozen deze taken niet in de afweging te betrekken.
Afval restafval gft pbd opk luiers textiel blad gha snoeiafval
Type ondergrondse containers huis-aan-huis (1) ondergrondse containers huis-aan-huis (1) huis-aan-huis (1) huis-aan-huis (1) huis-aan-huis verzamelcontainers verzamelcontainers huis-aan-huis bladkorven op afroep op afroep
Frequentie vierwekelijks tweewekelijks wekelijks (zomer) vierwekelijks vierwekelijks
kwartaal najaar wekelijks maandelijks
Uitvoerende partij Dar of Rova Dar of Rova Dar of Rova Dar of Rova Dar of Rova Dar of Rova Dar of Rova Dar of Rova Dar of Rova Dar of Rova Dar of Rova Dar of Rova Dar of Rova
grof huishoumilieustraten delijk afval
doorlopend
Van Dalen, Heijtink, Vos
afval openbare ruimte, zwerfafval
prullenbakken, prikkers
doorlopend
Gemeente
meldingen
bijplaatsingen, dumpingen doorlopend
Gemeente
(1) Onderdeel van het afvalinzamelcontract dat op 1 april 2028 afloopt. Tabel 3.1 - Overzicht verdeling afvalinzameltaken in uitvraag aan regionale afvalinzamelaars Beoordeling inschrijvingen De gemeente heeft zowel van Rova als van Dar een aanbieding gekregen. Deze aanbiedingen zijn richtinggevend, maar zouden in een later stadium nog nader moeten worden uitgewerkt om in definitieve voorstellen te worden omgezet. Dit heeft onder andere de volgende redenen: • Onze uitvraag betreft een groot aantal taken, die we in dit stadium nog niet in alle details hebben omschreven. • Rova en Dar hebben hun eigen systematiek om afvalstomen in te zamelen. Maatwerk is nodig om te bepalen hoe de inzameling in de Lingewaardse situatie moet worden ingevuld. • De dienstverleningsovereenkomsten en voorwaarden waarmee Rova en Dar werken moeten nog worden uitgewerkt.
Gemeente Lingewaard - Toekomst afvalinzameling GR20260409
9 april 2026 - 11 -
Personele consequenties Hoewel ook de personele consequenties voor de gemeentelijke organisatie bij een overgang naar een regionale afvalinzamelaar sterk afhankelijk zijn van de keuzes die op dit gebied in de verdere uitwerking worden gemaakt, is onze inschatting dat de gemeentelijke organisatie door de overgang als volgt moet worden ingekrompen: • Coördinator: -0,5 fte • Planner: -1,0 fte • Service-medewerker: -0,5 fte • Chauffeur: -1,5 fte
Gemeente Lingewaard - Toekomst afvalinzameling GR20260409
9 april 2026 - 12 -
4
VERGELIJKING EXPLOITATIEKOSTEN
4.1
Algemeen
In dit hoofdstuk lichten we de financiële uitwerking van de drie oplossingsrichtingen toe. De scores in het afwegingskader zijn gebaseerd op deze berekeningen. Hieronder worden eerst een aantal aandachtspunten en kaders benoemd. Hierna presenteren we het financiële overzicht en geven we een korte toelichting per oplossingsrichting. Bedragen zijn indicatief De berekeningen zijn deels gebaseerd op inschattingen en nog niet op definitieve contracten of realisatiecijfers. Dit geldt met name voor ‘zelf inzamelen’ en ‘inbesteden’. In de nog uit te werken businesscase zullen de ramingen nauwkeuriger zijn. Financiële uitgangspunten In de berekening is uitgegaan van de vastgestelde financiële verordening en nota activabeleid van de gemeente. Specifiek betreft dit de wijze van toerekening van overheadkosten uit de financiële verordening en de afschrijvingstermijnen zoals opgenomen in de nota activabeleid.
4.2
Structurele kosten
De structurele kosten verschillen per oplossingsrichting en vormen de basis voor het verschil in tarieven. In tabel 4.1 is de vergelijking opgenomen van de verwachte structurele kosten voor de huis-aanhuis afvalinzameling tussen de verschillende oplossingsrichtingen.
Huidige Zelf Uitbesteden Inbesteden Omschrijving situatie inzamelen Kosten afvalinzameling derde partij 1.890.000 2.324.000 2.384.000 Onvoorzien (10%) 238.000 Huisvesting, materieel en materiaal 431.000 -130.000 Personeel 1.202.000 -287.000 Overhead (gemeentelijke bedrijfsvoering) 777.000 -241.000 Totaal 1.890.000 2.324.000 2.410.000 1.964.000 Tabel 4.1 – Structurele jaarlijkse kosten voor huis-aan-huis afvalinzameling per oplossingsrichting Hieronder is per oplossingsrichting een toelichting gegeven. Huidige situatie Dit betreffen de huidige kosten van Remondis. Uitbesteden Dit betreft de uitkomst van de aanbesteding van de huis-aan-huis afvalinzameling. Er is één inschrijving ontvangen (van Remondis) en dit bedrag is hier opgenomen.
Gemeente Lingewaard - Toekomst afvalinzameling GR20260409
9 april 2026 - 13 -
Zelf inzamelen Dit betreft de structurele kosten voor de huis-aan-huis inzameling als de gemeente zelf de huisaan-huis inzameling gaat verzorgen. Deze zijn gebaseerd op inschattingen. Inbesteden Dit betreft de prijsopgave van de goedkoopste aanbieder, inclusief een post onvoorzien van 10%, omdat nog geen sprake is van een gedetailleerde aanbieding. Bij ‘inbesteden’ neemt de regionale afvalinzamelaar de gehele afvalinzameling in de gemeente over. Een aantal werkzaamheden van de afvalinzameling die we nu nog zelf uitvoeren komt dan te vervallen.
4.3
Invloed op de afvalstoffenheffing
De structurele kosten verschillen per oplossingsrichting. Deze verschillen werken direct door in de afvalstoffenheffing, omdat het uitgangspunt is dat de afvalstoffenheffing 100% kostendekkend is. We zien bij alle oplossingsrichtingen dat de gemiddelde afvalstoffenheffing in meer of mindere mate stijgt. In tabel 4.2 is dit weergegeven.
Huidige Uitbesteden Omschrijving situatie Stijging afvalstoffenheffing (procentueel) 0% 23% Stijging afvalstoffenheffing (bedrag) €+€ 22/jaar Tabel 4.2 – Gemiddelde stijging afvalstoffenheffing
4.4
Zelf inzamelen 28% +€ 26/JAAR
Inbesteden 4% +€ 4/jaar
Overhead
Zoals bij de financiële uitgangspunten opgenomen, hanteren we voor de berekening van de overhead de systematiek uit artikel 16, lid 3 van de financiële verordening. Wet- en regelgeving schrijven voor dat deze systematiek binnen de gehele begroting op dezelfde manier wordt toegepast. Dit betekent dat we de totale overheadkosten op basis van de salariskosten toerekenen aan de verschillende beleidsvelden. Hiermee verdelen we zowel variabele als vaste overheadkosten over het primaire proces. Deze systematiek kent een spanning. Variabele kosten groeien mee met het aantal medewerkers, terwijl vaste kosten niet één-op-één meestijgen, maar in stappen toenemen. Bij uitbreiding van het personeelsbestand neemt de toegerekende overhead toe, terwijl een deel van de werkelijke kosten minder snel stijgt. Bij afname van personeel werkt dit omgekeerd. Dit verschil leidt tot een voordeel of nadeel binnen de begroting. Voorbeelden van variabele kosten zijn opleidingskosten, koffie en thee, telefoonkosten, reiskostenvergoeding en verzuimbegeleiding. Voorbeelden van vaste kosten zijn management en directie, ICT-infrastructuur, ondersteuning van het college en beveiliging van het gemeentehuis. Bij het scenario zelf inzamelen bedraagt de verwachte toename van de werkelijke overheadkosten tussen de € 400.000 en € 450.000.
De toegerekende overhead ligt naar verwachting tussen de € 325.000 en € 375.000 hoger dan deze werkelijke toename. In theorie kan dit verschil worden benut door de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing te verlagen en zo de tariefstijging te dempen. Hieraan zijn echter risico’s verbonden. De ontwikkeling van de overheadkosten is deels een inschatting en geen zekerheid. Daarnaast kunnen vaste
Gemeente Lingewaard - Toekomst afvalinzameling GR20260409
9 april 2026 - 14 -
kosten bij verdere groei alsnog toenemen, bijvoorbeeld doordat extra capaciteit of voorzieningen nodig zijn. Als voor een demping van de tariefstijging wordt gekozen, daalt de tariefstijging van € 26 naar circa € 9 per huishouden in dit scenario. In tabel 4.3 is dit weergegeven.
Huidige Zelf Uitbesteden Inbesteden Omschrijving situatie inzamelen Stijging afvalstoffenheffing (bedrag) bij verlagen kostendekkenheid voor 'zelf €+€ 22/jaar +€ 9/JAAR +€ 4/jaar inzamelen' Tabel 4.3 – Stijging afvalstoffenheffing bij keuze voor demping tariefstijging bij ‘zelf inzamelen’ Inbesteden Bij het scenario inbesteden neemt de werkelijke overhead naar verwachting af met € 10.000 tot € 50.000. De toegerekende overhead neem meer af, namelijk met afgerond € 240.000. Dit betekent een structureel nadeel van € 190.000 tot € 230.000 dat binnen de begroting opgevangen moet worden.
4.5
Incidentele kosten
De oplossingsrichtingen ‘zelf inzamelen’ en ‘inbesteden’ leiden ook tot incidentele kosten. Dit is hieronder per scenario uitgewerkt. Deze kosten worden niet verwerkt in het tarief van de afvalstoffenheffing, maar moeten op een andere wijze worden gedekt. Zelf inzamelen De overgang naar zelf inzamelen vraagt een inrichting van de organisatie en de werf. Dit brengt onder andere de volgende werkzaamheden met zich mee: • projectleiding • inzet P&O voor werving van medewerkers • inwerken van nieuwe medewerkers • aanbesteding en inkoop van materieel en bouw van een nieuw pand • juridisch advies • financieel advies en aanpassing van de financiële administratie • communicatie richting inwoners Het betreft een traject van circa anderhalf jaar. Op basis van een eerste grove inschatting bedragen de incidentele kosten ca. € 700.000. Inbesteden Ook bij inbesteden bij een publiek bedrijf is sprake van incidentele kosten. Hierbij gaat het om: • Inzet van P&O voor afvloeiing en/of herplaatsing personeel • Inzet inkoop voor de inbesteding • Juridisch advies • Financieel advies • Communicatie richting inwoners. Op basis van een eerste grove inschatting bedragen deze incidentele kosten € 300.000 tot € 350.000.
Gemeente Lingewaard - Toekomst afvalinzameling GR20260409
9 april 2026 - 15 -
5
VERGELIJKING TUSSEN OPLOSSINGSRICHTINGEN
5.1
Algemeen
Deze verkenning presenteert een vergelijking op hoofdlijnen. Doel van de verkenning is de voor- en nadelen van de diverse oplossingsrichtingen zodanig overzichtelijk naast elkaar te zetten dat een keuze gemaakt kan worden over de richting die verder uitgewerkt gaat worden.
5.2
Het Lingewaardse afvalbeleid
Bij het vormgeven van afvalbeleid wordt gebruik gemaakt van de ‘afvaldriehoek' (zie figuur 5.1). Deze driehoek stelt de regie van het afvalbeleid centraal en onderscheidt voor het resultaat van deze regie de aspecten ‘service’, ‘milieu’ en ‘kosten’.
Figuur 5.1 – De afvaldriehoek Ook voor de toekomst van de Lingewaardse afvalinzameling zijn de aspecten ‘service, milieu en kosten’ belangrijk. Op 10 oktober 2024 is het Lingewaardse grondstoffenbeleid ‘Samen werken aan een circulair Lingewaard’ vastgesteld. Dit beleid geeft aan hoe de gemeente op de aspecten ‘service’, ‘milieu’ en ‘kosten’ aankijkt tegen de Lingewaardse afvalinzameling. De doelen van het beleid zijn in tabel 5.1 weergegeven.
Gemeente Lingewaard - Toekomst afvalinzameling GR20260409
9 april 2026 - 16 -
Milieu We streven ernaar om zo min mogelijk grondstoffen als restafval te verbranden.
Service We continueren de service in lijn met de doelstelling. Dus een hogere service op grondstoffen, gecombineerd met een lagere service op restafval.
Kosten De afvalstoffenheffing is 100% kostendekkend.
Bij de grondstoffen verschuift de focus van de kwantiteit naar de kwaliteit. Natuurlijk willen we nog steeds zoveel als mogelijk grondstoffen opnieuw gebruiken, maar apart inzamelen als het daarna niet gerecycled kan worden is onzin. Daarom richten we ons met name op bewustwordingscampagnes.
We genereren draagvlak door communicatie, coaching, voorlichting en inwonerparticipatie.
Goede afvalscheiders zijn minder geld kwijt aan de afvalstoffenheffing dan minder goede scheiders.
We kiezen voor een duurzame vorm van inzameling, waarbij we ons realiseren dat de markt zich steeds verder terugtrekt van de huishoudelijke inzameling. Daarom gaan we op zoek naar een inzamelorganisatie die het best aansluit bij de wensen van Lingewaard.
Waar nodig richten we maatwerk in voor doelgroepen.
Nieuwe maatregelen worden steeds gewogen op milieu, service en kosten, zodat we kiezen voor een doelmatig ingericht grondstoffenbeleid.
Tabel 5.1 – De doelen van het Lingewaards grondstoffenbeleid 2024 Met de keuze die voor de toekomst van de Lingewaardse afvalinzameling wordt gemaakt moeten de doelen worden nagestreefd die in deze tabel zijn opgenomen.
5.3
Afwegingskader
In overleg met de gemeente heeft Giraf Results een afwegingskader ontwikkeld waarmee de oplossingsrichtingen met elkaar kunnen worden vergeleken om uiteindelijk te kunnen komen tot een keuze. Een belangrijk uitgangspunt voor het ontwikkelen van dit kader is geweest dat de gemeente bij alle oplossingsrichtingen verantwoordelijk is voor het afvalbeleid. De gemeentelijke doelen op het gebied van ‘milieu’ en ‘service’ (zie paragraaf 5.2) kunnen met alle drie de oplossingsrichtingen worden bereikt. De aspecten ‘service’ en ‘milieu’ zijn daardoor niet onderscheidend in de afweging tussen oplossingsrichtingen. De verschillen tussen de oplossingsrichtingen zitten vooral in de wijze waarop de afvalinzameling is georganiseerd en als resultante daarvan, welke kosten ermee gemoeid zijn.
Gemeente Lingewaard - Toekomst afvalinzameling GR20260409
9 april 2026 - 17 -
In het afwegingskader zijn daarom vooral aspecten opgenomen over de organisatie en de kosten van de afvalinzameling. Deze aspecten worden hieronder toegelicht. Flexibiliteit We streven naar een flexibele inzamelorganisatie, die snel kan inspringen op actualiteit in de wijken, nieuwe beleidskaders en landelijke ontwikkelingen. Robuuste inzamelorganisatie We streven naar een robuuste inzamelorganisatie die de continuïteit van de dienstverlening kan garanderen. Exploitatiekosten We streven naar lage exploitatiekosten omdat deze de hoogte van de afvalstoffenheffing bepalen. Voorspelbare afvalstoffenheffing We streven naar een voorspelbare afvalstoffenheffing om het aantal keren dat de afvalstoffenheffing moet worden aangepast zo laag mogelijk te houden. Regie houden We willen graag de regie houden op de kwaliteit en de prioriteit van de uitvoering en de partners die we bij deze uitvoering betrekken Kwaliteit van de openbare ruimte We streven naar een inzamelorganisatie die oog heeft voor de kwaliteit van de openbare ruimte. Implementatie- en frictiekosten We streven ernaar de eenmalige kosten die moeten worden gemaakt, zoals implementatiekosten en frictiekosten, zo laag mogelijk te houden. Maatwerk en innovatie We streven ernaar maatwerk en innovatie in te kunnen zetten om de afvalinzameling te optimaliseren.
Toekomstbestendige milieustraat We vinden het belangrijk dat er een toekomstbestendige milieustraat voor Lingewaard komt. In het volgende hoofdstuk worden de verschillende oplossingsrichtingen op basis de genoemde aspecten en hun argumenten onderling vergeleken. In hoofdstuk 7 wordt op basis van de gepresenteerde vergelijking een advies gegeven over verdere uitwerking.
Gemeente Lingewaard - Toekomst afvalinzameling GR20260409
9 april 2026 - 18 -
6
BEOORDELING OPLOSSINGSRICHTINGEN
6.1
Algemeen
In dit hoofdstuk worden de diverse oplossingsrichtingen beoordeeld op basis van de in het vorige hoofdstuk beschreven aspecten die in paragraaf 5.3. zijn omschreven, namelijk: • • • • • • • • •
Flexibiliteit Robuustheid inzamelorganisatie Exploitatiekosten Voorspelbare afvalstoffenheffing Regie houden Kwaliteit van de openbare ruimte Implementatie- en frictiekosten Maatwerk en innovatie Toekomstbestendige milieustraat
Om een goede vergelijking tussen de oplossingsrichtingen te kunnen maken, is ervanuit gegaan dat de gemeente de inzameling van restafval, gft en pbd na 2028 wil voortzetten op de wijze zoals dat nu ook al gebeurt. Uitgangspunt bij het geven van de waardering die voor iedere oplossingsrichting per aspect wordt gegeven, is dat de wordt afgezet tegen de ‘huidige situatie’. Dit is dus de situatie waarin Remondis op contractuele basis de huis-aan-huis inzameling van restafval, opk, pbd en gft verzorgt en de gemeente zorgdraagt voor de overige afvalinzameltaken (zie voor details ook par. 2.2). Door dit uitgangspunt scoort de ‘huidige situatie’ op alle aspecten steeds ‘neutraal’. In de volgende paragrafen is beschreven hoe de diverse oplossingsrichtingen scoren op de verschillende aspecten. Per beoordeling is steeds direct een score toegekend. Dit is dus de score ten opzichte van de ‘huidige situatie’. Hiervoor zijn de volgende symbolen gebruikt die hieronder zijn weergegeven. ++ + 0 --
beter iets beter neutraal iets minder goed minder goed
Figuur 6.1 – Betekenis van toegekende score (=score ten opzichte van ‘huidige situatie’) In hoofdstuk 7 (Conclusies) zijn alle toegekende scores in een overzichtstabel gepresenteerd.
6.2
Beoordeling ‘uitbesteden’
In deze paragraaf wordt de oplossingsrichting ‘uitbesteden’ beoordeeld. Deze oplossingsrichting houdt in dat de gemeente ook na 1 april 2028 de huis-aan-huis afvalinzameling op contractuele basis laat verzorgen door Remondis.
Gemeente Lingewaard - Toekomst afvalinzameling GR20260409
9 april 2026 - 19 -
Achter ieder beoordelingsaspect staat tussen haakjes de beoordeling weergegeven. Flexibiliteit (0) Bij ‘uitbesteden’ blijft de situatie voor dit aspect zoals het nu is. Robuuste inzamelorganisatie (0) De robuustheid van de inzamelorganisatie veranderd niet. De gemeente blijft haar inzameltaken uitvoeren en Remondis blijft inzamelen op basis van het inzamelcontract. Exploitatiekosten (-) Voortzetting van het uitbesteden van de huis-aan-huisinzameling van restafval, pbd, opk en gft aan Remondis leidt tot hogere exploitatiekosten doordat het contract met Remondis vanaf april 2028 duurder zal zijn dan nu. Voorspelbare afvalstoffenheffing (0) Als Lingewaard kiest voor ‘uitbesteden’ verandert de voorspelbaarheid van de afvalstoffenheffing niet. Net als nu werkt Remondis op basis van een langjarig contract waarin prijsafspraken zijn vastgelegd. Regie houden (0) Bij ‘uitbesteden’ blijft de situatie zoals deze nu is. Gemeente Lingewaard werkt moet Remondis samen in een opdrachtgever-opdrachtnemer relatie. Kwaliteit openbare ruimte (0) Bij ‘uitbesteden’ blijft de situatie zoals deze nu is. De betrokkenheid van Remondis bij de openbare ruimte blijft beperkt tot wat hierover in het contract is vastgelegd. Implementatie- en frictiekosten (0) Deze oplossingsrichting kent geen frictie- of implementatiekosten.
Maatwerk en innovatie (0) De mogelijkheden voor maatwerk en innovatie blijven gelijk. Toekomstbestendige milieustraat (0) Bij voortzetting van de uitbesteding van de ‘huis-aan-huis inzameling van restafval, opk, pbd en gft verandert er ten opzichte van de huidige situatie niets.
6.3
Beoordeling ‘zelf inzamelen’
In deze paragraaf wordt de oplossingsrichting ‘zelf inzamelen’ beoordeeld. Deze oplossingsrichting houdt in dat de gemeente vanaf 1 april 2028 in aanvulling op de afvalinzameltaken die de gemeente ook nu al uitvoert, de huis-aan-huis inzameling van huishoudelijk afval gaat verzorgen. Achter ieder beoordelingsaspect staat tussen haakjes de beoordeling weergegeven. Flexibiliteit (++) Als de gemeente naast de inzameltaken die ze al zelf uitvoert ook de huis-aan-huis inzameling zelf gaat uitvoeren, krijgt de gemeente zelf volledige zeggenschap over de
Gemeente Lingewaard - Toekomst afvalinzameling GR20260409
9 april 2026 - 20 -
gemeentelijke inzameling van huishoudelijk afval. Hierdoor kan snel worden ingesprongen op beleidswijzigingen of actuele landelijke of lokale ontwikkelingen. Robuuste inzamelorganisatie (-) Doordat de gemeentelijke afvalinzameldienst relatief klein is, is de organisatie kwetsbaarder voor verstoringen zoals ziekte van personeel of uitval van materieel. Om bedrijfszekerheid onder alle omstandigheden te kunnen garanderen moet de gemeente samenwerking zoeken met externe partijen. Exploitatiekosten (--) De exploitatiekosten zijn bij ‘zelf inzamelen’ relatief hoog doordat de gemeente rekent met ‘overheadkosten’ op het personeel dat in gemeentelijke dienst is. Een andere factor die bijdraagt aan de hogere kosten is de relatief kleine schaal van de inzamelorganisatie. Dit levert een zeker schaalnadeel op. Voorspelbare afvalstoffenheffing (-) Als de gemeente zelf de afvalinzameling gaat verzorgen, draagt de gemeente ook het volledige risico van de bedrijfsvoering ervan. Dit leidt ertoe dat de hoogte van de afvalstoffenheffing minder zeker is. Fluctuaties in de hoogte van de afvalstoffenheffing kunnen hierdoor optreden, zowel in positieve als in negatieve zin. Regie houden (++) Door de gehele inzameling van huishoudelijk afval zelf te verzorgen neemt de omvang van de gemeentelijke organisatie voor afvalinzameling aanzienlijk toe en krijgt de gemeente maximale regie over dit werkveld.
De gemeente is hierdoor slagvaardig, kan zelf de prioritering van de werkzaamheden bepalen en ook zelf kiezen met welke (lokale) partners in de uitvoering van de taken wordt samengewerkt. Kwaliteit van de openbare ruimte (++) Een eigen gemeentelijke organisatie voor de inzameling van huishoudelijk afval bevordert de kwaliteit van de openbare ruimte. De eigen organisatie heeft oog voor de openbare ruimte. Er zijn korte lijnen met de gemeentelijke organisatie die de openbare ruimte verzorgt en er kan snel ingesprongen worden op calamiteiten. Implementatie- en frictiekosten (--) Doordat ‘zelf inzamelen’ vereist dat de eigen inzamelorganisatie aanzienlijk moet worden uitgebreid, kent deze oplossingsrichting relatief hoge implementatie- en frictiekosten. De implementatiekosten komen met name voort uit (1) de bouw van de voorzieningen die nodig zijn om de uitbreiding van de inzameldienst te huisvesten en (2) de aanschaf van de inzamelvoertuigen. Daarnaast kent deze oplossingsrichting ook frictiekosten doordat een deel van het personeel al voor de ingangsdatum moet worden aangenomen om tijdig beschikbaar te zijn. Maatwerk en innovatie (++) Als de gemeente zelf de volledige afvalinzameling verzorgt, heeft de gemeente ook goede mogelijkheden om maatwerk te leveren en innovaties door te voeren.
Gemeente Lingewaard - Toekomst afvalinzameling GR20260409
9 april 2026 - 21 -
Toekomstbestendige milieustraat (+) Als de gemeente ervoor kiest de afvalinzameling helemaal zelf te verzorgen, ontstaat anders dan bij ‘uitbesteden’, duidelijkheid voor de gemeentelijke afvalinzameling op lange termijn. Dit verbetert de mogelijkheden om gericht vorm te geven aan plannen voor een toekomstbestendige milieustraat.
6.4
Beoordeling ‘inbesteden’
In deze paragraaf wordt de oplossingsrichting ‘inbesteden’ beoordeeld. Deze oplossingsrichting houdt in dat de gemeente zich vanaf 1 april 2028 aansluit bij een regionale overheidsgedomineerde afvalinzamelaar en dat deze afvalinzamelaar vanaf die datum ook de volledige afvalinzameling in gemeente Lingewaard overneemt. Achter ieder beoordelingsaspect staat tussen haakjes de beoordeling weergegeven. Flexibiliteit (+) Als de gemeente aansluit bij een regionale afvalinzamelaar, blijft de gemeente verantwoordelijk voor het afvalinzamelbeleid. Het afvalinzamelbedrijf probeert zo goed mogelijk uit te voeren wat de gemeente op het gebied van de afvalinzameling vraagt en stelt zich hierbij ook flexibel op. De oplossingsrichting biedt dus flexibiliteit in de wijze waarop de afvalinzameling wordt ingevuld, maar deze flexibiliteit kent wel grenzen. Gemeente en regionaal inzamelbedrijf bepalen gezamenlijk wat mogelijk is. Robuuste inzamelorganisatie (++) Door aan te sluiten bij een regionale afvalinzamelaar verzekert de gemeente zich van een robuuste inzameling van het huishoudelijke afval. Zowel Rova als Dar zijn grote organisaties die gemeentelijke inzameling van huishoudelijk afval als kerntaak hebben. Eventuele verstoringen in het inzamelproces zullen optreden, maar kunnen door de toewijding en de grote schaal relatief makkelijk worden opgevangen.
Exploitatiekosten (+) De aanbiedingen die gemeente Lingewaard van Dar en Rova heeft ontvangen laten zien dat de exploitatiekosten van de afvalinzameling relatief weinig hoeven te stijgen als de gemeente kiest voor de oplossingsrichting ‘inbesteden’. De grote schaal waarop deze organisaties opereren, maakt dat personeel en materieel efficiënt kan worden ingezet. Wat de exploitatiekosten van de regionale inzamelaars ook positief beïnvloedt zijn de lage verwerkingskosten die zij kunnen bedingen doordat ze verwerkingscapaciteit groot kunnen inkopen bij verwerkers. Gemeente Lingewaard kan de eerstkomende paar jaar nog niet volledig profiteren van deze lagere tarieven omdat de gemeente nog enkele lopende verwerkingscontacten heeft. Voorspelbare afvalstoffenheffing (0) Als Lingewaard kiest voor ‘inbesteden’ verandert de voorspelbaarheid van de afvalstoffenheffing niet. Net als in de huidige situatie wordt de afvalinzameling verzorgd op basis van een langjarig contract waarin prijsafspraken zijn vastgelegd.
Gemeente Lingewaard - Toekomst afvalinzameling GR20260409
9 april 2026 - 22 -
Regie houden (+) Als de gemeente aansluit bij een regionale afvalinzamelaar voeren de gemeente en de regionale afvalinzamelaar gezamenlijk de regie over de kwaliteit en de prioriteit van de dienstverlening. De gemeente is mede-eigenaar van de inzamelorganisatie en heeft een indirecte invloed op de regie. Kwaliteit van de openbare ruimte (+) Bij ‘inbesteden’ gaat de gemeente een samenwerking aan met de regionale afvalinzamelaar. Doordat de regionale inzamelaar een toegewijde dienstverlening verzorgt en de gemeente mede eigenaar is van de organisatie, mag verwacht worden dat er ook aandacht zal zijn voor de kwaliteit van de openbare ruimte. Als de gemeente op dit gebied echter speciale wensen heeft zullen hierover contractuele afspraken moeten worden gemaakt. Een aandachtspunt bij ‘inbesteden’ is dat de gemeente afscheid moet nemen van het personeel en materieel dat wordt ingezet voor de afvalinzameling. In de huidige gemeentelijke organisatie verzorgen personeel en vrachtwagens voor afvalinzameling ook taken in het beheer van de openbare ruimte. Bij ‘inbesteden’ wordt de gemeentelijke organisatie als geheel kleiner en de slagkracht van deze organisatie neemt daardoor dan ook af.
Implementatie- en frictiekosten (-) De oplossingsrichting ‘inbesteden’ kent implementatiekosten doordat de gemeente aandelen van de inzamelorganisatie moet kopen om zich bij de organisatie te kunnen aansluiten. Deze aandelen behouden waarde en kunnen ook dividend opleveren. Daarnaast kent deze oplossingsrichting ook frictiekosten doordat gemeentelijk personeel moet afvloeien en materieel moet worden verkocht. Maatwerk en innovatie (+) Als de gemeente kiest voor ‘inbesteden’ biedt dit mogelijkheden voor maatwerk en innovatie. Doordat de regionale inzamelbedrijven in verschillende gemeentes actief zijn beschikken deze organisaties over een groot aantal maatwerk-opties in de afvalinzameling. De grote schaal waarop deze bedrijven werken, maakt dat ze zich goed op de hoogte kunnen houden van nieuwe ontwikkelingen en ook actief werken aan innovatie. De ontwikkeling van maatwerk en innovatie gebeurt echter in gezamenlijkheid met betrokken gemeentes en is daardoor behoudend. Toekomstbestendige milieustraat (+) Als de gemeente ervoor kiest de afvalinzameling onder te brengen bij een regionaal afvalinzamelbedrijf, ontstaat anders dan bij ‘uitbesteden’, duidelijkheid voor de gemeentelijke afvalinzameling op lange termijn. Dit verbetert de mogelijkheden om gericht vorm te geven aan plannen voor een toekomstbestendige milieustraat.
Gemeente Lingewaard - Toekomst afvalinzameling GR20260409
9 april 2026 - 23 -
7
CONCLUSIES
Als inleiding op de conclusies zijn de beschreven beoordelingen per oplossingsrichting in de onderstaande tabel gezamenlijk weergegeven. Hierbij zijn de volgende symbolen gebruikt: ++ + 0 --
beter iets beter neutraal iets minder goed minder goed
De scores zijn gepresenteerd naast de score voor de huidige situatie die steeds per definitie een neutrale score heeft. Beoordelingsaspect
Huidige situatie
Uitbesteden
Zelf inzamelen
Inbesteden
Flexibiliteit
0
0
++
+
Robuustheid inzamelorganisatie
0
0
-
++
Exploitatiekosten
0
-
--
+
Voorspelbare afvalstoffenheffing
0
0
-
0
Regie houden
0
0
++
+
0
0
++
+
0
0
--
-
Maatwerk en innovatie
0
0
++
+
Toekomstbestendige milieustraat
0
0
+
+
Kwaliteit openbare ruimte Implementatie- en frictiekosten
Tabel 7.1 – Vergelijking mogelijkheden voor toekomst afvalinzameling Lingewaard Ten aanzien van de oplossingsrichting ‘uitbesteden’ stellen we vast dat deze alleen op het aspect ‘exploitatiekosten’ anders scoort dan de huidige situatie. Bij deze oplossingsrichting verandert dus alleen het kostenniveau van de inzameling. Positieve scores ten opzichte van de huidige situatie worden niet behaald. Met de keuze voor zelf inzamelen kiest de gemeente voor een sterke gemeentelijke organisatie en een inzameling met veel kwaliteiten. De inzameling is slagvaardig, flexibel, bevordert de kwaliteit van de openbare ruimte en biedt ruimte voor maatwerk en innovatie. Daar staat tegenover dat deze oplossingsrichting relatief duur is en ook wat minder robuust.
Gemeente Lingewaard - Toekomst afvalinzameling GR20260409
9 april 2026 - 24 -
De keuze voor aansluiten bij een overheidsgedomineerde afvalinzamelaar (inbesteden) zorgt ervoor dat de gemeente tegen relatief beperkte kosten kan beschikken over een robuuste afvalinzamelorganisatie. Daar staat tegenover dat de organisatie van de afvalinzameling meer op afstand komt te staan. De gemeente moet de regie over de afvalinzameling delen met het afvalinzamelbedrijf en de flexibiliteit om aanpassingen door te voeren wordt ingeperkt. Er zijn mogelijkheden om bij te dragen aan de kwaliteit van de openbare ruimte en om maatwerk te leveren of innovatief te zijn aanwezig, maar zijn minder dan bij zelf inzamelen. Een aandachtspunt bij ‘inbesteden’ is dat de gemeentelijke organisatie voor het beheer van de openbare ruimte minder slagvaardig wordt, doordat niet langer beroep kan worden gedaan op het gemeentelijke personeel en materieel dat wordt ingezet voor afvalinzameling.
Gemeente Lingewaard - Toekomst afvalinzameling GR20260409
9 april 2026 - 25 -
giraf results
8
COLOFON
Giraf Results is een in Utrecht gevestigd bureau voor consultancy en projectmanagement dat werkt aan projecten voor een circulaire economie. Centraal staan het sluiten van kringlopen en de organisatie, kosten en omgevingseffecten die dit met zich meebrengt. Gemeente Lingewaard - Toekomst afvalinzameling GR20260409 Opdrachtgever Project Dossier Omvang rapport Auteurs Datum
: Gemeente Lingewaard : Toekomst huis-aan-huis afvalinzameling Lingewaard : P225.01 : 25 pagina's : J. van Dijk : 9 april 2026
giraf results
Giraf Results Koningsweg 173 3585 LC Utrecht T 030 2129962 W www.girafresults.com E info@girafresults.com